Give me the book yoki give it to me? Ikki toʻldiruvchili feʼllar oʻzbekcha
Give Me the Book, Give It to Me: Verbs with Two Objects
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz give, send, show va buy kabi feʼllarni ikki toʻldiruvchi bilan toʻgʻri tartibda ishlata olasiz — give Anna the book yoki give the book to Anna — to va for orasida tanlov qila olasiz hamda explain me kabi keng tarqalgan xatolardan qochasiz.
Asosiy gʻoya
Baʼzi feʼllar narsani bir kishiga yetkazadi, xuddi yetkazib berilayotgan posilka kabi. Give, send, show, lend, buy, make — har birida narsa (posilka) va uni qabul qiladigan kishi bor.
Ingliz tilida buni aytishning ikki usuli bor. Birinchi usulda kishi feʼldan keyin darhol, hech qanday qoʻshimcha soʻzsiz keladi, narsa esa undan keyin: I sent my sister a parcel. Ikkinchi usulda avval narsa keladi, kishining oldiga esa kichik «yorliq» qoʻyiladi — to yoki for: I sent a parcel to my sister.
Ikkalasi ham toʻgʻri. Qaysi birini tanlash kerak? Ingliz tili yangi yoki eng muhim maʼlumotni oxiriga qoʻyishni yaxshi koʻradi. Narsa olmosh boʻlsa (it, them), ikkinchi usulni ishlating: I sent it to her.
Yana bitta tuzoq bor. Baʼzi feʼllar — explain, describe, suggest, say, introduce — faqat ikkinchi usulda ishlatiladi: Explain the problem to me.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbekchada qabul qiluvchi kishi har doim -ga bilan belgilanadi, narsa esa koʻpincha -ni bilan: «Eski velosipedimni amakivachchamga berdim». Soʻz tartibi ancha erkin, lekin feʼl odatda oxirida. Ingliz tilida esa -ga ning uchta tarjimasi bor: hech narsa (give me the book), to (give the book to me) yoki for (cook dinner for us). Shuning uchun oʻzbekzabonlar to ni keraksiz joyga qoʻyadi (gave to me a present) yoki for oʻrniga to ishlatadi. Yana ikki farq: oʻzbekchadagi aytmoq ham say, ham tell boʻladi, tanishtirmoq esa «bilan» oladi, inglizchada esa introduce … to.
| Oʻzbekcha | Maʼnosi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Bu uzukni menga buvim sovgʻa qilgan. | kishi feʼldan keyin, to yoʻq | My grandmother gave me this ring. |
| Eski velosipedimni amakivachchamga berdim. | narsa + to + kishi | I gave my old bike to my cousin. |
| Dadam bizga kechki ovqat pishirdi. | -ga, lekin yordam uchun → for | My dad cooked dinner for us. |
| Ustoz uchun sovgʻa oldik. | uchun → for | We bought a present for the teacher. |
| Menga uy vazifasini tushuntirib bera olasizmi? | explain + to | Can you explain the homework to me? |
| U menga kulgili bir voqeani aytib berdi. | tell + kishi | She told me a funny story. |
| Unga nima dedingiz? | say + to + kishi | What did you say to him? |
| Ertaga ota-onamni siz bilan tanishtiraman. | bilan → to | I'll introduce my parents to you tomorrow. |
Tuzilish
Ikki qolip
| Qolip | Misol |
|---|---|
| feʼl + kishi + narsa | She gave her brother a present. |
| feʼl + narsa + to + kishi | She gave a present to her brother. |
| feʼl + narsa + for + kishi | He bought flowers for his mum. |
| feʼl + it / them + to / for + kishi | Give it to me. / I bought them for her. |
To yoki for?
| to-feʼllar (narsa kishiga boradi) | for-feʼllar (kishiga yordam berish yoki uni xursand qilish uchun qilasiz) |
|---|---|
| give, send, show, lend, pass, offer, tell, teach, write, bring, sell | buy, make, get, cook, find, book |
| Send the photos to me. | Can you get a coffee for me? |
Kishidan oldin har doim to talab qiladigan feʼllar
| Feʼl | ✅ Toʻgʻri |
|---|---|
| explain | Explain the rules to me. |
| describe | Describe the man to me. |
| suggest | She suggested a good restaurant to us. |
| say | What did he say to you? |
| introduce | Let me introduce my friend to you. |
Qoʻllanish
1Feʼl + kishi + narsa
Kishi feʼldan keyin darhol keladi, to yoki for siz. Bu kishi olmosh (me, him, her, us, them) boʻlganda juda keng tarqalgan.
2Feʼl + narsa + to / for + kishi
Avval narsani qoʻying, kishidan oldin to yoki for ishlating. Kishi yangi yoki muhim maʼlumot boʻlsa yoki uzun ibora boʻlsa, bu yaxshi tanlov.
3To-feʼllar va for-feʼllar
To-feʼllarda narsa kishiga boradi. For-feʼllarda kishiga yordam berish yoki uni xursand qilish uchun nimadir qilasiz. Ikkala guruh 1-qolipda ham ishlatiladi (give me…, buy me…).
4Narsa olmosh boʻlsa: give it to me
Narsa it yoki them boʻlsa, uni feʼldan keyin darhol qoʻying va undan keyin to yoki for + kishi ishlating. Yozma nutqda standart tartib shu.
5To talab qiladigan feʼllar: explain, describe, suggest, say, introduce
Bu feʼllardan keyin narsani qabul qiluvchi kishi hech qachon darhol kelmaydi. Narsa + to + kishi ishlating (yoki kishini tushirib qoldiring). Introduce da feʼldan keyingi kishi — tanishtirilayotgan kishi: introduce my parents to you.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «Aytmoq» → say. Oʻzbekchada «majlis haqida menga hech kim aytmadi», «menga raqamingizni ayting» deymiz: «aytmoq» ham say, ham tell. Ingliz tilida kishi feʼldan keyin darhol kelsa, faqat tell. Say dan keyin soʻzlar keladi, kishi esa to bilan.
2. «-ga» → har doim to. «Bizga», «menga» ni avtomatik ravishda to us, to me deb tarjima qilamiz va uni feʼldan keyin darhol qoʻyamiz. Lekin kishi feʼldan keyin darhol kelsa, to kerak emas; cook, buy, make, find kabi feʼllar bilan esa for kerak.
3. «Menga tushuntiring» → explain me. Tell me, give me kabi qolipga oʻxshatib, explain me, suggest me deb yuboramiz. Bu feʼllar bilan kishi faqat to orqali keladi yoki umuman aytilmaydi.
4. «… bilan tanishtirmoq» → introduce with. Oʻzbekchada «sizni akam bilan tanishtiray» deymiz. Inglizchada with emas, to.
Adashtirmang
tell va say — Tell dan keyin kishi darhol keladi. Say dan keyin soʻzlar keladi, kishi esa to bilan. Oʻzbekchada ikkalasi ham «aytmoq».
bir feʼl bilan to va for — To narsa qayerga borishini koʻrsatadi. For «kimgadir yordam berish uchun» yoki «uning oʻrniga» degani.
introduce A to B — Introduce dan keyingi kishi boshqa kishiga tanishtirilayotgan kishi.
Imlo va talaffuz
- to odatda kuchsiz: /tə/. Give it to me da urgʻu give va me ga tushadi, to esa qisqa va kuchsiz. Oʻzbek tilida unlilar toʻliq aytiladi, lekin bu yerda to ni toʻliq «tu» deb choʻzmang.
- for ham odatda kuchsiz: /fə/ (UK), /fər/ (US). A cake for you da urgʻu cake va you ga tushadi.
- Urgʻu odatda oxirgi muhim soʻzga tushadi: I gave it to SARA.; I gave Sara the BOOK.
- gave /ɡeɪv/: oxiridagi /v/ jarangli — pastki lab yuqori tishlarga tegadi va ovoz chiqadi. Koʻp oʻzbekzabonlar soʻz oxiridagi jarangli undoshni jarangsiz aytadi; uni /f/ ga aylantirmang.
- Tez norasmiy nutqda give me «gimme», let me esa «lemme» kabi eshitilishi mumkin. Bu shakllarni yozmang.
Oltin qoida
Ikki qolip bor: feʼl + kishi + narsa (give Anna the book) yoki feʼl + narsa + to / for + kishi (give the book to Anna). Narsa kishiga borsa — to, kishiga yordam uchun qilsangiz — for. Narsa it / them boʻlsa, ikkinchi qolipni ishlating. Explain, describe, suggest, say va introduce dan keyin qabul qiluvchi kishidan oldin har doim to keladi. Oʻzbekchadagi «-ga» har doim ham to emas!
Mashqlar
A. Tuzilish
Gaplarni koʻrsatilganidek qayta yozing yoki toʻldiring.
-
to bilan qayta yozing: I gave Lucy my old bike.
-
for bilan qayta yozing: He made his kids pancakes.
-
to siz qayta yozing: Can you pass the salt to me?
-
Toʻgʻri tartibga qoʻying: it / to / give / me
-
to yoki for yozing: She cooked dinner us.
-
to yoki for yozing: I lent my car my cousin.
B. Maʼno
Toʻgʻri javobni tanlang.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: Can you ?
-
Toʻgʻri javobni tanlang: "Where's my phone?" "I gave …."
-
Toʻgʻri javobni tanlang: She … me a funny story.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: I'll book a table … us.
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
He sent to me a long email.
-
Can you describe me your new flat?
-
My grandmother taught me this song.
-
I bought a present to my sister.
D. Kontekstda
Har bir boʻsh oʻringa bitta soʻz yozing.
It was my birthday yesterday. My parents gave 15 a new watch. My brother cooked a big dinner 16 the whole family. My best friend sent a card 17 me from Canada, and my colleagues bought 18 a cake. In the evening I showed the photos 19 my grandmother. She loved them!
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Kimgadir bergan sovgʻangiz haqida yozing. Ikkala qolipni ham ishlating.
-
Kimdir siz uchun qilgan biror ish haqida yozing.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
A2-14 Myself, yourself va each other oʻzbekcha: oʻzlik olmoshlari va bir-biri My son can get dressed by now.
-
A1-09 Me, Him, Her, Us, Them oʻzbekcha: «meni», «uni», «ularni» ingliz tilida (object pronouns) I don't know her. Can you introduce me to ? (she)
-
A2-13 Mine, yours, whose oʻzbekcha: meniki, sizniki, kimniki? "Is this your pen?" "No, is in my bag."
Javoblar
A. Tuzilish
- I gave my old bike to Lucy.
- He made pancakes for his kids.
- Can you pass me the salt?
- Give it to me.
- for
- to
B. Maʼno
- explain the rules to me
- it to Tom
- told
- for
C. Xatoni toping
- He sent me a long email. / He sent a long email to me.
- Can you describe your new flat to me?
- ✓ My grandmother taught me this song.
- I bought a present for my sister. / I bought my sister a present.
D. Kontekstda
- me
- for
- to
- me
- to
E. Sizning navbatingiz
- Last year I gave my dad a book about football. I gave a scarf to my mum, too.
- My friend made a birthday cake for me, and my sister bought me a plant.
F. Aralash takrorlash
- himself
- her
- mine
