SlowingoGrammatika
A2 16 / 38

Give me the book yoki give it to me? Ikki toʻldiruvchili feʼllar oʻzbekcha

Give Me the Book, Give It to Me: Verbs with Two Objects

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz give, send, show va buy kabi feʼllarni ikki toʻldiruvchi bilan toʻgʻri tartibda ishlata olasiz — give Anna the book yoki give the book to Anna — to va for orasida tanlov qila olasiz hamda explain me kabi keng tarqalgan xatolardan qochasiz.

Asosiy gʻoya

Baʼzi feʼllar narsani bir kishiga yetkazadi, xuddi yetkazib berilayotgan posilka kabi. Give, send, show, lend, buy, make — har birida narsa (posilka) va uni qabul qiladigan kishi bor.

Ingliz tilida buni aytishning ikki usuli bor. Birinchi usulda kishi feʼldan keyin darhol, hech qanday qoʻshimcha soʻzsiz keladi, narsa esa undan keyin: I sent my sister a parcel. Ikkinchi usulda avval narsa keladi, kishining oldiga esa kichik «yorliq» qoʻyiladi — to yoki for: I sent a parcel to my sister.

Ikkalasi ham toʻgʻri. Qaysi birini tanlash kerak? Ingliz tili yangi yoki eng muhim maʼlumotni oxiriga qoʻyishni yaxshi koʻradi. Narsa olmosh boʻlsa (it, them), ikkinchi usulni ishlating: I sent it to her.

Yana bitta tuzoq bor. Baʼzi feʼllar — explain, describe, suggest, say, introduce — faqat ikkinchi usulda ishlatiladi: Explain the problem to me.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbekchada qabul qiluvchi kishi har doim -ga bilan belgilanadi, narsa esa koʻpincha -ni bilan: «Eski velosipedimni amakivachchamga berdim». Soʻz tartibi ancha erkin, lekin feʼl odatda oxirida. Ingliz tilida esa -ga ning uchta tarjimasi bor: hech narsa (give me the book), to (give the book to me) yoki for (cook dinner for us). Shuning uchun oʻzbekzabonlar to ni keraksiz joyga qoʻyadi (gave to me a present) yoki for oʻrniga to ishlatadi. Yana ikki farq: oʻzbekchadagi aytmoq ham say, ham tell boʻladi, tanishtirmoq esa «bilan» oladi, inglizchada esa introduce … to.

OʻzbekchaMaʼnosiInglizcha
Bu uzukni menga buvim sovgʻa qilgan.kishi feʼldan keyin, to yoʻqMy grandmother gave me this ring.
Eski velosipedimni amakivachchamga berdim.narsa + to + kishiI gave my old bike to my cousin.
Dadam bizga kechki ovqat pishirdi.-ga, lekin yordam uchun → forMy dad cooked dinner for us.
Ustoz uchun sovgʻa oldik.uchun → forWe bought a present for the teacher.
Menga uy vazifasini tushuntirib bera olasizmi?explain + toCan you explain the homework to me?
U menga kulgili bir voqeani aytib berdi.tell + kishiShe told me a funny story.
Unga nima dedingiz?say + to + kishiWhat did you say to him?
Ertaga ota-onamni siz bilan tanishtiraman.bilan → toI'll introduce my parents to you tomorrow.

Tuzilish

Ikki qolip

QolipMisol
feʼl + kishi + narsaShe gave her brother a present.
feʼl + narsa + to + kishiShe gave a present to her brother.
feʼl + narsa + for + kishiHe bought flowers for his mum.
feʼl + it / them + to / for + kishiGive it to me. / I bought them for her.

To yoki for?

to-feʼllar (narsa kishiga boradi)for-feʼllar (kishiga yordam berish yoki uni xursand qilish uchun qilasiz)
give, send, show, lend, pass, offer, tell, teach, write, bring, sellbuy, make, get, cook, find, book
Send the photos to me.Can you get a coffee for me?

Kishidan oldin har doim to talab qiladigan feʼllar

Feʼl✅ Toʻgʻri
explainExplain the rules to me.
describeDescribe the man to me.
suggestShe suggested a good restaurant to us.
sayWhat did he say to you?
introduceLet me introduce my friend to you.

Qoʻllanish

1Feʼl + kishi + narsa

Kishi feʼldan keyin darhol keladi, to yoki for siz. Bu kishi olmosh (me, him, her, us, them) boʻlganda juda keng tarqalgan.

Can you pass me the salt, please?
Tuzni uzatib yuboring, iltimos.
oʻzbekchada «menga» shart emas; inglizchada pass me
My grandmother gave me this ring.
Bu uzukni menga buvim sovgʻa qilgan.
«menga» → me, to me emas; «-gan» bu yerda → Past Simple: gave
I'll send you the address.
Sizga manzilni yuboraman.
«sizga» → you; «yuboraman» → I'll send
She showed us her new flat.
U bizga yangi kvartirasini koʻrsatdi.
«bizga» → us
Can you lend me some money?
Menga biroz pul qarz berib turolasizmi?

2Feʼl + narsa + to / for + kishi

Avval narsani qoʻying, kishidan oldin to yoki for ishlating. Kishi yangi yoki muhim maʼlumot boʻlsa yoki uzun ibora boʻlsa, bu yaxshi tanlov.

I gave my old bike to my cousin.
Eski velosipedimni amakivachchamga berdim.
kishi oxirida → to my cousin
She sold her car to a man from the next town.
U mashinasini qoʻshni shaharlik bir kishiga sotdi.
He made a cake for his daughter's birthday party.
U qizining tugʻilgan kun bazmi uchun tort pishirdi.
«uchun» → for
Who did you send the letter to?
Xatni kimga yubordingiz?
savolda to oxirida turishi mumkin
We bought a present for the teacher.
Ustoz uchun sovgʻa oldik.
«uchun» → for

3To-feʼllar va for-feʼllar

To-feʼllarda narsa kishiga boradi. For-feʼllarda kishiga yordam berish yoki uni xursand qilish uchun nimadir qilasiz. Ikkala guruh 1-qolipda ham ishlatiladi (give me…, buy me…).

Write to me when you arrive.
Yetib borganingizda menga yozing.
write to + kishi
She teaches English to adults.
U kattalarga ingliz tilidan dars beradi.
= She teaches adults English
Can you bring a chair for me?
Menga bitta stul olib kela olasizmi?
for = menga yordam uchun (to me ham mumkin)
My dad cooked dinner for us.
Dadam bizga kechki ovqat pishirdi.
«bizga», lekin cook → for
Can you book a table for us?
Bizga stol band qilib qoʻya olasizmi?
«bizga», lekin book → for; = book us a table
I found a good flat for you.
Sizga yaxshi kvartira topdim.
«sizga», lekin find → for

4Narsa olmosh boʻlsa: give it to me

Narsa it yoki them boʻlsa, uni feʼldan keyin darhol qoʻying va undan keyin to yoki for + kishi ishlating. Yozma nutqda standart tartib shu.

"Where's my book?" "I gave it to Sara."
«Kitobim qani?» «Uni Saraga berdim.»
it → gave it to Sara
These are Tom's keys. Can you give them to him?
Bular Tomning kalitlari. Ularni unga berib qoʻya olasizmi?
them → give them to him
I love these photos. Can you send them to me?
Bu suratlar menga juda yoqdi. Ularni menga yuborib bera olasizmi?
The cake looks great. Did you make it for Leo?
Tort juda chiroyli chiqibdi. Uni Leo uchun pishirdingizmi?
make → for

5To talab qiladigan feʼllar: explain, describe, suggest, say, introduce

Bu feʼllardan keyin narsani qabul qiluvchi kishi hech qachon darhol kelmaydi. Narsa + to + kishi ishlating (yoki kishini tushirib qoldiring). Introduce da feʼldan keyingi kishi — tanishtirilayotgan kishi: introduce my parents to you.

Can you explain the homework to me?
Menga uy vazifasini tushuntirib bera olasizmi?
«menga» → to me, explain me emas
Please describe the problem to the manager.
Iltimos, muammoni menejerga batafsil aytib bering.
describe + narsa + to
She suggested a good dentist to me.
U menga yaxshi bir tish shifokorini tavsiya qildi.
suggest me emas
What did you say to him?
Unga nima dedingiz?
say + to + kishi
I'll introduce my parents to you tomorrow.
Ertaga ota-onamni siz bilan tanishtiraman.
«bilan» → to, with emas

Keng tarqalgan xatolar

❌Can you explain me the problem?
✅Can you explain the problem to me?
explain + narsa + to + kishi.
❌She said me the answer.
✅She told me the answer.
tell + kishi; say dan keyin kishi darhol kelmaydi.
❌He gave to me a present.
✅He gave me a present. yoki He gave a present to me.
Kishi oldin kelsa, to yoʻq.
❌I bought a present to my sister.
✅I bought a present for my sister. yoki I bought my sister a present.
buy for-feʼl.
❌Can you describe me the man?
✅Can you describe the man to me?
describe + narsa + to + kishi.
❌Let me introduce you my sister.
✅Let me introduce my sister to you. yoki Let me introduce you to my sister.
introduce to talab qiladi.
❌I sent to my friend a message.
✅I sent my friend a message. yoki I sent a message to my friend.
to faqat narsadan keyin keladi.
⚠️Give me it.
✅Give it to me.
Norasmiy britancha nutqda uchraydi, lekin yozma nutqda standart emas. it / them bilan to / for ishlating.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «Aytmoq» → say. Oʻzbekchada «majlis haqida menga hech kim aytmadi», «menga raqamingizni ayting» deymiz: «aytmoq» ham say, ham tell. Ingliz tilida kishi feʼldan keyin darhol kelsa, faqat tell. Say dan keyin soʻzlar keladi, kishi esa to bilan.

❌Nobody said me about the meeting.
✅Nobody told me about the meeting.
❌Please say me your phone number.
✅Please tell me your phone number.

2. «-ga» → har doim to. «Bizga», «menga» ni avtomatik ravishda to us, to me deb tarjima qilamiz va uni feʼldan keyin darhol qoʻyamiz. Lekin kishi feʼldan keyin darhol kelsa, to kerak emas; cook, buy, make, find kabi feʼllar bilan esa for kerak.

❌Grandpa told to the children an old story.
✅Grandpa told the children an old story.
yoki: Grandpa told an old story to the children.
❌Can you find a good hotel to us?
✅Can you find a good hotel for us?
yoki: Can you find us a good hotel?

3. «Menga tushuntiring» → explain me. Tell me, give me kabi qolipga oʻxshatib, explain me, suggest me deb yuboramiz. Bu feʼllar bilan kishi faqat to orqali keladi yoki umuman aytilmaydi.

❌My friend suggested me a nice hotel in Khiva.
✅My friend suggested a nice hotel in Khiva to me.
yoki: My friend suggested a nice hotel in Khiva.
❌Explain me, please, how this works.
✅Please explain to me how this works.

4. «… bilan tanishtirmoq» → introduce with. Oʻzbekchada «sizni akam bilan tanishtiray» deymiz. Inglizchada with emas, to.

❌Let me introduce you with my brother.
✅Let me introduce you to my brother.

Adashtirmang

tell va say — Tell dan keyin kishi darhol keladi. Say dan keyin soʻzlar keladi, kishi esa to bilan. Oʻzbekchada ikkalasi ham «aytmoq».

She told me a funny story.
U menga kulgili bir voqeani aytib berdi.
tell + kishi
She said hello to me.
U menga salom berdi.
say + soʻzlar + to + kishi

bir feʼl bilan to va for — To narsa qayerga borishini koʻrsatadi. For «kimgadir yordam berish uchun» yoki «uning oʻrniga» degani.

I sent a letter to my mum.
Onamga xat yubordim.
xat onamga bordi; mum (UK), mom (US)
I sent a letter for my mum.
Onamning iltimosi bilan uning xatini yuborib qoʻydim.
onam soʻradi, men uning oʻrniga yubordim

introduce A to B — Introduce dan keyingi kishi boshqa kishiga tanishtirilayotgan kishi.

Can you introduce me to your boss?
Meni rahbaringiz bilan tanishtira olasizmi?
men rahbaringiz bilan tanishaman
Can you introduce your boss to me?
Rahbaringizni men bilan tanishtira olasizmi?
rahbaringiz men bilan tanishadi

Imlo va talaffuz

  • to odatda kuchsiz: /tə/. Give it to me da urgʻu give va me ga tushadi, to esa qisqa va kuchsiz. Oʻzbek tilida unlilar toʻliq aytiladi, lekin bu yerda to ni toʻliq «tu» deb choʻzmang.
  • for ham odatda kuchsiz: /fə/ (UK), /fər/ (US). A cake for you da urgʻu cake va you ga tushadi.
  • Urgʻu odatda oxirgi muhim soʻzga tushadi: I gave it to SARA.; I gave Sara the BOOK.
  • gave /ɡeɪv/: oxiridagi /v/ jarangli — pastki lab yuqori tishlarga tegadi va ovoz chiqadi. Koʻp oʻzbekzabonlar soʻz oxiridagi jarangli undoshni jarangsiz aytadi; uni /f/ ga aylantirmang.
  • Tez norasmiy nutqda give me «gimme», let me esa «lemme» kabi eshitilishi mumkin. Bu shakllarni yozmang.

Oltin qoida

Ikki qolip bor: feʼl + kishi + narsa (give Anna the book) yoki feʼl + narsa + to / for + kishi (give the book to Anna). Narsa kishiga borsa — to, kishiga yordam uchun qilsangiz — for. Narsa it / them boʻlsa, ikkinchi qolipni ishlating. Explain, describe, suggest, say va introduce dan keyin qabul qiluvchi kishidan oldin har doim to keladi. Oʻzbekchadagi «-ga» har doim ham to emas!

Mashqlar

A. Tuzilish

Gaplarni koʻrsatilganidek qayta yozing yoki toʻldiring.

  1. to bilan qayta yozing: I gave Lucy my old bike.
  2. for bilan qayta yozing: He made his kids pancakes.
  3. to siz qayta yozing: Can you pass the salt to me?
  4. Toʻgʻri tartibga qoʻying: it / to / give / me
  5. to yoki for yozing: She cooked dinner us.
  6. to yoki for yozing: I lent my car my cousin.

B. Maʼno

Toʻgʻri javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: Can you ?
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: "Where's my phone?" "I gave …."
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: She … me a funny story.
  4. Toʻgʻri javobni tanlang: I'll book a table … us.

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. He sent to me a long email.
  2. Can you describe me your new flat?
  3. My grandmother taught me this song.
  4. I bought a present to my sister.

D. Kontekstda

Har bir boʻsh oʻringa bitta soʻz yozing.

My birthday
It was my birthday yesterday. My parents gave 15 a new watch. My brother cooked a big dinner 16 the whole family. My best friend sent a card 17 me from Canada, and my colleagues bought 18 a cake. In the evening I showed the photos 19 my grandmother. She loved them!

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Kimgadir bergan sovgʻangiz haqida yozing. Ikkala qolipni ham ishlating.
  2. Kimdir siz uchun qilgan biror ish haqida yozing.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A2-14 Myself, yourself va each other oʻzbekcha: oʻzlik olmoshlari va bir-biri
    My son can get dressed by now.
  2. A1-09 Me, Him, Her, Us, Them oʻzbekcha: «meni», «uni», «ularni» ingliz tilida (object pronouns)
    I don't know her. Can you introduce me to ? (she)
  3. A2-13 Mine, yours, whose oʻzbekcha: meniki, sizniki, kimniki?
    "Is this your pen?" "No, is in my bag."
Javoblar

A. Tuzilish

  1. I gave my old bike to Lucy.
  2. He made pancakes for his kids.
  3. Can you pass me the salt?
  4. Give it to me.
  5. for
  6. to

B. Maʼno

  1. explain the rules to me
  2. it to Tom
  3. told
  4. for

C. Xatoni toping

  1. He sent me a long email. / He sent a long email to me.
  2. Can you describe your new flat to me?
  3. ✓ My grandmother taught me this song.
  4. I bought a present for my sister. / I bought my sister a present.

D. Kontekstda

  1. me
  2. for
  3. to
  4. me
  5. to

E. Sizning navbatingiz

  1. Last year I gave my dad a book about football. I gave a scarf to my mum, too.
  2. My friend made a birthday cake for me, and my sister bought me a plant.

F. Aralash takrorlash

  1. himself
  2. her
  3. mine
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play