SlowingoGrammatika
A2 5 / 38

Ingliz tilida kelasi zamon: will, going to, Present Continuous yoki Present Simple?

Talking About the Future: Which Form?

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz kelishilgan rejalar uchun Present Continuous (hozirgi davomli zamon), jadvallar uchun Present Simple (hozirgi oddiy zamon) va juda yaqin kelajak uchun be about to ni ishlata olasiz hamda vaziyatga qarab ular, will va going to orasidan toʻgʻrisini tanlay olasiz.

Asosiy gʻoya

Ingliz tilida yagona «kelasi zamon» yoʻq. Uning oʻrniga kelajak haqida gapirishning bir nechta yoʻli bor va ularning har biri tinglovchiga kelajak qayerdan kelayotganini aytadi.

Toʻrtta manbani tasavvur qiling. Jadval: kelajakni rasmiy jadval belgilagan, masalan, soat yettida joʻnaydigan poyezd — Present Simple. Kelishuv: siz buni boshqa odamlar bilan kelishib olgansiz va u kalendaringizda yozilgan — Present Continuous. Niyat: qaror boshingizda qilingan yoki dalilni koʻryapsiz — going to. Va shu lahza: gapirayotib qaror qilasiz, taklif qilasiz, vaʼda berasiz yoki fikr bildirasiz — will.

Yana bir kelajak bor: u keyingi bir necha lahzada sodir boʻladi: The film is about to start.

Koʻpincha bir nechta shakl mumkin va farq kichik. Lekin «Bu kelajak qayerdan kelyapti?» degan savol odatda sizni eng tabiiy tanlovga olib boradi.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbekchada kelajakning koʻp turi bitta -a / -y shakli bilan aytiladi: jadval ham («Poyezd yettida joʻnaydi»), kelishuv ham («Soat oltida Sem bilan uchrashaman»), ob-havo ham («Ertaga yomgʻir yogʻadi»). Jadvalda bu inglizcha Present Simple bilan mos keladi, qolgan hollarda esa inglizchada boshqa shakl kerak. Yaxshi xabar: ogʻzaki oʻzbek tilida kelishilgan reja uchun koʻpincha -yap- ham ishlatiladi («Yakshanba kuni ota-onam bilan kechki ovqat qilyapmiz»): bu inglizcha Present Continuous ning kelajak maʼnosiga juda oʻxshaydi. Niyat uchun -moqchi → going to; juda yaqin kelajak uchun -ay deb turibdi → be about to.

OʻzbekchaManbaInglizcha
Poyezd yetti oʻn beshda joʻnaydi.jadvalThe train leaves at seven fifteen.
Soat oltida Sem bilan uchrashaman.kelishuvI'm meeting Sam at six.
Yakshanba kuni ota-onam bilan kechki ovqat qilyapmiz.kelishuvWe're having dinner with my parents on Sunday.
Kelasi oy buvimni koʻrgani bormoqchiman.niyatI'm going to visit my grandmother next month.
«Eshik oldida kimdir bor.» «Men chiqaman.»shu lahzadagi qaror"I'll go."
Ertaga havo quyoshli boʻladi.ob-havo: hech kim kelishmaydiIt's going to be sunny tomorrow.
Film boshlanay deb turibdi.keyingi lahzalarThe film is about to start.

Tuzilish

Kelajak uchun Present Continuous — am / is / are + -ing shakli, odatda kelajak vaqtini bildiruvchi soʻz bilan (yoki kelajak maʼnosi kontekstdan aniq boʻladi).

MisolNega
I'm meeting Sam at six.Sem bilan kelishilgan
We're flying to Rome on Friday.chiptalar olingan
She isn't coming to the party.u bizga aytgan

Kelajak uchun Present Simple — asosiy shakl / feʼl + -s, rasmiy jadvallar uchun.

MisolNega
The train leaves at seven fifteen.jadval
The film starts at eight.kinoteatr dasturi
What time does the shop open tomorrow?ish vaqti

Be about to + base form — biror narsa juda tez, keyingi bir necha lahzada sodir boʻladi.

MisolNega
The film is about to start.bir-ikki daqiqada
I'm about to go out.eshik oldidaman

Shakllar taqqoslanganda

ShaklKelajak qayerdan keladiMisol
Present Simplejadval yoki rasmiy dasturThe bus leaves at nine.
Present Continuousboshqalar bilan kelishuv, kalendardaI'm seeing the dentist on Tuesday.
going toshaxsiy reja yoki niyat; hozirgi dalilI'm going to clean my room. / It's going to rain.
willshu lahzadagi qaror; taklif; vaʼda; fikrI'll get it! / I think you'll like it.
be about tokeyingi bir necha lahzaQuick! The train is about to leave.

Qoʻllanish

1Kelishilgan rejalar uchun Present Continuous

Kelishib qoʻyilgan kelajak rejalari uchun Present Continuous ishlating: kimdir bilan vaqt va joyni kelishgansiz, chipta olgansiz yoki kalendaringizga yozib qoʻygansiz.

I'm meeting Sam at six.
Soat oltida Sem bilan uchrashaman.
kelishilgan uchrashuv: oʻzbekchada «-aman», inglizchada Present Continuous
We're having dinner with my parents on Sunday.
Yakshanba kuni ota-onam bilan kechki ovqat qilyapmiz.
«-yap-» bu yerda kelajakni bildiradi, xuddi inglizchadagidek
She's flying to Toronto next week.
U kelasi hafta Torontoga uchib ketyapti.
chipta olingan; «u» ayol → she
Are you doing anything this evening?
Bugun kechqurun biror ishingiz bormi?
oʻzbekchada «bormi?», inglizchada Present Continuous
I'm not working tomorrow — I've got the day off.
Ertaga ishga chiqmayman, dam olish kunim.
I've got (asosan UK); I have (UK va US)
What time are you leaving?
Soat nechada ketyapsiz?
kelishilgan reja haqida savol

2Jadval va dasturlar uchun Present Simple

Rasmiy jadval yoki dastur belgilagan voqealar uchun Present Simple ishlating: transport, filmlar, darslar, doʻkonlar, tadbirlar. Bu yerda oʻzbekcha -a / -y va inglizcha Present Simple bir xil ishlaydi.

The train leaves at seven fifteen.
Poyezd yetti oʻn beshda joʻnaydi.
jadval: ikkala tilda ham hozirgi shakl; yozuvda 7.15 (UK), 7:15 (US)
The concert starts at eight.
Konsert soat sakkizda boshlanadi.
Our flight lands at midnight.
Samolyotimiz yarim tunda qoʻnadi.
The museum doesn't open on Mondays.
Muzey dushanba kunlari ishlamaydi.
When does the new term begin?
Yangi semestr qachon boshlanadi?
savolda does egadan oldin keladi

3Bitta voqea, turli shakllar

Bitta kelajak voqeasi gapiruvchi nima demoqchi ekaniga qarab turli shakllarda aytilishi mumkin.

The match starts at three.
Oʻyin soat uchda boshlanadi.
jadvalda belgilangan
We're playing the Lions on Saturday.
Shanba kuni «Lions» jamoasi bilan oʻynayapmiz.
kelishilgan oʻyin
We're going to win this time!
Bu safar albatta yutamiz!
niyat, qatʼiyat
I think we'll lose.
Menimcha, yutqazamiz.
fikr

4Tanlovni kontekst hal qiladi

Baʼzi tanlovlar aniq yaxshiroq, chunki shakl kelajak manbasiga mos keladi. Shu lahzada qilingan qarorlar uchun will; oldinroq qilingan qarorlar uchun going to yoki Present Continuous; koʻrinib turgan dalil uchun going to; jadvallar uchun Present Simple.

"Someone's at the door." "I'll go."
«Eshik oldida kimdir bor.» «Men chiqaman.»
shu lahzadagi qaror
I'm going to visit my grandmother next month.
Kelasi oy buvimni koʻrgani bormoqchiman.
niyat: «-moqchiman»
I'm visiting my grandmother on Saturday. She's expecting me.
Shanba kuni buvimnikiga boryapman. U meni kutyapti.
kelishuv: buvim biladi
Watch out! You're going to hit that car!
Ehtiyot boʻling! Anavi mashinani urib yuborasiz!
koʻrinib turgan dalil
My English course finishes in June.
Ingliz tili kursim iyunda tugaydi.
jadval

5Hech kim kelishib olmaydigan narsalar

Present Continuous odamlar kelishib oladigan narsalar uchun. Ob-havo va hech kim kelishib olmaydigan boshqa narsalar uchun will yoki going to ishlating.

It's going to be sunny tomorrow.
Ertaga havo quyoshli boʻladi.
oʻzbekchada «-adi», inglizchada going to yoki will
I think the weather will improve next week.
Menimcha, kelasi hafta havo yaxshilanadi.
Prices are going to rise again.
Narxlar yana oshadiganga oʻxshaydi.

6Be about to — juda yaqin kelajak

Keyingi bir necha lahzada sodir boʻladigan narsa uchun be about to + base form ishlating. Odatda unda vaqt soʻzi boʻlmaydi, chunki maʼnosi allaqachon «juda tez». Oʻzbekchadagi «-ay deb turibdi», «-ay deb qoldi» ga oʻxshaydi. (Oʻtgan zamon shakli was about to B2-18 da.)

Hurry up! The film is about to start.
Tezroq! Film boshlanay deb turibdi.
«-ay deb turibdi» → be about to
I'm about to go out. Can I call you later?
Hozir chiqib ketay deb turibman. Keyinroq qoʻngʻiroq qilsam maylimi?
Turn on the TV — the match is about to start!
Televizorni yoqing, oʻyin boshlanay deb qoldi!
Look, the baby is about to fall asleep.
Qarang, chaqaloq uxlab qolay deyapti.

Keng tarqalgan xatolar

❌When is the next bus leave?
✅When does the next bus leave?
Present Simple dagi jadval savollari does + asosiy shakl bilan tuziladi.
❌The train will leaves at seven.
✅The train leaves at seven.
Jadval → Present Simple; bundan tashqari, will dan keyin hech qachon -s kelmaydi.
❌I'm about to leaving.
✅I'm about to leave.
be about to + asosiy shakl.
⚠️"I'm thirsty." "Wait, I bring you some water."
✅"Wait, I'll bring you some water."
Gapirayotgan paytdagi taklif → will. Present Simple taklifni bildirmaydi.
⚠️"The phone's ringing." "I'm going to answer it."
✅"I'll answer it."
Shu lahzadagi qaror → will. Going to oldindan rejalashtirgandek eshitiladi.
⚠️What do you do this weekend?
✅What are you doing this weekend?
Kelishilgan rejalar haqida soʻrash uchun Present Continuous ishlating. «What do you do…?» odat yoki kasb haqida soʻraydi.
⚠️It's raining tomorrow.
✅It's going to rain tomorrow. yoki It'll rain tomorrow.
Ob-havoni hech kim kelishib olmaydi, shuning uchun odatda going to yoki will tanlanadi.
⚠️I meet my boss tomorrow at 10.
✅I'm meeting my boss tomorrow at 10.
Shaxsiy kelishuv → Present Continuous; Present Simple rasmiy jadvalga oʻxshab eshitiladi.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «Kelishadi» → Present Simple bilan kelishuv. Oʻzbekchada «Kelasi yakshanba ota-onam Toshkentga kelishadi» desak, bu aniq reja. Soʻzma-soʻz tarjimada inglizcha Present Simple chiqadi, u esa rasmiy jadvalga oʻxshab eshitiladi. Odamlar bilan kelishilgan reja uchun Present Continuous ishlating.

⚠️My parents come to Tashkent next Sunday. I bought them tickets.
✅My parents are coming to Tashkent next Sunday. I bought them tickets.
Grammatika jihatidan mumkin, lekin shaxsiy kelishuv uchun Present Continuous tabiiy.
⚠️Tomorrow evening we play football with Jasur's team.
✅Tomorrow evening we're playing football with Jasur's team.
Grammatika jihatidan mumkin, lekin bu jadval emas, oʻzaro kelishuv.

2. «Ertaga yomgʻir yogʻadi» → it rains. Oʻzbekchada ob-havo haqidagi bashorat oddiy «-adi» bilan aytiladi. Inglizcha Present Simple esa kelajak uchun asosan jadval va dasturlarda keladi, ob-havoni esa hech qanday jadval belgilamaydi. Going to (dalil, prognoz) yoki will (fikr) ishlating.

⚠️Tomorrow it snows in the mountains.
✅It's going to snow in the mountains tomorrow. yoki It'll snow in the mountains tomorrow.
Ob-havo jadval emas; Present Simple bu yerda gʻalati eshitiladi.
⚠️Take an umbrella. I think it rains in the afternoon.
✅Take an umbrella. I think it'll rain in the afternoon.
Grammatika jihatidan toʻgʻri shakl, lekin Present Simple bu yerda odat yoki jadvaldek eshitiladi; kelajak haqidagi fikr uchun will.

3. Jadval savolida soʻz tartibi. Oʻzbekchada «Muzey yakshanba kuni soat nechada ochiladi?» savolida tartib oʻzgarmaydi va yordamchi feʼl yoʻq. Ingliz tilida Present Simple savolida soʻroq soʻzidan keyin do / does, keyin ega va asosiy shakl keladi.

❌What time the museum opens on Sunday?
✅What time does the museum open on Sunday?
soʻroq soʻzidan keyin does, keyin ega va asosiy shakl
❌When the last bus goes to the airport?
✅When does the last bus go to the airport?
does kerak; -s esa does ga oʻtadi

Adashtirmang

going to va Present Continuous — Koʻpincha ikkalasi ham mumkin. Going to boshingizdagi niyatga eʼtibor qaratadi; Present Continuous esa boshqalar bilan kelishuvga (vaqt, joy, odamlar).

I'm going to see a doctor about my back.
Belim yuzasidan shifokorga koʻrinmoqchiman.
qaror qildim
I'm seeing the doctor at half past ten tomorrow.
Ertaga soat oʻn yarimda shifokor qabuliga boryapman.
qabulga yozilganman

Present Continuous: hozir va kelajak — Shakl bir xil; kelajak vaqti (yoki kontekst) kelajak maʼnosini koʻrsatadi. A1-22 ga qarang. Oʻzbekchadagi «-yap-» ham shunday ishlay oladi.

I'm working.
Ishlayapman.
hozir
I'm working on Saturday.
Shanba kuni ishlayapman.
kelishilgan kelajak

Bu shakllar va Future Continuous — I'll be working at nine tomorrow (kelajakdagi maʼlum paytda davom etayotgan harakat) B1-05 da oʻrgatiladi.

Imlo va talaffuz

  • Vaqt: 7.15 (UK) / 7:15 (US). Uni seven fifteen yoki a quarter past seven deb ayting; A1-19 ga qarang.
  • Kelishuvlarda urgʻu koʻpincha asosiy feʼl va vaqtga tushadi: I'm meeting her at six. Oʻzbekcha odat boʻyicha urgʻuni oxirgi boʻgʻinga koʻchirmang: «MEET-ing», «meet-ING» emas.
  • Tez nutqda going to gonna kabi eshitilishi mumkin, lekin joy bilan hech qachon: I'm gonna call (ha) / I'm going to Rome (gonna yoʻq). T-01 ga qarang.
  • Tez nutqda What are you doing…? koʻpincha «Whatcha doing…?» kabi eshitiladi: /ˈwɒtʃə ˈduːɪŋ/ (UK), /ˈwɑːtʃə ˈduːɪŋ/ (US).
  • about to: boshidagi a kuchsiz /əˈbaʊt/, urgʻu ikkinchi boʻgʻinda — «a-BOUT»; to ham kuchsiz /tə/: It's about to start. Bu yerda oʻzbekcha urgʻu odati (oxirgi boʻgʻin) sizga yordam beradi.

Oltin qoida

Kelajak qayerdan kelayotganini soʻrang: jadval → Present Simple, kelishuv → Present Continuous, niyat yoki koʻrinib turgan dalil → going to, shu lahzadagi qaror, taklif, vaʼda yoki fikr → will, keyingi bir necha lahza → be about to. Ikki shakl mumkin boʻlsa, aytmoqchi boʻlgan maʼnoga mosini tanlang. Kelajak haqida gapirganda oʻzbekchadagi «-a / -y» inglizcha Present Simple ga faqat jadvalda toʻgʻri keladi.

Mashqlar

A. Tuzilish

Qavs ichidagi feʼllarni kelajak maʼnosidagi mos shaklda yozing.

  1. The bus (leave) at 5.30 tomorrow morning.
  2. I (have) lunch with Maria on Friday. We booked a table.
  3. "I've left my wallet at home." "Don't worry, I (pay)."
  4. Look at that driver! He (crash).
  5. The film (not start) until nine.
  6. Hurry! The shop (be about to / close).

B. Maʼno

Maʼnoga mos javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: "Is that the doorbell?" "… see who it is."
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: I decided last week. I … start running every day.
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: "Are you free on Thursday?" "No, I … a client."
  4. Toʻgʻri javobni tanlang: I think robots … do most housework one day.
  5. Gapiruvchi nimani nazarda tutyapti? "I'm about to leave."

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. The concert will starts at eight.
  2. When is the train leave?
  3. I'm about to calling you.
  4. We're having a party on Saturday. Can you come?

D. Kontekstda

Suhbatni toʻldiring.

Weekend plans
Jess: What 16 you doing this weekend?
Omar: My cousin's wedding! The ceremony 17 (start) at two on Saturday, and we 18 (drive) there in the morning.
Jess: Sounds great. What's the weather like there?
Omar: The forecast says it 19 (be) sunny. I can't wait!
Jess: Oh, my phone's battery 20 (be about to / die). I 21 (call) you tomorrow, OK?

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Kelasi haftaga kelishib qoʻygan ikkita rejangizni kun yoki vaqti bilan yozing.
  2. Ertangi kun haqida jadvaldan bitta fakt va bitta bashorat yozing.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A2-02 Past Simple yoki Past Continuous? When, while, during va for farqi
    Toʻgʻri javobni tanlang: I was cooking … the phone rang.
  2. A1-23 Present Simple yoki Present Continuous? «Ishlayman» va «ishlayapman» farqi
    Toʻgʻri javobni tanlang: I … this word.
  3. A2-04 Will oʻzbekcha: qaror, taklif, vaʼda va bashorat (will, won't, shall)
    Toʻgʻri javobni tanlang: … I open the window?
Javoblar

A. Tuzilish

  1. leaves / will leave / is leaving / is going to leave
  2. 'm having / am having / 'm going to have / am going to have
  3. 'll pay / will pay
  4. 's going to crash / is going to crash
  5. doesn't start / does not start / isn't starting / won't start / will not start
  6. is about to close / 's about to close

B. Maʼno

  1. I'll
  2. am going to
  3. 'm meeting
  4. will
  5. in a few moments

C. Xatoni toping

  1. The concert starts at eight. / The concert will start at eight.
  2. When does the train leave?
  3. I'm about to call you.
  4. ✓ We're having a party on Saturday. Can you come?

D. Kontekstda

  1. are
  2. starts / 's starting / is starting / 'll start / will start
  3. 're driving / are driving / 're going to drive / are going to drive / 'll drive / will drive
  4. 's going to be / is going to be / 'll be / will be
  5. is about to die / 's about to die
  6. 'll call / will call / 'm going to call / am going to call

E. Sizning navbatingiz

  1. I'm meeting my sister on Tuesday. I'm playing tennis on Friday at six.
  2. My first class starts at nine. I think it'll be a long day.

F. Aralash takrorlash

  1. when
  2. don't understand
  3. Shall
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play