SlowingoGrammatika
A2 2 / 38

Past Simple yoki Past Continuous? When, while, during va for farqi

Past Simple or Past Continuous? When and While

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz oʻtmish haqida qisqa hikoya aytib bera olasiz: fon uchun Past Continuous (oʻtgan davomli zamon), voqealar uchun Past Simple (oddiy oʻtgan zamon) ishlatasiz va ularni when, while, during va for bilan bogʻlaysiz.

Asosiy gʻoya

Hikoya ikki qatlamdan iborat. Birinchi qatlam — fon: allaqachon davom etayotgan uzoqroq harakatlar (I was walking home, it was getting dark). Ikkinchi qatlam — voqealar: hikoyani oldinga siljitadigan qisqa, tugallangan harakatlar (my phone rang, I stopped).

Uzun chiziqni va uni kesib oʻtadigan qisqa belgini tasavvur qiling. Uzun chiziq — Past Continuous: davom etayotgan harakat. Qisqa belgi — Past Simple: chiziqning oʻrtasida sodir boʻlgan va koʻpincha uni boʻlib qoʻyadigan voqea. I was walking home (uzun chiziq) when it started to rain (qisqa belgi).

Fon boʻlmasa va harakatlar shunchaki birin-ketin sodir boʻlsa, roʻyxatdagi qadamlar kabi faqat Past Simple ishlating: I got up, had a shower and left.

Demak, oʻtmishdagi har bir harakat uchun oʻzingizdan soʻrang: bu hikoya ortidagi manzarami yoki hikoyadagi bir qadammi?

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida ham xuddi shu ikki qatlam bor: fon uchun -yotgan edi yoki -yotganimda, voqea uchun -di. Shuning uchun gʻoya sizga tanish. Qiyinchilik bogʻlovchi soʻzlarda. Oʻzbekchada paytida ham ot bilan («imtihon paytida»), ham feʼl bilan («imtihon topshirayotgan paytimda») keladi; inglizchada esa ot bilan during, ega + feʼl bilan while. Davomida ham ikki maʼnoli: «dars davomida» (qaysi davr ichida → during) va «uch yil davomida» (qancha vaqt → for).

OʻzbekchaMaʼnosiInglizcha
Uyga ketayotganimda yomgʻir yogʻa boshladi.fon + voqeaI was walking home when it started to rain.
Uyga kelganimda, singlim ovqat pishirayotgan edi.«-ganda» + qisqa voqeaWhen I got home, my sister was cooking.
Imtihon paytida telefonim jiringladi.paytida + otMy phone rang during the exam.
Imtihon topshirayotgan paytimda telefonim jiringladi.ega + feʼlMy phone rang while I was doing the exam.
Dars davomida ikki marta uxlab qoldim.qaysi davr ichidaI fell asleep twice during the lesson.
Uch yil davomida Parijda yashadim.qancha vaqtI lived in Paris for three years.

Tuzilish

Boʻlingan harakat

Fon (Past Continuous)Voqea (Past Simple)
I was walking homewhen it started to rain.
While I was walking home,it started to rain.
She was having a showerwhen the doorbell rang.

When yoki while li qism birinchi yoki ikkinchi kelishi mumkin. U birinchi kelsa, odatda undan keyin vergul qoʻyiladi.

When yoki while?

SoʻzOdatda keyin keladiMisol
whenqisqa harakat (Past Simple)…when the phone rang.
whileuzoqroq harakat (Past Continuous)While I was cooking, …

Voqealar ketma-ketligi

QolipMisol
Past Simple, Past Simple, Past SimpleI opened the door, turned on the light and saw the mess.
when + Past Simple, Past SimpleWhen the film ended, we went home. (avval biri, keyin ikkinchisi)

During, while, for

Soʻz+Misol
duringotduring the meeting, during the night
whileergash gap (ega + feʼl)while we were having the meeting
forvaqt oraligʻifor two hours, for three days

Qoʻllanish

1Voqea tomonidan boʻlingan fon harakati

Uzoqroq harakat davom etayotgan edi; uning oʻrtasida qisqa harakat sodir boʻldi. Qisqa harakat koʻpincha uzoq harakatni toʻxtatadi yoki oʻzgartiradi.

I was walking home when it started to rain.
Uyga ketayotganimda yomgʻir yogʻa boshladi.
fon: «-yotganimda»; voqea: «-di»
We were having dinner when the lights went out.
Kechki ovqat qilayotgan edik, birdan chiroq oʻchib qoldi.
She was crossing the road when she saw her old teacher.
U koʻchani kesib oʻtayotganida, eski oʻqituvchisini koʻrib qoldi.
«u» ayol → she, her
While he was playing football, he hurt his knee.
U futbol oʻynayotganida tizzasini shikastlab oldi.
«u» erkak → he, his
The phone rang while I was in the shower.
Men dushda boʻlganimda telefon jiringladi.
was in = be ning oʻtgan shakli; -ing kerak emas
What were you doing when the accident happened?
Baxtsiz hodisa sodir boʻlganda nima qilayotgan edingiz?
«-ganda» → when + Past Simple

2When + qisqa harakat, while + uzoqroq harakat

When odatda qisqa harakatni (Past Simple) kiritadi. While esa uzoqroq harakatni (Past Continuous) kiritadi. When uzoqroq harakat bilan ham kelishi mumkin, lekin while maʼnoni aniqroq qiladi.

When I arrived, they were still eating.
Men kelganimda, ular hali ham ovqatlanayotgan edi.
«kelganimda» → when + Past Simple
I arrived while they were eating.
Ular ovqatlanayotganida men keldim.
«-yotganida» → while + Past Continuous
I lost my wallet while I was shopping.
Xarid qilayotganimda hamyonimni yoʻqotib qoʻydim.
Somebody knocked on the door while we were watching the match.
Biz oʻyinni tomosha qilayotganimizda kimdir eshikni taqillatdi.
When the teacher came in, the students were talking loudly.
Oʻqituvchi kirganda, oʻquvchilar baland ovozda gaplashayotgan edi.
the students koʻplik → were

3Voqealar ketma-ketligi — faqat Past Simple

Harakatlar birin-ketin sodir boʻlsa, hammasi uchun Past Simple ishlating. When + Past Simple koʻpincha «avval bu, keyin u» degani.

I got up, made coffee and checked my emails.
Turdim, qahva damladim va pochtamni tekshirdim.
ketma-ket qadamlar: hammasi Past Simple
When the film finished, we went for a pizza.
Film tugagach, pitsa yegani bordik.
avval film tugadi, keyin bordik
She opened the box, looked inside and smiled.
U qutini ochdi, ichiga qaradi va jilmaydi.
We landed, picked up the car and drove to the hotel.
Samolyot qoʻndi, mashinani oldik va mehmonxonaga yoʻl oldik.

Solishtiring: zamon hikoyadagi tartibni oʻzgartiradi.

When I got home, my sister was cooking dinner.
Uyga kelganimda, singlim kechki ovqat pishirayotgan edi.
u men kelishimdan oldin boshlagan
When I got home, my sister cooked dinner.
Uyga kelganimdan keyin singlim kechki ovqat pishirdi.
avval men keldim, keyin u boshladi

4During + ot, while + ergash gap, for + vaqt oraligʻi

During va while ikkalasi ham «… vaqtida» degani, lekin during otdan oldin, while esa ega + feʼldan oldin keladi. For biror narsa qancha davom etganini aytadi.

My phone rang during the exam.
Imtihon paytida telefonim jiringladi.
«paytida» + ot → during
My phone rang while I was doing the exam.
Imtihon topshirayotganimda telefonim jiringladi.
ega + feʼl → while
Several people fell asleep during the presentation.
Taqdimot paytida bir necha kishi uxlab qoldi.
We stayed in Rome for a week.
Rimda bir hafta qoldik.
qancha vaqt → for
I waited for forty minutes, and then I went home.
Qirq daqiqa kutdim, keyin uyga ketdim.

5Holat feʼllari Past Simple da qoladi

Harakat emas, holatni bildiruvchi feʼllar (know, want, like, need, believe, understand, belong, seem) odatda fonda ham Past Simple da qoladi. A1-23 ga qarang.

When I met him, I didn't know his name.
U bilan tanishganimda, uning ismini bilmas edim.
oʻzbekchada «bilmas edim», inglizchada didn't know; wasn't knowing emas
She wanted a new job, so she was looking at online ads.
U yangi ish istardi, shuning uchun internetdagi eʼlonlarni koʻrib chiqayotgan edi.
want holat → wanted
We were walking through the old town, and I loved every street.
Eski shahar boʻylab sayr qilayotgan edik, menga har bir koʻcha juda yoqdi.
love holat → loved

Keng tarqalgan xatolar

❌During I was at work, she called.
✅While I was at work, she called.
during + ot; while + ergash gap.
❌While the lesson, my phone rang.
✅During the lesson, my phone rang.
while dan keyin yolgʻiz ot kelmaydi: during ishlating.
❌I lived in Paris during three years.
✅I lived in Paris for three years.
Vaqt davomiyligi uchun for ishlating.
❌When I met her, I was knowing she was special.
✅When I met her, I knew she was special.
Holat feʼllari Past Simple da qoladi.
❌I was walk home when it started to rain.
✅I was walking home when it started to rain.
was / were + -ing shakli.
⚠️I walked home when it started to rain. (maʼnosi: allaqachon yoʻlda edim)
✅I was walking home when it started to rain.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin bu «avval yomgʻir boshlandi, keyin men uyga piyoda ketdim» degani.
⚠️I was waking up, I was having a shower and I was leaving.
✅I woke up, had a shower and left.
Voqealar ketma-ketligi odatda Past Simple da aytiladi; davomli shakl ularni fonga oʻxshatib qoʻyadi.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «Paytida» → during yoki while? Oʻzbekchada «paytida» ot bilan ham, feʼl bilan ham bemalol keladi: «toʻy paytida», «Xivada sayohat qilayotgan paytimizda». Inglizchada esa tanlash kerak: otdan oldin during, ega + feʼldan oldin while.

❌We met a lot of tourists during we were travelling in Khiva.
✅We met a lot of tourists while we were travelling in Khiva.
ega + feʼl → while; travelling (UK), traveling (US)
❌The lights went out while the wedding.
✅The lights went out during the wedding.
ot → during

2. «… davomida» → during. «Uch kun davomida», «ikki soat davomida» qancha vaqt ekanini bildiradi. Lugʻatda esa «davomida = during» deb yozilgan, shuning uchun during ten years deyish juda koʻp uchraydi. Qancha vaqt davom etganini aytish uchun for ishlating; during esa «qaysi davr ichida» degan savolga javob beradi.

❌It rained during three days without a break.
✅It rained for three days without a break.
qancha vaqt → for
❌The meeting lasted during two hours.
✅The meeting lasted two hours.
yoki: The meeting lasted for two hours.

3. «U» → he yoki she? Hikoyada bir nechta odam boʻlsa, oʻzbekchadagi «u» ingliz tilida chalkashlik keltirib chiqaradi. Tinglovchi she ni eshitib, boshqa ayol haqida gapiryapsiz, deb oʻylaydi.

⚠️My uncle was repairing the roof when she fell.
✅My uncle was repairing the roof when he fell.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin she boshqa, ayol kishini bildiradi; tom tuzatayotgan amaki yiqilgan boʻlsa → he.
⚠️My aunt was driving to work when he saw the accident.
✅My aunt was driving to work when she saw the accident.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin xola yoki amma ayol → she.

Adashtirmang

When va while — Ikkalasi ham ikki ergash gapni bogʻlaydi, lekin odatda turli harakatlarni kiritadi.

When the alarm went off, I was dreaming.
Budilnik jiringlaganda, men tush koʻrayotgan edim.
when + qisqa harakat
While I was dreaming, the alarm went off.
Men tush koʻrayotganimda, budilnik jiringladi.
while + uzoqroq harakat

During va for — During biror narsa qachon (qaysi davr ichida) sodir boʻlganini aytadi; for esa qancha vaqt davom etganini aytadi. by va until kabi boshqa vaqt soʻzlari B1-31 da.

I woke up twice during the night.
Tunda ikki marta uygʻondim.
qachon → during
I slept for eight hours.
Sakkiz soat uxladim.
qancha vaqt → for

Bitta bogʻlovchi, ikki xil zamon — Voqealar tartibini bogʻlovchi soʻz emas, zamon koʻrsatadi. Oʻtgan zamonlarni birlashtirish haqida koʻproq B1-04 da.

When we arrived, the party was starting.
Biz kelganimizda, bazm endi boshlanayotgan edi.
biz kelganda jarayon ketayotgan edi
When we arrived, the party started.
Biz kelganimizdan keyin bazm boshlandi.
biz kelgandan keyin boshlandi

Imlo va talaffuz

  • When / while li qism birinchi kelsa, vergul qoʻying: While I was out, the parcel arrived. Ikkinchi kelsa, odatda vergul qoʻyilmaydi: The parcel arrived while I was out.
  • while /waɪl/: koʻpchilik h ni talaffuz qilmaydi. Birinchi tovush /w/: tishlar labga tegmaydi, lablar yumaloqlanib oldinga choʻziladi. Oʻzbekcha «v» koʻpincha /v/ va /w/ oraligʻida aytiladi, shuning uchun lablaringizni kuzating.
  • Tez nutqda was va were kuchsiz aytiladi (/wəz/, /wə/), shuning uchun urgʻu asosiy feʼl va otlarga tushadi: I was walking home when it started to rain.
  • -ed oxiri: started /ˈstɑːtɪd/ da alohida boʻgʻin (t va d dan keyin), stopped /stɒpt/ da esa yoʻq. rained /reɪnd/ oxiridagi /d/ jarangli: uni /t/ ga aylantirmang.
  • Past Simple imlosi (stop → stopped, try → tried) A1-27 da; notoʻgʻri shakllar (ring → rang, fall → fell) A1-28 da.

Oltin qoida

Uzoqroq fon harakati → Past Continuous (koʻpincha while bilan). Uning oʻrtasida sodir boʻlgan qisqa voqea → Past Simple (koʻpincha when bilan). Birin-ketin sodir boʻlgan voqealar → hammasi Past Simple. Oʻzbekchadagi «paytida» va «davomida» ga ehtiyot boʻling: ot oldida during, ega + feʼl oldida while, «qancha vaqt» uchun for.

Mashqlar

A. Tuzilish

Qavs ichidagi feʼllarni Past Simple yoki Past Continuous shaklida yozing. 4–5-mashqlarda ikki gapni bogʻlang.

  1. I (read) when the lights (go) out.
  2. While we (drive) to the coast, the car (break) down.
  3. She (cut) her finger while she (make) a salad.
  4. When bilan bogʻlang: He was taking a photo. He dropped his phone.
  5. While bilan bogʻlang: I was jogging. It started to snow.

B. Maʼno

Maʼnoga mos javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: … the bus arrived, everybody got on.
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: … I was waiting for the bus, I met an old friend.
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: I fell asleep … the film.
  4. Toʻgʻri javobni tanlang: We lived in Canada … two years.
  5. Toʻgʻri javobni tanlang: When I got home, my sister … dinner. She started an hour before I arrived.

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. During I was sleeping, someone called.
  2. When I saw him, I was knowing he was angry.
  3. I was opening the door and I was going in.
  4. I met my wife while I was working in Rome.

D. Kontekstda

Hikoyani toʻldiring. Qavs ichidagi feʼllarni toʻgʻri shaklda yozing; qavssiz joylarga mos soʻzni qoʻying.

A strange evening
Last Friday I 15 (sit) on the sofa and my cat 16 (sleep) next to me. Suddenly, someone 17 (knock) on the door. I 18 (open) it, but nobody was there. Then, 19 I was closing the door, I 20 (see) a small box on the ground. I woke up twice 21 the night because I was thinking about it!

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Sizni hayratga solgan bir voqea haqida yozing. Bitta uzoq fon harakati va bitta qisqa voqea ishlating.
  2. Bugun ertalab birin-ketin qilgan uchta ishingizni yozing.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A2-01 Past Continuous oʻzbekcha: I was working — oʻtmishda davom etayotgan harakat
    Xatoni toʻgʻrilang: What you were doing at 9 pm?
  2. A1-28 Past Simple oʻzbekcha: notoʻgʻri feʼllar, did va didn't bilan savol va inkor
    Oʻtgan zamon shaklini yozing: fall
  3. A1-29 And, but, or, so, because oʻzbekcha: gaplarni bogʻlash, also va too
    Toʻgʻri javobni tanlang: It was raining, … we stayed at home.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. was reading … went
  2. were driving … broke
  3. cut … was making
  4. He was taking a photo when he dropped his phone. / He dropped his phone when he was taking a photo.
  5. While I was jogging, it started to snow. / It started to snow while I was jogging.

B. Maʼno

  1. When
  2. While / When
  3. during
  4. for
  5. was cooking

C. Xatoni toping

  1. While I was sleeping, someone called. / When I was sleeping, someone called.
  2. When I saw him, I knew he was angry.
  3. I opened the door and went in. / I opened the door and I went in.
  4. ✓ I met my wife while I was working in Rome.

D. Kontekstda

  1. was sitting
  2. was sleeping
  3. knocked
  4. opened
  5. while / when
  6. saw
  7. during / in

E. Sizning navbatingiz

  1. I was waiting for the train when I saw my old school friend.
  2. I got up, had breakfast and took the bus to work.

F. Aralash takrorlash

  1. What were you doing at 9 pm?
  2. fell
  3. so
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play