SlowingoGrammatika
A2 11 / 38

Much, many, a lot of, a few, a little oʻzbekcha: miqdor soʻzlari

Much, Many, A Lot Of, A Few, A Little

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz much, many, a lot of, lots of, a few va a little bilan katta va kichik miqdorlar haqida gapira olasiz, biror narsa keragidan koʻp (too much / too many) yoki kam (not enough) ekanini ayta olasiz hamda no, none va not any bilan «umuman yoʻq» deya olasiz.

Asosiy gʻoya

Bozordagi rastani tasavvur qiling. Bir tomonda olma, apelsin va tuxum turibdi: ularni bittalab sanaysiz. Boshqa tomonda guruch, un va qahva solingan katta qoplar: ularni sanamaysiz, kosa yoki choʻmich bilan oʻlchaysiz. Bu A1-24 dan tanish boʻlgan sanaladigan va sanalmaydigan otlar orasidagi farq.

Bu darsdagi har bir miqdor soʻzi avval bitta savol beradi: buni sanash mumkinmi? Baʼzi soʻzlar faqat sanaladigan tomonda ishlaydi (many, a few, too many). Baʼzilari faqat oʻlchanadigan tomonda (much, a little, too much). Baʼzilari esa ikkala tomonda ham (a lot of, lots of, enough, no).

Keyin ikkinchi, kichikroq savol: gap darak gapmi, inkormi yoki savolmi? Much va many koʻproq inkor va savollarda keladi. Darak gapda esa kundalik tanlov — a lot of.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbekchada koʻp bitta soʻz boʻlib hamma ishni bajaradi: «koʻp doʻkon», «koʻp vaqt», «doʻstlari koʻp». Ingliz tilida esa tanlash kerak: sanaladigan ot bilan many, sanalmaydigan ot bilan much, darak gapda koʻpincha a lot of. Kichik miqdorda ham shunday: «bir necha daqiqa» → a few, «ozgina tuz» → a little. Yana bir farq: oʻzbekchada «koʻp», «bir nechta» va sonlardan keyin ot koʻpincha birlikda qoladi («koʻp kitob», «bir nechta savol»), inglizchada esa koʻplikda boʻladi: many books, a few questions. Va aksincha, oʻzbekchada -lar olaveradigan baʼzi otlar (maʼlumotlar, uy vazifalari, mebellar) inglizchada sanalmaydi: information, homework, furniture.

OʻzbekchaMaʼnosiInglizcha
Qishlogʻimizda doʻkonlar koʻp emas.sanaladi, inkorThere aren't many shops in my village.
Bugun koʻp vaqtim yoʻq.sanalmaydi, inkorI don't have much time today.
Ishxonada uning doʻstlari koʻp.darak gapShe has a lot of friends at work.
Tayyorlanishim uchun bir necha daqiqa kerak.oz, lekin bor (sanaladi)I need a few minutes to get ready.
Suvga ozgina tuz soling.oz, lekin bor (sanalmaydi)Add a little salt to the water.
Shahar markazida mashinalar juda koʻp.keragidan ortiqThere are too many cars in the city centre.
Hammaga likopcha yetmaydi.yetarli emasWe don't have enough plates for everyone.
Non qolmadi. / Shkafda qahva yoʻq.nolThere's no bread left. / There isn't any coffee in the cupboard.

Oʻzbekchada «hech» bilan ikki inkor bir gapda bemalol keladi: «Hech qanday xat kelmadi». Standart ingliz tilida esa bitta inkor yetarli: no + darak feʼl yoki not any.

Tuzilish

Miqdor soʻzlari va otlar

Miqdor soʻziSanaladigan (koʻplik)Sanalmaydigan
manymany friends—
much—much time
a lot of / lots ofa lot of friendsa lot of time
a fewa few eggs—
a little—a little milk
too manytoo many cars—
too much—too much sugar
(not) enough(not) enough chairs(not) enough money
nono ticketsno water

Savollar

SanaladiganSanalmaydigan
How many people…? (Necha kishi…?)How much time…? (Qancha vaqt…?)

Nol: no, not any, none

ShaklQolipMisol
nono + ot, darak feʼl bilanThere's no milk.
not anyinkor feʼl + any + otThere isn't any milk.
noneyolgʻiz keladi, undan keyin ot yoʻq"Is there any milk?" "No, there's none."
none ofnone of + the / my / these… + otNone of my friends came.

No, many, much, a few va boshqalar aniqlovchi soʻzlar (determiners): ular otdan oldin keladi.

Qoʻllanish

1Much va many: asosan inkor va savollarda

Many koʻplikdagi sanaladigan otlar bilan, much sanalmaydigan otlar bilan keladi. Ular koʻproq inkor va savollarda ishlatiladi. Darak gapda yolgʻiz much rasmiy yoki gʻalati eshitiladi, shuning uchun uning oʻrniga a lot of deymiz. (Too much, so much va very much esa har qanday gapda bemalol keladi.)

I don't have much time today.
Bugun koʻp vaqtim yoʻq.
vaqt sanalmaydi → much
How many people are coming to the party?
Bazmga necha kishi keladi?
«necha» → How many + koʻplik
There aren't many shops in my village.
Qishlogʻimizda doʻkonlar koʻp emas.
«koʻp emas» + sanaladigan → not many
Did you spend much money on holiday?
Taʼtilda koʻp pul sarfladingizmi?
pul sanalmaydi → much
How much water do you drink a day?
Kuniga qancha suv ichasiz?
«qancha» + sanalmaydigan → How much

2A lot of va lots of: darak gapdagi kundalik tanlov

A lot of va lots of sanaladigan otlar bilan ham, sanalmaydigan otlar bilan ham keladi. Ular koʻproq darak gaplarda ishlatiladi, lekin inkor va savollarda ham toʻgʻri. Lots of biroz norasmiyroq. Undan keyin ot boʻlmasa, a lot deng (of siz).

She has a lot of friends at work.
Ishxonada uning doʻstlari koʻp.
darak gap → a lot of; «u» ayol → she
We had lots of fun at the beach.
Plyajda rosa maza qildik.
lots of: norasmiy
There's a lot of traffic this morning.
Bugun ertalab tirbandlik kuchli.
traffic sanalmaydi → there's
"Do you eat meat?" "Not a lot."
«Goʻsht yeysizmi?» «Unchalik koʻp emas.»
otsiz: a lot, of yoʻq
Lots of people work from home now.
Hozir koʻp odamlar uydan turib ishlaydi.
people koʻplik → work

3A few va a little: oz, lekin bor

A few koʻplikdagi sanaladigan otlar bilan, a little sanalmaydigan otlar bilan keladi. Ikkalasi ham «oz miqdor, lekin bor» degani — ijobiy fikr. A siz (few, little) maʼno «yetarli emas» ga oʻzgaradi; B2-19 ga qarang.

I need a few minutes to get ready.
Tayyorlanishim uchun bir necha daqiqa kerak.
«bir necha daqiqa» birlikda, inglizchada minutes
Can I ask you a few questions?
Sizga bir nechta savol bersam maylimi?
«bir nechta savol» → a few questions
Add a little salt to the water.
Suvga ozgina tuz soling.
«ozgina» + sanalmaydigan → a little
I speak a little Italian.
Men biroz italyancha gapiraman.
We've got a few eggs, so let's make an omelette.
Bir nechta tuxumimiz bor, keling, omlet qilaylik.

4Too much, too many, not enough

Too much va too many + ot «keragidan ortiq» degani. Not enough + ot «kerakligidan kam» degani. Too va enough ning sifatlar bilan ishlatilishi A2-08 da.

There are too many cars in the city centre.
Shahar markazida mashinalar juda koʻp.
«juda koʻp» muammo boʻlsa → too many
I ate too much cake.
Tortni haddan tashqari koʻp yeb qoʻydim.
cake bu yerda sanalmaydi → too much
You spend too much time on your phone.
Telefoningizga juda koʻp vaqt sarflaysiz.
We don't have enough plates for everyone.
Hammaga likopcha yetmaydi.
«yetmaydi» → not enough
There aren't enough buses at night.
Kechasi avtobuslar yetarli emas.

5No, none va not any: nol

No otdan bevosita oldin keladi va feʼl darak shaklda qoladi. Not any inkor feʼl bilan ishlatiladi. None otning oʻrnini egallaydi. No yoki none ni inkor feʼl bilan ishlatmang.

There's no bread left.
Non qolmadi.
oʻzbekchada feʼl inkor; inglizchada no + darak feʼl
I have no idea.
Hech tasavvurim yoʻq.
juda keng tarqalgan ibora
There isn't any coffee in the cupboard.
Shkafda qahva yoʻq.
inkor feʼl + any
"How many tickets are left?" "None, sorry."
«Nechta chipta qoldi?» «Afsuski, birorta ham qolmadi.»
none yolgʻiz keladi
None of the shops were open.
Doʻkonlarning birortasi ham ochiq emas edi.
none of + koʻplik: were keng tarqalgan, was rasmiyroq

Keng tarqalgan xatolar

❌I don't have many money.
✅I don't have much money.
money sanalmaydi → much.
❌How much people did you invite?
✅How many people did you invite?
people sanaladi → many.
❌There are a lot of informations online.
✅There is a lot of information online.
information sanalmaydi: -s yoʻq, feʼl birlikda.
❌I have a little friends.
✅I have a few friends.
friends sanaladi → a few.
❌I have too much problems.
✅I have too many problems.
problems sanaladi → too many.
❌There isn't no milk.
✅There's no milk. yoki There isn't any milk.
Faqat bitta inkor.
❌I have none money.
✅I have no money.
none yolgʻiz keladi; ot bilan no ishlating.
❌I like it a lot of.
✅I like it a lot.
a lot of dan keyin ot boʻlishi kerak.
⚠️We have much homework.
✅We have a lot of homework.
Xato emas, lekin darak gapda rasmiy yoki eskicha eshitiladi.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «Koʻp» → har doim much. Maktabda koʻpincha «koʻp = much» deb yodlaymiz va uni hamma joyda ishlatamiz. Lekin sanaladigan otlar bilan many kerak, darak gapda esa a lot of tabiiyroq.

❌We don't have much eggs.
✅We don't have many eggs.
eggs sanaladi → many.
⚠️My brother has much free time.
✅My brother has a lot of free time.
Grammatika jihatidan xato emas, lekin darak gapda rasmiy eshitiladi.

2. «Koʻp kitob» → a lot of book. Oʻzbekchada «koʻp», «bir nechta» va sonlardan keyin ot koʻpincha birlikda qoladi. Inglizchada many, a lot of, a few dan keyin sanaladigan ot koʻplikda boʻladi.

❌My grandfather has a lot of book.
✅My grandfather has a lot of books.
❌We visited a few museum in Samarkand.
✅We visited a few museums in Samarkand.

3. «Uy vazifalari», «mebellar» → homeworks, furnitures. Oʻzbekchada bu otlarga -lar qoʻshiladi. Inglizchada homework, furniture, information, advice sanalmaydi: -s olmaydi, ular bilan much, a little, too much keladi.

❌The teacher gave us a lot of homeworks.
✅The teacher gave us a lot of homework.
❌There are too many furnitures in this room.
✅There is too much furniture in this room.

4. «Hech» bilan ikki inkor. Oʻzbekchada «Bugun hech qanday xat kelmadi» deymiz: «hech» ham, feʼl ham inkor. Standart ingliz tilida bitta inkor yetarli.

❌We didn't get no letters today.
✅We got no letters today.
yoki: We didn't get any letters today.

Adashtirmang

much / many va a lot of — Savol va inkorda uchalasi ham toʻgʻri. Darak gapda esa tabiiy, kundalik tanlov — a lot of.

We have a lot of homework.
Uy vazifamiz koʻp.
darak gapda tabiiy; homework -s olmaydi
We don't have much homework.
Uy vazifamiz koʻp emas.
inkorda tabiiy

no va none — No dan keyin ot keladi. None yolgʻiz keladi yoki of dan oldin turadi.

I have no brothers.
Aka-ukam yoʻq.
brothers = aka yoki uka
"How many brothers do you have?" "None."
«Nechta aka-ukangiz bor?» «Birorta ham yoʻq.»
javobda ot yoʻq → none

too much / too many + ot va too + sifat — Otdan oldin too much yoki too many ishlating. Sifatdan oldin faqat too. A2-08 ga qarang.

There's too much noise in here.
Bu yerda shovqin juda koʻp.
noise ot → too much
It's too noisy in here.
Bu yer juda shovqinli.
noisy sifat → too

Imlo va talaffuz

  • a lot of bitta birlik sifatida aytiladi: /ə ˈlɒt əv/ (UK), /ə ˈlɑːt̬ əv/ (US). Urgʻu lot ga tushadi, a va of kuchsiz. Tez norasmiy nutqda of faqat /ə/ boʻlib qolishi mumkin: «a lotta».
  • of oxiridagi /v/ jarangli. Oʻzbekzabonlar soʻz oxiridagi jarangli undoshni jarangsiz aytishga moyil, shunda of xuddi off /ɒf/ kabi eshitiladi. Of da unli kuchsiz va qisqa.
  • lots of /ˈlɒts əv/ (UK), /ˈlɑːts əv/ (US): of kuchsiz.
  • a few /ə ˈfjuː/ va a little /ə ˈlɪtl/: a kuchsiz /ə/, lekin uni tushirib qoldirmang — maʼno oʻzgaradi. little da /t/ va /l/ orasida unli yoʻq: «litil» demang.
  • none /nʌn/ one va sun bilan qofiyadosh. Yozilganicha oʻzbekcha «non» kabi oʻqimang, no kabi ham emas. /ʌ/ — ogʻiz biroz ochiq, qisqa va boʻsh unli.
  • many /ˈmeni/ — birinchi unli bed dagi /e/. Yozilganicha «mani» deb oʻqimang.
  • Savollarda much va many koʻpincha urgʻuli: How much is it? How many are there?

Oltin qoida

Avval soʻrang: buni sanash mumkinmi? Sanaladi → many, a few, too many (ot koʻplikda). Sanalmaydi → much, a little, too much. Ikkalasi uchun → a lot of, lots of, enough, no. Darak gapda much / many oʻrniga a lot of ni afzal koʻring. Nol uchun no + ot va darak feʼl yoki not any ishlating; none yolgʻiz keladi. Oʻzbekchadagi «koʻp» har doim much emas!

Mashqlar

A. Tuzilish

Toʻgʻri miqdor soʻzini yozing. Qavs ichidagi izohga eʼtibor bering.

  1. How brothers and sisters do you have?
  2. How sugar do you take in your coffee?
  3. I've got apples. Do you want one? (a small number)
  4. Can I have milk in my tea, please? (a small amount)
  5. There are people here — I can't move! (more than is good)
  6. I'm not hungry. I ate chocolate. (more than is good)

B. Maʼno

Toʻgʻri javobni tanlang yoki gapni qayta yozing.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: She drinks … coffee.
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: "How many emails did you get?" "…."
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: There were … taxis at the station.
  4. Toʻgʻri javobni tanlang: I have … time before the meeting.
  5. no bilan qayta yozing: There aren't any buses after midnight.

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. How much chairs do we need?
  2. We don't have enough of time.
  3. There aren't no tickets left.
  4. I don't have much money this month.

D. Kontekstda

Suhbatni toʻldiring. Soʻzlar: a few, any, enough, many, no, too much

Planning a picnic
Kim: How 16 people are coming?
Raj: About twelve. Do we have 17 plates for everyone?
Kim: No, we only have six. And there's 18 bread — the bag is empty.
Raj: OK, I'll buy some. Do we need 19 juice?
Kim: Just 20 bottles. Last time we bought 21 juice (more than we needed), and we took half of it home!

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Oshxonangiz haqida yozing: sizda koʻp boʻlgan bitta narsa va koʻp boʻlmagan bitta narsa (much / many bilan).
  2. Shahringiz haqida yozing: nima juda koʻp (too much / too many) va nima yetarli emas (not enough)?

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A1-24 Sanaladigan va sanalmaydigan otlar, some va any oʻzbekcha: how much yoki how many?
    Toʻgʻri javobni tanlang: Would you like … cake?
  2. A2-08 As … as, too va enough oʻzbekcha: teng, haddan tashqari va yetarli
    Toʻgʻri javobni tanlang: This coffee is … hot.
  3. A2-07 Superlatives oʻzbekcha: orttirma daraja (the biggest, the most beautiful)
    It's (busy) day of the year for the shop.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. many
  2. much
  3. a few
  4. a little / a bit of
  5. too many
  6. too much

B. Maʼno

  1. a lot of
  2. None
  3. no
  4. a little
  5. There are no buses after midnight.

C. Xatoni toping

  1. How many chairs do we need?
  2. We don't have enough time.
  3. There are no tickets left. / There aren't any tickets left.
  4. ✓ I don't have much money this month.

D. Kontekstda

  1. many
  2. enough
  3. no
  4. any
  5. a few
  6. too much

E. Sizning navbatingiz

  1. I have a lot of tea. I don't have much coffee, and I don't have many clean cups!
  2. There are too many cars in my town, and there aren't enough parks.

F. Aralash takrorlash

  1. some
  2. too
  3. the busiest
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play