SlowingoGrammatika
A2 10 / 38

Ingliz tilida ravishlar (adverbs): quickly, well, hard oʻzbekcha

Adverbs: Quickly, Well, Hard

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz kimdir biror ishni qanday qilishini holat ravishlari bilan ayta olasiz (quickly, carefully, well, hard), sifat (adjective) va ravish (adverb) orasida toʻgʻri tanlov qila olasiz, ravishni gapda toʻgʻri joyga qoʻya olasiz hamda very, really, extremely, quite, fairly, pretty va rather bilan sifatni kuchaytira yoki yumshata olasiz.

Asosiy gʻoya

Sifat ham, ravish ham tasvirlaydi, lekin har xil narsalarni tasvirlaydi. Sifat otni — kishi yoki narsani tasvirlaydi: a careful driver (ehtiyotkor haydovchi). Holat ravishi esa feʼlni — harakatni va u qanday bajarilishini tasvirlaydi: She drives carefully (U ehtiyot boʻlib haydaydi).

Sport sharhlovchisini tasavvur qiling. Baʼzan u oʻyinchining oʻzini tasvirlaydi: a quick player, a careful player, a good player. Bular sifatlar. Baʼzan esa oʻyinchi nima qilayotganini tasvirlaydi: He moves quickly. He passes the ball carefully. He plays well. Bular ravishlar. Tanlashdan oldin oʻzingizga savol bering: men kishi yoki narsani tasvirlayapmanmi (she is careful) yoki u ishni qanday qilishini (she works carefully)?

Bitta tuzoq bor. Baʼzi feʼllar — look, feel, smell, sound, taste — koʻpincha harakatni emas, biror narsa qanday ekanini yoki qanday koʻrinishini bildiradi. Ular be kabi ishlaydi va sifat bilan keladi: You look tired. This soup smells good.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida koʻp soʻzlar ham sifat, ham ravish boʻlib keladi va shakli oʻzgarmaydi: «yaxshi oshpaz» va «yaxshi pishiradi», «tez mashina» va «tez haydaydi». Ingliz tilida esa koʻpincha shakl oʻzgaradi: good → well, careful → carefully. Oʻzbekchada ravish yasaydigan qoʻshimcha va soʻzlar ham bor (doʻstona, diqqat bilan, ehtiyot boʻlib), lekin «yaxshi», «tez», «sekin», «chiroyli» kabi soʻzlar oʻzgarmasdan ishlatilgani uchun He speaks very good kabi xatolar koʻp uchraydi. Soʻz tartibi ham farq qiladi: oʻzbekchada ravish feʼldan oldin turadi («yapon tilida ravon gapiradi»), inglizchada esa feʼl va toʻldiruvchidan keyin: speaks Japanese fluently.

OʻzbekchaMaʼnosiInglizcha
U yaxshi oshpaz.sifat: kishi haqidaShe's a good cook.
U yaxshi ovqat pishiradi.ravish: harakat haqidaShe cooks well.
Iltimos, ehtiyot boʻlib haydang.ravishPlease drive carefully.
U yapon tilida ravon gapiradi.ravish feʼldan oldinShe speaks Japanese fluently.
Ota-onam butun umr tinmay mehnat qilishdi.-ly qoʻshilmaydiMy parents worked hard all their lives.
Kecha tunda deyarli uxlamadim.deyarli + inkor feʼlI hardly slept last night.
Charchagan koʻrinasiz.koʻrinmoq + sifatYou look tired.
Imtihon nihoyatda qiyin boʻldi.darajaThe exam was extremely difficult.

Oxirgi farqqa eʼtibor bering: oʻzbekchada «deyarli uxlamadim» deganda feʼl inkor shaklda boʻladi. Inglizchada esa hardly ning oʻzi inkor maʼnosini beradi, feʼl esa darak shaklda qoladi.

Tuzilish

Oddiy ravishlar: sifat + -ly

SifatQoidaRavish
slow, quick, careful, quiet+ -lyslowly, quickly, carefully, quietly
happy, easy, angryundosh + -y → -ilyhappily, easily, angrily
gentle, terrible, simple-le → -lygently, terribly, simply
automatic, dramatic-ic → -icallyautomatically, dramatically

Notoʻgʻri (irregular) ravishlar

SifatRavishMisol
goodwellShe sings well.
fastfastHe drives fast.
hardhardThey work hard.
latelateThe bus arrived late.
earlyearlyI got up early.

Tuzoqlar: oʻxshash soʻzlar, boshqa maʼno

SoʻzMaʼnosiMisol
hardkoʻp kuch sarflab, astoydilShe studies hard.
hardlydeyarli … -ma- (zoʻrgʻa)I can hardly hear you.
latekech, vaqtida emasHe came late.
latelysoʻnggi paytlarda, yaqindaHave you seen her lately?

Daraja ravishlari + sifat yoki ravish

SoʻzKuchiMisol
extremelyjuda-juda kuchli (nihoyatda)extremely cold
really / verykuchli (juda, rostdan ham)really tired, very quickly
quiteoʻrtacha (UK), koʻpincha kuchli (US)quite good
prettyoʻrtachadan kuchligacha (norasmiy)pretty good
ratheroʻrtachadan kuchligacha; koʻpincha salbiy yoki kutilmagan narsa (koʻproq UK)rather cold
fairlyoʻrtacha (nisbatan)fairly easy

Qoʻllanish

1Holat ravishlari: harakat qanday bajariladi

Koʻp holat ravishlari sifat + -ly shaklida boʻladi. Ular harakatni tasvirlaydi.

Please drive carefully.
Iltimos, ehtiyot boʻlib haydang.
«ehtiyot boʻlib» haydashni tasvirlaydi → ravish
The children were playing quietly in their room.
Bolalar xonasida jimgina oʻynashayotgan edi.
«jimgina» → quietly
She smiled happily when she saw the results.
Natijalarni koʻrib, u xursand boʻlib jilmaydi.
«u» ayol → she
He closed the door gently.
U eshikni ohista yopdi.
«u» erkak → he
The software updates automatically.
Dastur avtomatik tarzda yangilanadi.

2Notoʻgʻri ravishlar: well, fast, hard, late, early

Good ravish boʻlganda well ga aylanadi. Fast, hard, late va early ning shakli sifat bilan bir xil. Fastly degan soʻz yoʻq.

You speak English really well.
Siz ingliz tilida juda yaxshi gapirasiz.
«yaxshi» feʼl bilan → well, good emas
Don't talk so fast — I can't follow you.
Bunchalik tez gapirmang, gapingizni tushunib ulgurolmayapman.
fast oʻzgarmaydi
My parents worked hard all their lives.
Ota-onam butun umr tinmay mehnat qilishdi.
hard = astoydil, koʻp kuch sarflab
The plane landed late because of the fog.
Tuman sababli samolyot kech qoʻndi.
We left early because of the traffic.
Tirbandlik sababli erta yoʻlga chiqdik.

3Tuzoqlar: hard va hardly, late va lately

Hardly «deyarli … -ma-» degani, lately esa «soʻnggi paytlarda» degani. Ular hard va late ning ravishlari emas. Hardly odatda asosiy feʼldan oldin (yoki can, be va boshqa yordamchi feʼllardan keyin) turadi.

I worked hard yesterday.
Kecha qattiq ishladim.
koʻp kuch sarflab
I hardly slept last night.
Kecha tunda deyarli uxlamadim.
oʻzbekchada feʼl inkor; inglizchada hardly + darak feʼl
I can hardly hear you.
Gapingizni zoʻrgʻa eshityapman.
«zoʻrgʻa» → hardly
She arrived late.
U kech keldi.
vaqtida emas; «u» ayol → she
Have you seen Mia lately?
Soʻnggi paytlarda Miani koʻrdingizmi?
lately = soʻnggi paytlarda; turgʻun qolip, Present Perfect: A2-16 ga qarang

4Bogʻlovchi feʼllardan keyin sifat, harakat feʼllaridan keyin ravish

Be, look, feel, smell, sound, taste va seem dan keyin sifat ishlating: bu yerda ular holatni bildiradi. Harakat feʼllaridan keyin ravish ishlating. Well «sogʻ» maʼnosida sifat ham boʻladi (I don't feel well). Boshqa bogʻlovchi feʼllar (get, become, go, turn) B1-32 da.

You look tired.
Charchagan koʻrinasiz.
look = koʻrinmoq → sifat
She looked at me angrily.
U menga jahl bilan qaradi.
look at = harakat → ravish
This cake tastes delicious.
Bu tort juda mazali ekan.
taste + sifat
That sounds great!
Zoʻr-ku!
sound + sifat; soʻzma-soʻz: ajoyib eshitiladi
I don't feel well today.
Bugun oʻzimni yaxshi his qilmayapman.
well = sogʻ (sifat); «oʻzimni» inglizchaga oʻtmaydi
The flowers smell lovely.
Gullarning hidi juda yoqimli.

5Holat ravishining oʻrni

Holat ravishi odatda feʼldan keyin yoki feʼl + toʻldiruvchidan keyin keladi. Uni feʼl bilan toʻldiruvchi orasiga qoʻymang.

She speaks Japanese fluently.
U yapon tilida ravon gapiradi.
oʻzbekchada ravish feʼldan oldin; inglizchada feʼl + toʻldiruvchidan keyin
He answered the question correctly.
U savolga toʻgʻri javob berdi.
They walked slowly to the station.
Ular vokzalga sekin piyoda borishdi.
Read the instructions carefully.
Yoʻriqnomani diqqat bilan oʻqing.

6Daraja ravishlari: very, really, extremely, quite, fairly, pretty, rather

Bu soʻzlar sifat yoki boshqa ravishdan oldin keladi va uning qanchalik kuchli ekanini koʻrsatadi. Quite biroz murakkab: britan ingliz tilida koʻpincha «ancha, lekin juda emas» degani (quite good = yomon emas), amerika ingliz tilida esa odatda «juda». Pretty norasmiy soʻz, britan va amerika ingliz tilida keng tarqalgan; maʼnosi quite ga yaqin yoki biroz kuchliroq. Rather fairly dan biroz kuchliroq. U britan ingliz tilida koʻproq ishlatiladi va koʻpincha salbiy yoki kutilmagan narsa bilan keladi (rather cold, rather expensive). Fairly toʻrttasi ichida eng kuchsizi. Oʻzbekchada bularning koʻpiga «ancha», «juda», «nisbatan» toʻgʻri keladi.

The exam was extremely difficult.
Imtihon nihoyatda qiyin boʻldi.
extremely = nihoyatda
I'm really sorry I'm late.
Kechikkanim uchun chindan ham uzr soʻrayman.
really = chindan ham
The hotel was quite nice, but a bit noisy.
Mehmonxona ancha yaxshi edi, lekin biroz shovqinli.
UK: quite = yomon emas, lekin juda ham emas
The test was fairly easy.
Test nisbatan oson edi.
fairly = nisbatan
He speaks very slowly.
U juda sekin gapiradi.
daraja ravishi + holat ravishi
The film was pretty good.
Film ancha yaxshi ekan.
pretty: norasmiy, quite maʼnosida
I'm pretty sure the shop closes at six.
Doʻkon soat oltida yopilishiga deyarli aminman.
It's rather cold in here. Can I close the window?
Bu yer ancha sovuq ekan. Derazani yopsam maylimi?
rather koʻpincha salbiy maʼno bilan
The tickets were rather expensive.
Chiptalar ancha qimmat edi.
rather koʻproq britancha

Keng tarqalgan xatolar

❌She drives very careful.
✅She drives very carefully.
drive harakat feʼli → ravish kerak.
❌He speaks English very good.
✅He speaks English very well.
Harakat uchun good emas, well.
❌She speaks fluently English.
✅She speaks English fluently.
Ravishni feʼl bilan toʻldiruvchi orasiga qoʻymang.
❌You look beautifully.
✅You look beautiful.
look (= koʻrinmoq) sifat bilan keladi.
❌I work very hardly.
✅I work very hard.
hardly «deyarli … -ma-» degani.
❌He drives too fastly.
✅He drives too fast.
fast oʻzi ravish.
❌He arrived lately again.
✅He arrived late again.
lately = soʻnggi paytlarda; vaqtida emas = late.
❌The music sounds loudly.
✅The music sounds loud.
sound (= eshitilmoq, tuyulmoq) + sifat.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. Sifat va ravish uchun bitta soʻz. Oʻzbekchada «yaxshi», «chiroyli», «tez», «sekin» oʻzgarmasdan ham otni, ham feʼlni tasvirlaydi: «chiroyli qiz» va «chiroyli raqs tushadi». Shuning uchun inglizchada ham sifatni feʼl bilan ishlatib yuboramiz. Harakatni tasvirlaganda ravish kerak: well, beautifully, clearly.

❌She dances beautiful.
✅She dances beautifully.
dance harakat feʼli → ravish.
❌Our teacher explains everything very good.
✅Our teacher explains everything very well.
«yaxshi tushuntiradi» → well.

2. Ravish feʼlga yopishib qoladi. Oʻzbekchada ravish feʼldan oldin, unga yaqin turadi: «kechki ovqatni tez tayyorladi». Inglizchaga oʻgirganda ravishni feʼlning yoniga qoʻyib, toʻldiruvchini keyinga surib yuboramiz. Inglizchada toʻldiruvchi feʼldan keyin darhol keladi, ravish esa undan keyin.

❌She cooked quickly dinner.
✅She cooked dinner quickly.
❌He opened carefully the box.
✅He opened the box carefully.

3. «Juda yoqadi» → very like. Oʻzbekchada «juda» feʼl bilan ham keladi: «Menga futbol juda yoqadi». Ingliz tilida esa very faqat sifat yoki ravishdan oldin keladi. Feʼl bilan really ishlating yoki gap oxiriga very much qoʻying.

❌I very like football.
✅I really like football.
yoki: I like football very much.
❌We very enjoyed the concert.
✅We really enjoyed the concert.
yoki: We enjoyed the concert very much.

4. Hardly + inkor feʼl. «Bugun deyarli hech narsa yemadim» gapida oʻzbekchada feʼl inkor shaklda. Hardly ning oʻzi inkor maʼnosini beradi, shuning uchun feʼl darak shaklda qoladi. Ikki inkor qoʻyish xato.

❌I hardly didn't eat anything today.
✅I hardly ate anything today.
❌We hardly don't see our cousins.
✅We hardly see our cousins.
yoki: We hardly ever see our cousins.

Adashtirmang

good va well — Good sifat: otni tasvirlaydi yoki be, look, sound dan keyin keladi. Well — good ning ravishi, shuningdek «sogʻ» maʼnosidagi sifat. Oʻzbekchada ikkalasiga ham «yaxshi» deymiz, shuning uchun bu juftlikka alohida eʼtibor bering.

She's a good cook.
U yaxshi oshpaz.
sifat + ot
She cooks well.
U yaxshi ovqat pishiradi.
harakatdan keyin ravish
I'm not well.
Mazam yoʻq.
well = sogʻ

look + sifat va look at + ravish — Look (= koʻrinmoq) sifat bilan keladi. Look at (= qaramoq) esa harakat, shuning uchun ravish oladi.

He looks happy.
U baxtli koʻrinadi.
«u» erkak → he
He looked at the photo sadly.
U suratga gʻamgin qaradi.

holat ravishlari va takrorlanish ravishlari — Always, often, never qanchalik tez-tez ekanini aytadi va asosiy feʼldan oldin keladi. A1-15 ga qarang.

I always drive carefully.
Men doim ehtiyot boʻlib haydayman.
always feʼldan oldin, carefully feʼldan keyin

Imlo va talaffuz

  • -ly urgʻusiz, qisqa /li/. Urgʻu sifatdagi joyida qoladi: careful → CAREfully, happy → HAPpily (urgʻu birinchi boʻgʻinda). Oʻzbek tilida urgʻu odatda oxirgi boʻgʻinga tushadi, shuning uchun -ly ga urgʻu bermang.
  • -l (shu jumladan -ful) bilan tugaydigan sifatlarga shunchaki -ly qoʻshiladi va -lly hosil boʻladi: careful → carefully, beautiful → beautifully, real → really, final → finally. Yozuvda ikkita l, lekin talaffuzda bitta /l/ tovushi eshitiladi.
  • -y → -ily: easy → easily, busy → busily. Istisnolar: shy → shyly; dry → dryly (UK da drily ham).
  • -ic → -ically /ɪkli/ deb oʻqiladi: automatically /ˌɔːtəˈmætɪkli/. -al qismi alohida eshitilmaydi; oʻzbekchadagidek yozilganicha «avtomatikalli» deb oʻqimang. Istisno: public → publicly.
  • friendly, lovely, lonely, silly -ly bilan tugaydi, lekin ular sifat. Harakatni tasvirlash uchun in a friendly way deng.
  • well /wel/: lablar yumaloqlanib, oldinga choʻziladi, pastki lab tishlarga tegmaydi. Oʻzbekcha «v» koʻpincha v va w oraligʻida eshitiladi, shuning uchun bunga alohida eʼtibor bering.
  • hard /hɑːd/: oxirgi /d/ jarangli. Koʻp oʻzbekzabonlar soʻz oxiridagi jarangli undoshni jarangsiz aytadi; shunda hard xuddi heart kabi eshitilishi mumkin.

Oltin qoida

Kishi yoki narsani tasvirlasangiz → sifat. Harakat qanday bajarilishini tasvirlasangiz → ravish (odatda -ly). Esda tuting: good → well, hard, fast, late, early esa oʻzgarmaydi. Be, look, feel, sound, smell, taste holatni bildirganda ulardan keyin sifat ishlating. Oʻzbekchadagi «yaxshi gapiradi» → speaks well.

Mashqlar

A. Tuzilish

Qavs ichidagi soʻzdan toʻgʻri shaklni yasang.

  1. She closed the door (quiet).
  2. My brother plays the guitar very (good).
  3. They worked (hard) to finish the project.
  4. The baby is sleeping (peaceful).
  5. He answered (angry).
  6. The doors open (automatic).

B. Maʼno

Toʻgʻri javobni tanlang yoki yozing.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: This milk smells ….
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: I can … hear you — the music is too loud.
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: The bus came … again, so I missed the start of the film.
  4. Toʻgʻri javobni tanlang: The answer was … simple.
  5. Ravish bilan qayta yozing: He is a careful driver. He drives .
  6. quite bilan deyarli bir xil maʼnodagi norasmiy soʻzni tanlang: The party was … good.

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. He reads very slow.
  2. She speaks very well English.
  3. Don't drive so fastly!
  4. You look really tired today.

D. Kontekstda

Xatni toʻldiring. Qavs ichidagi soʻzdan toʻgʻri shaklni yasang.

A message to a friend
Hi Sam! My new job is going 17 (good). My boss is 18 (real) nice, and the work isn't too difficult. I work 19 (hard), but I always leave the office 20 (early) on Fridays. The only problem: my colleague talks very 21 (loud) on the phone, and I can 22 (hard) think!

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Ishlarni qanday qilishingiz haqida ikkita gap yozing: yaxshi qiladigan bitta ish va yomon qiladigan bitta ish.
  2. Bir doʻstingizni bitta sifat va bitta ravish bilan tasvirlang.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A1-15 Always, Usually, Never oʻzbekcha: ingliz tilida «qanchalik tez-tez» qanday aytiladi?
    always ni toʻgʻri joyga qoʻying: She is late for class.
  2. A2-08 As … as, too va enough oʻzbekcha: teng, haddan tashqari va yetarli
    enough ni toʻgʻri joyga qoʻying: The room isn't (big) for ten people.
  3. A2-06 Comparatives oʻzbekcha: sifatlarning qiyosiy darajasi (bigger, more beautiful)
    My sister is a (careful) driver than me.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. quietly
  2. well
  3. hard
  4. peacefully
  5. angrily
  6. automatically

B. Maʼno

  1. bad
  2. hardly
  3. late
  4. extremely
  5. carefully
  6. pretty

C. Xatoni toping

  1. He reads very slowly.
  2. She speaks English very well.
  3. Don't drive so fast!
  4. ✓ You look really tired today.

D. Kontekstda

  1. well
  2. really
  3. hard
  4. early
  5. loudly
  6. hardly

E. Sizning navbatingiz

  1. I cook quite well. I sing really badly!
  2. My friend Ana is very calm. She always speaks slowly and quietly.

F. Aralash takrorlash

  1. She is always late for class.
  2. The room isn't big enough for ten people.
  3. more careful
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play