Something, anyone, nobody, everywhere oʻzbekcha: gumon va boʻlishsizlik olmoshlari
Something, Anyone, Nobody, Everywhere
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz kishilar, narsalar va joylar haqida ularning nomini aytmasdan gapira olasiz: something, anyone, nobody, everywhere kabi soʻzlarni darak gap, inkor, savol va takliflarda toʻgʻri ishlata olasiz. Shuningdek, umuman odamlar haqida gapirish uchun you va they ni ishlata olasiz.
Asosiy gʻoya
Baʼzan biz aniq kim, nima yoki qayer ekanini bilmaymiz yoki bu muhim emas. Ingliz tili buning uchun soʻzlarni bir-biriga ulanadigan ikkita kichik boʻlakdan yasaydi.
Birinchi boʻlak qancha yoki qanday ekanini aytadi: some- (qandaydir bittasi), any- (qaysi biri boʻlsa ham; savol va inkorlarda ham), no- (nol) va every- (hammasi). Ikkinchi boʻlak turini aytadi: odamlar uchun -body yoki -one, narsalar uchun -thing, joylar uchun -where.
Ularni birlashtirsangiz, butun bir jadval hosil boʻladi: somebody, anything, nowhere, everyone… Toʻrtta birinchi va toʻrtta ikkinchi boʻlakdan oʻn oltita soʻz yasash mumkin. A1-24 dan tanish boʻlgan some va any qoidalari bu yerda ham xuddi shunday ishlaydi.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbekchada ham shunga oʻxshash «oila» bor: kimdir, nimadir, qayerdadir (some-), hech kim, hech narsa, hech qayerda (no-), hamma, hamma narsa, hamma joyda (every-), har kim, xohlagan joy (any- = farqi yoʻq). Asosiy farq inkorda. Oʻzbekchada «hech» bilan boshlanadigan soʻzlar doim inkor feʼl bilan keladi: «Hech kim kelmadi». Standart ingliz tilida esa bitta inkor yetarli: Nobody came yoki I didn't see anybody. Ikkinchi farq: oʻzbekchada sifat oldin keladi («yangi narsa»), inglizchada esa keyin: something new. Uchinchisi: «Bu yerda mashina qoʻyish mumkin emas» kabi gaplarda oʻzbekchada ega boʻlmaydi, inglizchada esa ega kerak, koʻpincha umumiy you yoki they.
| Oʻzbekcha | Maʼnosi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Qabulxonada sizni kimdir kutyapti. | qandaydir bir kishi | Someone is waiting for you at reception. |
| Biror narsa yeysizmi? | taklif | Would you like something to eat? |
| Bozordan hech narsa olmadik. | hech + inkor feʼl | We didn't buy anything at the market. |
| Javobni hech kim bilmaydi. | ikki inkor → bitta inkor | Nobody knows the answer. |
| Hamma tayyor. | hamma, lekin feʼl birlikda | Everyone is ready. |
| Bu tortni har kim pishira oladi. | kim boʻlsa ham | Anyone can make this cake. |
| Keling, yangi narsani sinab koʻraylik. | sifat oldin / keyin | Let's try something new. |
| Bu yerda mashina qoʻyish mumkin emas. | egasiz gap → umumiy you | You can't park here. |
| Aytishlaricha, yaxshi film ekan. | odamlar umuman | They say it's a good film. |
Tuzilish
Jadval
| odamlar | narsalar | joylar | |
|---|---|---|---|
| some- | somebody / someone | something | somewhere |
| any- | anybody / anyone | anything | anywhere |
| no- | nobody / no one | nothing | nowhere |
| every- | everybody / everyone | everything | everywhere |
-body va -one ning maʼnosi bir xil. -one yozuvda biroz koʻproq uchraydi. No one ikki soʻz (britan ingliz tilida no-one ham).
Qaysi biri qayerda ishlatiladi
| Birinchi boʻlak | Odatdagi gaplar | Misol |
|---|---|---|
| some- | darak gap; taklif va iltimos | Someone called. / Would you like something to drink? |
| any- | inkor va savol | I didn't see anyone. / Is anybody home? |
| any- | darak gap: «kim / nima / qayer boʻlsa ham» | Anyone can do it. |
| no- | darak feʼl, inkor maʼno | Nobody came. |
| every- | hammasi; feʼl birlikda | Everyone is here. |
Qoʻshimchalar
| Qolip | Misol |
|---|---|
| + else (= boshqa, yana) | someone else, nothing else, everywhere else |
| + sifat (soʻzdan keyin) | something new, somewhere quiet, nothing special |
| + to + asosiy shakl | something to eat, nowhere to sit |
Qoʻllanish
1Some- soʻzlari darak gapda
Qaysi biri ekanini bilmasangiz yoki aytmasangiz, maʼlum bir kishi, narsa yoki joy uchun some- soʻzlarini ishlating. Someone ga qaytib ishora qilish uchun ingliz tili odatda they / their ishlatadi.
2Some- soʻzlari taklif va iltimoslarda
Taklif va iltimoslarda «ha» javobini kutamiz, shuning uchun savolda ham some- ishlatamiz.
3Any- soʻzlari inkor va savollarda
Inkor gaplarda va oddiy savollarda any- soʻzlarini ishlating.
4Any- = kim, nima yoki qayer boʻlsa ham
Darak gapda any- soʻzlari «har qanday, qaysi biri boʻlsa ham» degani.
5No- soʻzlari: nol, darak feʼl bilan
No- soʻzlarining ichida inkor maʼnosi bor, shuning uchun feʼl darak shaklda boʻladi. Standart ingliz tilida faqat bitta inkor ishlatiladi: nobody yoki not … anybody — hech qachon ikkalasi birga emas.
6Every- soʻzlari birlikdagi feʼl bilan keladi
Everyone hamma odamlar degani, lekin grammatik jihatdan birlik: is, has, knows ishlating. Gapning davomida esa they / their ishlating.
7Something else, nobody else; something new
Else «boshqa» yoki «yana» degani. Sifatlar bu soʻzlardan keyin keladi, oldin emas.
8Umumiy you va they: odamlar umuman
You va they har doim ham aniq bir kishini bildirmaydi. You «har kim, odamlar umuman» degani boʻlishi mumkin — gapiruvchi ham, tinglovchi ham shunga kiradi. They «boshqa odamlar» degani boʻlishi mumkin: umuman odamlar yoki masʼul odamlar (doʻkon, kompaniya, shahar rahbariyati). Bu kundalik ingliz tilida juda keng tarqalgan. Oʻzbekchada bunday gaplar koʻpincha egasiz boʻladi yoki majhul nisbatda keladi («qurilyapti», «sotiladi»). (One can't park here ham You can't park here bilan bir xil maʼnoda, lekin one juda rasmiy.)
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «Hech kim … -ma-» → ikki inkor. Oʻzbekchada «hech kim», «hech narsa», «hech qayer» doim inkor feʼl bilan keladi: «Kecha menga hech kim qoʻngʻiroq qilmadi». Soʻzma-soʻz tarjima qilsak, ikkita inkor chiqadi. Ingliz tilida yo no- soʻzi + darak feʼl, yo not … any-.
2. Sifat oldinga oʻtib ketadi. Oʻzbekchada sifat har doim otdan oldin keladi: «qiziq narsa», «shirin narsa». Something, somewhere kabi soʻzlar bilan inglizchada sifat keyin keladi.
3. «Hamma» → koʻplikdagi feʼl. «Hamma» koʻp odamni bildirgani uchun everyone, everybody, everything dan keyin were, are, have ishlatib yuboramiz. Inglizchada bu soʻzlar grammatik jihatdan birlik.
4. Egasiz gap. «Bu yerda suratga olish mumkin emas», «Maktabimizda xitoy tili oʻqitiladi» — oʻzbekchada egasiz yoki majhul gaplar juda tabiiy. Ingliz tilida gapga ega kerak: koʻpincha umumiy you yoki they.
Adashtirmang
everyone va every one — Everyone (bir soʻz) = hamma odamlar. Every one (ikki soʻz) = har bir alohida narsa, koʻpincha of bilan. B1-30 ga qarang.
savoldagi any- va «kim boʻlsa ham» maʼnosidagi any- — Soʻz bir xil, vazifasi ikki xil. Maʼnoni gap turi koʻrsatadi.
nothing va not … anything — Ikkalasi ham toʻgʻri. Kundalik nutqda not … anything koʻproq ishlatiladi; nothing qisqaroq va biroz kuchliroq. Oʻzbekchada ikkalasi ham «hech narsa … -ma-».
Imlo va talaffuz
- Urgʻu birinchi qismga tushadi: SOMEbody, ANything, NObody, EVerywhere. Oʻzbek tilida urgʻu odatda oxirgi boʻgʻinga tushadi, shuning uchun somebody ni oxiriga urgʻu berib aytmang.
- any /ˈeni/ — birinchi unli bed dagi /e/. Yozilganicha «ani» deb oʻqimang.
- nothing /ˈnʌθɪŋ/ va nobody /ˈnəʊbədi/ (UK), /ˈnoʊbɑːdi/ (US) ning birinchi unlilari har xil: noth- nut bilan, no- go bilan qofiyadosh.
- nothing va something dagi /θ/: tilning uchi yuqori va pastki tishlar orasida turadi, havo shu yerdan sirgʻalib chiqadi. Uni /s/ yoki /t/ bilan almashtirmang.
- -ing oxiridagi /ŋ/ oʻzbekcha «ng» ga oʻxshaydi, bu siz uchun oson; faqat oxiriga /g/ qoʻshib yubormang.
- everything va everyone odatda uch boʻgʻinli: EV-ry-thing, EV-ry-one. Yozilganicha toʻrt boʻgʻin qilib oʻqimang.
- Bir soʻz: somebody, someone, something, somewhere, anything, nothing, everyone. Ikki soʻz: no one (UK da no-one ham) va odatda any time (ayniqsa AQSHda anytime ham).
Oltin qoida
Some- ni darak gap, taklif va iltimoslarda ishlating; any- ni inkor va savollarda (yoki «qaysi biri boʻlsa ham» maʼnosida); no- ni darak feʼl bilan; every- ni birlikdagi feʼl bilan. Sifat va else keyin keladi: something new, someone else. You va they umuman odamlarni ham bildiradi. Oʻzbekchadagi «hech kim … -ma-» inglizchada bitta inkor boʻladi!
Mashqlar
A. Tuzilish
Gaplarni toʻldiring.
-
There's at the door. Can you open it? (a person)
-
I'm hungry. I need to eat.
-
I don't know in this town. I'm new here.
-
I'm looking for my glasses, but I can't find them .
-
knows the answer — it's too difficult. (zero people)
-
Bitta soʻz yasang: every + where
B. Maʼno
Toʻgʻri javobni tanlang yoki gapni qayta yozing.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: Everybody … ice cream.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: I'm thirsty. Can I have … to drink, please?
-
Toʻgʻri javobni tanlang: … can join the club — it's free and open to all.
-
no- bilan boshlanadigan soʻz bilan qayta yozing: There isn't anything in my bag.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: "Is the new café good?" "I don't know, but … say the cakes are great."
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
I didn't tell nobody.
-
Let's go quiet somewhere.
-
Is there other thing you need?
-
Everyone in my family likes football.
D. Kontekstda
Hikoyani toʻldiring.
Yesterday I came home and the door was open. I called, "Is 16 there?" But 17 answered. I looked 18 — in the kitchen, in the bedroom, in the garden. 19 was in its usual place, so it wasn't a thief. Then I found a note from my brother: "Sorry! I didn't close the door. I needed 20 from the fridge."
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Dam olish kunlaringiz haqida yozing: qilgan biror ishingiz (something) va borgan biror joyingiz (somewhere).mum (UK); mom (US)
-
Sinfingiz yoki ishxonangiz haqida everyone va nobody bilan ikkita gap yozing.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
A2-10 Much, many, a lot of, a few, a little oʻzbekcha: miqdor soʻzlari Toʻgʻri javobni tanlang: "How many people came?" "…."
-
A1-24 Sanaladigan va sanalmaydigan otlar, some va any oʻzbekcha: how much yoki how many? Toʻgʻri javobni tanlang: Is there … milk in the fridge?
-
A2-09 Ingliz tilida ravishlar (adverbs): quickly, well, hard oʻzbekcha Toʻgʻri javobni tanlang: Everyone was talking ….
Javoblar
A. Tuzilish
- somebody / someone
- something
- anybody / anyone
- anywhere
- Nobody / No one
- everywhere
B. Maʼno
- likes
- something
- Anyone
- There's nothing in my bag. / There is nothing in my bag.
- they
C. Xatoni toping
- I didn't tell anybody. / I didn't tell anyone. / I told nobody. / I told no one.
- Let's go somewhere quiet.
- Is there anything else you need? / Is there something else you need?
- ✓ Everyone in my family likes football.
D. Kontekstda
- anybody / anyone / somebody / someone
- nobody / no one
- everywhere
- Everything
- something
E. Sizning navbatingiz
- On Saturday I bought something nice for my mum. On Sunday we went somewhere quiet by the river.
- Everyone in my office drinks coffee. Nobody likes the Monday meeting.
F. Aralash takrorlash
- None
- any
- quietly
