Comparatives oʻzbekcha: sifatlarning qiyosiy darajasi (bigger, more beautiful)
Comparatives: Bigger, More Beautiful
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz ikki kishi yoki ikki narsani -er yoki more / less + sifat + than bilan solishtira olasiz, better, worse va further / farther kabi notoʻgʻri shakllarni ishlata olasiz hamda much, a lot va a bit bilan farq qanchalik katta ekanini ayta olasiz.
Asosiy gʻoya
Oshxona devoridagi boʻy oʻlchagichni tasavvur qiling. Ikki bola unga suyanib turadi va har biriga qalam bilan belgi qoʻyiladi. Bir belgi balandroq. Endi aytishingiz mumkin: Leo is taller than Mia. Qiyosiy daraja (comparative) aynan shunday qiladi: u ikki kishi yoki narsani bitta shkalaga qoʻyadi va qaysi biri yuqoriroq ekanini aytadi.
Ingliz tilida qiyosiy daraja ikki yoʻl bilan yasaladi va tanlov asosan sifatning uzunligiga bogʻliq. Qisqa sifatlarga qoʻshimcha qoʻshiladi: tall → taller, cheap → cheaper. Uzun sifatlar qoʻshimcha bilan juda ogʻir boʻlib qolardi, shuning uchun ularning oldiga alohida soʻz qoʻyiladi: more expensive, more comfortable.
Keyin than shkaladagi ikkinchi narsani olib kiradi: Trains are faster than buses. Shkala boʻylab yuqoriga emas, pastga tushmoqchi boʻlsangiz, less ishlating: This film is less interesting than the book.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbekchada qiyos -dan qoʻshimchasi va koʻpincha -roq bilan aytiladi: «Lev Miyadan balandroq». Uchta muhim farq bor. Birinchisi: oʻzbekcha -dan odatda «from» deb tarjima qilinadi, qiyosda esa uning oʻrnida than keladi. Ikkinchisi: oʻzbekchada -roq shart emas, «Opam mendan katta» ham toʻliq qiyos; inglizchada esa sifat albatta oʻzgaradi: older. Uchinchisi: oʻzbekchada -roq har qanday sifatga qoʻshiladi (kattaroq, qulayroq), inglizchada esa uzun sifatlar more oladi. Farqning kattaligi uchun oʻzbekchada ancha va biroz deymiz: ular much / a lot va a bit ga toʻgʻri keladi, very ga emas.
| Oʻzbekcha | Maʼnosi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Yangi noutbuk eskisidan yengilroq. | -dan + -roq | The new laptop is lighter than the old one. |
| Opam mendan katta. | -roq siz ham qiyos | My sister is older than me. |
| Bu mehmonxona avvalgisidan qulayroq. | uzun sifat: oʻzbekchada baribir -roq | This hotel is more comfortable than the last one. |
| Ingliz tilingiz endi ancha yaxshi boʻlibdi. | yaxshi → better | Your English is much better now. |
| Avtobus poyezddan ancha sekin. | katta farq | The bus is much slower than the train. |
| Bugun oʻzimni biroz yaxshiroq his qilyapman. | kichik farq | I feel a little better today. |
Tuzilish
Toʻgʻri (regular) qiyosiy shakllar
| Sifat | Qoida | Misollar |
|---|---|---|
| bir boʻgʻinli | + -er | cheap → cheaper, old → older, tall → taller |
| -e bilan tugaydigan bir boʻgʻinli | + -r | nice → nicer, large → larger, safe → safer |
| bir boʻgʻinli: bitta unli + bitta undosh | undosh ikkilanadi + -er | big → bigger, hot → hotter, thin → thinner |
| -y bilan tugaydigan ikki boʻgʻinli | -y → -ier | easy → easier, busy → busier, happy → happier |
| boshqa ikki boʻgʻinli sifatlarning koʻpi | more + sifat | more modern, more boring, more famous |
| uch va undan koʻp boʻgʻinli | more + sifat | more expensive, more beautiful, more comfortable |
Baʼzi ikki boʻgʻinli sifatlar ikkala shaklni ham oladi: quieter / more quiet, simpler / more simple, narrower / more narrow, cleverer / more clever. Quiet, simple va narrow uchun -er shakli koʻproq ishlatiladi. Baʼzi qisqa soʻzlar odatda more oladi: more tired, more bored, more fun, more wrong.
Notoʻgʻri (irregular) qiyosiy shakllar
| Sifat | Qiyosiy daraja |
|---|---|
| good | better |
| bad | worse |
| far | further / farther |
Less: shkala boʻylab pastga
| Qolip | Misol |
|---|---|
| less + sifat (+ than) | This phone is less expensive than that one. |
Than dan keyin nima keladi
| than dan keyin | Misol |
|---|---|
| ot | She's taller than her brother. |
| toʻldiruvchi olmosh (kundalik nutq) | She's taller than me. |
| ega + feʼl | She's taller than I am. |
Farq qanchalik katta?
| Katta farq | Kichik farq |
|---|---|
| much / a lot + qiyosiy daraja | a bit / a little + qiyosiy daraja |
| much bigger, a lot more expensive | a bit cheaper, a little colder |
Qiyosiy daraja, har qanday sifat kabi, be dan keyin (My flat is smaller.) yoki otdan oldin (I want a smaller flat.) keladi A1-10.
Qoʻllanish
1Qisqa sifatlar: -er + than
-er ni bir boʻgʻinli sifatlar va -y bilan tugaydigan ikki boʻgʻinli sifatlar bilan ishlating.
2Uzun sifatlar: more / less + than
Ikki va undan koʻp boʻgʻinli sifatlarning koʻpi bilan more ishlating. Less — more ning teskarisi. U uzun sifatlar bilan ishlaydi; qisqa sifatlar bilan esa koʻpincha not as … as ishlatiladi (A2-08 ga qarang).
3Notoʻgʻri shakllar: better, worse, further
Good, bad va far ning maxsus shakllari bor. Further ham, farther ham «uzoqroq» degani. Further britan ingliz tilida koʻproq uchraydi va faqat further «qoʻshimcha» maʼnosini ham beradi.
4Than + ot, olmosh yoki ergash gap
Than dan keyin ot, toʻldiruvchi olmosh (me, him, her, us, them) yoki ega + feʼl (than I am, than she does) keladi. Kundalik nutqda odatiy tanlov — toʻldiruvchi olmosh. Oʻzbekchadagi «mendan», «undan» ham shunga toʻgʻri keladi. Feʼlsiz than I juda rasmiy eshitiladi.
5Much, a lot, a bit + qiyosiy daraja
Farq qanchalik katta ekanini koʻrsatish uchun qiyosiy darajadan oldin much, a lot, a bit yoki a little qoʻying. Bu yerda very ishlatmang. Shunga oʻxshash boshqa soʻzlar (far, slightly, even) B1-24 da.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «-dan» → from. Oʻzbekchada qiyos -dan bilan aytiladi, lugʻatda esa «-dan = from». Shuning uchun older from, faster from deyish juda koʻp uchraydi. Qiyosda than ishlating.
2. «Mendan kuchli» → -er yoʻqoladi. Oʻzbekchada -roq shart emas: «Sumkangiz menikidan ogʻir», «Bu yoʻl uzun». Qiyosni «-dan» bajaradi. Inglizchada esa than ning oʻzi yetmaydi: sifat ham qiyosiy shaklda boʻlishi kerak.
3. «Ancha» → very. Oʻzbekchada farqni «ancha», «juda» bilan kuchaytiramiz va baʼzan «ancha» ni very deb tarjima qilamiz. Inglizchada qiyosiy daraja oldida very kelmaydi: much, a lot yoki a bit ishlating.
4. «-roq» hamma sifatga → -er hamma sifatga. Oʻzbekchada «mazaliroq», «chiroyliroq», «qiziqarliroq» deymiz: sifat qanchalik uzun boʻlmasin, qoʻshimcha bir xil. Shuning uchun inglizchada ham uzun sifatlarga -er qoʻshib yuborish oson. Uzun sifatlar oldiga more qoʻying.
Adashtirmang
than va then — Than solishtirish uchun. Then esa «keyin» yoki «oʻsha paytda» degani.
Qiyosiy va orttirma daraja — Qiyosiy daraja ikki narsani solishtiradi. Orttirma daraja (superlative) guruhdagi eng yuqori narsani tanlaydi. A2-07 ga qarang.
older va elder — Elder asosan oila aʼzolari haqida otdan oldin ishlatiladi (my elder sister). Than bilan older ishlating.
Imlo va talaffuz
- Bitta qisqa unlidan keyingi oxirgi undosh ikkilanadi: big → bigger, wet → wetter, sad → sadder. w, x va y hech qachon ikkilanmaydi: new → newer, low → lower.
- Undoshdan keyin -y → -ier: dry → drier, early → earlier, funny → funnier.
- than deyarli doim kuchsiz aytiladi: /ðən/. /ð/ tovushi oʻzbek tilida yoʻq: til uchini yuqori va pastki tishlar orasiga qoʻying va ovoz bilan havo chiqaring. «zen» yoki «den» deb aytmang. Taller than me = /ˈtɔːlə ðən ˈmiː/ (UK), /ˈtɔːlər ðən ˈmiː/ (US).
- -er qoʻshimchasi kuchsiz: /ə/ (UK), /ər/ (US). Britancha talaffuzda cheaper oxirida r eshitilmaydi; oʻzbekcha «r» ni titratib aytmang.
- longer /ˈlɒŋɡə/ (UK), /ˈlɔːŋɡər/ (US), younger /ˈjʌŋɡə/ (UK), /ˈjʌŋɡər/ (US) va stronger da qattiq /ɡ/ eshitiladi; long, young, strong da esa /ɡ/ yoʻq, faqat «ng» (oʻzbekcha «tong» dagidek).
Oltin qoida
Ikki narsani solishtiryapsizmi? Qisqa sifat → -er; uzun sifat → more (pastga: less); keyin than (from emas). good → better, bad → worse, far → further / farther ni yodlang. More va -er ni birga ishlatmang, qiyosiy daraja oldida very emas, much / a lot / a bit ishlating. Oʻzbekchada «-roq» boʻlmasa ham, inglizchada sifat doim qiyosiy shaklda boʻladi.
Mashqlar
A. Tuzilish
Qavs ichidagi sifatning qiyosiy darajasini yozing.
-
A car is (fast) than a bike.
-
This dress is (expensive) than that one.
-
Today is (hot) than yesterday.
-
My new phone is (good) than my old one.
-
Maths is (easy) for me than physics.
-
The second film was (bad) than the first.
-
My grandmother is (happy) now in her new flat.flat (UK); apartment (US)
-
Qiyosiy darajasini yozing: nice
B. Maʼno
Maʼnoga mos javobni tanlang yoki yozing.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: She is … than her husband.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: It's … colder today.
-
Gapni toʻldiring: Anna is 1.60 m. I'm 1.75 m. Anna is shorter than .
-
less bilan qayta yozing: This chair is more comfortable than that one. That chair is .
-
Toʻgʻri javobni tanlang: The station is … than I thought.
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
He's more richer than his boss.
-
My flat is smaller then yours.
-
My sister is elder than me.
-
This test is a bit easier than the last one.
D. Kontekstda
Suhbatni toʻldiring. Qavs ichidagi sifatlarning qiyosiy darajasini yozing.
Maya: The flat on Park Road is 18 (big) than the one in the centre.
Tom: Yes, but it's 19 (expensive) — 200 more a month!
Maya: True. But the centre is 20 (noisy) at night.
Tom: And Park Road is 21 (far) from my office. The bus takes forty minutes.
Maya: OK. So the centre is a bit 22 (good) for you, and Park Road is 23 (quiet) for me.
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Oʻzingiz biladigan ikki shaharni solishtiring. Ikkita gap yozing.
-
Oʻzingizni oila aʼzolaringizdan biri bilan solishtiring.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
A1-10 Ingliz tilida sifatlar (adjectives): oʻrni, very, really, quite va too farqi oʻzbekcha Xatoni toʻgʻrilang: We bought two reds chairs.
-
A2-04 Will oʻzbekcha: qaror, taklif, vaʼda va bashorat (will, won't, shall) I'm sure it (be) warmer tomorrow.
-
A1-26 Was va were oʻzbekcha: be feʼlining oʻtgan zamoni, I was born va ago Last winter (be) colder than this winter.
Javoblar
A. Tuzilish
- faster
- more expensive
- hotter
- better
- easier
- worse
- happier
- nicer
B. Maʼno
- younger
- much
- me / I am / I
- less comfortable than this one / less comfortable than this chair
- further
C. Xatoni toping
- He's richer than his boss.
- My flat is smaller than yours.
- My sister is older than me.
- ✓ This test is a bit easier than the last one.
D. Kontekstda
- bigger
- more expensive
- noisier
- further / farther
- better
- quieter / more quiet
E. Sizning navbatingiz
- Lisbon is smaller than Madrid. Madrid is a lot busier, but Lisbon is more relaxing.
- My brother is two years older than me, but I'm taller than him.
F. Aralash takrorlash
- We bought two red chairs.
- will be / 'll be / is going to be / 's going to be
- was
