Present Simple монголоор: I work, she works – -s төгсгөл, тайлбар ба дасгал
Present Simple: I Work, She Works
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та өдөр тутмын хэвшил, амьдралынхаа баримт, үргэлж үнэн байдаг зүйлсийн тухай Present Simple (энгийн одоо цаг)-ээр ярьж чадна. Мөн he, she, it-ийн дараах -s төгсгөлийг зөв бичиж, зөв дуудаж сурна.
Гол санаа
Present Simple яг одоо болж буй зүйлийн тухай биш. Энэ нь ерөнхийдөө үнэн зүйлсийн тухай: та тогтмол юу хийдэг, хаана амьдардаг, юунд дуртай, дэлхий хэрхэн ажилладаг. Үүнийг өөрийнхөө профайл хуудас гэж бодоорой: I live in Lima. I work in a hotel. I love jazz. I play tennis on Sundays. Эдгээр баримт удаан хугацаанд үнэн хэвээр байна.
Хэлбэр нь маш энгийн. Үйл үгийн үндсэн хэлбэр-ийг хэрэглэнэ – толь бичигт байдаг, to-гүй хэлбэр: work, live, play. Зөвхөн нэг бүлэг өөр: he, she, it (мөн нэг хүн, нэг юм). Тэдгээрийн дараа үйл үг нэмэлт -s авна: I work → she works.
Яагаад зөвхөн тэнд вэ? Эрт үеийн англи хэлэнд олон төгсгөл байсан, өнөөдөр зөвхөн энэ нэг нь үлджээ. Жижигхэн ч дутвал сонсогч шууд анзаардаг. Тиймээс үүнийг зуршил болгоорой: he / she / it → -s.
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор хэвшил, баримтыг ихэвчлэн «-даг / -дэг / -дог / -дөг» гэсэн хэлбэрээр хэлдэг: «Би долоон цагт босдог», «Ус 100 хэмд буцалдаг». Энэ нь англи Present Simple-тэй сайн таарна. Гол ялгаа нь: монгол үйл үг хүнээрээ хувирдаггүй («би ажилладаг», «тэр ажилладаг», «тэд ажилладаг»), харин англиар he / she / it болон нэг хүн, нэг юмны дараа үйл үг -s авна. Монголчуудын хамгийн түгээмэл алдаа яг энд.
Бусад ялгаа. Нэгдүгээрт, монголоор одоо байгаа байдлыг «Би Дарханд амьдарч байна» гэж «-ж байна»-аар ч хэлдэг, англиар байнгын баримт бол Present Simple: I live in Darkhan. Хоёрдугаарт, монголоор тооны дараа нэр үг ганц тоогоор байдаг («гурван хэл»), англиар олон тоо: three languages. Гуравдугаарт, монголоор үйл үг өгүүлбэрийн төгсгөлд, англиар өгүүлэгдэхүүний шууд дараа. Дөрөвдүгээрт, «Бороо их ордог» гэдэгт өгүүлэгдэхүүн нь «бороо», англиар it: It rains a lot. Энд адилхан зүйл ч бий: ерөнхий үнэн, хэвшлийг хоёр хэлэнд «одоо болж байна» гэсэн хэлбэргүйгээр хэлдэг.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Би долоон цагт босдог. | I get up at seven. | энд адилхан: «-дог» = хэвшил; англиар үндсэн хэлбэр |
| Эгч маань банкинд ажилладаг. | My sister works in a bank. | монгол үйл үг хүнээр хувирдаггүй; англиар he / she → -s |
| Хүүхдүүд хүүхэлдэйн кино үздэг. | The kids watch cartoons. | олон тооны өгүүлэгдэхүүн → -s-гүй |
| Би Дарханд амьдарч байна. | I live in Darkhan. | монголоор «-ж байна» ч байнгын байж болно; англиар байнгын бол Present Simple |
| Тэр гурван хэлээр ярьдаг. | She speaks three languages. | тооны дараа монголоор ганц тоо, англиар олон тоо |
| Тэр хариултыг мэднэ. | He knows the answer. | монголоор «-на»; англиар Present Simple + -s |
| Ус 100 хэмд буцалдаг. | Water boils at 100 degrees. | энд адилхан: ерөнхий үнэн |
| Бороо их ордог. | It rains a lot. | монголоор өгүүлэгдэхүүн «бороо», англиар it |
Товчхондоо: монголоор «-даг / -дэг» хэлбэр бүх хүнд адилхан, харин англиар he / she / it болон нэг хүн, нэг юмны дараа үйл үг -s авна; бусад бүх өгүүлэгдэхүүнд үндсэн хэлбэр.
Бүтэц
Батлах
| Өгүүлэгдэхүүн | Үйл үг | Жишээ |
|---|---|---|
| I / you / we / they | үндсэн хэлбэр | I work in a hotel. |
| he / she / it | үндсэн хэлбэр + -s | She works in a hotel. |
| олон тооны нэр үг (my parents, the kids) | үндсэн хэлбэр | My parents live in Leeds. |
| ганц тооны нэр үг (my mum, the shop) | үндсэн хэлбэр + -s | The shop opens at nine. |
He / she / it хэлбэрийн бичлэг
| Үйл үгийн төгсгөл | Дүрэм | Жишээ |
|---|---|---|
| ихэнх үйл үг | + s | work → works, eat → eats, play → plays |
| -s, -ss, -sh, -ch, -x, -z | + es | miss → misses, wash → washes, watch → watches, fix → fixes |
| go, do | + es | go → goes, do → does |
| гийгүүлэгч + y | y → ies | study → studies, try → tries, carry → carries |
| эгшиг + y | + s | play → plays, buy → buys, enjoy → enjoys |
| have | дүрмийн бус | have → has |
Монголоор үйл үг өгүүлбэрийн төгсгөлд ирдэг («Ээж маань өглөө бүр цай чанадаг»). Англиар үйл үг өгүүлэгдэхүүний шууд дараа: My mother makes tea every morning.
Хэрэглээ
1Зуршил, өдөр тутмын хэвшил
Тогтмол хийдэг зүйлсийн тухай Present Simple хэрэглэнэ. Every day, on Mondays, in the morning гэх мэт хугацааны үгс түүнтэй хамт ихэвчлэн ирдэг.
2Өөрийн болон бусдын тухай баримт
Ажил, гэр орон болон удаан хугацаанд үнэн байдаг бусад баримтад хэрэглэнэ.
3Байнгын байдал, дуртай зүйл, мэдрэмж
like, love, hate, want, need, know гэх мэт үйл үг үйлдэл биш, байдлыг илэрхийлнэ. Тэдгээр ихэвчлэн Present Simple-ээр явна (A1-23-ийг үзнэ үү).
4Ерөнхий үнэн, юм хэрхэн явагддаг
Дэлхийн тухай баримт болон тогтмол болдог зүйлс, жишээ нь ажлын цагийн тухай хэрэглэнэ.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Ээж маань … нэхдэг» → -s-гүй үйл үг. Монголоор «би нэхдэг», «ээж нэхдэг» гэж үйл үг хэнтэй ч адилхан. Тиймээс англиар нэг хүний дараа -s мартагддаг. Өгүүлэгдэхүүн урт байсан ч, нэг өгүүлбэрт хоёр үйл үг байсан ч хоёуланд нь -s.
2. «Би … амьдарч байна» → байнгын баримтад -ing. Монголоор «Бид Улаанбаатарын хойд талын гэр хороололд амьдарч байна», «Авга ах маань уурхайд ажиллаж байна» гэж одоо байгаа, удаан үргэлжлэх байдлыг «-ж байна»-аар хэлэх нь түгээмэл. Үгчлэн орчуулбал англи өгүүлбэр түр зуурын утгатай болно.
3. Үйл үг өгүүлбэрийн төгсгөлд. «Дүү маань оройн хоолны дараа гал тогооны ширээн дээр гэрийн даалгавраа хийдэг» гэдэг монгол өгүүлбэрт үйл үг хамгийн сүүлд. Анхан шатанд англи өгүүлбэрийг ч ингэж байрлуулах нь элбэг. Англиар үйл үг өгүүлэгдэхүүний шууд дараа, хугацааны үг ихэвчлэн төгсгөлд.
4. Тооны дараа ганц тоо. Монголоор «хоёр хөгжмийн зэмсэг», «таван хүүхэд» гэж тооны дараа нэр үг өөрчлөгддөггүй. Англиар нэгээс олон бол нэр үг -s авна. Гэхдээ энэ -s нь үйл үгийн -s биш: Saraa plays two instruments.
Бүү андуураарай
Present Simple эсвэл Present Continuous – Present Simple = хэвшил, баримт, байнгын байдал. Present Continuous (үргэлжилж буй одоо цаг) = яг одоо эсвэл энэ үед болж байгаа зүйл: A1-22, A1-23-ийг үзнэ үү.
be эсвэл үйлдлийн үйл үг – Үйлдлийн үйл үгтэй бол am / is / are хэрэггүй. A1-02-ийг үзнэ үү.
Нэр үгийн -s эсвэл үйл үгийн -s – Нэр үгийн -s «нэгээс олон» гэсэн утгатай (A1-05-ийг үзнэ үү); үйл үгийн -s «he / she / it» гэсэн утгатай. Нэг өгүүлбэрт ихэвчлэн зөвхөн нэгд нь -s байна!
Зөв бичих ба дуудлага
-s / -es төгсгөл олон тооны нэр үгийнх шиг гурван янзаар дуудагдана (A1-05-ийг үзнэ үү). Үйл үгийн сүүлийн авиа шийднэ, үсэг биш.
| Сүүлийн авиа | Төгсгөл ингэж сонсогдоно | Жишээ |
|---|---|---|
| хоолойн дуугүй /p/ /t/ /k/ /f/ /θ/ | /s/ – bus-ийн s шиг | stops, gets, works, laughs |
| хоолойн дуутай авиа ба эгшиг | /z/ – zoo-ийн z шиг | lives, plays, goes, runs |
| /s/ /z/ /ʃ/ /tʃ/ /dʒ/ | /ɪz/ – нэмэлт үе | misses, uses, washes, watches, changes |
- /z/ авиа (lives, plays, goes) монгол «з»-оос өөр. Монгол «з» нь «дз» шиг тасалдаж гардаг, харин англи /z/ бол хоолойн дуутай урт «с»: хэлээ «с» хэлэх шиг байлгаад хоолойгоо дуугаргаарай.
- Төгсгөлийн гийгүүлэгчийн дараа эгшиг бүү нэмээрэй: works /wɜːks/ нэг үетэй. «воркс-ы» гэж сонсогдвол буруу.
- Хоёр дүрмийн бус дуудлага: does /dʌz/, says /sez/ – «дуус», «сэйз» биш. /ʌ/ авиа монгол хэлэнд байхгүй: амаа бага зэрэг нээгээд богино, сул «а» хэлээрэй.
- has /hæz/ – нэг үе. /æ/: «а» хэлэх шиг амаа томоор ангайж, хэлээ «э» шиг урагш байлгаарай. Англи h бол зүгээр л амьсгал, монгол «х» шиг хоолойн араар шахаж хэржигнүүлэхгүй.
- «iz» нэмэлт үе богино, сул: watches дээр өргөлт эхний үе дээр, -es бараг сонсогдохгүй.
- Аль үйл үг -es авахыг үсэг шийднэ (watch → watches), харин дуудлагыг авиа шийднэ: uses, changes -s-ээр бичигддэг ч /ɪz/ гэж дуудагдана.
Алтан дүрэм
Present Simple = ерөнхийдөө үнэн зүйл (хэвшил, баримт, байдал). He / she / it → үндсэн хэлбэр + -s; бусад бүх өгүүлэгдэхүүн → үндсэн хэлбэр. Монголоор «би ажилладаг», «тэр ажилладаг» гэж адилхан хэлдэг ч англиар she works – -s-ээ бүү мартаарай.
Дасгал
A. Бүтэц
Хаалтанд байгаа үйл үгийг Present Simple-ийн зөв хэлбэрт оруулна уу.
-
She (live) in Toronto.
-
My parents (work) at the weekend.at the weekend (UK), on the weekend (US)
-
He (study) law.
-
The train (leave) at 8:15.
-
My dog (love) the park.
-
Tom (fix) computers.
-
She (go) to bed at eleven.
-
My grandmother (have) a garden.
B. Утга
Зөв хариултыг сонгоно уу.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: My parents … in Rome.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: The shop … at nine.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: The students … hard.
-
Аль үйл үгийн төгсгөлд нэмэлт үе сонсогддог вэ? …
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: She … in a hospital.
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
My brother play the guitar.
-
Water freeze at 0°C.
-
I'm live near the station.
-
He studys medicine.
-
My parents have a small car.
D. Нөхцөл байдалд
Хаалтанд байгаа үйл үгийг Present Simple-ийн зөв хэлбэрт оруулна уу.
Kenji 19 (live) in Osaka. He 20 (work) in a hospital — he's a nurse. He 21 (get) up at six and 22 (go) to work by bike. His wife, Yuki, 23 (teach) English. They 24 (have) two children. In the evening, Yuki 25 (watch) TV and Kenji 26 (study) Spanish.
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө болон ойр дотны хүнийхээ тухай англиар бичээрэй.
-
Өдөр тутмын хэвшлийнхээ тухай гурван өгүүлбэр бичнэ үү.
-
Найз эсвэл гэр бүлийн нэг гишүүнийхээ тухай гурван баримт бичнэ үү. He эсвэл she хэрэглээрэй.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A1-02 To Be (am, is, are) монголоор: тайлбар ба дасгал Засварлана уу: I am agree with you.
-
A1-05 Англи нэр үгийн олон тоо (Plural Nouns): -s, -es, children, people монголоор one watch → two
-
A1-11 There is / There are монголоор: «байна», «бий»-г англиар хэлэх ___ a good café near my office. …
Хариулт
A. Бүтэц
- lives
- work
- studies
- leaves
- loves
- fixes
- goes
- has
B. Утга
- live
- opens
- work
- washes
- works
C. Алдааг олоорой
- My brother plays the guitar. / My brothers play the guitar.
- Water freezes at 0°C.
- I live near the station.
- He studies medicine.
- ✓ My parents have a small car.
D. Нөхцөл байдалд
- lives
- works
- gets
- goes
- teaches
- have
- watches
- studies
E. Таны ээлж
- I get up at seven. I drink coffee at home. I go to work by bus.
- My sister lives in Madrid. She works in a bank. She loves cats.
F. Холимог давталт
- I agree with you.
- watches
- There's
