Present Simple ქართულად: I work, she works – როდის ემატება ზმნას -s
Present Simple: I Work, She Works
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ Present Simple-ით (მარტივი აწმყო) ისაუბრებთ თქვენს ჩვევებსა და დღის განრიგზე, ფაქტებზე თქვენი ცხოვრებიდან და იმაზე, რაც ყოველთვის მართალია. ასევე ისწავლით, როგორ იწერება და როგორ წარმოითქმის დაბოლოება -s, რომელიც he, she და it-თან ემატება ზმნას.
მთავარი იდეა
Present Simple სინამდვილეში „ამ წამზე“ არ არის. ის იმაზეა, რაც ზოგადად მართალია: რას აკეთებთ რეგულარულად, სად ცხოვრობთ, რა მოგწონთ, როგორ მუშაობს სამყარო. წარმოიდგინეთ, რომ ეს თქვენი პროფილის გვერდია სოციალურ ქსელში: I live in Lima. I work in a hotel. I love jazz. I play tennis on Sundays. ეს ფაქტები დიდხანს რჩება მართალი.
ფორმა ძალიან მარტივია. იყენებთ ზმნის საწყის ფორმას (base form) – ზმნას ისე, როგორც ლექსიკონშია, to-ს გარეშე: work, live, play. მხოლოდ ერთი ჯგუფია გამონაკლისი: he, she, it (და ნებისმიერი ერთი ადამიანი ან საგანი). მათთან ზმნას ემატება -s: I work → she works.
რატომ მხოლოდ აქ? ეს ძველი ინგლისურის ნაშთია: ოდესღაც ზმნას ბევრი დაბოლოება ჰქონდა, დღეს კი მხოლოდ ეს ერთი დარჩა. პატარაა, მაგრამ მსმენელი მაშინვე ამჩნევს, როცა აკლია. ამიტომ ჩვევად აქციეთ: he / she / it → -s.
ქართული და ინგლისური
ქართულ ზმნას თითქმის ყველა პირში თავისი ფორმა აქვს: „ვმუშაობ“, „მუშაობ“, „მუშაობს“, „ვმუშაობთ“, „მუშაობთ“, „მუშაობენ“. ინგლისურს ბევრად ნაკლები ფორმა აქვს: work ყველგან, მხოლოდ he / she / it-თან – works. სასიამოვნო დამთხვევაა: ქართულ აწმყოში მესამე პირი მხოლობითში ხშირად სწორედ -ს-ზე მთავრდება („მუშაობს“, „ცხოვრობს“, „წერს“) – ისევე, როგორც ინგლისური works, lives, writes. ეს კარგი დასამახსოვრებელია.
სირთულეები სხვაგანაა. პირველი: რიცხვისა და „ბევრი“-ს შემდეგ ქართულად არსებითი სახელიც და ზმნაც მხოლობითშია („ბევრი სტუდენტი ცხოვრობს“), ინგლისურში კი ორივე მრავლობითშია და ზმნას -s არ ემატება: many students live. მეორე: ამინდზე ქართულად ქვემდებარე არ გვაქვს („წვიმს“, „თოვს“), ინგლისურს კი სჭირდება it: It rains. მესამე: ქართულ „ის“-ს სქესი არ აქვს, ინგლისურში კი ზმნამდე უნდა აირჩიოთ he ან she. მეოთხე: ქართული აწმყო ერთდროულად ორ ინგლისურ დროს ფარავს – „ბანკში ვმუშაობ“ (ჩემი სამსახური) და „ახლა ვმუშაობ“ (ამ წუთას). ინგლისურში პირველია Present Simple, მეორე – Present Continuous (განგრძობითი აწმყო), იხ. A1-22.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ის მუშაობს. | She works. | აქ ერთნაირია: მესამე პირს მხოლობითში ორივე ენაში ხშირად ს / s აქვს |
| ვმუშაობ. | I work. | ქართულად პირს ზმნის „ვ-“ გვიჩვენებს; ინგლისურში ზმნა არ იცვლება, ამიტომ I აუცილებელია |
| ისინი მუშაობენ. | They work. | ქართულ მრავლობითს დაბოლოება აქვს; ინგლისურში they-სთან ზმნა უბრალო საწყისი ფორმაა |
| ბევრი ტურისტი ჩამოდის. | Many tourists come. | ქართულად „ბევრი“-ს შემდეგ მხოლობითია; ინგლისურში მრავლობითი და -s-ის გარეშე ზმნა |
| თოვს. | It snows. | ქართულ წინადადებაში ქვემდებარე არ არის; ინგლისურში it |
| ის (ნინო) ასწავლის. / ის (ლევანი) ასწავლის. | She teaches. / He teaches. | ქართულ „ის“-ს სქესი არ აქვს; ინგლისურში აირჩიეთ |
| ბანკში ვმუშაობ. / ახლა ვმუშაობ. | I work in a bank. / I'm working now. | ქართულად ერთი ფორმაა; ინგლისურში ორი სხვადასხვა დრო |
| ექთანია. / საავადმყოფოში მუშაობს. | She's a nurse. / She works in a hospital. | აქ ერთნაირია: მოქმედების ზმნასთან ორივე ენაში „ყოფნა“ არ ემატება |
მოკლედ: ინგლისურში ზმნა მხოლოდ ერთხელ იცვლება – he / she / it-თან ემატება -s. რიცხვისა და „ბევრი“-ს შემდეგ კი არსებითი სახელი მრავლობითშია და ზმნას -s არ ემატება.
ფორმა
დადებითი წინადადება
| ქვემდებარე | ზმნა | მაგალითი |
|---|---|---|
| I / you / we / they | საწყისი ფორმა | I work in a hotel. |
| he / she / it | საწყისი ფორმა + -s | She works in a hotel. |
| არსებითი სახელი მრავლობითში (my parents, the kids) | საწყისი ფორმა | My parents live in Leeds. |
| არსებითი სახელი მხოლობითში (my mum, the shop) | საწყისი ფორმა + -s | The shop opens at nine. |
he / she / it ფორმის მართლწერა
| ზმნა მთავრდება… | წესი | მაგალითები |
|---|---|---|
| ზმნების უმეტესობა | + s | work → works, eat → eats, play → plays |
| -s, -ss, -sh, -ch, -x, -z | + es | miss → misses, wash → washes, watch → watches, fix → fixes |
| go, do | + es | go → goes, do → does |
| თანხმოვანი + y | y → ies | study → studies, try → tries, carry → carries |
| ხმოვანი + y | + s | play → plays, buy → buys, enjoy → enjoys |
| have | არაწესიერი | have → has |
გამოყენება
1ჩვევები და დღის განრიგი
Present Simple-ით ვამბობთ, რას ვაკეთებთ რეგულარულად. ხშირად მას ახლავს დროის გამოთქმები: every day („ყოველდღე“), on Mondays („ორშაბათობით“), in the morning („დილით“).
2ფაქტები თქვენ და სხვებზე
სამსახური, სახლი და სხვა ფაქტები, რომლებიც დიდხანს რჩება მართალი.
3მუდმივი მდგომარეობა, მოწონება და გრძნობები
ზმნები like, love, hate, want, need, know მოქმედებას კი არა, მდგომარეობას აღნიშნავს. ისინი ჩვეულებრივ Present Simple-შია (დაწვრილებით A1-23-ში). ქართულად ბევრი მათგანი „მიყვარს“, „მჭირდება“ ტიპის ზმნაა, ინგლისურში კი ქვემდებარე ჩვეულებრივ ზმნის წინ დგას: I love…, She needs…
4ზოგადი ჭეშმარიტებები და როგორ მუშაობს სამყარო
ფაქტები სამყაროზე და ის, რაც რეგულარულად ხდება, მაგალითად, სამუშაო საათები.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ბევრი ტურისტი ჩამოდის“ → Many tourist comes. ქართულად რიცხვისა და „ბევრი“-ს შემდეგ არსებითი სახელი მხოლობითშია და ზმნაც მხოლობითში დგას: „ზაფხულში ყაზბეგში ბევრი ტურისტი ჩამოდის“, „ჩვენს ქუჩაზე სამი მაღაზია ახალ პურს ყიდის“. სიტყვასიტყვით თარგმნისას ორი შეცდომა ერთად ჩნდება. ინგლისურში არსებითი სახელი მრავლობითშია, ზმნა კი they-ს ფორმაშია – -s-ის გარეშე.
2. „თოვს“ → Snows. ამინდზე ქართულად ქვემდებარე საერთოდ არ გვაქვს: „იანვარში ბაკურიანში თითქმის ყოველდღე თოვს“. ინგლისურ წინადადებას ქვემდებარე ყოველთვის სჭირდება – ამინდზე ეს არის it, ზმნას კი ემატება -s.
3. „ის“ – he თუ she? ქართულ „ის“-ს სქესი არ აქვს, ამიტომ სწრაფ საუბარში he და she ხშირად ერევათ. Present Simple-ში ეს განსაკუთრებით ხშირია, რადგან ყურადღება -s-ზეა გადატანილი.
4. „ბანკში მუშაობს“ → is working. ქართული აწმყო („მუშაობს“) ერთდროულად ნიშნავს „ახლა მუშაობს“-საც და „ეს მისი სამსახურია“-საც. ინგლისურში მუდმივი სამსახური, საცხოვრებელი და ჩვევა Present Simple-ია. Is working ნიშნავს „ახლა“ ან „დროებით“ (იხ. A1-22, A1-23).
არ აგერიოთ
Present Simple თუ Present Continuous – Present Simple = ჩვევები, ფაქტები, მუდმივი სიტუაციები. Present Continuous = რაც ახლა ან ამ დღეებში ხდება: იხ. A1-22 და A1-23. ქართულად ორივე „ვმუშაობ“-ია, ამიტომ აზრზე იფიქრეთ.
be თუ მოქმედების ზმნები – მოქმედების ზმნასთან am / is / are არ გჭირდებათ. იხ. A1-02. ქართულადაც ასეა: „ექთანია“, მაგრამ „საავადმყოფოში მუშაობს“.
არსებითი სახელის -s თუ ზმნის -s – არსებით სახელზე -s ნიშნავს „ერთზე მეტს“ (იხ. A1-05), ზმნაზე -s – „he / she / it“-ს. ერთ წინადადებაში ჩვეულებრივ მხოლოდ ერთ მათგანს აქვს -s!
მართლწერა და გამოთქმა
დაბოლოება -s / -es სამნაირად წარმოითქმის – ზუსტად ისე, როგორც არსებითი სახელების მრავლობითი (იხ. A1-05). ყველაფერს ზმნის ბოლო ბგერა წყვეტს და არა ბოლო ასო.
| ბოლო ბგერა | დაბოლოება ჟღერს როგორც | მაგალითები |
|---|---|---|
| ყრუ /p/ /t/ /k/ /f/ /θ/ | /s/ – როგორც bus-ში | stops, gets, works, laughs |
| მჟღერი ბგერები და ხმოვნები | /z/ – როგორც zoo-ში | lives, plays, goes, runs |
| /s/ /z/ /ʃ/ /tʃ/ /dʒ/ | /ɪz/ – დამატებითი მარცვალი | misses, uses, washes, watches, changes |
- ქართულად ისე ვკითხულობთ, როგორც იწერება, ამიტომ დაწერილ -s-ს ყოველთვის ს-ად ვკითხულობთ. plays, lives, goes ბოლოს მჟღერი /z/-ა – ქართული ზ-ის მსგავსი. ქართველებისთვის /s/ და /z/ ადვილია, მთავარია, დაწერილ s-ს არ მიჰყვეთ.
- goes /ɡəʊz/ და lives /lɪvz/ ერთმარცვლიანია: e აქ არ წარმოითქმის. დამატებითი მარცვალი მხოლოდ სისინა ბგერების შემდეგ ჩნდება: watches /ˈwɒtʃɪz/, washes, changes. ქართული ჩ და შ ინგლისურ /tʃ/-სა და /ʃ/-ს ემთხვევა – აქ უპირატესობა გაქვთ.
- დამატებითი მარცვალი /ɪz/ მოკლე და სუსტია, მახვილი კი პირველ მარცვალზე რჩება: WATCH-es. ნუ წარმოთქვამთ სრულ, მკაფიო ე-ს ან ი-ს.
- ორი არაწესიერი ბგერა: does /dʌz/ და says /sez/. /ʌ/ ქართულში არ არის: მოკლე ხმოვანია, ქართულ ა-ს ჰგავს, მაგრამ უფრო მოკლეა და პირი ნაკლებად იღება; ტუჩები არ მრგვალდება. says ჟღერს როგორც sez და არა როგორც say + s.
- has /hæz/ ერთმარცვლიანია. h მსუბუქი ამოსუნთქვაა, როგორც ქართული ჰ, და არა ხ. /æ/ ქართულში არ არის: პირი ფართოდ გააღეთ, როგორც ა-ზე, ენა კი წინ დაიჭირეთ, როგორც ე-ზე.
- ინგლისური t, p და k მახვილიანი მარცვლის დასაწყისში (teach, play, cats) ქართულ თ-ს, ფ-სა და ქ-ს ჰგავს – ჰაერის ნაკადით. ნუ იტყვით ტ-ს, პ-სა და კ-ს.
- ქართველებისთვის თანხმოვნების ჯგუფები ადვილია, ამიტომ gets /ɡets/, works /wɜːks/, laughs /lɑːfs/ ბოლოს ხმოვანს ნუ ჩაუმატებთ. works-ში w ქართული ვ არ არის: ტუჩები წინ წაწიეთ და დაამრგვალეთ, კბილები ტუჩს არ უნდა შეეხოს.
ოქროს წესი
Present Simple = ის, რაც ზოგადად მართალია (ჩვევები, ფაქტები, მდგომარეობა). he / she / it → საწყისი ფორმა + -s; ყველა სხვა ქვემდებარე → საწყისი ფორმა. და ქართულის მსგავსად რიცხვის ან „ბევრი“-ს შემდეგ მხოლობითს ნუ დატოვებთ: many tourists come.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით (Present Simple).
-
She (live) in Toronto.
-
My parents (work) at the weekend.at the weekend (UK), on the weekend (US)
-
He (study) law.
-
The train (leave) at 8:15.
-
My dog (love) the park.
-
Tom (fix) computers.
-
She (go) to bed at eleven.
-
My grandmother (have) a garden.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი ვარიანტი.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: My parents … in Rome.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: The shop … at nine.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: The students … hard.
-
რომელ ზმნას აქვს ბოლოს დამატებითი მარცვალი? …
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: She … in a hospital.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
My brother play the guitar.
-
Water freeze at 0°C.
-
I'm live near the station.
-
He studys medicine.
-
My parents have a small car.
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული ზმნები ჩასვით სწორი ფორმით (Present Simple).
Kenji 19 (live) in Osaka. He 20 (work) in a hospital — he's a nurse. He 21 (get) up at six and 22 (go) to work by bike. His wife, Yuki, 23 (teach) English. They 24 (have) two children. In the evening, Yuki 25 (watch) TV and Kenji 26 (study) Spanish.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად თქვენზე და თქვენს ახლობლებზე.
-
დაწერეთ სამი წინადადება თქვენი დღის განრიგზე.
-
დაწერეთ სამი ფაქტი მეგობარზე ან ოჯახის წევრზე. გამოიყენეთ he ან she.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-02 To Be (am, is, are) ქართულად: როდის am, როდის is და როდის are გაასწორეთ: I am agree with you.
-
A1-05 მრავლობითი რიცხვი ინგლისურში (plural nouns): -s, -es, children, people one watch → two
-
A1-11 There is / There are ქართულად: „არის“ ინგლისურად, Is there…? და How many…? ___ a good café near my office. …
პასუხები
A. ფორმა
- lives
- work
- studies
- leaves
- loves
- fixes
- goes
- has
B. მნიშვნელობა
- live
- opens
- work
- washes
- works
C. იპოვეთ შეცდომა
- My brother plays the guitar. / My brothers play the guitar.
- Water freezes at 0°C.
- I live near the station.
- He studies medicine.
- ✓ My parents have a small car.
D. კონტექსტში
- lives
- works
- gets
- goes
- teaches
- have
- watches
- studies
E. თქვენი ჯერი
- I get up at seven. I drink coffee at home. I go to work by bus.
- My sister lives in Madrid. She works in a bank. She loves cats.
F. შერეული გამეორება
- I agree with you.
- watches
- There's
