Present Simple: don't, doesn't, do, does – үгүйсгэл ба асуултыг монголоор
Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та don't / doesn't-ээр үгүйсгэх өгүүлбэр зохиож, Do…? / Does…?-ээр тийм / үгүй асуулт асууж, Yes, I do гэх мэт богино хариулт өгч, Where do you live? шиг асуух үгтэй асуулт асууж чадна.
Гол санаа
A1-03-т та be хүчтэй гэдгийг харсан: тэр үгүйсгэл, асуултыг өөрөө бүтээдэг (She isn't here. Is she here?). Ихэнх үйл үг тийм биш. Work, live, like нь not-ийг авч чадахгүй, өгүүлбэрийн эхэнд ч шилжиж чадахгүй. Тэдэнд туслагч хэрэгтэй.
Тэр туслагч нь do – туслах үйл үг (гол үйл үгийн өмнөөс дүрмийг үүрдэг үйл үг). Үгүйсгэлд do нь not-ийг үүрнэ: I don't work. Асуултад do эхэнд гарна: Do you work?
Do-г зочид буудлын ачаа зөөгч гэж бодоорой. Ачаа зөөгч хүнд цүнхийг үүрдэг – not, асуулт, he / she / it-тэй бол -s-ийг ч – тиймээс гол үйл үг хөнгөхөн, үндсэн хэлбэр-ээрээ явна. She works → She doesn't work → Does she work? -s гол үйл үгээс туслах үйл үг рүү шилжинэ. Үйл үгийн -s ганцхан удаа гарна.
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор үгүйсгэл, асуултад туслах үйл үг хэрэггүй. Үгүйсгэлийг үйл үгийн төгсгөлд «-гүй» нэмж хэлнэ («Би мах иддэггүй»), асуултыг өгүүлбэрийн төгсгөлд асуух сул үг (уу / үү / вэ / бэ) нэмж хэлнэ («Та англиар ярьдаг уу?»). Үгийн дараалал өөрчлөгддөггүй. Англиар do / does гэдэг тусдаа туслах үйл үг хэрэгтэй: үгүйсгэлд гол үйл үгийн өмнө don't / doesn't, асуултад өгүүлэгдэхүүний өмнө Do / Does.
Бусад ялгаа. Нэгдүгээрт, асуух үг («хаана», «юу») монголоор өгүүлбэрийн дунд байдаг («Та хаана ажилладаг вэ?»), англиар хамгийн эхэнд: Where do you work? Хоёрдугаарт, монголоор богино хариултад үйл үгээ давтдаг («Тийм, уудаг», «Үгүй, дургүй»), англиар үйл үгээ давтахгүй, do / does / don't / doesn't хэрэглэнэ. Энд адилхан зүйл ч бий: «Тэр юу хийдэг вэ?» дахь «хийх» нь англи гол үйл үг do-той таарна: What does she do?
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Би мах иддэггүй. | I don't eat meat. | монголоор «-гүй» үйл үгийн төгсгөлд; англиар don't үйл үгийн өмнө |
| Тэр ням гарагт ажилладаггүй. | She doesn't work on Sundays. | англиар -s нь doesn't-д шилжинэ, гол үйл үг -s-гүй |
| Та англиар ярьдаг уу? | Do you speak English? | монголоор асуух сул үг төгсгөлд; англиар Do эхэнд |
| Та хаана ажилладаг вэ? | Where do you work? | асуух үг англиар эхэнд, дараа нь do |
| Тийм, уудаг. | Yes, I do. | монголоор үйл үгээ давтана; англиар do |
| Та өлсөж байна уу? | Are you hungry? | англиар be-тэй бол do хэрэггүй |
| Тэр юу хийдэг вэ? | What does she do? | энд адилхан: «хийх» = гол үйл үг do |
Товчхондоо: монголоор «-гүй», «уу / вэ»-г үйл үг, өгүүлбэрийн төгсгөлд нэмдэг бол англиар do / does-ийг урд нь тавьж, гол үйл үгийг үндсэн хэлбэрээр үлдээнэ.
Бүтэц
Үгүйсгэх
| Өгүүлэгдэхүүн | Туслах үйл үг + not | Үндсэн хэлбэр | Жишээ |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | do not → don't | work | I don't work on Sundays. |
| he / she / it | does not → doesn't | work | She doesn't work on Sundays. |
Тийм / үгүй асуулт ба богино хариулт
| Туслах үйл үг | Өгүүлэгдэхүүн | Үндсэн хэлбэр | Тийм | Үгүй |
|---|---|---|---|---|
| Do | I / you / we / they | like it? | Yes, I do. | No, I don't. |
| Does | he / she / it | like it? | Yes, she does. | No, she doesn't. |
Батлах богино хариултад do / does хүчтэй, өргөлттэй: Yes, I do.
Асуух үгтэй асуулт
| Асуух үг | Туслах үйл үг | Өгүүлэгдэхүүн | Үндсэн хэлбэр | Бусад |
|---|---|---|---|---|
| Where | do | you | live? | |
| What | does | she | do? | (= Тэр ямар ажилтай вэ?) |
| What time | does | the film | start? | |
| How | do | you | get | to work? |
-s туслах үйл үг рүү шилжинэ
| Батлах | Үгүйсгэх | Асуулт |
|---|---|---|
| He plays tennis. | He doesn't play tennis. | Does he play tennis? |
| She has a car. | She doesn't have a car. | Does she have a car? |
Be үгүйсгэл, асуултад do хэрэглэдэггүй
| Be-тэй | Бусад үйл үгтэй |
|---|---|
| Are you tired? | Do you work here? |
| She isn't at home. | She doesn't live here. |
Хэрэглээ
1Үгүйсгэх өгүүлбэр
don't / doesn't + үндсэн хэлбэр хэрэглэнэ. Ярианд болон албан бус бичвэрт товчилсон хэлбэр хэвийн; do not / does not илүү албан ёсны эсвэл онцолсон.
2Тийм / үгүй асуулт
Өгүүлэгдэхүүний өмнө Do эсвэл Does, дараа нь үндсэн хэлбэр.
3Богино хариулт
Yes / No + төлөөний үг + do / does / don't / doesn't-ээр хариулна. Гол үйл үгийг давтахгүй.
4Асуух үгтэй асуулт
Эхэнд асуух үг, дараа нь do / does, өгүүлэгдэхүүн, үндсэн хэлбэр. Бүх асуух үгийг A1-16-д үзнэ.
5Do гол үйл үг болох нь
Do гол үйл үг ч байж болно (do homework, do the shopping, do yoga). Тэгвэл үгүйсгэл, асуултад хоёр удаа гарна: эхлээд туслах үйл үг, дараа нь гол үйл үг.
6Be нь do хэрэглэдэггүй
Be үгүйсгэл, асуултаа өөрөө бүтээнэ (A1-03-ийг үзнэ үү). Am / is / are-тэй do / does-ийг хэзээ ч хамт бүү хэрэглээрэй. (Тушаах хэлбэр өөр: Don't be late! – A1-18-ийг үзнэ үү.)
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «-гүй» → not + үйл үг. Монголоор үгүйсгэл үйл үгэнд наалддаг: «Манай бага охин ногоон ногоо огт иддэггүй, зөвхөн төмс иддэг». Туслах үйл үг байхгүй тул англиар үйл үгийн өмнө зөвхөн not тавих нь элбэг. Англиар don't / doesn't заавал.
2. «…-даг уу?», «… вэ?» → do-гүй асуулт. Монголоор асуултыг төгсгөлийн «уу», «вэ»-гээр хийдэг, үгийн дараалал өөрчлөгддөггүй: «Танай үеэл Сөүлд аль ресторанд ажилладаг вэ?» Тиймээс англиар do / does-гүй асуулт гардаг. Асуух үгтэй асуултад энэ нь буруу. Тийм / үгүй асуултад дүрмийн хувьд болох ч зөвхөн гайхсан, лавласан үед.
3. «Тийм, уудаг», «Үгүй, дургүй» → үйл үгээ давтах. Монголоор богино хариултад гол үйл үгээ давтдаг. Англиар гол үйл үг биш, туслах үйл үг давтагдана. Ялангуяа like, want тусагдахуунгүй ганцаараа зогсож чадахгүй.
Бүү андуураарай
Be-тэй асуулт эсвэл бусад үйл үгтэй асуулт – Be өөрөө байраа сольдог; бусад үйл үгэнд do / does хэрэгтэй. A1-03-ийг үзнэ үү.
do (туслах үйл үг) эсвэл do (гол үйл үг) – Туслах үйл үг зөвхөн дүрмийг үүрнэ; гол үйл үг do нь «ямар нэг үйл хийх» гэсэн утгатай.
Тусагдахуун who эсвэл өгүүлэгдэхүүн who – Who эсвэл what асуултын өгүүлэгдэхүүн бол do / does хэрэггүй (Who lives here?). Үүнийг A2-33-т үзнэ.
Зөв бичих ба дуудлага
- does богино хариултад хүчтэй /dʌz/, харин асуултын эхэнд ихэвчлэн сул /dəz/: Does she…? /ʌ/ авиа монгол хэлэнд байхгүй: амаа бага зэрэг нээгээд богино, сул «а» шиг хэлээрэй. «дуус» гэж урт «у»-гаар бүү хэлээрэй.
- doesn't /ˈdʌznt/; don't /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) – эгшиг нь won't-тойгоо адилхан, want-тайгаа биш. Эгшиг нь нэг «о» биш: уруул бага зэрэг дугуйрч, төгсгөлдөө «у» руу гулсана.
- doesn't дахь /z/ хоолойн дуутай: монгол «з» шиг тасалдахгүй, урт «с» шиг хоолойгоо дуугаргаарай. -n't дахь /nt/-ийн дараа эгшиг бүү нэмээрэй.
- Хурдан ярианд do you ихэвчлэн /djə/ эсвэл /dʒə/ болно: Where d'you live?
- Үгүйсгэлд don't, doesn't ихэвчлэн өргөлттэй: I don't know. Богино хариултад туслах үйл үг хүчтэй: Yes, I do.
- Англи асуулт ихэвчлэн аялгуугаар ч ялгардаг: тийм / үгүй асуулт төгсгөлдөө дээшилдэг (Do you speak English? ↗), асуух үгтэй асуулт доошилдог (Where do you work? ↘). Монголоор асуух сул үг ажлаа хийдэг тул аялгуугаа анзаараарай.
- don't / doesn't дахь апостроф (') not-ийн o-ийн оронд бичигдэнэ.
Алтан дүрэм
Be-ээс бусад үйл үгтэй (дараа нь can зэрэг модаль үйл үгээс бусад) үгүйсгэл, асуултад do / does хэрэглээрэй. Not, асуулт болон -s туслах үйл үг дээр; гол үйл үг үндсэн хэлбэр-ээрээ үлдэнэ. Монголоор «-гүй», «уу»-г төгсгөлд нэмдэг ч англиар do / does урд нь.
Дасгал
A. Бүтэц
Өгүүлбэрийг үгүйсгэх эсвэл асуух хэлбэрт оруулж, дутуу үгийг нөхөөрэй.
-
Үгүйсгэх өгүүлбэр болгоно уу: I like tea.
-
Үгүйсгэх өгүүлбэр болгоно уу: He plays football.
-
Асуулт болгоно уу: You cook every day.
-
Асуулт болгоно уу: She works on Saturdays.
-
Where your parents live?
-
What time the film start?
B. Утга
Зөв хариултыг сонгоно уу.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: … you tired?
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: … your brother speak French?
-
"Does your flat have a balcony?" гэсэн асуултын зөв хариултыг сонгоно уу: …flat (UK), apartment (US)
-
"What do you do?" гэдэг нь юуны тухай асуулт вэ? …
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
She doesn't goes to school.
-
Do you are happy?
-
Where you work?
-
Does your sister live in Rome?
D. Нөхцөл байдалд
Харилцан яриаг уншаад дутуу үгийг нөхөөрэй.
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Амралтын өдрөөр хийдэггүй хоёр зүйлээ бичнэ үү.
-
Шинэ ангийнхандаа гурван асуулт бичнэ үү (нэгийг Where-тэй, нэгийг What-тэй, нэгийг тийм / үгүй асуулт).
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A1-12 Present Simple монголоор: I work, she works – -s төгсгөл, тайлбар ба дасгал My father (watch) the news every evening.
-
A1-03 To Be: үгүйсгэл, асуулт ба богино хариулт (isn't, aren't, Are you…?) монголоор your brother at home now?
-
A1-08 Харьяалах төлөөний үг (my, your, his, her) ба 's монголоор "What's (she) name?" "Lucy."
Хариулт
A. Бүтэц
- I don't like tea. / I do not like tea.
- He doesn't play football. / He does not play football.
- Do you cook every day?
- Does she work on Saturdays?
- do
- does
B. Утга
- Are
- Does
- Yes, it does.
- your job
C. Алдааг олоорой
- She doesn't go to school.
- Are you happy?
- Where do you work?
- ✓ Does your sister live in Rome?
D. Нөхцөл байдалд
- Do
- do
- do
- doesn't / does not
- do
- don't / do not
E. Таны ээлж
- I don't get up early. I don't work.
- Where do you live? What do you do? Do you like music?
F. Холимог давталт
- watches
- Is
- her
