Present Continuous (үргэлжилж буй одоо цаг) монголоор: I'm working
Present Continuous: I'm Working
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та одоо болон одоо үеийн (энэ долоо хоногт, сүүлийн үед) болж буй үйлдлийг хэлж, түр зуурын болон өөрчлөгдөж буй байдлыг тайлбарлаж, үгүйсгэл, асуулт зохиож чадна. Үүнд am / is / are + -ing хэлбэр хэрэглэнэ.
Гол санаа
Present Continuous (үргэлжилж буй одоо цаг) дундаа явж буй үйлдлийг харуулна: эхэлсэн, дуусаагүй, үргэлжилж байна. Шууд дамжуулалтын видео төсөөлөөрэй: товч дарахад үйлдэл хөдөлж байгааг харна. She's cooking. The kids are playing. It's raining.
Хэлбэр хоёр хэсэгтэй, эхнийх нь танд аль хэдийн танил: be (am / is / are) + төгсгөлдөө -ing авсан үйл үг, өөрөөр хэлбэл -ing хэлбэр. Be хэн болохыг, одоо цаг гэдгийг хэлнэ; -ing үйлдэл үргэлжилж байгааг хэлнэ.
«Одоо» жижиг ч, том ч байж болно. Яг энэ агшин (I'm talking to you) ч байж болно, дуусаагүй байгаа одоо үеийн урт хугацаа ч байж болно (I'm reading a great book this week – ном яг одоо ширээн дээр байсан ч). Мэдрэмж нь үргэлж адилхан: үргэлжилж байгаа, түр зуурын, дуусаагүй.
Монгол хэл ба англи хэл
Энд монгол хэл танд их тус болно. Монголоор ч үргэлжилж буй үйлдлийг тусгай хэлбэрээр хэлдэг: «-ж / -ч байна» («Би хоол хийж байна», «Цас орж байна»). Энэ нь англи am / is / are + -ing-тэй их ойрхон. Мөн монголоор байнгын зуршлыг «-даг / -дэг»-ээр («Тэр эмнэлэгт ажилладаг»), одоо болж буйг «-ж байна»-аар («Тэр цэцэрлэгт ажиллаж байна») ялгадаг нь англи Present Simple (энгийн одоо цаг), Present Continuous хоёрын ялгаатай таарна.
Ялгаа нь гурав. Нэгдүгээрт, монгол «байна» хүнээрээ хувирдаггүй, англиар am / is / are-аас сонгоно, бас өгүүлэгдэхүүний шууд дараа тавина. Хоёрдугаарт, монголоор «ойлгож байна», «мэдэж байна», «-маар байна» гэж төлөв байдлын үйл үгийг ч «байна»-тай хэлдэг, англиар understand, know, want ихэвчлэн -ing-гүй. Гуравдугаарт, «Харанхуй болж байна», «Хүйтэрч байна» гэдэгт өгүүлэгдэхүүн байхгүй, англиар it заавал.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Би хоол хийж байна. | I'm cooking dinner. | энд адилхан: «-ж байна» = am + -ing |
| Тэд унтаж байна. | They are sleeping. | «байна» өөрчлөгддөггүй; англиар are |
| Тэр эмнэлэгт ажилладаг. | She works in a hospital. | энд адилхан: «-даг» зуршил → Present Simple |
| Тэр цэцэрлэгт ажиллаж байна. | She's working in the garden. | одоо болж байна → Present Continuous |
| Чи юу хийж байна вэ? | What are you doing? | монголоор асуух сул үг төгсгөлд; англиар are өгүүлэгдэхүүний өмнө |
| Харанхуй болж байна. | It's getting dark. | монголоор өгүүлэгдэхүүн байхгүй; англиар it |
| Цас орж байна. | It's snowing. | монголоор өгүүлэгдэхүүн «цас»; англиар it + snowing |
| Би хариултыг мэдэж байна. | I know the answer. | монголоор «-ж байна»; англиар know -ing-гүй |
Товчхондоо: «-ж байна» ≈ am / is / are + -ing, гэхдээ be-г хүнээр нь сонгож, өгүүлэгдэхүүний дараа тавина; know, understand, want-д -ing хэрэглэхгүй.
Бүтэц
Батлах (be + -ing хэлбэр)
| Өгүүлэгдэхүүн | be | -ing хэлбэр | Товчилсон хэлбэр |
|---|---|---|---|
| I | am | working | I'm working |
| you / we / they | are | working | you're / we're / they're working |
| he / she / it | is | working | he's / she's / it's working |
Үгүйсгэх (be + not + -ing хэлбэр)
| Өгүүлэгдэхүүн | be + not | -ing хэлбэр |
|---|---|---|
| I | 'm not (am not) | working. |
| you / we / they | aren't / 're not (are not) | working. |
| he / she / it | isn't / 's not (is not) | working. |
Тийм / үгүй асуулт ба богино хариулт – A1-03-тай адил be-г өгүүлэгдэхүүний өмнө гаргана.
| be | Өгүүлэгдэхүүн | -ing хэлбэр | Богино хариулт |
|---|---|---|---|
| Am | I | doing this right? | Yes, you are. / No, you aren't. |
| Are | you | working today? | Yes, I am. / No, I'm not. |
| Is | she | sleeping? | Yes, she is. / No, she isn't. |
Асуух үгтэй асуулт (Q-A-S-I, A1-16-ийг үзнэ үү): What are you doing? Where is he going? Why are they laughing?
-ing-ийн зөв бичих дүрэм
| Дүрэм | Жишээ |
|---|---|
| Ихэнх үйл үг: + ing | work → working, eat → eating, play → playing |
| Гийгүүлэгч + e-ээр төгссөн: e-г хасаад + ing | make → making, write → writing, come → coming |
| Гэхдээ -ee, -ye болон be: e үлдэнэ | see → seeing, agree → agreeing, be → being |
| Өргөлттэй нэг эгшиг + нэг гийгүүлэгчээр төгссөн: гийгүүлэгчийг давхарлана | sit → sitting, run → running, stop → stopping, begin → beginning |
| Хоёр эгшгийн дараа, w / x / y-ийн дараа, эсвэл сүүлийн үе өргөлтгүй бол давхарлахгүй | rain → raining, fix → fixing, visit → visiting, open → opening |
| -ie → y + ing | lie → lying, die → dying, tie → tying |
| нэг эгшгийн дараах төгсгөлийн -l | travel → travelling (UK) / traveling (US) |
Монголоор «байна» өгүүлбэрийн төгсгөлд ирдэг. Англиар am / is / are өгүүлэгдэхүүний шууд дараа, -ing хэлбэрийн өмнө ирнэ: My dad is cooking.
Хэрэглээ
1Яг одоо
Ярьж байх агшинд болж буй үйлдэл. now, right now, at the moment, Look!, Listen! гэх мэт үг олонтаа хамт ирдэг.
2Одоо үед
Яг энэ агшинд биш ч, одоо үеийн хугацаанд (today, this week, this month, these days) үргэлжилж буй үйлдэл.
3Түр зуурын байдал
Одоо үнэн боловч удаан үргэлжлэхгүй байдал.
4Өөрчлөгдөж буй байдал
Өөрчлөгдөж, өсөж, хөгжиж буй зүйл, ихэвчлэн get (= болох), grow, go up, go down, change, improve-тэй.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Ойлгож байна» → I'm understanding. Монголоор «Ойлгож байна», «Итгэж байна» гэж төлөв байдлыг ч «-ж байна»-аар хэлдэг: «Багш аа, одоо би энэ дүрмийг ойлгож байна». Англиар understand, know, believe бол үйлдэл биш, төлөв, тиймээс ихэвчлэн -ing-гүй: Present Simple. (A1-23-ийг үзнэ үү.)
2. «Уумаар байна» → I'm wanting. Монгол «-маар байна» нь «байна»-тай тул англиар am + -ing болгох нь элбэг: «Ийм урт ээлжийн дараа халуун сүүтэй цай уумаар байна». Англиар want ихэвчлэн -ing-гүй: I want, эсвэл эелдгээр I'd like.
3. «Харанхуй болж байна» → Is getting dark. «Ану, хурдан хонио уулнаас туугаад ир! Харанхуй болж байна» гэдэг монгол өгүүлбэрийн сүүлийнхэд өгүүлэгдэхүүн байхгүй. Үгчлэн орчуулбал англи өгүүлбэр is-ээр эхэлнэ. Англиар it заавал.
4. «Чи юу хийж байна вэ?» → What you are doing? Монголоор «Туяа, чи Сөүлд их сургуульдаа ямар хичээл үзэж байна вэ?» гэж өгүүлэгдэхүүн эхэнд, асуух сул үг төгсгөлд ирдэг, үгийн дараалал өөрчлөгддөггүй. Тиймээс англиар you are дарааллаа хадгалах нь элбэг. Англи асуултад are өгүүлэгдэхүүний өмнө ирнэ.
Бүү андуураарай
Present Continuous эсвэл Present Simple – Continuous бол одоогийн шууд дамжуулалт; Simple нь зуршил, үргэлж эсвэл ерөнхийдөө үнэн зүйлд. Монголоор ч «-ж байна», «-даг» гэж ялгадаг. Бүрэн харьцуулалтыг A1-23-аас үзээрэй.
Ирээдүйн утгатай Present Continuous – I'm meeting Sam tomorrow ижил хэлбэртэй ч тогтсон төлөвлөгөөний тухай. Энэ бол өөр хэрэглээ: A2-05-ийг үзнэ үү.
be + тэмдэг нэр эсвэл be + -ing хэлбэр – Хоёулаа be-ээр эхэлдэг ч -ing хэлбэр үргэлжилж буй үйлдлийг харуулна.
Зөв бичих ба дуудлага
- -ing-ийг /ɪŋ/ гэж дуудна: төгсгөлд нь ганц /ŋ/ авиа, sing дахь шиг, стандарт англиар араас нь хатуу /g/ байхгүй: working /ˈwɜːkɪŋ/ (UK), /ˈwɝːkɪŋ/ (US). Монголоор ярианд «байнга», «сайн» гэдгийн төгсгөлд /ŋ/ гардаг – яг тэр авиа. Араас нь «г» нэмэхгүй.
- Ярианд товчилсон хэлбэр хэвийн: I'm, you're, she's, it's, we're, they're; isn't, aren't. Үгүйсгэл хоёр хэлбэртэй: she isn't working = she's not working. Харин I-д зөвхөн I'm not.
- Асуултад are ихэвчлэн сул: хурдан ярианд What are you doing? «whadda-ya doing» шиг сонсогдоно.
- Давхарлах эсэхийг өргөлт шийднэ: begin → beginning (сүүлийн үе өргөлттэй), харин visit → visiting (эхний үе өргөлттэй). Монголоор өргөлт үргэлж эхний үе дээр тул be-GIN гэж хоёр дахь үеийг онцлохыг анхаараарай.
- Британи англиар нэг эгшгийн дараах төгсгөлийн l-ийг давхарлана (travelling, cancelling); америк англиар ихэвчлэн давхарлахгүй (traveling, canceling).
- working дахь /ɜː/ монгол хэлэнд байхгүй: уруулаа дугуйлалгүй, хэлээ амны дунд сул байлгаарай.
Алтан дүрэм
am / is / are + -ing хэлбэр = үргэлжилж буй үйлдэл: одоо, одоо үед, түр зуурын эсвэл өөрчлөгдөж буй. Монгол «-ж байна» шиг, гэхдээ be-г хэзээ ч бүү мартаарай, хүнээр нь сонгоорой, -ing-ийн зөв бичихийг шалгаарай. Know, understand, want-д -ing хэрэглэхгүй.
Дасгал
A. Бүтэц
Хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу.
-
I (watch) TV right now.
-
She (not / work) today.
-
they (sleep)?
-
-ing хэлбэрийг бичнэ үү: swim
-
-ing хэлбэрийг бичнэ үү: drive
-
-ing хэлбэрийг бичнэ үү: lie
-
-ing хэлбэрийг бичнэ үү: play
B. Утга
Одоо (now), одоо үед (around now), түр зуурын (temporary) эсвэл өөрчлөгдөж буй (changing) уу? Англиар хариулна уу.
-
Now, around now, temporary or changing? "Prices are going up."
-
Now, around now, temporary or changing? "Shh! The baby is sleeping."
-
Now, around now, temporary or changing? "I'm staying with my aunt this month."
-
"Is it raining?" "No, it ."
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
He reading a book.
-
Do you listening to me?
-
We're siting in the garden.
-
They're playing football in the park.
D. Нөхцөл байдалд
Харилцан яриаг уншаад дутуу үгийг нөхөөрэй.
Mum: Hi, Lily! What 16 you doing?
Lily: I 17 (study) for my exam. And Dad 18 (cook) dinner.
Mum: Is your brother at home?
Lily: Yes, but he 19 (not / study). He 20 (play) computer games!
Mum: Typical! And how is the weather there?
Lily: Terrible. It 21 (rain) and it 22 (get) cold.
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Таны ойролцоо байгаа хүмүүс яг одоо юу хийж байгаа тухай гурван өгүүлбэр бичнэ үү.
-
Энэ сард таны амьдралд болж буй түр зуурын нэг зүйлийн тухай хоёр өгүүлбэр бичнэ үү.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – үгүйсгэл ба асуултыг монголоор your father work at the weekend?
-
A1-20 At, on, in – цаг хугацааны угтвар үг монголоор: at seven, on Monday, in July Зөв хариултыг сонгоно уу: My course starts … Monday.
-
A1-21 Байршил ба хөдөлгөөний угтвар үг монголоор: in, on, at, into, across, by bus Зөв хариултыг сонгоно уу: Let's go … now.
Хариулт
A. Бүтэц
- am watching / 'm watching
- isn't working / 's not working / is not working
- Are … sleeping
- swimming
- driving
- lying
- playing
B. Утга
- changing
- now
- temporary / around now
- isn't / 's not
C. Алдааг олоорой
- He is reading a book. / He's reading a book.
- Are you listening to me?
- We're sitting in the garden.
- ✓ They're playing football in the park.
D. Нөхцөл байдалд
- are
- 'm studying / am studying
- is cooking / 's cooking
- isn't studying / 's not studying / is not studying
- is playing / 's playing
- 's raining / is raining
- 's getting / is getting
E. Таны ээлж
- My sister is watching TV. My dad is working in his room. The neighbours are talking outside.
- I'm doing a cooking course. I'm not drinking coffee this month.
F. Холимог давталт
- Does
- on
- home
