SlowingoQrammatika
A1 5 / 32

İngilis dilində isimlərin cəmi azərbaycanca: -s, -es, children, people və qaydasız formalar

One and Many: Plural Nouns

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz qaydalı və qaydasız isimlərin cəm formasını düzəldə, onu düzgün yaza, həmişə cəmdə olan isimləri işlədə və cəm sonluğunu üç cür tələffüz edə biləcəksiniz.

Əsas fikir

İngilis dili bir ilə birdən çox arasındakı fərqə çox diqqət edir. Saya bildiyiniz hər isimdə seçim edirsiniz: tək, yoxsa cəm.

Yaxşı xəbər: çox vaxt cəm sadəcə isim + -s olur. One car, two cars. -s şəkilçisini sözün sonundakı kiçik bayraq kimi təsəvvür edin. Bayraq deyir: «birdən çox».

Bəzən bayrağı bağlamaq üçün yazılışa kömək lazım olur. s, sh və ch kimi fısıltılı səslərdən sonra əlavə sait artırırıq: box → boxes. Bir neçə çox köhnə və çox işlək söz isə bayrağı heç vaxt götürməyib. Onlar içəridən dəyişir: man → men, foot → feet, child → children. Belə sözlər azdır və onları hər gün eşidəcəksiniz.

Nəhayət, iki eyni hissədən ibarət bəzi əşyalar (jeans, scissors, glasses) bir əşyadan danışanda da həmişə cəmdədir.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində cəmin bir şəkilçisi var: -lar / -lər (kitablar, evlər), qaydasız cəm isə yoxdur. Bu baxımdan ingilis -s sizə tanış gələcək. Amma bir neçə vacib fərq var. Birincisi, azərbaycancada rəqəmdən və «çox», «bir neçə» kimi sözlərdən sonra isim tək qalır («üç kitab», «çoxlu dost»); ingiliscədə isə cəm lazımdır: three books, a lot of friends. İkincisi, azərbaycancada ümumi danışanda tək formanı işlədə bilirik («Alma sevirəm»); ingiliscədə ümumi danışanda cəm işlənir: I like apples. Üçüncüsü, «şalvar», «qayçı», «eynək» azərbaycancada təkdir, ingiliscədə isə trousers, scissors, glasses həmişə cəmdir. Dördüncüsü, «insan» sözünün cəmi «insanlar»dır, ingiliscədə isə person sözünün cəmi people olur və ona heç vaxt -s artırılmır.

AzərbaycancaİngiliscəFərq
kitablarbookseyni iş: cəm şəkilçisi
üç kitab / çoxlu dostthree books / a lot of friendsrəqəmdən və «çox» sözündən sonra ingiliscədə də cəm
Alma sevirəm.I like apples.ümumi danışanda ingiliscədə cəm
uşaqlar / insanlarchildren / peopleqaydasız cəm: -s yoxdur
Qayçı haradadır?Where are the scissors?azərbaycancada tək; ingiliscədə həmişə cəm + are
eynək taxırwears glasseseynək = glasses (cəm)
məsləhətlər, məlumatlaradvice, informationingiliscədə bu isimlərin cəmi yoxdur: A1-24 dərsinə baxın

Quruluş

Qaydalı cəm: yazılış

Tək formanın sonuQaydaNümunələr
isimlərin çoxu+ sbook → books, car → cars, key → keys
-s, -ss, -sh, -ch, -x, -z+ esbus → buses, glass → glasses, dish → dishes, watch → watches, box → boxes, quiz → quizzes
samit + yy → iescity → cities, baby → babies, party → parties
sait + y+ sday → days, boy → boys, key → keys
-f / -fe (bir çox işlək söz)→ vesleaf → leaves, shelf → shelves, knife → knives, wife → wives, life → lives
-o (bəzi sözlər)+ espotato → potatoes, tomato → tomatoes, hero → heroes
-o (bir çox başqa söz)+ sphoto → photos, piano → pianos, video → videos, radio → radios, zoo → zoos

İstisnalar: roof → roofs, chef → chefs, belief → beliefs. -ch k kimi səslənəndə sadəcə -s artırın: stomach → stomachs.

Qaydasız cəm

TəkCəm
manmen
womanwomen
childchildren
personpeople
footfeet
toothteeth
mousemice

Təkdə və cəmdə eyni forma

Birİki və daha çox
a sheeptwo sheep
a fishthree fish
a deerfive deer

Yalnız cəmdə olan isimlər (həmişə cəm feillə gəlir; saymaq üçün a pair of işlədin)

İsimNümunə
jeansMy jeans are too long.
trousers (UK) / pants (US)My trousers are new.
scissorsThe scissors are in the drawer.
glassesMy glasses are on the table.

İstifadə

1-s və -es ilə qaydalı cəm

İsimlərin çoxu -s alır. s, ss, sh, ch, x və z hərflərindən sonra -es artırın. Bu, sözə əlavə heca qatır.

I have two brothers.
Mənim iki qardaşım var.
azərbaycancada «iki qardaş», ingiliscədə two brothers
The shops are closed today.
Bu gün mağazalar bağlıdır.
The buses are late again.
Avtobuslar yenə gecikir.
bus → buses: əlavə heca
The dishes are in the sink.
Qablar çanaqdadır.
dish → dishes
The boxes are in the car.
Qutular maşındadır.
box → boxes

2Yazılış dəyişiklikləri: -y, -f/-fe və -o

Samit + y → -ies; sait + y → sadəcə -s. Bir çox -f/-fe sözü → -ves. Bəzi -o sözləri -es alır.

Big cities are expensive.
Böyük şəhərlərdə həyat bahadır.
city → cities
The babies are asleep.
Körpələr yatıb.
baby → babies
We work five days a week.
Həftədə beş gün işləyirik.
azərbaycancada «beş gün»; ingiliscədə sait + y: days
Careful — the knives are very sharp.
Ehtiyatlı ol, bıçaqlar çox itidir.
knife → knives
The tomatoes are from our garden.
Pomidorlar öz bağımızdandır.
tomato → tomatoes
The photos are on my phone.
Şəkillər telefonumdadır.
photo → photos

3Qaydasız cəm

Bu çox işlək isimlər saitini dəyişir və ya başqa sonluq alır. Onlardan sonra cəm feil gəlir.

The women in my class are very friendly.
Qrupumuzdakı qadınlar çox mehribandır.
woman → women
The children are in the garden.
Uşaqlar həyətdədir.
child → children; childs yox
Ten people are on the bus.
Avtobusda on nəfər var.
azərbaycancada «on nəfər»; ingiliscədə people, are
My feet are cold.
Ayaqlarım üşüyür.
foot → feet
My teeth are white.
Dişlərim ağdır.
tooth → teeth
Two mice are in the kitchen!
Mətbəxdə iki siçan var!
mouse → mice

4Təkdə və cəmdə eyni forma

Sheep, fish və deer dəyişmir. Bir, yoxsa çox olduğunu rəqəm və ya is / are göstərir.

The sheep are on the hill.
Qoyunlar təpədədir.
sheep dəyişmir; cəmi are göstərir
We see deer in the park every morning.
Hər səhər parkda maral görürük.
We have three fish.
Bizim üç balığımız var.
«fishes» yox
The fish in this lake are very big.
Bu göldəki balıqlar çox böyükdür.

5Yalnız cəmdə olan isimlər

İki eyni hissədən ibarət geyimlər və alətlər həmişə cəmdir. Onları saymaq üçün a pair of işlədin. Azərbaycancada bu sözlərin çoxu təkdir: «şalvar», «qayçı», «eynək».

My jeans are dirty.
Cins şalvarım çirklidir.
azərbaycancada tək; ingiliscədə jeans + are
I need a new pair of glasses.
Mənə yeni eynək lazımdır.
a pair of = bir ədəd
Where are the scissors?
Qayçı haradadır?
azərbaycancada tək; ingiliscədə scissors + are
My trousers are very short.
Şalvarım çox qısadır.
trousers (UK), pants (US)
I have three pairs of black jeans.
Mənim üç qara cins şalvarım var.
three pairs of

Tez-tez edilən səhvlər

❌two citys
✅two cities
Samit + y → -ies.
❌three boxs
✅three boxes
x, s, sh, ch hərflərindən sonra -es artırılır.
❌two childs
✅two children
Qaydasız cəm.
❌Many peoples are here.
✅Many people are here.
People artıq cəmdir (one person, two people). (Peoples «xalqlar» deməkdir: nadir, xüsusi işlənmə.)
❌My jean is blue.
✅My jeans are blue.
Yalnız cəmdə olan isim + cəm feil.
❌two knifes
✅two knives
knife → knives.
❌I have two foots.
✅I have two feet.
Qaydasız cəm.
❌a scissors
✅a pair of scissors
Yalnız cəmdə olan isimlərlə a işlənmir.
❌five sheeps
✅five sheep
Sheep dəyişmir.
❌The apple's are fresh.
✅The apples are fresh.
Cəm formada apostrof yoxdur.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. Rəqəmdən sonra tək isim. Azərbaycanca «üç əmioğlu», «iki dil» deyirik: rəqəm özü çoxluğu göstərir, isim tək qalır. İngiliscədə rəqəmdən sonra isim həmişə cəmdə olur (birdən başqa).

❌I have three cousin.
✅I have three cousins.
❌Murad speaks two language.
✅Murad speaks two languages.

2. «Çoxlu», «bir neçə» + tək isim. Azərbaycanca «Nigarın çoxlu dostu var», «Bir neçə mağaza bağlıdır» deyirik. İngiliscədə a lot of, many, several kimi sözlərdən sonra saya bilinən isim cəmdə olur.

❌Nigar has a lot of friend.
✅Nigar has a lot of friends.
❌Several shop are closed on Sunday.
✅Several shops are closed on Sunday.

3. «İnsanlar» → peoples. Azərbaycancada «insan» sözünün cəmi «insanlar»dır, ona görə people sözünə də -s artırmaq istəyirik. Amma people özü cəmdir: one person, two people.

❌The peoples in Ganja are very kind.
✅The people in Ganja are very kind.

4. Tək «eynək», «qayçı», «şalvar». Azərbaycancada bu sözlər təkdir, ona görə ingiliscədə də sonundakı -s düşür. İngiliscədə glasses, scissors, trousers, jeans həmişə cəmdir.

❌Aysel wears glass.
✅Aysel wears glasses.
glass = şüşə, stəkan; eynək = glasses
❌Can I borrow your scissor?
✅Can I borrow your scissors?

5. Ümumi danışanda tək isim. Azərbaycanca «Alma sevirəm», «Oğlum it çox sevir» deyirik. İngiliscədə bir növ əşya və ya heyvan haqqında ümumi danışanda saya bilinən isim cəmdə olur.

❌I like apple.
✅I like apples.
❌My son loves dog.
✅My son loves dogs.
ümumən itləri sevir

Qarışdırmayın

people və persons — Gündəlik ingiliscədə person sözünün cəmi people olur. Persons əsasən çox rəsmi və ya hüquqi elanlarda görünür.

Six people are in the car.
Maşında altı nəfər var.
He is a very kind person.
O, çox xeyirxah insandır.

fish və fishes — Adi cəm forması fish olur. Fishes nadirdir; bəzən müxtəlif balıq növləri üçün işlənir.

The fish are hungry.
Balıqlar acdır.
cəmi are göstərir

Cəm -s və mənsubiyyət 's — Cəm formada apostrof yoxdur. Apostrof nəyinsə kiməsə aid olduğunu göstərir: A1-08 dərsinə baxın.

My sisters are teachers.
Bacılarım müəllimdir.
cəm: bir neçə bacı
My sister's car is red.
Bacımın maşını qırmızıdır.
mənsubiyyət: bacımın maşını

Sayılan isimlərin cəmi və sayılmayan isimlər — Bəzi isimlərin heç cəmi yoxdur (water, money, information, advice): A1-24 dərsinə baxın. Azərbaycancada isə «məsləhətlər», «məlumatlar» deyə bilirik.

Two coffees, please.
İki qəhvə, zəhmət olmasa.
iki fincan qəhvə
Your advice is very useful.
Məsləhətlərin çox faydalıdır.
azərbaycancada cəm; ingiliscədə advice, «advices» yox

Yazılış və tələffüz

Cəm -s / -es sonluğunun üç tələffüzü var. Bu, tək formanın son hərfindən yox, son səsindən asılıdır.

Son səsCəm sonluğunun səsiNümunələr
kar /p/ /t/ /k/ /f/ /θ//s/: bus sözündəki s kimicups, cats, books, chefs, months
cingiltili samitlər və bütün saitlər/z/: zoo sözündəki z kimidogs, cars, phones, days, trees
/s/ /z/ /ʃ/ /tʃ/ /dʒ/ (fısıltılı səslər)/ɪz/: əlavə hecabuses, roses, dishes, watches, pages
  • Kar və cingiltili samit fərqini boğazınıza əl qoyaraq yoxlayın: /z/ deyəndə səs telləri titrəyir, /s/ deyəndə titrəmir.
  • Azərbaycan dilində sözün sonunda cingiltili samit tez-tez karlaşır, ona görə dogs «doks», cars «kars» kimi çıxa bilər. dogs, cars, days sözlərinin sonunda səs tellərini titrədin: /z/.
  • /ɪz/ əlavə hecası yalnız fısıltılı səslərdən sonra gəlir. books, cats sözlərinə sait artırmayın: bir hecadırlar.
  • house /haʊs/ → houses /ˈhaʊzɪz/: ortadakı s z səsinə çevrilir.
  • women /ˈwɪmɪn/: ilk sait sit sözündəki i kimi səslənir. Söz /w/ ilə başlayır: dişlər dodağa toxunmur, dodaqlar dairəvi şəkildə irəli uzanır; v deməyin.
  • -ves cəmləri /vz/ ilə bitir: knives /naɪvz/, leaves /liːvz/.
  • Fısıltılı səsdən sonra -e ilə bitən sözlər yazıda yalnız -s alır, amma yenə əlavə heca qazanır: page → pages, nose → noses.

Qızıl qayda

Birdən çox üçün -s artırın (s, sh, ch, x, z hərflərindən sonra -es). Rəqəmdən və many, a lot of sözlərindən sonra da cəm işlədin. Qaydasız cəmləri əzbərləyin: men, women, children, people, feet, teeth, mice. jeans, trousers, scissors və glasses həmişə cəmdir.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

İsmin cəm formasını yazın.

  1. one bus → two
  2. one baby → two
  3. one boy → two
  4. one wife → two
  5. one tooth → two
  6. one photo → two
  7. one box → two
  8. one child → two

B. Məna

Düzgün cavabı seçin və ya cümləni tamamlayın.

  1. Düzgün cavabı seçin: … is at the door.
  2. Düzgün cavabı seçin: My jeans … new.
  3. Düzgün cavabı seçin: I need .
  4. «watches» sözünün sonunda əlavə heca var? …
  5. Three (fish) are in the tank.

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. The womans are here.
  2. My glasses is on the table.
  3. I see five deers.
  4. The babys are asleep.
  5. The children are in the garden.

D. Mətndə

Mətni oxuyun və mötərizədəki sözləri düzgün formada yazın.

Our new home
Our new house is great! We are a big family: two adults, three 19 (child) and a dog. The 20 (bedroom) are small, but the kitchen is big. The 21 (shelf) in the kitchen are full of 22 (box). The 23 (person) next door are very friendly. They are two 24 (woman) from Italy.

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. Ailənizdəki insanlar haqqında iki cümlə yazın. Cəm formalar işlədin.
  2. Çantanızda və ya otağınızda olan üç şey haqqında yazın. Cəm formalar işlədin.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A1-02 To Be (am, is, are) azərbaycanca: nə vaxt və necə işlənir, nümunələr və tapşırıqlar
    My parents teachers.
  2. A1-04 İngiliscə rəqəmlər azərbaycanca: yaş, qiymət və telefon nömrəsi necə deyilir
    Düzgün cavabı seçin: … people
Cavablar

A. Quruluş

  1. buses
  2. babies
  3. boys
  4. wives
  5. teeth
  6. photos
  7. boxes
  8. children

B. Məna

  1. A person
  2. are
  3. a pair of scissors
  4. yes
  5. fish

C. Səhvi tapın

  1. The women are here. / The woman is here.
  2. My glasses are on the table.
  3. I see five deer.
  4. The babies are asleep.
  5. ✓ The children are in the garden.

D. Mətndə

  1. children
  2. bedrooms
  3. shelves
  4. boxes
  5. people
  6. women

E. Sizin növbəniz

  1. I have two sisters and three cousins. My grandparents are in Lima.
  2. My keys are in my bag. My glasses are on the desk. My books are on the shelves.

F. Qarışıq təkrar

  1. are
  2. two hundred
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play