İngilis dilində isimlərin cəmi azərbaycanca: -s, -es, children, people və qaydasız formalar
One and Many: Plural Nouns
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz qaydalı və qaydasız isimlərin cəm formasını düzəldə, onu düzgün yaza, həmişə cəmdə olan isimləri işlədə və cəm sonluğunu üç cür tələffüz edə biləcəksiniz.
Əsas fikir
İngilis dili bir ilə birdən çox arasındakı fərqə çox diqqət edir. Saya bildiyiniz hər isimdə seçim edirsiniz: tək, yoxsa cəm.
Yaxşı xəbər: çox vaxt cəm sadəcə isim + -s olur. One car, two cars. -s şəkilçisini sözün sonundakı kiçik bayraq kimi təsəvvür edin. Bayraq deyir: «birdən çox».
Bəzən bayrağı bağlamaq üçün yazılışa kömək lazım olur. s, sh və ch kimi fısıltılı səslərdən sonra əlavə sait artırırıq: box → boxes. Bir neçə çox köhnə və çox işlək söz isə bayrağı heç vaxt götürməyib. Onlar içəridən dəyişir: man → men, foot → feet, child → children. Belə sözlər azdır və onları hər gün eşidəcəksiniz.
Nəhayət, iki eyni hissədən ibarət bəzi əşyalar (jeans, scissors, glasses) bir əşyadan danışanda da həmişə cəmdədir.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində cəmin bir şəkilçisi var: -lar / -lər (kitablar, evlər), qaydasız cəm isə yoxdur. Bu baxımdan ingilis -s sizə tanış gələcək. Amma bir neçə vacib fərq var. Birincisi, azərbaycancada rəqəmdən və «çox», «bir neçə» kimi sözlərdən sonra isim tək qalır («üç kitab», «çoxlu dost»); ingiliscədə isə cəm lazımdır: three books, a lot of friends. İkincisi, azərbaycancada ümumi danışanda tək formanı işlədə bilirik («Alma sevirəm»); ingiliscədə ümumi danışanda cəm işlənir: I like apples. Üçüncüsü, «şalvar», «qayçı», «eynək» azərbaycancada təkdir, ingiliscədə isə trousers, scissors, glasses həmişə cəmdir. Dördüncüsü, «insan» sözünün cəmi «insanlar»dır, ingiliscədə isə person sözünün cəmi people olur və ona heç vaxt -s artırılmır.
| Azərbaycanca | İngiliscə | Fərq |
|---|---|---|
| kitablar | books | eyni iş: cəm şəkilçisi |
| üç kitab / çoxlu dost | three books / a lot of friends | rəqəmdən və «çox» sözündən sonra ingiliscədə də cəm |
| Alma sevirəm. | I like apples. | ümumi danışanda ingiliscədə cəm |
| uşaqlar / insanlar | children / people | qaydasız cəm: -s yoxdur |
| Qayçı haradadır? | Where are the scissors? | azərbaycancada tək; ingiliscədə həmişə cəm + are |
| eynək taxır | wears glasses | eynək = glasses (cəm) |
| məsləhətlər, məlumatlar | advice, information | ingiliscədə bu isimlərin cəmi yoxdur: A1-24 dərsinə baxın |
Quruluş
Qaydalı cəm: yazılış
| Tək formanın sonu | Qayda | Nümunələr |
|---|---|---|
| isimlərin çoxu | + s | book → books, car → cars, key → keys |
| -s, -ss, -sh, -ch, -x, -z | + es | bus → buses, glass → glasses, dish → dishes, watch → watches, box → boxes, quiz → quizzes |
| samit + y | y → ies | city → cities, baby → babies, party → parties |
| sait + y | + s | day → days, boy → boys, key → keys |
| -f / -fe (bir çox işlək söz) | → ves | leaf → leaves, shelf → shelves, knife → knives, wife → wives, life → lives |
| -o (bəzi sözlər) | + es | potato → potatoes, tomato → tomatoes, hero → heroes |
| -o (bir çox başqa söz) | + s | photo → photos, piano → pianos, video → videos, radio → radios, zoo → zoos |
İstisnalar: roof → roofs, chef → chefs, belief → beliefs. -ch k kimi səslənəndə sadəcə -s artırın: stomach → stomachs.
Qaydasız cəm
| Tək | Cəm |
|---|---|
| man | men |
| woman | women |
| child | children |
| person | people |
| foot | feet |
| tooth | teeth |
| mouse | mice |
Təkdə və cəmdə eyni forma
| Bir | İki və daha çox |
|---|---|
| a sheep | two sheep |
| a fish | three fish |
| a deer | five deer |
Yalnız cəmdə olan isimlər (həmişə cəm feillə gəlir; saymaq üçün a pair of işlədin)
| İsim | Nümunə |
|---|---|
| jeans | My jeans are too long. |
| trousers (UK) / pants (US) | My trousers are new. |
| scissors | The scissors are in the drawer. |
| glasses | My glasses are on the table. |
İstifadə
1-s və -es ilə qaydalı cəm
İsimlərin çoxu -s alır. s, ss, sh, ch, x və z hərflərindən sonra -es artırın. Bu, sözə əlavə heca qatır.
2Yazılış dəyişiklikləri: -y, -f/-fe və -o
Samit + y → -ies; sait + y → sadəcə -s. Bir çox -f/-fe sözü → -ves. Bəzi -o sözləri -es alır.
3Qaydasız cəm
Bu çox işlək isimlər saitini dəyişir və ya başqa sonluq alır. Onlardan sonra cəm feil gəlir.
4Təkdə və cəmdə eyni forma
Sheep, fish və deer dəyişmir. Bir, yoxsa çox olduğunu rəqəm və ya is / are göstərir.
5Yalnız cəmdə olan isimlər
İki eyni hissədən ibarət geyimlər və alətlər həmişə cəmdir. Onları saymaq üçün a pair of işlədin. Azərbaycancada bu sözlərin çoxu təkdir: «şalvar», «qayçı», «eynək».
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. Rəqəmdən sonra tək isim. Azərbaycanca «üç əmioğlu», «iki dil» deyirik: rəqəm özü çoxluğu göstərir, isim tək qalır. İngiliscədə rəqəmdən sonra isim həmişə cəmdə olur (birdən başqa).
2. «Çoxlu», «bir neçə» + tək isim. Azərbaycanca «Nigarın çoxlu dostu var», «Bir neçə mağaza bağlıdır» deyirik. İngiliscədə a lot of, many, several kimi sözlərdən sonra saya bilinən isim cəmdə olur.
3. «İnsanlar» → peoples. Azərbaycancada «insan» sözünün cəmi «insanlar»dır, ona görə people sözünə də -s artırmaq istəyirik. Amma people özü cəmdir: one person, two people.
4. Tək «eynək», «qayçı», «şalvar». Azərbaycancada bu sözlər təkdir, ona görə ingiliscədə də sonundakı -s düşür. İngiliscədə glasses, scissors, trousers, jeans həmişə cəmdir.
5. Ümumi danışanda tək isim. Azərbaycanca «Alma sevirəm», «Oğlum it çox sevir» deyirik. İngiliscədə bir növ əşya və ya heyvan haqqında ümumi danışanda saya bilinən isim cəmdə olur.
Qarışdırmayın
people və persons — Gündəlik ingiliscədə person sözünün cəmi people olur. Persons əsasən çox rəsmi və ya hüquqi elanlarda görünür.
fish və fishes — Adi cəm forması fish olur. Fishes nadirdir; bəzən müxtəlif balıq növləri üçün işlənir.
Cəm -s və mənsubiyyət 's — Cəm formada apostrof yoxdur. Apostrof nəyinsə kiməsə aid olduğunu göstərir: A1-08 dərsinə baxın.
Sayılan isimlərin cəmi və sayılmayan isimlər — Bəzi isimlərin heç cəmi yoxdur (water, money, information, advice): A1-24 dərsinə baxın. Azərbaycancada isə «məsləhətlər», «məlumatlar» deyə bilirik.
Yazılış və tələffüz
Cəm -s / -es sonluğunun üç tələffüzü var. Bu, tək formanın son hərfindən yox, son səsindən asılıdır.
| Son səs | Cəm sonluğunun səsi | Nümunələr |
|---|---|---|
| kar /p/ /t/ /k/ /f/ /θ/ | /s/: bus sözündəki s kimi | cups, cats, books, chefs, months |
| cingiltili samitlər və bütün saitlər | /z/: zoo sözündəki z kimi | dogs, cars, phones, days, trees |
| /s/ /z/ /ʃ/ /tʃ/ /dʒ/ (fısıltılı səslər) | /ɪz/: əlavə heca | buses, roses, dishes, watches, pages |
- Kar və cingiltili samit fərqini boğazınıza əl qoyaraq yoxlayın: /z/ deyəndə səs telləri titrəyir, /s/ deyəndə titrəmir.
- Azərbaycan dilində sözün sonunda cingiltili samit tez-tez karlaşır, ona görə dogs «doks», cars «kars» kimi çıxa bilər. dogs, cars, days sözlərinin sonunda səs tellərini titrədin: /z/.
- /ɪz/ əlavə hecası yalnız fısıltılı səslərdən sonra gəlir. books, cats sözlərinə sait artırmayın: bir hecadırlar.
- house /haʊs/ → houses /ˈhaʊzɪz/: ortadakı s z səsinə çevrilir.
- women /ˈwɪmɪn/: ilk sait sit sözündəki i kimi səslənir. Söz /w/ ilə başlayır: dişlər dodağa toxunmur, dodaqlar dairəvi şəkildə irəli uzanır; v deməyin.
- -ves cəmləri /vz/ ilə bitir: knives /naɪvz/, leaves /liːvz/.
- Fısıltılı səsdən sonra -e ilə bitən sözlər yazıda yalnız -s alır, amma yenə əlavə heca qazanır: page → pages, nose → noses.
Qızıl qayda
Birdən çox üçün -s artırın (s, sh, ch, x, z hərflərindən sonra -es). Rəqəmdən və many, a lot of sözlərindən sonra da cəm işlədin. Qaydasız cəmləri əzbərləyin: men, women, children, people, feet, teeth, mice. jeans, trousers, scissors və glasses həmişə cəmdir.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
İsmin cəm formasını yazın.
-
one bus → two
-
one baby → two
-
one boy → two
-
one wife → two
-
one tooth → two
-
one photo → two
-
one box → two
-
one child → two
B. Məna
Düzgün cavabı seçin və ya cümləni tamamlayın.
-
Düzgün cavabı seçin: … is at the door.
-
Düzgün cavabı seçin: My jeans … new.
-
Düzgün cavabı seçin: I need .
-
«watches» sözünün sonunda əlavə heca var? …
-
Three (fish) are in the tank.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
The womans are here.
-
My glasses is on the table.
-
I see five deers.
-
The babys are asleep.
-
The children are in the garden.
D. Mətndə
Mətni oxuyun və mötərizədəki sözləri düzgün formada yazın.
Our new house is great! We are a big family: two adults, three 19 (child) and a dog. The 20 (bedroom) are small, but the kitchen is big. The 21 (shelf) in the kitchen are full of 22 (box). The 23 (person) next door are very friendly. They are two 24 (woman) from Italy.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Ailənizdəki insanlar haqqında iki cümlə yazın. Cəm formalar işlədin.
-
Çantanızda və ya otağınızda olan üç şey haqqında yazın. Cəm formalar işlədin.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A1-02 To Be (am, is, are) azərbaycanca: nə vaxt və necə işlənir, nümunələr və tapşırıqlar My parents teachers.
-
A1-04 İngiliscə rəqəmlər azərbaycanca: yaş, qiymət və telefon nömrəsi necə deyilir Düzgün cavabı seçin: … people
Cavablar
A. Quruluş
- buses
- babies
- boys
- wives
- teeth
- photos
- boxes
- children
B. Məna
- A person
- are
- a pair of scissors
- yes
- fish
C. Səhvi tapın
- The women are here. / The woman is here.
- My glasses are on the table.
- I see five deer.
- The babies are asleep.
- ✓ The children are in the garden.
D. Mətndə
- children
- bedrooms
- shelves
- boxes
- people
- women
E. Sizin növbəniz
- I have two sisters and three cousins. My grandparents are in Lima.
- My keys are in my bag. My glasses are on the desk. My books are on the shelves.
F. Qarışıq təkrar
- are
- two hundred
