Shumësi i emrave në anglisht (plural nouns): -s, -es dhe format e parregullta
One and Many: Plural Nouns
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të formoni shumësin e emrave të rregullt dhe të parregullt, ta shkruani saktë, të përdorni emrat që janë gjithmonë në shumës dhe ta shqiptoni mbaresën e shumësit në tri mënyra.
Ideja kryesore
Anglishtja i jep shumë rëndësi dallimit mes një dhe më shumë se një. Sa herë që përdorni një emër që numërohet, zgjidhni: njëjës apo shumës.
Lajmi i mirë: shumicën e herëve shumësi është thjesht emri + -s. One car, two cars. Mendojeni -s si një flamur të vogël në fund të fjalës. Flamuri thotë «më shumë se një».
Ndonjëherë drejtshkrimi ka nevojë për pak ndihmë që flamuri të ngjitet. Pas një tingulli fërshëllyes si s, sh ose ch shtojmë një zanore: box → boxes. Dhe një grup i vogël fjalësh shumë të vjetra e shumë të zakonshme nuk e morën kurrë flamurin. Ato ndryshojnë nga brenda: man → men, foot → feet, child → children. Janë vetëm pak, por do t'i dëgjoni çdo ditë.
Së fundi, disa sende të përbëra nga dy pjesë të njëjta – jeans, scissors, glasses – janë gjithmonë në shumës, edhe kur flitet për një send të vetëm.
Shqipja dhe anglishtja
Shumësi në shqip është mjaft i ndërlikuar: «libër – libra», «mik – miq», «djalë – djem», «natë – net», «mësues – mësues». Krahasuar me këtë, anglishtja është shumë më e thjeshtë: pothuajse gjithmonë -s. Format e parregullta janë vetëm një grup i vogël: men, women, children, people, feet, teeth, mice.
Ka edhe ngjashmëri të mira. Pas numrit edhe shqipja vë shumësin («dy libra»), si anglishtja (two books). Dhe disa emra janë gjithmonë në shumës në të dyja gjuhët: «syzet», «pantallonat», «gërshërët», «xhinset» = glasses, trousers, scissors, jeans; «një palë pantallona» = a pair of trousers. Rreziku vjen nga ana tjetër. Në shqip themi «peshq», kurse anglishtja zakonisht thotë fish edhe për shumë peshq. Disa emra që në shqip kanë shumës – «informacione», «detyra shtëpie», «lajme», «këshilla», «mobilje» – në anglisht janë të panumërueshëm: nuk marrin -s dhe shkojnë me foljen në njëjës (shih A1-24).
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| një libër – dy libra; një mik – dy miq | one book – two books; one friend – two friends | në shqip shumë mbaresa, në anglisht pothuajse gjithmonë -s |
| një burrë – dy burra; një fëmijë – dy fëmijë | one man – two men; one child – two children | edhe anglishtja ka disa forma të parregullta, por janë pak |
| dy motra | two sisters | këtu është njësoj: pas numrit vjen shumësi |
| Syzet janë mbi tavolinë. | My glasses are on the table. | këtu është njësoj: emër vetëm në shumës + folje në shumës |
| një palë xhinse | a pair of jeans | këtu është njësoj: «palë» = pair |
| pesë peshq | five fish | në shqip shumës, në anglisht zakonisht pa ndryshim |
| informacione, detyra shtëpie | information, homework | në anglisht pa -s |
| Lajmet janë të mira. | The news is good. | news është i panumërueshëm: folja në njëjës |
Shkurt: për shumësin anglishtja shton pothuajse gjithmonë -s (ose -es); format e parregullta janë pak dhe mësohen përmendsh; jeans, glasses, scissors janë në shumës si në shqip, kurse information, homework, news nuk kanë shumës, edhe pse në shqip kanë.
Forma
Shumësi i rregullt: drejtshkrimi
| Mbaresa e njëjësit | Rregulli | Shembuj |
|---|---|---|
| shumica e emrave | + s | book → books, car → cars, key → keys |
| -s, -ss, -sh, -ch, -x, -z | + es | bus → buses, glass → glasses, dish → dishes, watch → watches, box → boxes, quiz → quizzes |
| bashkëtingëllore + y | y → ies | city → cities, baby → babies, party → parties |
| zanore + y | + s | day → days, boy → boys, key → keys |
| -f / -fe (shumë fjalë të zakonshme) | → ves | leaf → leaves, shelf → shelves, knife → knives, wife → wives, life → lives |
| -o (disa fjalë) | + es | potato → potatoes, tomato → tomatoes, hero → heroes |
| -o (shumë fjalë të tjera) | + s | photo → photos, piano → pianos, video → videos, radio → radios, zoo → zoos |
Përjashtime: roof → roofs, chef → chefs, belief → beliefs. Kur -ch shqiptohet si k, shtohet vetëm -s: stomach → stomachs.
Shumësi i parregullt
| Njëjës | Shumës |
|---|---|
| man | men |
| woman | women |
| child | children |
| person | people |
| foot | feet |
| tooth | teeth |
| mouse | mice |
E njëjta formë në njëjës dhe shumës
| Një | Dy ose më shumë |
|---|---|
| a sheep | two sheep |
| a fish | three fish |
| a deer | five deer |
Emra vetëm në shumës (gjithmonë me folje në shumës; për t'i numëruar përdorni a pair of)
| Emri | Shembull |
|---|---|
| jeans | My jeans are too long. |
| trousers (UK) / pants (US) | My trousers are new. |
| scissors | The scissors are in the drawer. |
| glasses | My glasses are on the table. |
Përdorimi
1Shumësi i rregullt me -s dhe -es
Shumica e emrave shtojnë -s. Pas s, ss, sh, ch, x dhe z shtohet -es. Kjo shton një rrokje.
2Ndryshimet në drejtshkrim: -y, -f/-fe dhe -o
Bashkëtingëllore + y → -ies; zanore + y → vetëm -s. Shumë fjalë me -f/-fe → -ves. Disa fjalë me -o marrin -es.
3Shumësi i parregullt
Këta emra shumë të zakonshëm ndryshojnë zanoren ose kanë një mbaresë tjetër. Shkojnë me folje në shumës.
4E njëjta formë në njëjës dhe shumës
Sheep, fish dhe deer nuk ndryshojnë. Numri, ose folja is / are, tregon nëse është një apo shumë.
5Emrat vetëm në shumës
Rrobat dhe veglat me dy pjesë të njëjta janë gjithmonë në shumës. Për t'i numëruar përdorni a pair of. Këtu shqipja punon shpesh njësoj.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Peshq» → fishes. Në shqip peshku ka shumës të rregullt: «Në verë zëmë shumë peshq në liqenin e Shkodrës». Prandaj në anglisht del lehtë fishes. Zakonisht shumësi i fish është fish.
2. «Detyrat», «informacionet» → homeworks, informations. Në shqip themi «Ardit, futi detyrat e shtëpisë në çantë!» dhe «Më falni, a keni disa informacione për muzeun e Beratit?». Në anglisht homework dhe information janë të panumërueshëm: pa -s, pa a / an, me folje në njëjës. (Shih A1-24.)
3. «Lajmet janë…» → The news are… Në shqip «lajmet» janë shumës: «Mami, lajmet janë të shkëlqyera: e kalova provimin e makinës!». Në anglisht news mbaron me -s, por është i panumërueshëm dhe shkon me is.
4. «Mobiljet» → furnitures. Në shqip «mobilje» ka shumës: «Të pëlqejnë mobiljet në dhomën time?». Në anglisht furniture është i panumërueshëm: pa -s, pa a, me folje në njëjës. Për një send të vetëm thuhet a piece of furniture.
Mos i ngatërroni
people apo persons – Në anglishten e përditshme shumësi i person është people. Persons del kryesisht në njoftime shumë zyrtare ose ligjore.
fish apo fishes – Shumësi i zakonshëm është fish. Fishes është i rrallë; ndonjëherë përdoret për lloje të ndryshme peshqish.
-s e shumësit apo 's e pronësisë – Shumësi nuk ka apostrof. Apostrofi tregon që diçka i përket dikujt: shih A1-08.
Shumësi i emrave të numërueshëm apo emrat e panumërueshëm – Disa emra nuk kanë fare shumës (water, money, information, advice): shih A1-24. Në shqip «këshilla» dhe «informacione» kanë shumës, në anglisht jo.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
Mbaresa e shumësit -s / -es ka tri shqiptime. Varet nga tingulli i fundit i njëjësit, jo nga shkronja e fundit.
| Tingulli i fundit | Tingulli i shumësit | Shembuj |
|---|---|---|
| i pazëshëm /p/ /t/ /k/ /f/ /θ/ | /s/ – si s te bus | cups, cats, books, chefs, months |
| tingujt e zëshëm dhe të gjitha zanoret | /z/ – si z te zoo | dogs, cars, phones, days, trees |
| /s/ /z/ /ʃ/ /tʃ/ /dʒ/ (tinguj fërshëllyes) | /ɪz/ – një rrokje më shumë | buses, roses, dishes, watches, pages |
- Te dogs, cars, days fundi është /z/, si «z» e shqipes. Mos e shqiptoni si «s».
- house /haʊs/ → houses /ˈhaʊzɪz/: s në mes ndryshon në tingullin z.
- women /ˈwɪmɪn/: rrokja e parë fillon me /w/ (buzët e rrumbullakosura si për «u», jo «v») dhe zanorja është e shkurtër, si i te sit.
- Shumësi me -ves mbaron me /vz/: knives /naɪvz/, leaves /liːvz/.
- Fjalët që mbarojnë me -e pas një tingulli fërshëllyes shtojnë vetëm -s në shkrim, por e marrin rrokjen shtesë: page → pages, nose → noses.
- Shqipja shqiptohet ashtu si shkruhet, anglishtja jo. -e në fund të shumë fjalëve angleze nuk shqiptohet: cakes /keɪks/ dhe phones /fəʊnz/ kanë vetëm një rrokje. Mos thoni «ka-kes» ose «fo-nes».
Rregulli i artë
Për më shumë se një, shtoni -s (ose -es pas s, sh, ch, x, z). Mësojini përmendsh format e parregullta – men, women, children, people, feet, teeth, mice – dhe mbani mend që jeans, trousers, scissors dhe glasses janë gjithmonë në shumës, kurse information, homework dhe news nuk marrin -s, edhe pse në shqip kanë shumës.
Ushtrime
A. Forma
Shkruani shumësin.
-
one bus → two
-
one baby → two
-
one boy → two
-
one wife → two
-
one tooth → two
-
one photo → two
-
one box → two
-
one child → two
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen e saktë ose plotësoni fjalën që mungon.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: … is at the door.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: My jeans … new.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I need .
-
A ka "watches" një rrokje shtesë në fund? …
-
Three (fish) are in the tank.
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
The womans are here.
-
My glasses is on the table.
-
I see five deers.
-
The babys are asleep.
-
The children are in the garden.
D. Në kontekst
Lexoni tekstin dhe vendosini emrat në kllapa në formën e duhur.
Our new house is great! We are a big family: two adults, three 19 (child) and a dog. The 20 (bedroom) are small, but the kitchen is big. The 21 (shelf) in the kitchen are full of 22 (box). The 23 (person) next door are very friendly. They are two 24 (woman) from Italy.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht dhe përdorni shumësin.
-
Shkruani dy fjali për njerëzit e familjes suaj. Përdorni shumësin.
-
Shkruani për tri sende në çantën ose në dhomën tuaj. Përdorni shumësin.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A1-02 To Be (am, is, are) në shqip: shpjegim dhe ushtrime My parents teachers.
-
A1-04 Numrat në anglisht (numbers): mosha, çmimet dhe numri i telefonit Zgjidhni përgjigjen e saktë: … people
Përgjigjet
A. Forma
- buses
- babies
- boys
- wives
- teeth
- photos
- boxes
- children
B. Kuptimi
- A person
- are
- a pair of scissors
- yes
- fish
C. Gjeni gabimin
- The women are here. / The woman is here.
- My glasses are on the table.
- I see five deer.
- The babies are asleep.
- ✓ The children are in the garden.
D. Në kontekst
- children
- bedrooms
- shelves
- boxes
- people
- women
E. Radha juaj
- I have two sisters and three cousins. My grandparents are in Lima.
- My keys are in my bag. My glasses are on the desk. My books are on the shelves.
F. Përsëritje e përzier
- are
- two hundred
