SlowingoQrammatika
B2 24 / 30

Subject-Verb Agreement azərbaycanca: news is, police are – mübtəda ilə feilin uzlaşması

Subject-Verb Agreement: Tricky Nouns

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz çətin mübtədalardan sonra feilin tək, yoxsa cəm formasını seçməyi biləcəksiniz: news və advice kimi sayılmayan isimlər, police və clothes kimi cəm isimlər, team kimi kollektiv isimlər, everyone və each kimi sözlər, neither… nor, one of the… və ten dollars kimi miqdarlar.

Əsas fikir

Əsas qayda sadədir: tək mübtədadan sonra feil tək formada (The car is), cəm mübtədadan sonra isə cəm formada gəlir (The cars are). Problem ondadır ki, ismin görünüşünə həmişə inanmaq olmur.

News sözü -s ilə bitir, amma təkdir. Police sözündə -s yoxdur, amma cəmdir. Ten kilometres cəm kimi görünür, amma biz onu bir məsafə kimi düşünürük.

Təsəvvür edin ki, feil baş sayır. O, mübtədanın necə yazıldığına baxmır. Yalnız bir sual verir: ingilis dili bunu bir şey, yoxsa çox şey kimi görür? Bu dərsdəki qrupları öyrənsəniz, cavabı biləcəksiniz. İşlənmənin fərqli olduğu yerlərdə, məsələn, Britaniya və Amerika ingiliscəsində kollektiv isimlərlə, hər iki variantı öyrənəcəksiniz.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində feilin cəm şəkilçisi üçüncü şəxsdə çox vaxt buraxılır: «Uşaqlar bağçada oynayır», «Kitablar stolun üstündədir». İngilis dilində isə seçim məcburidir: is və ya are, has və ya have, lives və ya live. Üstəlik, bəzi isimlər iki dildə fərqli «sayılır». Bizdə xəbər, məlumat, məsləhət, tədqiqat, avadanlıq sayılır və -lar / -lər alır («xəbərlər», «məlumatlar»), ingiliscədə isə news, information, advice, research, equipment sayılmayan isimlərdir: -s almır, feil tək formada gəlir. Əksinə, bizim tək isimlərimiz olan polis, şalvar, eynək, qayçı, mal-qara ingiliscədə cəmdir: the police are, my trousers are. Yaxşı xəbər də var: hamı / hər kəs və hər + isim bizdə də tək feillə gəlir («Hər otağın öz hamamı var»), dostlarımdan biri quruluşu da one of my friends kimi qurulur: cəm isim, sonra tək feil. Miqdarlarda isə fərqə diqqət edin: azərbaycancada ədəddən sonra isim tək qalır («on dollar»), ingiliscədə isə cəmdir (ten dollars), amma bir məbləğ kimi düşünüldüyü üçün feil tək olur: Ten dollars is enough.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Xəbərlər saat altıda başlayır.bizdə cəm, ingiliscədə sayılmayanThe news is on at six.
Saytdakı məlumatlar köhnəlib.bizdə cəm, ingiliscədə sayılmayanThe information on the website is out of date.
Polis iki nəfəri axtarır.bizdə tək, ingiliscədə həmişə cəmThe police are looking for two men.
Eynəyin masanın üstündədir.bir əşya, ingiliscədə cəmYour glasses are on the kitchen table.
Ailəm kiçik şəhərdə yaşayır.bir bütövMy family lives in a small town. (UK: live da olar)
Hər otağın öz hamamı var.eyni məntiq: təkEach room has its own bathroom.
İş yoldaşlarımdan biri beş dil bilir.eyni məntiq: cəm isim + tək feilOne of my colleagues speaks five languages.
On dollar çoxdur.ədəddən sonra tək isimTen dollars is a lot.

Quruluş

Mübtədanın növüFeilNümunələr
sayılmayan isimlər (-s ilə bitsə də, sayılan kimi görünsə də)təknews, information, advice, furniture, luggage, equipment, research, homework, progress
həmişə cəm olan isimlərcəmpolice, cattle, clothes, goods, belongings, trousers, scissors, glasses (= eynək), surroundings
kollektiv isimlər (qrup)tək (UK və US) və ya cəm (əsasən UK)family, team, government, staff, company, audience, committee, class
everyone, everybody, someone, nobody, each, every + isimtəkEveryone is… Each student has…
neither… nor / either… oryaxın olan mübtədaya uyğunNeither the manager nor the workers are…
one of the + cəm isimtək (feil one sözünə uyğunlaşır)One of my friends lives in Rome.
bir bütöv kimi düşünülən pul, vaxt, məsafə və ya çəkitəkTen dollars is enough. Two hours is a long time.

Tək mənada they (singular they)

MübtədaƏvəzlikFeil
everyone, someone, nobody; cinsi bilinməyən və ya vacib olmayan bir nəfərthey / their / themthey ilə feil cəm formadadır: Someone left their umbrella. Tell them they're welcome.

İstifadə

1Sayılmayan isimlər: tək feil

Bəzi isimlər -s ilə bitir və ya sayılan əşya kimi görünür, amma ingiliscədə sayılmayan isimlərdir A1-24. Onlardan sonra feil tək olur, əvvəllərində a / an gəlmir və cəm formaları yoxdur. Onları saymaq üçün a piece of / an item of işlədin. -ics ilə bitən elm sahələri də təkdir: Physics was my favourite subject. Maths (UK) / math (US) da təkdir.

The news is on at six.
Xəbərlər saat altıda başlayır.
«xəbərlər» cəmdir, news isə tək: is
Your advice was really helpful.
Məsləhətin çox faydalı oldu.
«məsləhətlər» desək də, advice təkdir: was
All the furniture in this room is second-hand.
Bu otaqdakı bütün mebel işlənmişdir.
furniture → is
The information on the website is out of date.
Saytdakı məlumatlar köhnəlib.
«məlumatlar» → information is
Economics is difficult, but I enjoy it.
İqtisadiyyat çətindir, amma onu oxumaqdan zövq alıram.
-ics ilə bitən fənn → tək
Our luggage hasn't arrived yet.
Baqajımız hələ gəlməyib.
luggage → hasn't
Recent research shows that sleep affects memory.
Son tədqiqatlar göstərir ki, yuxu yaddaşa təsir edir.
«tədqiqatlar» → research shows

2Həmişə cəm olan isimlər

Bəzi isimlər həmişə cəmdir. Police və cattle sözlərində -s yoxdur, amma feil cəm olur. Clothes, goods, belongings, həmçinin iki hissədən ibarət əşyalar, məsələn, trousers, scissors və glasses (= eynək) da cəmdir (amma a pair of glasses is). People sadəcə person sözünün qaydasız cəmidir, ona görə ondan sonra da feil cəm olur.

The police are looking for two men.
Polis iki nəfəri axtarır.
«polis» bizdə təkdir, police isə həmişə cəm: are
My clothes are still wet.
Paltarlarım hələ də yaşdır.
The goods were damaged during delivery.
Mallar daşınma zamanı zədələndi.
goods → were
Your glasses are on the kitchen table.
Eynəyin mətbəxdə, masanın üstündədir.
«eynək» təkdir, glasses → are; amma a pair of glasses is
The cattle are kept in the field during the summer.
Yayda mal-qara otlaqda saxlanılır.
«mal-qara» təkdir, cattle → are
People are getting more interested in electric cars.
İnsanlar elektrik avtomobillərinə getdikcə daha çox maraq göstərir.
people = person sözünün cəmi

3Kollektiv isimlər: tək və ya cəm

Kollektiv isim bir qrupu adlandırır. Amerika ingiliscəsində ondan sonra feil adətən tək olur. Britaniya ingiliscəsində feil tək (qrup bir bütöv kimi) və ya cəm (üzvlər ayrı-ayrı insanlar kimi) ola bilər. Bir cümlə daxilində ardıcıl olun (The team is proud of its… / The team are proud of their…). Azərbaycancada bu isimlərlə feil adətən tək olur, ona görə cəm variant sizin üçün yeni olacaq.

The team is playing well this season.
Komanda bu mövsüm yaxşı oynayır.
UK və US: bir bütöv
The team are celebrating in the changing room.
Komanda üzvləri soyunub-geyinmə otağında qələbəni qeyd edir.
UK: oyunçular ayrı-ayrılıqda → are
My family lives in a small town.
Ailəm kiçik bir şəhərdə yaşayır.
bir bütöv → lives
My family are all very tall.
Ailəmizdə hamı çox hündürboydur.
UK: hər üzv ayrıca → are
The government has announced new tax rules.
Hökumət yeni vergi qaydaları elan edib.
The staff are unhappy about the new schedule.
İşçilər yeni iş qrafikindən narazıdır.
UK, US-də də çox işlənir; US-də The staff is da deyilir

4Everyone, each, every: tək feil; tək mənada they

Everyone, everybody, someone, nobody, each və every + isim çox adamdan danışsa da, feil tək olur. Onlara geri işarə edən əvəzlik isə adətən they / their / them olur (singular they). They həmişə cəm feillə gəlir (they are), bir nəfər demək olsa belə. Azərbaycancada «o» və «öz» sözləri cinsi göstərmir, ingiliscədə isə seçim etmək lazımdır: cinsi bilinmirsə, ən təbii seçim their sözüdür (his or her daha rəsmi səslənir). Each cəm mübtədadan sonra gələndə feil cəm olur: They each have a key.

Everyone is welcome to join.
Hər kəs qoşula bilər.
everyone → is
Each room has its own bathroom.
Hər otağın öz hamamı var.
each → has
Every student needs to bring their ID.
Hər tələbə öz şəxsiyyət vəsiqəsini gətirməlidir.
every → needs; their = «öz» (cinsi bilinmir)
Somebody has left their phone on the bus.
Kimsə telefonunu avtobusda unudub.
cinsi bilinmir → their
The children each have their own bedroom.
Uşaqların hər birinin öz yataq otağı var.
each cəm mübtədadan sonra → have
A new colleague starts on Monday. I wonder what they're like.
Bazar ertəsi yeni iş yoldaşımız işə başlayır. Görəsən, necə adamdır?
bir nəfər, amma they + are

5Neither… nor / either… or; one of the…

Neither… nor və either… or ilə feil özünə daha yaxın olan mübtədaya uyğunlaşır. (Qeyri-rəsmi danışıqda hər iki mübtəda tək olanda da cəm feil çox deyilir: Neither Anna nor Leo are coming.) One of the + cəm isim quruluşunda feil one sözünə uyğunlaşır, ona görə tək olur. Azərbaycancada da belədir: «dostlarımdan biri yaşayır».

Neither my brother nor my sisters live nearby.
Nə qardaşım, nə də bacılarım yaxında yaşayır.
yaxın olan sisters → live
Either the twins or their mother is picking us up.
Bizi ya əkizlər, ya da onların anası gəlib götürəcək.
yaxın olan mother → is
Neither the hotel nor the restaurants were open.
Nə otel, nə də restoranlar açıq idi.
yaxın olan restaurants → were
One of my colleagues speaks five languages.
İş yoldaşlarımdan biri beş dil bilir.
«biri» → speaks
One of the reasons I moved here was the weather.
Bura köçməyimin səbəblərindən biri hava idi.
one → was

6Bir bütöv kimi miqdarlar

Pul, vaxt, məsafə və ya çəki bir ümumi miqdar kimi düşünüləndə feil tək olur. İsim isə ingiliscədə cəm qalır: ten dollars, three weeks.

Ten dollars is a lot for a sandwich.
Bir sendviç üçün on dollar çoxdur.
«on dollar» → ten dollars (cəm isim), amma is
Three weeks isn't long enough for a trip to Australia.
Avstraliyaya səyahət üçün üç həftə kifayət etmir.
bir müddət → isn't
Five kilometres is a good distance for a beginner.
Yeni başlayan üçün beş kilometr yaxşı məsafədir.
Twenty kilos is the maximum for checked luggage.
Baqaja verilən çanta ən çoxu iyirmi kilo ola bilər.
bir çəki → is

Tez-tez edilən səhvlər

❌The news are good.
✅The news is good.
news sayılmayan isimdir, feil tək olur.
❌She gave me some good advices.
✅She gave me some good advice. və ya She gave me a few good pieces of advice.
advice sözünün cəmi yoxdur.
❌The police is coming.
✅The police are coming.
police həmişə cəm feillə işlənir.
❌Everyone have a ticket.
✅Everyone has a ticket.
everyone sözündən sonra feil tək olur.
❌One of my friend live in Berlin.
✅One of my friends lives in Berlin.
one of + cəm isim + tək feil.
❌My clothes is in the washing machine.
✅My clothes are in the washing machine.
clothes cəmdir.
❌We need new furnitures.
✅We need new furniture.
furniture sayılmayan isimdir.
⚠️Fifty euros are too much for a T-shirt.
✅Fifty euros is too much for a T-shirt.
Bəzən cəm feil də eşidilir, amma bir ümumi məbləğ üçün tək feil standartdır.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «Xəbərlər» → news are, a news. Azərbaycancada xəbəri sayırıq: «bir xəbər», «iki xəbər», televiziyada da «Xəbərlər» verilişi var. İngiliscədə news sayılmayan isimdir: a news və two news olmur, feil də tək gəlir. Bir xəbərdən danışanda a piece of news deyin.

❌Nigar told me two interesting news.
✅Nigar told me two interesting pieces of news.
news saymaq üçün pieces of lazımdır.
❌I have a good news for you.
✅I have some good news for you. və ya I have a piece of good news for you.
news sözündən əvvəl a gəlmir.

2. «-lar / -lər» sayılmayan isimlərdə. «Avadanlıqlar», «baqajlar», «ev tapşırıqları» sözlərini olduğu kimi çevirəndə equipments, luggages, homeworks alınır. Bu isimlər ingiliscədə -s qəbul etmir və feil tək olur.

❌The new gym in our street has very modern equipments.
✅The new gym in our street has very modern equipment.
equipment sayılmayan isimdir.
❌Murad's luggages were lost at the airport.
✅Murad's luggage was lost at the airport.
luggage → tək feil: was.
❌Our teacher gives us too many homeworks.
✅Our teacher gives us too much homework.
homework sayılmayan isimdir: many yox, much.

3. Bizdə tək olan, ingiliscədə cəm olan isimlər. «Şalvar», «eynək», «qayçı», «polis» azərbaycancada təkdir: «Qayçım haradadır?», «Eynəyimi görmüsən? Onu harada qoymuşam?». İngiliscədə scissors, glasses, trousers, police cəmdir: feil cəm olur, onlara it ilə yox, them ilə işarə edilir. Bir əşyanı saymaq lazımdırsa, a pair of deyin.

❌Where is my scissors?
✅Where are my scissors?
scissors cəmdir.
❌I can't find my glasses. Have you seen it?
✅I can't find my glasses. Have you seen them?
glasses → them.

4. Ədəddən sonra tək isim. Azərbaycancada ədəddən sonra isim tək qalır: «dörd yüz kilometr», «əlli dollar». İngiliscədə isim cəmdə olmalıdır. Feil isə tək qalır, çünki bu, bir məsafə və ya bir məbləğdir.

❌Four hundred kilometre is too far to drive in one day.
✅Four hundred kilometres is too far to drive in one day.
ədəddən sonra cəm isim, amma bir məsafə → is.

Qarışdırmayın

a number of və the number of — cəm feil və tək feil. B2-19 dərsinə baxın.

A number of guests are waiting.
Bir neçə qonaq gözləyir.
a number of = bir neçə → are
The number of guests is growing.
Qonaqların sayı artır.
the number = say → is

people, persons və peoples — People adi cəm formadır: person sözünün cəmi. Persons çox rəsmi və ya hüquqi sözdür. A people / peoples isə «xalq / xalqlar» deməkdir.

Three people are waiting outside.
Çöldə üç nəfər gözləyir.
The museum tells the story of the peoples of the Pacific.
Muzey Sakit okean xalqlarının tarixindən danışır.
peoples = xalqlar

both… and və neither… nor — Both… and ilə feil həmişə cəm olur; neither… nor ilə feil yaxın olan mübtədaya uyğunlaşır. Azərbaycancadakı kimi, neither… nor ilə də feil təsdiqdə qalır. B1-30 dərsinə baxın.

Both Anna and Leo are coming.
Həm Anna, həm də Leo gəlir.
həmişə are
Neither Anna nor Leo is coming.
Nə Anna, nə də Leo gəlir.
yaxın olan Leo → is

none of + cəm isim — tək və ya cəm feil işlənə bilər; B1-30 dərsinə baxın. The majority, one in five və a total of ilə uzlaşma üçün C2-07 dərsinə baxın.

Yazılış və tələffüz

  • news /njuːz/ (UK), /nuːz/ (US): sondakı səs /z/ səsidir, amma bu, cəm şəkilçisi deyil. Azərbaycan dilində söz sonunda samit tez-tez karlaşır, ona görə «nyus» deməyin: /z/ səsini sona qədər cingiltili saxlayın.
  • clothes /kləʊðz/ (UK), /kloʊðz/ (US): ortadakı /ð/ səsi üçün dilin ucunu dişlərin arasına qoyun və səsi cingiltili deyin. Tez danışıqda söz çox vaxt close /kləʊz/ kimi səslənir; bu da normaldır. Bu səsi /d/ və ya /z/ ilə əvəz etməyin.
  • police /pəˈliːs/: vurğu ikinci hecaya düşür, «puh-LEECE». Bu, azərbaycancadakı son heca vurğusuna uyğundur, amma iki fərq var: birinci heca çox zəifdir (/ə/), ikinci hecadakı /iː/ isə uzundur.
  • glasses, scissors, trousers sözlərinin sonu /ɪz/ və /əz/ kimi səslənir: bu, cəm formasının əlamətidir. scissors /ˈsɪzəz/ sözündə vurğu birinci hecadadır.

Qızıl qayda

Feil yazılışa yox, mənaya baxır: bir şey → tək feil, çox şey → cəm feil. Çətin qrupları öyrənin: news / advice (tək), police / clothes (cəm), team / family (tək, Britaniya ingiliscəsində cəm də ola bilər), everyone / each (tək), bir bütöv kimi miqdarlar (tək).

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Mötərizədəki variantlardan birini seçin, feilin düzgün formasını yazın və ya düzgün sözü qoyun.

  1. The information you sent ___ … very useful.
  2. The police ___ … closed the road.
  3. Everybody (know) the answer.
  4. One of the windows (be) broken.
  5. Two hours (be) too long to wait.
  6. Someone has left coat in the hall. (kim olduğunu bilmirik)

B. Məna

Mənaya uyğun variantı seçin.

  1. Düzgün cavabı seçin: Neither the teacher nor the students … ready.
  2. Düzgün cavabı seçin: Either my parents or my aunt … coming to the concert.
  3. Hansı cümlə komandaya ayrı-ayrı oyunçular kimi baxır (Britaniya ingiliscəsi)?
  4. Düzgün cavabı seçin: Economics … my favourite subject.
  5. Düzgün cavabı seçin: Each of the rooms … a balcony.

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. We bought some new furnitures for the flat.
  2. My trousers is too short.
  3. The news were shocking.
  4. My family lives in a small town.

D. Mətndə

Mötərizədəki feilin düzgün formasını yazın.

Moving day
Hi Sam, moving day was chaos! All our furniture 16 (be) still in boxes, and our luggage 17 (not / arrive) yet. The neighbours 18 (be) friendly, though — everyone 19 (have) offered to help. One of them 20 (work) as a builder! The bad news 21 (be) that the internet doesn't work. Neither the router nor the cables 22 (seem) to be the problem.

E. Sizin növbəniz

Özünüz haqqında ingiliscə yazın.

  1. Ailəniz və ya tanıdığınız bir komanda haqqında iki cümlə yazın: birində feil tək, o birində cəm olsun.
  2. Bir məbləğ və ya müddət haqqında tək feillə bir cümlə yazın.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. B2-19 Few, yoxsa a few? Little, yoxsa a little? Fərqi sadə dillə
    A number of students ___ … complained.
  2. B1-30 Both, either, neither, all, none, each, every azərbaycanca: «hər ikisi», «heç biri», «hər», «bütün»
    Both Anna and Leo ___ … coming.
  3. A1-24 Sayılan və sayılmayan isimlər azərbaycanca: some, any, how much və how many
    Can you give me some ___ … about the course?
Cavablar

A. Quruluş

  1. was
  2. have
  3. knows
  4. is / was
  5. is
  6. their / his or her

B. Məna

  1. were
  2. is
  3. The team are arguing about who should be captain.
  4. is
  5. has

C. Səhvi tapın

  1. We bought some new furniture for the flat. / We bought some new pieces of furniture for the flat.
  2. My trousers are too short.
  3. The news was shocking.
  4. ✓ My family lives in a small town.

D. Mətndə

  1. is / was
  2. hasn't arrived / has not arrived / hadn't arrived / had not arrived
  3. are / were
  4. has / had
  5. works / worked
  6. is / was
  7. seem / seemed

E. Sizin növbəniz

  1. My family lives in the north. My family are all very tall.
  2. Twenty minutes is enough for a quick lunch.

F. Qarışıq təkrar

  1. have
  2. are
  3. information
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play