SlowingoГрамматика
A1 5 / 32

Англисче көптүк сан (plural nouns): -s, -es, children, people кыргызча

One and Many: Plural Nouns

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз туура жана туура эмес зат атоочтордун көптүк санын түзө аласыз, аны туура жаза аласыз, дайыма көптүк санда турган зат атоочторду колдоно аласыз жана көптүк сандын мүчөсүн үч түрдүү айта аласыз.

Негизги ой

Англис тили бир менен бирден көптүн айырмасына абдан көңүл бурат. Санала турган зат атоочту колдонгон сайын тандайсыз: жекелик санбы же көптүк санбы.

Жакшы жаңылык: көпчүлүк учурда көптүк сан – жөн гана зат атооч + -s. One car, two cars. -s мүчөсүн сөздүн аягындагы кичинекей желекче катары элестетиңиз. Желекче «бирден көп» дейт.

Кээде желекчени илүү үчүн жазылышка жардам керек. s, sh же ch сыяктуу ышкырык тыбыштардан кийин кошумча үндүү кошобуз: box → boxes. Ал эми абдан эски жана абдан көп колдонулган бир топ сөз желекчени эч качан алган эмес. Алар ичинен өзгөрөт: man → men, foot → feet, child → children. Алар аз, бирок аларды күн сайын угасыз.

Акырында, эки бирдей бөлүктөн турган кээ бир нерселер – jeans, scissors, glasses – бир эле буюм жөнүндө айтсаңыз да, дайыма көптүк санда болот.

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча да көптүк санды мүчө менен түзөбүз: -лар / -лер / -дар / -тар / -лор / -дөр… Бул жерде да ушундай: мүчөнүн формасы сөздүн акыркы тыбышына жараша өзгөрөт («үйлөр», «балдар», «китептер»), англисче да -s үч түрдүү угулат. Бирок үч чоң айырма бар. Биринчиден, кыргызча сандан кийин көптүк мүчө жалганбайт («эки китеп»), англисчеде болсо дал ушул жерде -s милдеттүү: two books. Экинчиден, кыргызча ар бир зат атоочко эле -лар жалганат («адамдар», «балдар»), англисчеде болсо кээ бир сөздөр ичинен өзгөрөт: people, children. Үчүнчүдөн, «шым», «көз айнек», «кайчы» кыргызча жекелик санда, англисчеде trousers, glasses, scissors дайыма көптүк.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
китептер, үйлөрbooks, housesБул жерде да ушундай: көптүк мүчө аягына жалганат жана акыркы тыбышка жараша өзгөрөт
эки китепtwo booksкыргызча сандан кийин жекелик сан; англисче көптүк сан милдеттүү
адамдарpeopleкыргызча -дар кошулат; англисче people өзү көптүк, -s кошулбайт
балдарchildrenанглисче сөз ичинен өзгөрөт: child → children
жыйырма койtwenty sheepБул жерде да ушундай: сандан кийин «кой» өзгөрбөйт, англисче sheep дайыма өзгөрбөйт («койлор» → sheep)
Шымым жаңы.My trousers are new.кыргызча жекелик сан; англисче дайыма көптүк + are
бир кайчыa pair of scissorsscissors алдында a жок; санаш үчүн a pair of
Бутум муздап калды.My feet are cold.кыргызча жуп мүчөлөр көбүнчө жекелик санда; англисче экөө тең болсо – көптүк

Кыскасы: англисчеде бирден көп болсо, зат атооч дайыма көптүк санда, сандан кийин да: two books, five horses. men, women, children, people, feet, teeth, mice сөздөрүн жаттап алыңыз, ал эми jeans, trousers, glasses, scissors дайыма are менен келет.

Түзүлүшү

Туура көптүк сан: жазылышы

Жекелик сандын аягыЭрежеМисалдар
көпчүлүк зат атоочтор+ sbook → books, car → cars, key → keys
-s, -ss, -sh, -ch, -x, -z+ esbus → buses, glass → glasses, dish → dishes, watch → watches, box → boxes, quiz → quizzes
үнсүз + yy → iescity → cities, baby → babies, party → parties
үндүү + y+ sday → days, boy → boys, key → keys
-f / -fe (көп колдонулган сөздөрдүн көбү)→ vesleaf → leaves, shelf → shelves, knife → knives, wife → wives, life → lives
-o (кээ бир сөздөр)+ espotato → potatoes, tomato → tomatoes, hero → heroes
-o (башка көп сөздөр)+ sphoto → photos, piano → pianos, video → videos, radio → radios, zoo → zoos

Өзгөчө учурлар: roof → roofs, chef → chefs, belief → beliefs. -ch тамгалары k болуп угулса, жөн гана -s кошулат: stomach → stomachs.

Туура эмес көптүк сан (irregular plurals)

Жекелик санКөптүк сан
manmen
womanwomen
childchildren
personpeople
footfeet
toothteeth
mousemice

Жекелик жана көптүк санда бирдей

БирЭки же андан көп
a sheeptwo sheep
a fishthree fish
a deerfive deer

Көптүк санда гана колдонулган зат атоочтор (этиш дайыма көптүк санда; санаш үчүн a pair of колдонуңуз)

Зат атоочМисал
jeansMy jeans are too long.
trousers (UK) / pants (US)My trousers are new.
scissorsThe scissors are in the drawer.
glassesMy glasses are on the table.

Колдонулушу

1-s жана -es менен туура көптүк сан

Зат атоочтордун көбү -s алат. s, ss, sh, ch, x жана z тамгаларынан кийин -es кошулат. Бул кошумча муун берет.

I have two brothers.
Менин эки агам бар.
кыргызча сандан кийин «агам» жекелик, англисче brothers
The shops are closed today.
Бүгүн дүкөндөр жабык.
The buses are late again.
Автобустар кайра кечигип жатат.
The dishes are in the sink.
Идиштер раковинада.
The boxes are in the car.
Кутулар машинада.

2Жазылыштын өзгөрүшү: -y, -f/-fe жана -o

Үнсүз + y → -ies; үндүү + y → жөн гана -s. -f/-fe менен бүткөн сөздөрдүн көбү → -ves. -o менен бүткөн кээ бир сөздөр -es алат.

Big cities are expensive.
Чоң шаарлар кымбат.
city → cities
The babies are asleep.
Наристелер уктап жатышат.
кыргызча этиш, англисче are + asleep
We work five days a week.
Биз жумасына беш күн иштейбиз.
үндүү + y: days; кыргызча «беш күн» жекелик
Careful — the knives are very sharp.
Абайлаңыз, бычактар абдан курч.
knife → knives
The tomatoes are from our garden.
Помидорлор өзүбүздүн бакчадан.
tomato → tomatoes
The photos are on my phone.
Сүрөттөр телефонумда.
photo → photos

3Туура эмес көптүк сан

Бул абдан көп колдонулган зат атоочтордун ичиндеги үндүү өзгөрөт же аягы башкача болот. Алар көптүк сандагы этиш менен келет. Кыргызча мындай сөздөр жок: ар бир сөзгө -лар эле жалганат.

The women in my class are very friendly.
Биздин класстагы аялдар абдан ачык-жарык.
woman → women
The children are in the garden.
Балдар бакчада.
child → children
Ten people are on the bus.
Автобуста он адам бар.
кыргызча «он адам» жекелик, англисче people
My feet are cold.
Бутум муздап калды.
кыргызча жуп мүчө жекелик санда; англисче feet + are
My teeth are white.
Тиштерим ак.
Two mice are in the kitchen!
Ашканада эки чычкан бар!
mouse → mice

4Жекелик жана көптүк санда бирдей

Sheep, fish жана deer өзгөрбөйт. Бирөөбү же көппү, муну сан же is / are этиши көрсөтөт.

The sheep are on the hill.
Койлор адырда.
кыргызча «койлор», англисче sheep өзгөрбөйт, бирок are
We see deer in the park every morning.
Ар күнү эртең менен паркта бугуларды көрөбүз.
We have three fish.
Бизде үч балык бар.
«fishes» эмес
The fish in this lake are very big.
Бул көлдөгү балыктар абдан чоң.
are көптүктү көрсөтөт

5Көптүк санда гана колдонулган зат атоочтор

Эки бирдей бөлүктөн турган кийимдер жана куралдар дайыма көптүк санда болот. Аларды санаш үчүн a pair of колдонуңуз. Кыргызча «шым», «көз айнек», «кайчы» жекелик санда, ошондуктан англисчеде are оңой унутулат.

My jeans are dirty.
Джинсим кир.
кыргызча жекелик, англисче jeans + are
I need a new pair of glasses.
Мага жаңы көз айнек керек.
a pair of = бир буюм
Where are the scissors?
Кайчы кайда?
кыргызча жекелик; англисче are
My trousers are very short.
Шымым абдан кыска.
trousers (UK), pants (US)
I have three pairs of black jeans.
Менин үч кара джинсим бар.
үч буюм: three pairs of

Көп кездешкен каталар

❌two citys
✅two cities
Үнсүз + y → -ies.
❌three boxs
✅three boxes
x, s, sh, ch тамгаларынан кийин -es кошулат.
❌two childs
✅two children
Туура эмес көптүк сан.
❌Many peoples are here.
✅Many people are here.
People өзү көптүк сан (one person, two people). (Peoples «элдер» дегенди билдирет, бул сейрек, өзгөчө колдонуу.)
❌My jean is blue.
✅My jeans are blue.
Көптүк санда гана колдонулган зат атооч + көптүк сандагы этиш.
❌two knifes
✅two knives
knife → knives.
❌I have two foots.
✅I have two feet.
Туура эмес көптүк сан.
❌a scissors
✅a pair of scissors
Көптүк санда гана колдонулган зат атоочтун алдына a коюлбайт.
❌five sheeps
✅five sheep
Sheep өзгөрбөйт.
❌The apple's are fresh.
✅The apples are fresh.
Көптүк санда апостроф жок.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Төрт агасы бар» → сандан кийин -s жок. Кыргызча сандан кийин зат атооч дайыма жекелик санда калат: «төрт ага», «беш жылкы». Ошондуктан англисчеде сандан кийин -s унутулуп калат. Англисчеде эрежени тескерисинче эстеңиз: бирден көп болсо, сандан кийин да көптүк сан.

❌My father has four older brother and two younger sister, and every one of them lives in a different village near Talas.
✅My father has four older brothers and two younger sisters, and every one of them lives in a different village near Talas.
four brothers, two sisters
❌In summer my uncle keeps forty sheep and six horse at his pasture in Suusamyr.
✅In summer my uncle keeps forty sheep and six horses at his pasture in Suusamyr.
sheep өзгөрбөйт, бирок horse → horses

2. «Адамдар», «балдар» → peoples, childs. Кыргызча ар бир зат атоочко эле -лар жалганат, туура эмес көптүк сан деген жок. Ошондуктан англисчеде да person, child, man, woman сөздөрүнө -s кошуу оңой. Бул сөздөр ичинен өзгөрөт, аларды жаттап алыңыз.

❌On the first of June hundreds of peoples come to Dubovy Park, and the childs ride the little ponies there.
✅On the first of June hundreds of people come to Dubovy Park, and the children ride the little ponies there.
people, children: -s кошулбайт
❌In my grandmother's village the womans bake bread in a tandoor together every Friday.
✅In my grandmother's village the women bake bread in a tandoor together every Friday.
woman → women

3. «Көз айнегим сумкаңыздабы?» → glasses is. Кыргызча «көз айнек», «шым», «кайчы» – бир буюм, жекелик сан. Англисче glasses, trousers, jeans, scissors дайыма көптүк санда, ошондуктан are жана they / them менен келет.

❌Aunt Gulnara, is my new glasses in your bag? I can't see it near the stove in the yurt.
✅Aunt Gulnara, are my new glasses in your bag? I can't see them near the stove in the yurt.
glasses → are, them
❌The black trouser from Dordoi Bazaar is too long for me, so my aunt is shortening it.
✅The black trousers from Dordoi Bazaar are too long for me, so my aunt is shortening them.
trousers + are, them

4. «Бутум муздак» → my foot. Кыргызча жуп дене мүчөлөрүн көбүнчө жекелик санда айтабыз: «бутум ооруйт», «көзүм талыды», «колум муздак». Англисчеде экөө тең жөнүндө айтсаңыз, көптүк сан колдонулат; жекелик сан бир гана бутту же бир гана колду билдирет.

⚠️(Ала-Көлгө чейин узак жүрдүңүз, эки бутуңуз тең суу болуп, муздап калды.) After the long walk to Ala-Kul my foot is wet and very cold.
✅After the long walk to Ala-Kul my feet are wet and very cold.
Грамматикалык жактан туура, бирок my foot бир гана бутту билдирет; эки бут → my feet are.

Чаташтырбаңыз

people жана persons – Күнүмдүк англисчеде person сөзүнүн көптүк саны – people. Persons негизинен абдан расмий же юридикалык жарыяларда кездешет.

Six people are in the car.
Машинада алты адам бар.
He is a very kind person.
Ал абдан боорукер адам.
бир адам: person

fish жана fishes – Кадимки көптүк сан – fish. Fishes сейрек колдонулат, кээде балыктын ар кандай түрлөрү үчүн.

The fish are hungry.
Балыктар ачка.
fish + are

Көптүк -s жана таандык 's – Көптүк санда апостроф жок. Апостроф бир нерсенин кимдир бирөөгө таандык экенин көрсөтөт: A1-08 караңыз.

My sisters are teachers.
Эжелерим мугалим.
көптүк сан: бирден көп эже; кыргызча «мугалим» жекелик
My sister's car is red.
Эжемдин машинасы кызыл.
таандык: эжемдин машинасы

Саналуучу зат атоочтун көптүк саны жана саналбоочу зат атоочтор – Кээ бир зат атоочтордун көптүк саны такыр жок (water, money, information, advice): A1-24 караңыз. Кыргызча «кеңештер», «маалыматтар» дейбиз, бирок англисчеде advices, informations деп айтылбайт.

Two coffees, please.
Эки кофе бериңизчи.
two coffees = эки чыны кофе
Your advice is very useful.
Кеңешиңиз абдан пайдалуу.
«advices» эмес

Жазылышы жана айтылышы

Көптүк сандын -s / -es мүчөсү үч түрдүү айтылат. Бул жекелик сандын акыркы тамгасына эмес, акыркы тыбышына жараша болот. Кыргызчада да көптүк мүчө акыркы тыбышка жараша өзгөрөт («үйлөр», «балдар», «китептер»), ошондуктан бул ой сизге тааныш.

Акыркы тыбышКөптүк сандын тыбышыМисалдар
каткалаң үнсүздөр /p/ /t/ /k/ /f/ /θ//s/ – bus сөзүндөгү s сыяктууcups, cats, books, chefs, months
жумшак үнсүздөр жана бардык үндүүлөр/z/ – zoo сөзүндөгү z сыяктууdogs, cars, phones, days, trees
/s/ /z/ /ʃ/ /tʃ/ /dʒ/ (ышкырык тыбыштар)/ɪz/ – кошумча муунbuses, roses, dishes, watches, pages
  • dogs, cars, days сөздөрүнүн аягындагы /z/ тыбышын с деп катуулатпаңыз: үн дагы деле угулуп турушу керек.
  • house /haʊs/ → houses /ˈhaʊzɪz/: ортодогу s тыбышы z болуп калат.
  • women /ˈwɪmɪn/ – биринчи үндүү sit сөзүндөгү i сыяктуу угулат. Сөз /w/ менен башталат: эриндерди тегеректеп алдыга чыгарыңыз, тиштер эринге тийбейт; аны в менен алмаштырбаңыз.
  • -ves көптүк сандары /vz/ менен бүтөт: knives /naɪvz/, leaves /liːvz/.
  • Ышкырык тыбыштан кийин -e менен бүткөн сөздөргө жазууда -s гана кошулат, бирок кошумча муун баары бир айтылат: page → pages, nose → noses.
  • Кошумча муундагы үндүү /ɪ/ кыска жана бош, ал кыргыздын толук «ы» же «и» тыбышы эмес.

Алтын эреже

Бирден көп болсо, -s кошуңуз (s, sh, ch, x, z тамгаларынан кийин -es). Туура эмес көптүк сандарды жаттап алыңыз – men, women, children, people, feet, teeth, mice – жана jeans, trousers, scissors менен glasses дайыма көптүк санда экенин унутпаңыз. Кыргызчадан айырмаланып, сандан кийин да көптүк санды колдонуңуз: two books.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Көптүк санын жазыңыз.

  1. one bus → two
  2. one baby → two
  3. one boy → two
  4. one wife → two
  5. one tooth → two
  6. one photo → two
  7. one box → two
  8. one child → two

B. Мааниси

Туура жоопту тандаңыз же жазыңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: … is at the door.
  2. Туура жоопту тандаңыз: My jeans … new.
  3. Туура жоопту тандаңыз: I need .
  4. «watches» сөзүнүн аягында кошумча муун барбы? …
  5. Three (fish) are in the tank.

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. The womans are here.
  2. My glasses is on the table.
  3. I see five deers.
  4. The babys are asleep.
  5. The children are in the garden.

D. Текстте

Кашаадагы сөздүн көптүк санын жазып, текстти толуктаңыз.

Our new home
Our new house is great! We are a big family: two adults, three 19 (child) and a dog. The 20 (bedroom) are small, but the kitchen is big. The 21 (shelf) in the kitchen are full of 22 (box). The 23 (person) next door are very friendly. They are two 24 (woman) from Italy.

E. Сиздин кезегиңиз

Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.

  1. Үй-бүлөңүздөгү адамдар жөнүндө эки сүйлөм жазыңыз. Көптүк санды колдонуңуз.
  2. Сумкаңыздагы же бөлмөңүздөгү үч нерсе жөнүндө жазыңыз. Көптүк санды колдонуңуз.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A1-02 To Be (am, is, are) кыргызча түшүндүрмө: мисалдар жана көнүгүүлөр
    My parents teachers.
  2. A1-04 Англисче сандар (numbers): жаш, баа жана телефон номери кыргызча
    Туура жоопту тандаңыз: … people
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. buses
  2. babies
  3. boys
  4. wives
  5. teeth
  6. photos
  7. boxes
  8. children

B. Мааниси

  1. A person
  2. are
  3. a pair of scissors
  4. yes
  5. fish

C. Катаны табыңыз

  1. The women are here. / The woman is here.
  2. My glasses are on the table.
  3. I see five deer.
  4. The babies are asleep.
  5. ✓ The children are in the garden.

D. Текстте

  1. children
  2. bedrooms
  3. shelves
  4. boxes
  5. people
  6. women

E. Сиздин кезегиңиз

  1. I have two sisters and three cousins. My grandparents are in Lima.
  2. My keys are in my bag. My glasses are on the desk. My books are on the shelves.

F. Аралаш кайталоо

  1. are
  2. two hundred
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play