მრავლობითი რიცხვი ინგლისურში (plural nouns): -s, -es, children, people
One and Many: Plural Nouns
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ წესიერი და არაწესიერი არსებითი სახელების მრავლობითის წარმოებას, მის სწორად დაწერას, მხოლოდ მრავლობითში ნახმარი სიტყვების გამოყენებას და მრავლობითის დაბოლოების სამნაირად წარმოთქმას.
მთავარი იდეა
ინგლისურისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია განსხვავება ერთსა და ერთზე მეტს შორის. ყოველ ჯერზე, როცა თვლად არსებით სახელს იყენებთ, ირჩევთ: მხოლობითი თუ მრავლობითი.
კარგი ამბავი: უმეტესად მრავლობითი უბრალოდ არსებითი სახელი + -s-ია. One car, two cars. წარმოიდგინეთ -s, როგორც პატარა დროშა სიტყვის ბოლოს. დროშა ამბობს: „ერთზე მეტი“.
ზოგჯერ დროშის მისამაგრებლად მართლწერას დახმარება სჭირდება. სისინა ბგერის შემდეგ, როგორიცაა s, sh ან ch, დამატებით ხმოვანს ვსვამთ: box → boxes. ძალიან ძველ და ძალიან ხშირ სიტყვათა პატარა ჯგუფს კი დროშა არასოდეს მიუღია. ისინი შიგნით იცვლება: man → men, foot → feet, child → children. ასეთი სიტყვა ცოტაა და ყოველდღე გაიგონებთ.
და ბოლოს, ორი ერთნაირი ნაწილისგან შემდგარი საგნები – jeans, scissors, glasses – ყოველთვის მრავლობითშია, მაშინაც კი, როცა ერთ საგანს გულისხმობთ.
ქართული და ინგლისური
ქართულიც მრავლობითს დაბოლოებით აწარმოებს – -ებ-: „წიგნი“ → „წიგნები“, ინგლისურში – -s: book → books. აქ ერთნაირია. მთავარი განსხვავება რიცხვებთანაა: ქართულად რიცხვისა და სიტყვების „ბევრი“, „რამდენიმე“ შემდეგ არსებითი სახელი მხოლობითშია („სამი წიგნი“, „ბევრი ტურისტი“), ინგლისურში კი – მრავლობითში: three books, many tourists. ეს ქართულად მოლაპარაკეების ყველაზე ხშირი შეცდომაა ამ თემაში.
ქართული მრავლობითი ყოველთვის წესიერია („კაცები“, „ბავშვები“, „ფეხები“), ინგლისურში კი რამდენიმე ძალიან ხშირი სიტყვა არაწესიერია: men, children, feet. ზოგი სიტყვა ქართულად მხოლობითია, ინგლისურად კი მრავლობითი: „ჯინსი“ = jeans, „შარვალი“ = trousers, „სათვალე“ = glasses, „მაკრატელი“ = scissors. და პირიქით: „დავალებები“ და „რჩევები“ ქართულად მრავლობითია, ინგლისურად კი homework და advice მრავლობითს საერთოდ არ იღებს. კიდევ ერთი: „ხალხი“ ქართულად მხოლობითია („ხალხი კეთილია“), people კი ინგლისურად მრავლობითია: people are.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| წიგნები | books | აქ ერთნაირია: ორივე ენაში მრავლობითს დაბოლოება აჩვენებს |
| სამი წიგნი / ბევრი ტურისტი | three books / many tourists | რიცხვისა და „ბევრის“ შემდეგ ქართულად მხოლობითია; ინგლისურში მრავლობითი |
| ბავშვები / კაცები / ფეხები | children / men / feet | ქართული მრავლობითი წესიერია; ეს ინგლისური ფორმები ზეპირად უნდა ისწავლოთ |
| ხალხი კეთილია. | The people are kind. | „ხალხი“ მხოლობითია; people მრავლობითია → are |
| ჩემი ჯინსი ახალია. | My jeans are new. | „ჯინსი“ მხოლობითია; jeans მრავლობითია → are |
| სამი თევზი | three fish | აქ ერთნაირია: fish რიცხვის შემდეგაც არ იცვლება, როგორც ქართული „თევზი“ |
| ბევრი დავალება | a lot of homework | homework მრავლობითს არ იღებს: არა homeworks |
მოკლედ: ერთზე მეტი საგანი = მრავლობითი, რიცხვის შემდეგაც; არაწესიერი ფორმები ზეპირად ისწავლეთ; people, jeans, glasses, scissors ყოველთვის are-ს იღებს.
ფორმა
წესიერი მრავლობითი: მართლწერა
| მხოლობითის დაბოლოება | წესი | მაგალითები |
|---|---|---|
| არსებითი სახელების უმეტესობა | + s | book → books, car → cars, key → keys |
| -s, -ss, -sh, -ch, -x, -z | + es | bus → buses, glass → glasses, dish → dishes, watch → watches, box → boxes, quiz → quizzes |
| თანხმოვანი + y | y → ies | city → cities, baby → babies, party → parties |
| ხმოვანი + y | + s | day → days, boy → boys, key → keys |
| -f / -fe (ბევრი ხშირი სიტყვა) | → ves | leaf → leaves, shelf → shelves, knife → knives, wife → wives, life → lives |
| -o (ზოგი სიტყვა) | + es | potato → potatoes, tomato → tomatoes, hero → heroes |
| -o (ბევრი სხვა სიტყვა) | + s | photo → photos, piano → pianos, video → videos, radio → radios, zoo → zoos |
გამონაკლისები: roof → roofs, chef → chefs, belief → beliefs. როცა -ch k-ს ჟღერს, უბრალოდ დაუმატეთ -s: stomach → stomachs.
არაწესიერი მრავლობითი
| მხოლობითი | მრავლობითი |
|---|---|
| man | men |
| woman | women |
| child | children |
| person | people |
| foot | feet |
| tooth | teeth |
| mouse | mice |
ერთი და იგივე ფორმა მხოლობითსა და მრავლობითში
| ერთი | ორი ან მეტი |
|---|---|
| a sheep | two sheep |
| a fish | three fish |
| a deer | five deer |
მხოლოდ მრავლობითში ნახმარი სიტყვები (ყოველთვის მრავლობითის ზმნით; დასათვლელად გამოიყენეთ a pair of)
| სიტყვა | მაგალითი |
|---|---|
| jeans | My jeans are too long. |
| trousers (UK) / pants (US) | My trousers are new. |
| scissors | The scissors are in the drawer. |
| glasses | My glasses are on the table. |
გამოყენება
1წესიერი მრავლობითი -s-ით და -es-ით
არსებითი სახელების უმეტესობა -s-ს იღებს. s, ss, sh, ch, x და z-ის შემდეგ დაუმატეთ -es. ეს დამატებით მარცვალს ქმნის.
2მართლწერის ცვლილებები: -y, -f/-fe და -o
თანხმოვანი + y → -ies; ხმოვანი + y → უბრალოდ -s. ბევრი -f/-fe სიტყვა → -ves. ზოგი -o სიტყვა -es-ს იღებს.
3არაწესიერი მრავლობითი
ეს ძალიან ხშირი სიტყვები ხმოვანს ან დაბოლოებას იცვლის. ისინი მრავლობითის ზმნას იღებს.
4ერთი და იგივე ფორმა მხოლობითსა და მრავლობითში
Sheep, fish და deer არ იცვლება. ერთია თუ ბევრი, ამას რიცხვი ან ზმნა is / are აჩვენებს.
5მხოლოდ მრავლობითში ნახმარი სიტყვები
ორი ერთნაირი ნაწილისგან შემდგარი ტანსაცმელი და ხელსაწყოები ყოველთვის მრავლობითშია. დასათვლელად გამოიყენეთ a pair of. ქართულად ეს სიტყვები ხშირად მხოლობითშია („ჯინსი“, „შარვალი“, „სათვალე“, „მაკრატელი“) – ინგლისურად კი are.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „სამი ვაჟი“ → three son. ქართულად რიცხვის შემდეგ არსებითი სახელი ყოველთვის მხოლობითშია: „ბიძაჩემს სამი ვაჟი და ორი ქალიშვილი ჰყავს“. ინგლისურში ერთზე მეტი = მრავლობითი, რიცხვის შემდეგაც.
2. „ბევრი მეგობარი“ → many friend. „ბევრი“, „რამდენიმე“, „ყველა“ ქართულად მხოლობითს იღებს. ინგლისურში many, a lot of, some და all თვლად არსებით სახელთან მრავლობითს მოითხოვს.
3. „ხალხი კეთილია“ → people is. „ხალხი“ ქართულად მხოლობითია და ზმნაც მხოლობითშია: „ნახე, მთელი ხალხი გარეთაა!“ People კი ინგლისურად მრავლობითია (one person, two people), ამიტომ are.
4. „ამ მაღაზიაში პიჟამა ძალიან იაფია“ → the pyjamas … is. ქართულად „პიჟამა“, „ჯინსი“, „სათვალე“, „მაკრატელი“ ერთი საგანია და მხოლობითშია. ინგლისურად pyjamas, jeans, glasses, scissors ყოველთვის მრავლობითია: are, these.
5. „დავალებები“ → homeworks. ქართულად „დავალებები“ და „რჩევები“ მრავლობითშია. ინგლისურად homework და advice უთვლადი არსებითი სახელებია და -s-ს არ იღებს (იხ. A1-24).
არ აგერიოთ
people თუ persons – ყოველდღიურ ინგლისურში person-ის მრავლობითია people. Persons ძირითადად ძალიან ოფიციალურ ან იურიდიულ ტექსტებში გვხვდება.
fish თუ fishes – ჩვეულებრივი მრავლობითია fish. Fishes იშვიათია; ზოგჯერ თევზის სხვადასხვა სახეობაზე ითქმის.
მრავლობითის -s თუ კუთვნილების 's – მრავლობითს აპოსტროფი არ აქვს. აპოსტროფი გვიჩვენებს, რომ რაღაც ვინმეს ეკუთვნის: იხ. A1-08.
თვლადის მრავლობითი თუ უთვლადი არსებითი სახელი – ზოგ სიტყვას მრავლობითი საერთოდ არ აქვს (water, money, information, advice): იხ. A1-24.
მართლწერა და გამოთქმა
მრავლობითის -s / -es სამნაირად ითქმის. ეს დამოკიდებულია მხოლობითის ბოლო ბგერაზე და არა ბოლო ასოზე.
| ბოლო ბგერა | მრავლობითის ბგერა | მაგალითები |
|---|---|---|
| ყრუ /p/ /t/ /k/ /f/ /θ/ | /s/ – როგორც s სიტყვაში bus | cups, cats, books, chefs, months |
| მჟღერი ბგერები და ყველა ხმოვანი | /z/ – როგორც z სიტყვაში zoo | dogs, cars, phones, days, trees |
| /s/ /z/ /ʃ/ /tʃ/ /dʒ/ (სისინა და შიშინა ბგერები) | /ɪz/ – დამატებითი მარცვალი | buses, roses, dishes, watches, pages |
- ქართულად სიტყვას ისე ვკითხულობთ, როგორც წერია, ამიტომ dogs, cars, days-ში ბევრი ბოლოს ს-ს ამბობს. მჟღერი ბგერისა და ხმოვნის შემდეგ კი ინგლისური -s ზ-ს ჰგავს: /dɒɡz/, /kɑːz/, /deɪz/.
- house /haʊs/ → houses /ˈhaʊzɪz/: შუაში s /z/-დ იქცევა.
- women /ˈwɪmɪn/ – პირველი ხმოვანი ისე ჟღერს, როგორც i სიტყვაში sit: მოკლე, მოდუნებული /ɪ/. /w/ ქართულში არ არის: ტუჩები წინ მომრგვალეთ, როგორც უ-ზე, და ნუ იტყვით ვ-ს.
- -ves მრავლობითები /vz/-ით მთავრდება: knives /naɪvz/, leaves /liːvz/.
- -e-ზე დამთავრებული სიტყვები სისინა ბგერის შემდეგ წერისას მხოლოდ -s-ს იღებს, მაგრამ დამატებითი მარცვალი მაინც ისმის: page → pages, nose → noses.
- teeth /tiːθ/ და feet /fiːt/ გრძელი /iː/-ით ითქმის; /θ/ ქართულში არ არის: ენის წვერი კბილებს შორის მოათავსეთ და ჰაერი ხმის გარეშე გაატარეთ – ნუ იტყვით თ-ს ან ს-ს.
ოქროს წესი
ერთზე მეტისთვის დაუმატეთ -s (ან -es s, sh, ch, x, z-ის შემდეგ) – რიცხვის შემდეგაც: three books. არაწესიერი მრავლობითი ზეპირად ისწავლეთ – men, women, children, people, feet, teeth, mice – და დაიმახსოვრეთ, რომ jeans, trousers, scissors და glasses ყოველთვის მრავლობითშია.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ჩასვით მრავლობითის სწორი ფორმა.
-
one bus → two
-
one baby → two
-
one boy → two
-
one wife → two
-
one tooth → two
-
one photo → two
-
one box → two
-
one child → two
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი:
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: … is at the door.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: My jeans … new.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I need .
-
აქვს თუ არა „watches“-ს ბოლოში დამატებითი მარცვალი? …
-
Three (fish) are in the tank.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
The womans are here.
-
My glasses is on the table.
-
I see five deers.
-
The babys are asleep.
-
The children are in the garden.
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული სიტყვები ჩასვით სწორი ფორმით.
Our new house is great! We are a big family: two adults, three 19 (child) and a dog. The 20 (bedroom) are small, but the kitchen is big. The 21 (shelf) in the kitchen are full of 22 (box). The 23 (person) next door are very friendly. They are two 24 (woman) from Italy.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად და გამოიყენეთ მრავლობითი.
-
დაწერეთ ორი წინადადება თქვენი ოჯახის წევრებზე. გამოიყენეთ მრავლობითი.
-
დაწერეთ სამ ნივთზე, რომლებიც თქვენს ჩანთაში ან ოთახშია. გამოიყენეთ მრავლობითი.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-02 To Be (am, is, are) ქართულად: როდის am, როდის is და როდის are My parents teachers.
-
A1-04 რიცხვები ინგლისურად (numbers): ასაკი, ფასები და ტელეფონის ნომრები აირჩიეთ სწორი პასუხი: … people
პასუხები
A. ფორმა
- buses
- babies
- boys
- wives
- teeth
- photos
- boxes
- children
B. მნიშვნელობა
- A person
- are
- a pair of scissors
- yes
- fish
C. იპოვეთ შეცდომა
- The women are here. / The woman is here.
- My glasses are on the table.
- I see five deer.
- The babies are asleep.
- ✓ The children are in the garden.
D. კონტექსტში
- children
- bedrooms
- shelves
- boxes
- people
- women
E. თქვენი ჯერი
- I have two sisters and three cousins. My grandparents are in Lima.
- My keys are in my bag. My glasses are on the desk. My books are on the shelves.
F. შერეული გამეორება
- are
- two hundred
