I've lived, yoxsa I've been living? For, since və How long ilə fərqi sadə dillə
For, Since, How Long — Simple or Continuous?
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz bir vəziyyətin nə vaxtdan bəri davam etdiyini for, since və How long…? ilə deyə, Present Perfect Simple (I've read) ilə Present Perfect Continuous (I've been reading) arasında seçim edə biləcəksiniz.
Əsas fikir
Siz artıq bilirsiniz ki, keçmişdə başlayıb indi də doğru olan vəziyyət üçün for (müddət) və ya since (başlanğıc) ilə perfect zaman lazımdır A2-18: I've lived here for five years, I live here for five years yox. İndi ikinci seçim var: simple, yoxsa continuous?
Rəssamın iki şəklini təsəvvür edin. Birincidə divar hazırdır və parıldayır: I've painted the wall. Bu, simple formadır: nəticəni, bitmiş bir şeyi və ya saya biləcəyiniz cəmi göstərir. İkincidə rəssamın əlində yaş fırça var, paltarında boya: I've been painting the wall. Bu, continuous formadır: işin özünü və onun nə qədər davam etdiyini göstərir. Bəlkə iş bitib, bəlkə yox: məsələ bunda deyil.
Bəzi feillər (know, sahib olmaq mənasında have, be, like, believe) iş yox, vəziyyət bildirir. Onların «yaş fırça» şəkli yoxdur, ona görə simple formada qalırlar.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində indiyə qədər davam edən vəziyyəti indiki zamanla deyirik: «Beş ildir burada yaşayıram», «Onu 2015-ci ildən bəri tanıyıram». İngiliscədə burada indiki zaman olmaz, Present Perfect lazımdır. «-dır» müddəti bildirir → for; «-dan bəri» başlanğıcı bildirir → since. Diqqət: azərbaycancada «üç ildən bəri», «beş il ərzində» də deyirik, amma ingiliscədə müddətlə həmişə for gəlir: since three years və during five years səhvdir. Simple və continuous seçimində azərbaycan dili bir az kömək edir: saya biləcəyiniz bitmiş işlər üçün çox vaxt -mış («Bu ay dörd kitab oxumuşam») işlədirik, ingiliscədə də simple formadır. Davam edən iş üçün isə indiki zaman («Kitabını oxuyuram, beşinci fəsildəyəm») gəlir; ingiliscədə bu, continuous olur. «Nə vaxtdan…?», «Neçə ildir…?» suallarının qarşılığı How long have you…? sualıdır.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Beş ildir burada yaşayıram. | müddət, hələ də | I've lived / I've been living here for five years. |
| Onu 2015-ci ildən bəri tanıyıram. | başlanğıc, vəziyyət feili | I've known her since 2015. |
| Bu ay dörd kitab oxumuşam. | say, nəticə | I've read four books this month. |
| Kitabını oxuyuram, beşinci fəsildəyəm. | iş, bitməyib | I've been reading your book. I'm on chapter five. |
| Neçə ildir evlisiniz? | müddət sualı | How long have you been married? |
| Onu görməyəli bir il olur. | hadisədən keçən vaxt | It's been a year since I saw him. |
| Bir həftədir Londondayam. / Londona bir həftəlik gəlmişəm. | indiyə qədər / bütün səfər | I've been in London for a week. / I'm in London for a week. |
Quruluş
For və since (A2-18 dərsinin təkrarı)
| Ondan sonra | Nümunələr | |
|---|---|---|
| for | müddət | for two hours, for a week, for ages, for a long time |
| since | zaman nöqtəsi (başlanğıc) | since nine o'clock, since Monday, since 2015, since last summer |
| since | budaq cümlə, adətən Past Simple | since I was a child, since we moved here |
How long…?
| Zaman | Sual |
|---|---|
| Present Perfect Simple | How long have you known Ana? |
| Present Perfect Continuous | How long have you been waiting? |
| be ilə | How long has she been a teacher? |
Simple, yoxsa continuous?
| Present Perfect Simple (have + üçüncü forma) | Present Perfect Continuous (have been + -ing) |
|---|---|
| nəticə: I've painted the room. (bitib) | iş: I've been painting the room. (bəlkə bitməyib) |
| nə qədər / neçə: She's written three chapters. | nə vaxtdan bəri: She's been writing all morning. |
| vəziyyətlər: I've known him for years. | — (vəziyyət feilləri ilə yox) |
| daimi səslənir: He's lived here all his life. | müvəqqəti səslənir: He's been living with his parents for a few months. |
It's (been) … since …
| Qəlib | Nümunə |
|---|---|
| It's been + müddət + since + Past Simple | It's been three years since I last saw her. |
| It's + müddət + since + Past Simple | It's three years since I last saw her. |
Qısa It's three years since… qəlibi xüsusən Britaniya ingiliscəsində çox işlənir.
İstifadə
1For, since və How long: qısa təkrar
For müddəti, since isə başlanğıcı (gün, tarix, saat və ya hadisə) bildirir. Müddət haqqında How long + Present Perfect ilə soruşun.
2Nəticə və say üçün simple
İş bitibsə və ya nəyisə sayırsınızsa (nə qədər, neçə, neçə dəfə), simple formanı işlədin.
3Vəziyyət feilləri ilə simple
Vəziyyət bildirən feillər (know, have (sahib olmaq), be, like, love, believe, understand, own), müddət desəniz belə, adətən simple formada qalır.
4İş və onun müddəti üçün continuous
Diqqət işin özündə, onun nə vaxtdan davam etdiyində və ya qoyduğu izlərdə olanda continuous formanı işlədin. İş bitmiş də ola bilər, bitməmiş də.
5Live, work, study, teach: hər ikisi mümkündür
Uzun vəziyyət bildirən feillərlə for və since ilə hər iki forma düzgündür, çox vaxt demək olar ki, fərqsizdir. Continuous forma vəziyyəti daha müvəqqəti göstərə bilər.
6It's (been) + müddət + since…
Keçmiş bir hadisədən nə qədər vaxt keçdiyini demək üçün bu qəlibi işlədin. since hissəsi adətən Past Simple formasında olur. O vəziyyət də indiyə qədər davam edirsə, since hissəsində Present Perfect də ola bilər; amma It's been… since qəlibində Past Simple ən etibarlı seçimdir.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «… ildir» + indiki zaman. «Valideynlərim otuz ildir evlidir»: azərbaycanca indiki zaman. İngiliscədə indiyə qədərki müddət üçün Present Perfect lazımdır.
2. «Üç həftədən bəri», «on iki il ərzində» → since, during + müddət. Azərbaycancada «bəri» və «ərzində» müddətlə də işlənir. İngiliscədə müddətdən əvvəl həmişə for gəlir.
3. «Nə vaxtdan…?» → Since when…? «Nə vaxtdan tar çalırsan?» sualını sözbəsöz tərcümə etmək asandır. Amma ingiliscədə müddət haqqında adi sual How long have you…? olur. (Since when…? daha çox təəccüb və ya narazılıq bildirir.)
4. «…-dan bəri … -mırıq» → don't + since. «Leyla Kanadaya köçəndən bəri ondan xəbər almırıq»: azərbaycanca inkar indiki zaman. İngiliscədə indiyə qədər davam edən «olmayan» vəziyyət üçün haven't / hasn't + üçüncü forma lazımdır.
Qarışdırmayın
for, since və ago — for = müddət; since = başlanğıc; ago = bitmiş keçmiş hadisənin nə qədər əvvəl olduğu, Past Simple ilə A2-19.
How long have you…? və How long did you…? — Present Perfect hələ də doğru olan şey haqqında, Past Simple isə bitmiş dövr haqqında soruşur.
I've been here for a week və I'm here for a week — Birinci indiyə qədərki vaxtı ölçür; ikinci isə indiki və ya gələcək səfərin bütün müddətini deyir.
I've read your book və I've been reading your book — Simple: kitabı bitirmişəm. Continuous: ortasındayam və ya ona vaxt sərf etmişəm.
Yazılış və tələffüz
- Danışıqda for adətən zəif deyilir: /fə/ (UK), /fɚ/ (US). for two years ifadəsində sait çox qısadır; onu tam və vurğulu deməyin.
- since tam saitini saxlayır: /sɪns/. Sait qısadır.
- How long have you…? birləşib deyilir: /haʊ ˈlɒŋ əv jə/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv jə/ (US). long sözünün sonundakı /ŋ/ səsini burundan deyin, sonuna «q» artırmayın.
- It's been çox vaxt bir vahid kimi deyilir: /ɪts bɪn/: It's been ages!
- she's known = she has known; she's been isə she has been ola bilər (heç vaxt she is been yox).
Qızıl qayda
İndi də doğrudur? Present Perfect işlədin: for (müddət) və ya since (başlanğıc) ilə. Nəticə, say və ya vəziyyət feili → simple. İş və onun nə vaxtdan davam etdiyi → continuous (live, work, study ilə çox vaxt hər ikisi olar). «Beş ildir yaşayıram» → I've lived / I've been living here for five years.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Düzgün sözü və ya formanı yazın.
-
I've had this bike 2021.
-
She's been sleeping ten hours.
-
We've been friends we were five.
-
Past Simple ilə tamamlayın: It's been two years since I (see) my cousins.
-
Continuous forma və for ilə yenidən yazın: I started learning the piano three years ago.
-
"For five years." cavabı üçün sual yazın. (you, have, your car)
B. Məna
Mənaya uyğun variantı seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: I … Tom for years.
-
Düzgün cavabı seçin: I … four cups of coffee today.
-
Düzgün cavabı seçin: Sorry about my hands. I … the car.
-
Hansı cümlə kitabın bitdiyini deyir?
-
Hansı cümlə daha müvəqqəti səslənir?
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
I live in this town since 2019.
-
How long are you waiting?
-
He's worked here since six months.
-
We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.
D. Mətndə
Mötərizədəki feili düzgün formada yazın və ya düzgün sözü yazın.
Hi Sam! I 16 (live) in Lisbon 17 March, and I love it. I 18 (learn) Portuguese for three months, but it's hard! So far I 19 (make) a few friends at my language school. It 20 (be) ages since we last spoke — how are you?
E. Sizin növbəniz
Özünüz haqqında ingiliscə yazın.
-
İki cümlə yazın: bir dostunuzu nə vaxtdan tanıdığınız və sizə məxsus bir əşyanın nə vaxtdan sizdə olduğu haqqında.
-
Son vaxtlar etdiyiniz bir iş haqqında bir cümlə, onun nəticəsi haqqında da bir cümlə yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B1-01 Present Perfect Continuous azərbaycanca: «qırx dəqiqədir gözləyirəm» ingiliscə Your eyes are red. you (cry)?
-
A2-19 Present Perfect, yoxsa Past Simple? Fərqi sadə dillə I (move) to London two years ago.
-
A2-17 Present Perfect azərbaycanca: just, already, yet. «İndicə», «artıq» və «hələ» ingiliscə Have you finished your homework ?already = təəccüb
Cavablar
A. Quruluş
- since
- for
- since
- saw / last saw
- I have been learning the piano for three years. / I've been learning the piano for three years.
- How long have you had your car?
B. Məna
- have known
- have drunk
- have been repairing
- I've read your book.
- He's been living with friends since the fire.
C. Səhvi tapın
- I have lived in this town since 2019. / I've lived in this town since 2019. / I have been living in this town since 2019. / I've been living in this town since 2019.
- How long have you been waiting?
- He's worked here for six months. / He's been working here for six months.
- ✓ We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.
D. Mətndə
- have lived / have been living
- since
- have been learning
- have made
- has been / is
E. Sizin növbəniz
- I've known my best friend since primary school. I've had this watch for ten years.
- I've been running every morning this month. I've lost three kilos.
F. Qarışıq təkrar
- Have … been crying
- moved
- yet / already
