SlowingoQrammatika
B1 2 / 39

I've lived, yoxsa I've been living? For, since və How long ilə fərqi sadə dillə

For, Since, How Long — Simple or Continuous?

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz bir vəziyyətin nə vaxtdan bəri davam etdiyini for, since və How long…? ilə deyə, Present Perfect Simple (I've read) ilə Present Perfect Continuous (I've been reading) arasında seçim edə biləcəksiniz.

Əsas fikir

Siz artıq bilirsiniz ki, keçmişdə başlayıb indi də doğru olan vəziyyət üçün for (müddət) və ya since (başlanğıc) ilə perfect zaman lazımdır A2-18: I've lived here for five years, I live here for five years yox. İndi ikinci seçim var: simple, yoxsa continuous?

Rəssamın iki şəklini təsəvvür edin. Birincidə divar hazırdır və parıldayır: I've painted the wall. Bu, simple formadır: nəticəni, bitmiş bir şeyi və ya saya biləcəyiniz cəmi göstərir. İkincidə rəssamın əlində yaş fırça var, paltarında boya: I've been painting the wall. Bu, continuous formadır: işin özünü və onun nə qədər davam etdiyini göstərir. Bəlkə iş bitib, bəlkə yox: məsələ bunda deyil.

Bəzi feillər (know, sahib olmaq mənasında have, be, like, believe) iş yox, vəziyyət bildirir. Onların «yaş fırça» şəkli yoxdur, ona görə simple formada qalırlar.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində indiyə qədər davam edən vəziyyəti indiki zamanla deyirik: «Beş ildir burada yaşayıram», «Onu 2015-ci ildən bəri tanıyıram». İngiliscədə burada indiki zaman olmaz, Present Perfect lazımdır. «-dır» müddəti bildirir → for; «-dan bəri» başlanğıcı bildirir → since. Diqqət: azərbaycancada «üç ildən bəri», «beş il ərzində» də deyirik, amma ingiliscədə müddətlə həmişə for gəlir: since three years və during five years səhvdir. Simple və continuous seçimində azərbaycan dili bir az kömək edir: saya biləcəyiniz bitmiş işlər üçün çox vaxt -mış («Bu ay dörd kitab oxumuşam») işlədirik, ingiliscədə də simple formadır. Davam edən iş üçün isə indiki zaman («Kitabını oxuyuram, beşinci fəsildəyəm») gəlir; ingiliscədə bu, continuous olur. «Nə vaxtdan…?», «Neçə ildir…?» suallarının qarşılığı How long have you…? sualıdır.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Beş ildir burada yaşayıram.müddət, hələ dəI've lived / I've been living here for five years.
Onu 2015-ci ildən bəri tanıyıram.başlanğıc, vəziyyət feiliI've known her since 2015.
Bu ay dörd kitab oxumuşam.say, nəticəI've read four books this month.
Kitabını oxuyuram, beşinci fəsildəyəm.iş, bitməyibI've been reading your book. I'm on chapter five.
Neçə ildir evlisiniz?müddət sualıHow long have you been married?
Onu görməyəli bir il olur.hadisədən keçən vaxtIt's been a year since I saw him.
Bir həftədir Londondayam. / Londona bir həftəlik gəlmişəm.indiyə qədər / bütün səfərI've been in London for a week. / I'm in London for a week.

Quruluş

For və since (A2-18 dərsinin təkrarı)

Ondan sonraNümunələr
formüddətfor two hours, for a week, for ages, for a long time
sincezaman nöqtəsi (başlanğıc)since nine o'clock, since Monday, since 2015, since last summer
sincebudaq cümlə, adətən Past Simplesince I was a child, since we moved here

How long…?

ZamanSual
Present Perfect SimpleHow long have you known Ana?
Present Perfect ContinuousHow long have you been waiting?
be iləHow long has she been a teacher?

Simple, yoxsa continuous?

Present Perfect Simple (have + üçüncü forma)Present Perfect Continuous (have been + -ing)
nəticə: I've painted the room. (bitib)iş: I've been painting the room. (bəlkə bitməyib)
nə qədər / neçə: She's written three chapters.nə vaxtdan bəri: She's been writing all morning.
vəziyyətlər: I've known him for years.— (vəziyyət feilləri ilə yox)
daimi səslənir: He's lived here all his life.müvəqqəti səslənir: He's been living with his parents for a few months.

It's (been) … since …

QəlibNümunə
It's been + müddət + since + Past SimpleIt's been three years since I last saw her.
It's + müddət + since + Past SimpleIt's three years since I last saw her.

Qısa It's three years since… qəlibi xüsusən Britaniya ingiliscəsində çox işlənir.

İstifadə

1For, since və How long: qısa təkrar

For müddəti, since isə başlanğıcı (gün, tarix, saat və ya hadisə) bildirir. Müddət haqqında How long + Present Perfect ilə soruşun.

I've had this phone for two years.
İki ildir bu telefon məndədir.
«-dır» → for; have = sahib olmaq → simple
He's been in a meeting since nine o'clock.
Saat doqquzdan bəri iclasdadır.
«bəri» → since
She's been much happier since she changed jobs.
İşini dəyişəndən bəri daha xoşbəxtdir.
since + budaq cümlə (Past Simple)
"How long have you been learning English?" "For about three years."
«Neçə ildir ingilis dili öyrənirsiniz?» «Təxminən üç ildir.»
«neçə ildir» → How long have you been
"How long have you known each other?" "Since university."
«Bir-birinizi nə vaxtdan tanıyırsınız?» «Universitetdən.»
«nə vaxtdan» → How long, since when yox

2Nəticə və say üçün simple

İş bitibsə və ya nəyisə sayırsınızsa (nə qədər, neçə, neçə dəfə), simple formanı işlədin.

I've read four books this month.
Bu ay dörd kitab oxumuşam.
say → simple
She's drunk three coffees since lunch.
Nahardan sonra üç fincan qəhvə içib.
We've walked twelve kilometres today.
Bu gün on iki kilometr yol getmişik.
I've painted the kitchen. Do you like the colour?
Mətbəxi rəngləmişəm. Rəngi xoşuna gəlir?
bitmiş nəticə

3Vəziyyət feilləri ilə simple

Vəziyyət bildirən feillər (know, have (sahib olmaq), be, like, love, believe, understand, own), müddət desəniz belə, adətən simple formada qalır.

We've known each other for ages.
Bir-birimizi çoxdan tanıyırıq.
«tanıyırıq» → have known
He's had that car since he was twenty.
O maşın iyirmi yaşından onundur.
have = sahib olmaq
I've always liked spicy food.
Acılı yeməkləri həmişə sevmişəm.
She's been a nurse for ten years.
On ildir tibb bacısıdır.
be = vəziyyət

4İş və onun müddəti üçün continuous

Diqqət işin özündə, onun nə vaxtdan davam etdiyində və ya qoyduğu izlərdə olanda continuous formanı işlədin. İş bitmiş də ola bilər, bitməmiş də.

I've been reading this book for weeks. It's so long!
Neçə həftədir bu kitabı oxuyuram. Çox uzundur!
She's been driving since six this morning, so she needs a break.
Səhər saat altıdan bəri maşın sürür, ona görə dincəlməlidir.
They've been arguing about money for months.
Aylardır pul üstündə mübahisə edirlər.
I've been painting the kitchen. That's why I'm covered in paint.
Mətbəxi rəngləyirdim. Ona görə üst-başım boya içindədir.
iş

5Live, work, study, teach: hər ikisi mümkündür

Uzun vəziyyət bildirən feillərlə for və since ilə hər iki forma düzgündür, çox vaxt demək olar ki, fərqsizdir. Continuous forma vəziyyəti daha müvəqqəti göstərə bilər.

I've lived in Madrid since 2020.
2020-ci ildən bəri Madriddə yaşayıram.
I've been living in Madrid since 2020.
2020-ci ildən bəri Madriddə yaşayıram.
burada mənası eynidir
He's taught at this school for twenty years.
İyirmi ildir bu məktəbdə dərs deyir.
daimi səslənir
He's been teaching here for a few weeks, while the usual teacher is away.
Bir neçə həftədir burada dərs deyir, çünki əsas müəllim yoxdur.
müvəqqəti səslənir

6It's (been) + müddət + since…

Keçmiş bir hadisədən nə qədər vaxt keçdiyini demək üçün bu qəlibi işlədin. since hissəsi adətən Past Simple formasında olur. O vəziyyət də indiyə qədər davam edirsə, since hissəsində Present Perfect də ola bilər; amma It's been… since qəlibində Past Simple ən etibarlı seçimdir.

It's been ages since we had a holiday.
Çoxdandır tətilə çıxmırıq.
holiday (UK); vacation (US)
It's two months since I last went to the gym.
Sonuncu dəfə idman zalına gedəndən iki ay keçib.
How long has it been since you saw a doctor?
Sonuncu dəfə həkimə nə vaxt getmisiniz?
sözbəsöz: həkimə gedəndən nə qədər vaxt keçib?
I haven't seen Paolo for two years.
İki ildir Paolonu görmürəm.
«görmürəm» → I haven't seen; eyni fikir: It's been two years since I saw Paolo
I've been happy since I've known you.
Səni tanıyandan bəri xoşbəxtəm.
hər iki vəziyyət indiyə qədər davam edir

Tez-tez edilən səhvlər

❌I live here since 2020.
✅I've lived here since 2020. və ya I've been living here since 2020.
İndiyə qədər davam edən vəziyyət üçün Present Perfect lazımdır.
❌I've worked here since three years.
✅I've worked here for three years.
Müddət → for; başlanğıc → since.
❌We've been friends for 2015.
✅We've been friends since 2015.
İl başlanğıcdır → since.
❌I've been knowing her since school.
✅I've known her since school.
know vəziyyət feilidir → yalnız simple.
⚠️I've been drinking four coffees today.
✅I've drunk four coffees today.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bitmiş şeyləri sayanda simple işlədin. Continuous yalnız cəmi yox, işin özünü (günü necə keçirdiyinizi) nəzərdə tutanda mümkündür.
❌How long are you married?
✅How long have you been married?
İndiyə qədərki müddət üçün How long + Present Perfect.
❌How long do you know him?
✅How long have you known him?
İndiyə qədərki müddət üçün How long + Present Perfect.
❌It's been a year since I see him.
✅It's been a year since I saw him.
since hissəsi adətən Past Simple formasında olur.
❌I've lived here during five years.
✅I've lived here for five years.
during «nə vaxt?» sualına cavab verir, «nə qədər?» sualına yox: A2-02 dərsinə baxın.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «… ildir» + indiki zaman. «Valideynlərim otuz ildir evlidir»: azərbaycanca indiki zaman. İngiliscədə indiyə qədərki müddət üçün Present Perfect lazımdır.

❌My parents are married for thirty years.
✅My parents have been married for thirty years.

2. «Üç həftədən bəri», «on iki il ərzində» → since, during + müddət. Azərbaycancada «bəri» və «ərzində» müddətlə də işlənir. İngiliscədə müddətdən əvvəl həmişə for gəlir.

❌We haven't had rain in Baku since three weeks.
✅We haven't had rain in Baku for three weeks.
❌Gunay has been a teacher during twelve years.
✅Gunay has been a teacher for twelve years.

3. «Nə vaxtdan…?» → Since when…? «Nə vaxtdan tar çalırsan?» sualını sözbəsöz tərcümə etmək asandır. Amma ingiliscədə müddət haqqında adi sual How long have you…? olur. (Since when…? daha çox təəccüb və ya narazılıq bildirir.)

⚠️Since when do you play the tar?
✅How long have you been playing the tar?
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bu, təəccüb və ya narazılıq kimi səslənir («Sən nə vaxtdan tar çalırsan ki?»).

4. «…-dan bəri … -mırıq» → don't + since. «Leyla Kanadaya köçəndən bəri ondan xəbər almırıq»: azərbaycanca inkar indiki zaman. İngiliscədə indiyə qədər davam edən «olmayan» vəziyyət üçün haven't / hasn't + üçüncü forma lazımdır.

❌We don't hear from Leyla since she moved to Canada.
✅We haven't heard from Leyla since she moved to Canada.

Qarışdırmayın

for, since və ago — for = müddət; since = başlanğıc; ago = bitmiş keçmiş hadisənin nə qədər əvvəl olduğu, Past Simple ilə A2-19.

I've worked here for six months.
Altı aydır burada işləyirəm.
«-dır» → for
I've worked here since January.
Yanvardan bəri burada işləyirəm.
«bəri» → since
I started this job six months ago.
Bu işə altı ay əvvəl başlamışam.
«əvvəl» → ago + Past Simple

How long have you…? və How long did you…? — Present Perfect hələ də doğru olan şey haqqında, Past Simple isə bitmiş dövr haqqında soruşur.

How long have you lived in Rome?
Neçə ildir Romada yaşayırsan?
hələ də orada yaşayırsan
How long did you live in Rome?
Romada neçə il yaşadın?
indi orada yaşamırsan

I've been here for a week və I'm here for a week — Birinci indiyə qədərki vaxtı ölçür; ikinci isə indiki və ya gələcək səfərin bütün müddətini deyir.

I've been in London for a week.
Bir həftədir Londondayam.
yeddi gün əvvəl gəlmişəm
I'm in London for a week.
Londona bir həftəliyə gəlmişəm.
bütün səfər bir həftədir

I've read your book və I've been reading your book — Simple: kitabı bitirmişəm. Continuous: ortasındayam və ya ona vaxt sərf etmişəm.

I've read your book. It's brilliant!
Kitabını oxumuşam. Əladır!
bitib
I've been reading your book. I'm on chapter five.
Kitabını oxuyuram. Beşinci fəsildəyəm.
bitməyib

Yazılış və tələffüz

  • Danışıqda for adətən zəif deyilir: /fə/ (UK), /fɚ/ (US). for two years ifadəsində sait çox qısadır; onu tam və vurğulu deməyin.
  • since tam saitini saxlayır: /sɪns/. Sait qısadır.
  • How long have you…? birləşib deyilir: /haʊ ˈlɒŋ əv jə/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv jə/ (US). long sözünün sonundakı /ŋ/ səsini burundan deyin, sonuna «q» artırmayın.
  • It's been çox vaxt bir vahid kimi deyilir: /ɪts bɪn/: It's been ages!
  • she's known = she has known; she's been isə she has been ola bilər (heç vaxt she is been yox).

Qızıl qayda

İndi də doğrudur? Present Perfect işlədin: for (müddət) və ya since (başlanğıc) ilə. Nəticə, say və ya vəziyyət feili → simple. İş və onun nə vaxtdan davam etdiyi → continuous (live, work, study ilə çox vaxt hər ikisi olar). «Beş ildir yaşayıram» → I've lived / I've been living here for five years.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Düzgün sözü və ya formanı yazın.

  1. I've had this bike 2021.
  2. She's been sleeping ten hours.
  3. We've been friends we were five.
  4. Past Simple ilə tamamlayın: It's been two years since I (see) my cousins.
  5. Continuous forma və for ilə yenidən yazın: I started learning the piano three years ago.
  6. "For five years." cavabı üçün sual yazın. (you, have, your car)

B. Məna

Mənaya uyğun variantı seçin.

  1. Düzgün cavabı seçin: I … Tom for years.
  2. Düzgün cavabı seçin: I … four cups of coffee today.
  3. Düzgün cavabı seçin: Sorry about my hands. I … the car.
  4. Hansı cümlə kitabın bitdiyini deyir?
  5. Hansı cümlə daha müvəqqəti səslənir?

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. I live in this town since 2019.
  2. How long are you waiting?
  3. He's worked here since six months.
  4. We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.

D. Mətndə

Mötərizədəki feili düzgün formada yazın və ya düzgün sözü yazın.

An email from Lisbon
Hi Sam! I 16 (live) in Lisbon 17 March, and I love it. I 18 (learn) Portuguese for three months, but it's hard! So far I 19 (make) a few friends at my language school. It 20 (be) ages since we last spoke — how are you?

E. Sizin növbəniz

Özünüz haqqında ingiliscə yazın.

  1. İki cümlə yazın: bir dostunuzu nə vaxtdan tanıdığınız və sizə məxsus bir əşyanın nə vaxtdan sizdə olduğu haqqında.
  2. Son vaxtlar etdiyiniz bir iş haqqında bir cümlə, onun nəticəsi haqqında da bir cümlə yazın.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. B1-01 Present Perfect Continuous azərbaycanca: «qırx dəqiqədir gözləyirəm» ingiliscə
    Your eyes are red. you (cry)?
  2. A2-19 Present Perfect, yoxsa Past Simple? Fərqi sadə dillə
    I (move) to London two years ago.
  3. A2-17 Present Perfect azərbaycanca: just, already, yet. «İndicə», «artıq» və «hələ» ingiliscə
    Have you finished your homework ?
Cavablar

A. Quruluş

  1. since
  2. for
  3. since
  4. saw / last saw
  5. I have been learning the piano for three years. / I've been learning the piano for three years.
  6. How long have you had your car?

B. Məna

  1. have known
  2. have drunk
  3. have been repairing
  4. I've read your book.
  5. He's been living with friends since the fire.

C. Səhvi tapın

  1. I have lived in this town since 2019. / I've lived in this town since 2019. / I have been living in this town since 2019. / I've been living in this town since 2019.
  2. How long have you been waiting?
  3. He's worked here for six months. / He's been working here for six months.
  4. ✓ We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.

D. Mətndə

  1. have lived / have been living
  2. since
  3. have been learning
  4. have made
  5. has been / is

E. Sizin növbəniz

  1. I've known my best friend since primary school. I've had this watch for ten years.
  2. I've been running every morning this month. I've lost three kilos.

F. Qarışıq təkrar

  1. Have … been crying
  2. moved
  3. yet / already
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play