Second Conditional azərbaycanca: «-saydı, … -ardı» ingiliscə necə deyilir?
Second Conditional: If I Had…, I Would…
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz xəyali və ya çətin baş verəcək vəziyyətlərdən danışa biləcəksiniz (If I had more time, I'd learn the guitar), If I were you, I'd… ilə məsləhət verə və first conditional ilə second conditional arasında seçim edə biləcəksiniz.
Əsas fikir
First conditional (birinci tip şərt cümləsi) A2-27 real dünya haqqındadır: If it rains, we'll stay in. Second conditional (ikinci tip şərt cümləsi) isə real dünyadan çıxıb xəyali dünyaya keçir: If I had a boat, I'd sail round the islands.
İngilis dili vəziyyətin xəyali olduğunu necə göstərir? Feili bir addım geri çəkir: I have → if I had; I will → I would. Amma məna keçmiş deyil. If I had a car «indi maşınım yoxdur, təsəvvür edin ki, var» deməkdir.
Divardakı çərçivəli bir şəkli təsəvvür edin. Çərçivənin içində başqa dünya var: daha böyük mənzil, başqa iş, dəniz kənarında həyat. Keçmiş forma həmin çərçivədir: dinləyənə «bu, şəkildir, reallıq yox» deyir. Would isə şəklin içində nə baş verdiyini göstərir.
Eyni vəziyyət çərçivənin içinə də, çölünə də düşə bilər. Bu, onu sizin necə gördüyünüzdən asılıdır: real ehtimal kimi (first conditional) və ya xəyal kimi (second conditional).
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində xəyali vəziyyəti -saydı / -səydi və -ardı / -ərdi ilə deyirik: «Bağım olsaydı, öz tərəvəzimi yetişdirərdim». Bu quruluş second conditional formasına çox yaxındır: «-saydı» → if + Past Simple, «-ardı» → would. Bir fərq var: «-saydı … -ardı» həm indiki xəyali vəziyyət, həm də keçmişdə olmamış hadisə üçün işlənir. «Vaxtım olsaydı, səninlə gələrdim» həm If I had time, I'd come with you (indi), həm də If I had had time, I would have come with you (keçmiş) ola bilər. İngiliscədə zamanı seçmək lazımdır; keçmiş üçün third conditional B1-07 dərsindədir.
İkinci fərq: gələcək haqqında xəyallarda azərbaycancada çox vaxt sadə -sa işlədirik: «Lotereya udsam, ev alaram». İngiliscədə isə forma sizin baxışınızı göstərir: real ehtimal → if + Present Simple, will; çətin baş verəcək xəyal → if + Past Simple, would. Məsləhətdə də belədir: danışıqda «Sənin yerində olsam…» desək də, ingiliscədə həmişə If I were you deyilir.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Bağım olsaydı, öz tərəvəzimi yetişdirərdim. | indi həqiqət deyil | If I had a garden, I'd grow my own vegetables. |
| Maşınım olsaydı, baba-nənəmə tez-tez baş çəkə bilərdim. | xəyali dünyada bacarıq | If I had a car, I could visit my grandparents more often. |
| Lotereya udsam, yarısını ailəmə verərəm. | xəyal (danışıqda -sa ilə) | If I won the lottery, I'd give half of it to my family. |
| İşə götürülsəm, Lidsə köçəcəyəm. | real ehtimal | If I get the job, I'll move to Leeds. |
| Sənin yerində olsaydım / olsam, menecerinlə danışardım. | məsləhət | If I were you, I'd talk to your manager. |
| Vaxtım olsaydı, səninlə gələrdim. | indi və ya keçmiş | If I had time, I'd come with you. / If I had had time, I would have come with you. |
Quruluş
Quruluş
| if hissəsi (şərt) | əsas hissə (nəticə) |
|---|---|
| if + Past Simple | would / could / might + feilin əsas forması |
| If I had more money, | I would travel more. |
| If she lived closer, | we could see her every week. |
| If they didn't work so hard, | they might be happier. |
Hissələr istənilən sırada gələ bilər. If hissəsi əvvəl gəlirsə, adətən vergül qoyulur; əsas hissə əvvəl gəlirsə, vergül qoyulmur: I'd tell you if I knew.
İnkar, sual və qısa cavablar
| Nümunə | |
|---|---|
| İnkar şərt | If I didn't have a job, I'd travel for a year. |
| İnkar nəticə | If it was cheaper, I wouldn't think twice. |
| Sual | What would you do if you lost your phone? |
| Qısa cavablar | Would you help me? — Yes, I would. / No, I wouldn't. |
Nəticədə would, could, might
| Modal feil | Mənası | Nümunə |
|---|---|---|
| would ('d) | xəyali dünyadakı nəticə («-ardı») | I'd buy a bigger flat. |
| could | would be able to («-a bilərdi») | I could work from anywhere. |
| might | would perhaps («bəlkə … -ardı») | I might move abroad. |
If I were / If I was
| Forma | Üslub | Nümunə |
|---|---|---|
| if I / he / she / it were | standart; yazıda üstünlük verilir | If he were taller, he'd play basketball. |
| if I / he / she / it was | qeyri-rəsmi danışıqda çox işlənir | If he was taller, he'd play basketball. |
| If I were you, … | məsləhət üçün sabit ifadə; were daha yaxşıdır | If I were you, I'd apologise. |
Zero, first və second conditional bir baxışda
| Növ | Quruluş | Danışan vəziyyəti necə görür | Nümunə |
|---|---|---|---|
| Zero | if + indiki, indiki | həmişə doğrudur | If you heat ice, it melts. |
| First | if + indiki, will / can / might / əmr forması | real ehtimal | If it's sunny, we'll eat outside. |
| Second | if + keçmiş, would / could / might | xəyali, çətin baş verəcək və ya indi doğru deyil | If I had a garden, I'd grow tomatoes. |
İstifadə
1İndiki xəyali vəziyyətlər
İndi doğru olmayan vəziyyətlər üçün second conditional işlədin. If hissəsi indiki reallığın əksidir.
2Çətin baş verəcək və ya xəyali gələcək vəziyyətlər
Baş verəcəyini gözləmədiyiniz və ya sadəcə xəyal etdiyiniz gələcək hadisələr üçün də işlədin. Keçmiş forma burada da «keçmiş» yox, «real deyil» deməkdir.
3Nəticədə could və might
Xəyali dünyadakı bacarıq və ya imkan üçün could, nəticə yalnız ehtimal olanda isə might işlədin.
4Məsləhət: If I were you, I'd…
Özünüzü qarşınızdakı adamın yerində təsəvvür edirsiniz. Bu, məsləhət verməyin sabit və nəzakətli yoludur. İnkarı I wouldn't… olur.
5First, yoxsa second? Sizin baxışınız həll edir
Eyni gələcək vəziyyət hər iki şərt cümləsində gələ bilər. First conditional deyir: «Bunu real ehtimal kimi görürəm». Second conditional deyir: «Bunu əslində gözləmirəm» və ya «Sadəcə təsəvvür edirəm». Azərbaycancada hər iki halda tez-tez sadə «-sa» işlədirik, ona görə baxışınızı formaya köçürməyi unutmayın.
6Xəyali suallar
Second conditional sualları söhbətə başlamağın və kiminsə fikrini soruşmağın təbii yoludur.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «Sənin yerində olsam» → If I am you. Danışıqda məsləhəti tez-tez sadə «-sa» ilə veririk: «Sənin yerində olsam, Nigara zəng edərəm». Bunu sözbəsöz çevirəndə If I am you və ya If I am in your place alınır. Amma siz heç vaxt başqa adam ola bilməzsiniz, ona görə vəziyyət həmişə xəyalidir: If I were you, I'd…
2. Xəyal üçün sadə «-sa». «Bir gün milyonçu olsam, Şəkidə ev alaram» cümləsində danışan sadəcə xəyal edir, amma azərbaycancada sadə «-sa» işlədir. Bunu first conditional ilə çevirəndə cümlə qrammatik olur, lakin elə səslənir ki, siz bunu real ehtimal kimi görürsünüz. Çətin baş verəcək və ya xəyali vəziyyət üçün if + Past Simple, would işlədin.
3. «-saydı … -ardı» → would have. Azərbaycancada «Nigarın vaxtı olsaydı, bizə tez-tez gələrdi» həm indi, həm də keçmiş haqqında ola bilər. Bəzi öyrənənlər «-saydı» formasını həmişə had had və would have ilə çevirir. Amma bu formalar keçmiş haqqındadır B1-07. İndiki xəyali vəziyyət üçün if + Past Simple, would + feilin əsas forması lazımdır.
Qarışdırmayın
'd = would və 'd = had — Sonrakı sözə baxın: feilin əsas forması → would; üçüncü forma → had B1-03.
if hissəsində would: nəzakətli istisna — Çox nəzakətli xahişlərdə if you would… «zəhmət olmasa», «razısınızsa» deməkdir. Bu, second conditional deyil.
Second və third conditional — Second conditional indi və ya gələcək haqqındadır; third conditional başqa cür keçmişi təsəvvür edir B1-07. Azərbaycancada bu iki cümlə eyni səslənə bilər, ingiliscədə isə forma fərqlidir.
Yazılış və tələffüz
- Əvəzliklərdən sonra would adətən qısalır: I'd, you'd, he'd, we'd, they'd /aɪd, juːd, hiːd/. Sondakı /d/ cingiltilidir: onu /t/ kimi karlaşdırmayın, yoxsa I'd eşidilməz olar.
- wouldn't /ˈwʊdnt/: dodaqları yuvarlaqlaşdırıb /w/ ilə başlayın, azərbaycan dilindəki v kimi alt dodağı dişə toxundurmayın («vudnt» yox). l hərfi oxunmur. /d/ ilə /n/ arasında sait yoxdur. Bu söz adətən vurğulu olur.
- would you tez danışanda çox vaxt birləşir və /d/ ilə /j/ birlikdə /dʒ/ olur: /ˈwʊdʒu/. What would you do?
- I'll /aɪl/ və I'd /aɪd/ tez danışanda bir-birinə çox oxşaya bilər. If hissəsindəki feilə qulaq asın: indiki forma → 'll, keçmiş forma → 'd.
- If I were you ifadəsində were adətən zəif deyilir: /wə/ (UK), /wɚ/ (US).
Qızıl qayda
Xəyali və ya çətin baş verəcək vəziyyət üçün feili bir addım geri çəkin: if + Past Simple, would / could / might + feilin əsas forması. Keçmiş forma keçmiş zamanı yox, reallıqdan uzaqlığı göstərir. Would adətən nəticədə olur, if hissəsində yox.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feili düzgün formada yazın və ya tapşırığı yerinə yetirin.
-
If I (have) a bigger kitchen, I'd cook more.
-
If she lived in the city, she (not need) a car.
-
What you (do) if you found a wallet in the street?
-
If I (be) you, I'd take the job.
-
We could go to the beach if it (not be) so cold.
-
Cümlələri if və would ilə birləşdirin: I don't have time, so I don't go to the gym.
B. Məna
Mənaya uyğun cavabı seçin və ya yazın.
-
Sizcə, sabah yağış yağması çox ehtimaldır. Tamamlayın: If it (rain) tomorrow, we (stay) at home.
-
Hansı cümlə göstərir ki, danışan iş təklifi gözləmir?
-
Düzgün cavabı seçin: If you … water to 100 degrees, it boils.
-
Düzgün cavabı seçin: "If I had a car, I'd drive to work" is about ….indi maşınım yoxdur
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
If I would know her number, I would call her.
-
If I had wings, I will fly to work.
-
I'd tell you if I knew.
-
If he was taller, he could play in the team.
D. Mətndə
Dialoqu tamamlayın. Mötərizədə feil verilibsə, onu düzgün formada işlədin.
Ana: What 15 you do if you didn't have to work?
Ben: I'd travel. If I 16 (have) enough money, I'd go to South America first.
Ana: Me too. But if I 17 (be) you, I'd learn some Spanish before you go.
Ben: Good idea. And you? If you 18 (can) choose any job, what would it be?
Ana: I'd open a café. But I 19 (not / leave) my job tomorrow — I like it too much!
E. Sizin növbəniz
Özünüz haqqında ingiliscə yazın.
-
Həyatınız haqqında cümləni bitirin: If I had more free time, …
-
Dostunuz deyir: "My boss always gives me extra work." If I were you ilə ona məsləhət verin.
-
Suala cavab verin: Where would you live if you could live anywhere?
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A2-27 Zero və First Conditional azərbaycanca: if, unless, when ilə şərt cümlələri When I (get) home, I'll call you.
-
A2-27 Zero və First Conditional azərbaycanca: if, unless, when ilə şərt cümlələri You'll miss the bus ___ you hurry. …
-
B1-03 Past Perfect azərbaycanca: «mən gələndə film başlamışdı» ingiliscə I didn't recognise her because she (change) so much.
-
B1-05 Future Continuous azərbaycanca: «Sabah bu vaxt … olacağam» ingiliscə necədir? Future Continuous işlədin: Don't call at eight — I (have) dinner then.
Cavablar
A. Quruluş
- had
- wouldn't need / would not need
- would … do
- were
- weren't / wasn't / were not / was not
- If I had time, I would go to the gym. / If I had time, I'd go to the gym. / I would go to the gym if I had time. / I'd go to the gym if I had time.
B. Məna
- rains … will stay
- If they offered me the job, I'd accept.
- heat
- now
C. Səhvi tapın
- If I knew her number, I would call her. / If I knew her number, I'd call her.
- If I had wings, I would fly to work. / If I had wings, I'd fly to work.
- ✓ I'd tell you if I knew.
- ✓ If he was taller, he could play in the team.
D. Mətndə
- would
- had
- were
- could
- wouldn't leave / would not leave
E. Sizin növbəniz
- If I had more free time, I'd learn to play the piano.
- If I were you, I'd talk to her about it.
- If I could live anywhere, I'd live by the sea in Portugal.
F. Qarışıq təkrar
- get
- unless
- had changed / 'd changed
- will be having
