SlowingoQrammatika
B1 6 / 39

Second Conditional azərbaycanca: «-saydı, … -ardı» ingiliscə necə deyilir?

Second Conditional: If I Had…, I Would…

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz xəyali və ya çətin baş verəcək vəziyyətlərdən danışa biləcəksiniz (If I had more time, I'd learn the guitar), If I were you, I'd… ilə məsləhət verə və first conditional ilə second conditional arasında seçim edə biləcəksiniz.

Əsas fikir

First conditional (birinci tip şərt cümləsi) A2-27 real dünya haqqındadır: If it rains, we'll stay in. Second conditional (ikinci tip şərt cümləsi) isə real dünyadan çıxıb xəyali dünyaya keçir: If I had a boat, I'd sail round the islands.

İngilis dili vəziyyətin xəyali olduğunu necə göstərir? Feili bir addım geri çəkir: I have → if I had; I will → I would. Amma məna keçmiş deyil. If I had a car «indi maşınım yoxdur, təsəvvür edin ki, var» deməkdir.

Divardakı çərçivəli bir şəkli təsəvvür edin. Çərçivənin içində başqa dünya var: daha böyük mənzil, başqa iş, dəniz kənarında həyat. Keçmiş forma həmin çərçivədir: dinləyənə «bu, şəkildir, reallıq yox» deyir. Would isə şəklin içində nə baş verdiyini göstərir.

Eyni vəziyyət çərçivənin içinə də, çölünə də düşə bilər. Bu, onu sizin necə gördüyünüzdən asılıdır: real ehtimal kimi (first conditional) və ya xəyal kimi (second conditional).

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində xəyali vəziyyəti -saydı / -səydi və -ardı / -ərdi ilə deyirik: «Bağım olsaydı, öz tərəvəzimi yetişdirərdim». Bu quruluş second conditional formasına çox yaxındır: «-saydı» → if + Past Simple, «-ardı» → would. Bir fərq var: «-saydı … -ardı» həm indiki xəyali vəziyyət, həm də keçmişdə olmamış hadisə üçün işlənir. «Vaxtım olsaydı, səninlə gələrdim» həm If I had time, I'd come with you (indi), həm də If I had had time, I would have come with you (keçmiş) ola bilər. İngiliscədə zamanı seçmək lazımdır; keçmiş üçün third conditional B1-07 dərsindədir.

İkinci fərq: gələcək haqqında xəyallarda azərbaycancada çox vaxt sadə -sa işlədirik: «Lotereya udsam, ev alaram». İngiliscədə isə forma sizin baxışınızı göstərir: real ehtimal → if + Present Simple, will; çətin baş verəcək xəyal → if + Past Simple, would. Məsləhətdə də belədir: danışıqda «Sənin yerində olsam…» desək də, ingiliscədə həmişə If I were you deyilir.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Bağım olsaydı, öz tərəvəzimi yetişdirərdim.indi həqiqət deyilIf I had a garden, I'd grow my own vegetables.
Maşınım olsaydı, baba-nənəmə tez-tez baş çəkə bilərdim.xəyali dünyada bacarıqIf I had a car, I could visit my grandparents more often.
Lotereya udsam, yarısını ailəmə verərəm.xəyal (danışıqda -sa ilə)If I won the lottery, I'd give half of it to my family.
İşə götürülsəm, Lidsə köçəcəyəm.real ehtimalIf I get the job, I'll move to Leeds.
Sənin yerində olsaydım / olsam, menecerinlə danışardım.məsləhətIf I were you, I'd talk to your manager.
Vaxtım olsaydı, səninlə gələrdim.indi və ya keçmişIf I had time, I'd come with you. / If I had had time, I would have come with you.

Quruluş

Quruluş

if hissəsi (şərt)əsas hissə (nəticə)
if + Past Simplewould / could / might + feilin əsas forması
If I had more money,I would travel more.
If she lived closer,we could see her every week.
If they didn't work so hard,they might be happier.

Hissələr istənilən sırada gələ bilər. If hissəsi əvvəl gəlirsə, adətən vergül qoyulur; əsas hissə əvvəl gəlirsə, vergül qoyulmur: I'd tell you if I knew.

İnkar, sual və qısa cavablar

Nümunə
İnkar şərtIf I didn't have a job, I'd travel for a year.
İnkar nəticəIf it was cheaper, I wouldn't think twice.
SualWhat would you do if you lost your phone?
Qısa cavablarWould you help me? — Yes, I would. / No, I wouldn't.

Nəticədə would, could, might

Modal feilMənasıNümunə
would ('d)xəyali dünyadakı nəticə («-ardı»)I'd buy a bigger flat.
couldwould be able to («-a bilərdi»)I could work from anywhere.
mightwould perhaps («bəlkə … -ardı»)I might move abroad.

If I were / If I was

FormaÜslubNümunə
if I / he / she / it werestandart; yazıda üstünlük verilirIf he were taller, he'd play basketball.
if I / he / she / it wasqeyri-rəsmi danışıqda çox işlənirIf he was taller, he'd play basketball.
If I were you, …məsləhət üçün sabit ifadə; were daha yaxşıdırIf I were you, I'd apologise.

Zero, first və second conditional bir baxışda

NövQuruluşDanışan vəziyyəti necə görürNümunə
Zeroif + indiki, indikihəmişə doğrudurIf you heat ice, it melts.
Firstif + indiki, will / can / might / əmr formasıreal ehtimalIf it's sunny, we'll eat outside.
Secondif + keçmiş, would / could / mightxəyali, çətin baş verəcək və ya indi doğru deyilIf I had a garden, I'd grow tomatoes.

İstifadə

1İndiki xəyali vəziyyətlər

İndi doğru olmayan vəziyyətlər üçün second conditional işlədin. If hissəsi indiki reallığın əksidir.

If I had a garden, I'd grow my own vegetables.
Bağım olsaydı, öz tərəvəzimi yetişdirərdim.
bağım yoxdur; «olsaydı … -ardım» → if + Past Simple, would
If we didn't live so far from the city, we'd go out more.
Şəhərdən bu qədər uzaqda yaşamasaydıq, daha tez-tez gəzməyə çıxardıq.
If she spoke Japanese, she could apply for the job in Osaka.
Yapon dilini bilsəydi, Osakadakı vakansiyaya müraciət edə bilərdi.
«o» burada qadındır → she; «edə bilərdi» → could
Life would be much easier if my phone battery lasted longer.
Telefonumun batareyası daha çox davam gətirsəydi, həyat xeyli asan olardı.

2Çətin baş verəcək və ya xəyali gələcək vəziyyətlər

Baş verəcəyini gözləmədiyiniz və ya sadəcə xəyal etdiyiniz gələcək hadisələr üçün də işlədin. Keçmiş forma burada da «keçmiş» yox, «real deyil» deməkdir.

If I won the lottery, I'd give half of it to my family.
Lotereya udsaydım, pulun yarısını ailəmə verərdim.
danışıqda «udsam, verərəm» də deyirik, amma ingiliscədə xəyal → won, I'd give
What would you do if you lost your job tomorrow?
Sabah işini itirsəydin, nə edərdin?
sabah haqqında olsa da, Past Simple: lost
If a famous director called me, I'd say yes immediately.
Məşhur bir rejissor mənə zəng etsəydi, dərhal razılaşardım.
If the company offered me more money, I might stay.
Şirkət mənə daha çox maaş təklif etsəydi, bəlkə qalardım.
«bəlkə … -ardım» → might

3Nəticədə could və might

Xəyali dünyadakı bacarıq və ya imkan üçün could, nəticə yalnız ehtimal olanda isə might işlədin.

If I had a car, I could visit my grandparents more often.
Maşınım olsaydı, baba-nənəmə daha tez-tez baş çəkə bilərdim.
«-a bilərdim» → could
If you asked him nicely, he might help you.
Ondan xoşluqla xahiş etsəydin, bəlkə sənə kömək edərdi.
«bəlkə … -ardı» → might; «ondan» burada kişidir → him
If the trains were cheaper, more people might leave their cars at home.
Qatarlar daha ucuz olsaydı, bəlkə daha çox adam maşınını evdə qoyardı.
We could have a dog if our flat was bigger.
Mənzilimiz daha böyük olsaydı, it saxlaya bilərdik.
flat (UK) = apartment (US)

4Məsləhət: If I were you, I'd…

Özünüzü qarşınızdakı adamın yerində təsəvvür edirsiniz. Bu, məsləhət verməyin sabit və nəzakətli yoludur. İnkarı I wouldn't… olur.

If I were you, I'd talk to your manager.
Sənin yerində olsaydım, menecerinlə danışardım.
danışıqda «yerində olsam» da deyirik, ingiliscədə isə həmişə If I were you
I wouldn't buy that car if I were you.
Sənin yerində olsaydım, o maşını almazdım.
«almazdım» → I wouldn't buy
If I were you, I'd get a second opinion.
Sizin yerinizdə olsaydım, başqa bir mütəxəssisin də fikrini soruşardım.
If I were in your position, I'd take the job.
Sənin vəziyyətində olsaydım, bu işi qəbul edərdim.

5First, yoxsa second? Sizin baxışınız həll edir

Eyni gələcək vəziyyət hər iki şərt cümləsində gələ bilər. First conditional deyir: «Bunu real ehtimal kimi görürəm». Second conditional deyir: «Bunu əslində gözləmirəm» və ya «Sadəcə təsəvvür edirəm». Azərbaycancada hər iki halda tez-tez sadə «-sa» işlədirik, ona görə baxışınızı formaya köçürməyi unutmayın.

If I get the job, I'll move to Leeds.
İşə götürülsəm, Lidsə köçəcəyəm.
müsahibə yaxşı keçib: real ehtimal
If I got the job, I'd move to Leeds.
İşə götürülsəydim, Lidsə köçərdim.
əslində bunu gözləmirəm
If I pass the exam, I'll celebrate.
İmtahandan keçsəm, bayram edəcəyəm.
keçəcəyimi gözləyirəm
If I passed the exam, I'd be amazed.
İmtahandan keçsəm, mat qalaram.
azərbaycancada burada da «-sa» deyirik, amma heç oxumamışam → second conditional
If it's sunny tomorrow, we'll go to the beach.
Sabah hava günəşli olsa, çimərliyə gedəcəyik.
real ehtimal

6Xəyali suallar

Second conditional sualları söhbətə başlamağın və kiminsə fikrini soruşmağın təbii yoludur.

Where would you live if you could live anywhere?
İstədiyin yerdə yaşaya bilsəydin, harada yaşayardın?
If you could meet anyone from history, who would it be?
Tarixdən istənilən bir adamla görüşə bilsəydin, o kim olardı?
Would you take the job if they paid you more?
Sənə daha çox maaş versəydilər, bu işi qəbul edərdin?

Tez-tez edilən səhvlər

❌If I would have more time, I would read more.
✅If I had more time, I would read more.
if hissəsində would olmur: if + Past Simple.
❌If I had a car, I will drive to work.
✅If I had a car, I would drive to work.
if hissəsində keçmiş forma → nəticədə would.
❌If I won the lottery, I buy a big house.
✅If I won the lottery, I'd buy a big house.
Nəticəyə would / could / might lazımdır.
❌If I am you, I'd say no.
✅If I were you, I'd say no.
Heç vaxt doğrudan da başqa adam ola bilməzsiniz: xəyali forma işlədin.
❌I would to buy a house by the sea.
✅I would buy a house by the sea.
would + feilin əsas forması, to olmadan.
❌If he knew, he would told her.
✅If he knew, he would tell her.
would + feilin əsas forması, keçmiş forma yox.
❌If she would be rich, she would stop working.
✅If she were rich, she would stop working.
be feili də keçmiş formaya keçir: were (və ya qeyri-rəsmi was).
⚠️If I was you, I'd call her.
✅If I were you, I'd call her.
Qrammatik cəhətdən düzgündür və çox sərbəst danışıqda eşidilir, amma bu sabit ifadədə were daha yaxşıdır.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «Sənin yerində olsam» → If I am you. Danışıqda məsləhəti tez-tez sadə «-sa» ilə veririk: «Sənin yerində olsam, Nigara zəng edərəm». Bunu sözbəsöz çevirəndə If I am you və ya If I am in your place alınır. Amma siz heç vaxt başqa adam ola bilməzsiniz, ona görə vəziyyət həmişə xəyalidir: If I were you, I'd…

❌If I am you, I will call Nigar tonight.
✅If I were you, I'd call Nigar tonight.
Xəyali vəziyyət: were və I'd (= I would).
❌If I am in your place, I'll sell the old car.
✅If I were in your place, I'd sell the old car.
If I were you da olar.

2. Xəyal üçün sadə «-sa». «Bir gün milyonçu olsam, Şəkidə ev alaram» cümləsində danışan sadəcə xəyal edir, amma azərbaycancada sadə «-sa» işlədir. Bunu first conditional ilə çevirəndə cümlə qrammatik olur, lakin elə səslənir ki, siz bunu real ehtimal kimi görürsünüz. Çətin baş verəcək və ya xəyali vəziyyət üçün if + Past Simple, would işlədin.

⚠️(Sadəcə xəyal edirsiniz.) If I become a millionaire one day, I'll buy a house in Sheki.
✅If I became a millionaire one day, I'd buy a house in Sheki.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma first conditional bunu real plan kimi göstərir.

3. «-saydı … -ardı» → would have. Azərbaycancada «Nigarın vaxtı olsaydı, bizə tez-tez gələrdi» həm indi, həm də keçmiş haqqında ola bilər. Bəzi öyrənənlər «-saydı» formasını həmişə had had və would have ilə çevirir. Amma bu formalar keçmiş haqqındadır B1-07. İndiki xəyali vəziyyət üçün if + Past Simple, would + feilin əsas forması lazımdır.

⚠️(Nigar indi çox məşğuldur.) If Nigar had had more free time, she would have visited us more often.
✅If Nigar had more free time, she would visit us more often.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bu cümlə keçmiş haqqındadır; indiki vəziyyət üçün Past Simple + would.

Qarışdırmayın

'd = would və 'd = had — Sonrakı sözə baxın: feilin əsas forması → would; üçüncü forma → had B1-03.

She'd go.
O gedərdi.
'd = would
She'd gone.
O getmişdi.
'd = had

if hissəsində would: nəzakətli istisna — Çox nəzakətli xahişlərdə if you would… «zəhmət olmasa», «razısınızsa» deməkdir. Bu, second conditional deyil.

If you would wait here, the doctor will see you in a moment.
Zəhmət olmasa, burada gözləyin, həkim bir azdan sizi qəbul edəcək.
nəzakətli xahiş
If I had time, I'd help you.
Vaxtım olsaydı, sənə kömək edərdim.
adi second conditional: if sözündən sonra would yoxdur

Second və third conditional — Second conditional indi və ya gələcək haqqındadır; third conditional başqa cür keçmişi təsəvvür edir B1-07. Azərbaycancada bu iki cümlə eyni səslənə bilər, ingiliscədə isə forma fərqlidir.

If I had time, I'd come with you.
Vaxtım olsaydı, səninlə gələrdim.
indi: vaxtım yoxdur
If I had had time, I would have come with you.
Vaxtım olsaydı, səninlə gələrdim.
keçmiş: B1-07 dərsinə baxın

Yazılış və tələffüz

  • Əvəzliklərdən sonra would adətən qısalır: I'd, you'd, he'd, we'd, they'd /aɪd, juːd, hiːd/. Sondakı /d/ cingiltilidir: onu /t/ kimi karlaşdırmayın, yoxsa I'd eşidilməz olar.
  • wouldn't /ˈwʊdnt/: dodaqları yuvarlaqlaşdırıb /w/ ilə başlayın, azərbaycan dilindəki v kimi alt dodağı dişə toxundurmayın («vudnt» yox). l hərfi oxunmur. /d/ ilə /n/ arasında sait yoxdur. Bu söz adətən vurğulu olur.
  • would you tez danışanda çox vaxt birləşir və /d/ ilə /j/ birlikdə /dʒ/ olur: /ˈwʊdʒu/. What would you do?
  • I'll /aɪl/ və I'd /aɪd/ tez danışanda bir-birinə çox oxşaya bilər. If hissəsindəki feilə qulaq asın: indiki forma → 'll, keçmiş forma → 'd.
  • If I were you ifadəsində were adətən zəif deyilir: /wə/ (UK), /wɚ/ (US).

Qızıl qayda

Xəyali və ya çətin baş verəcək vəziyyət üçün feili bir addım geri çəkin: if + Past Simple, would / could / might + feilin əsas forması. Keçmiş forma keçmiş zamanı yox, reallıqdan uzaqlığı göstərir. Would adətən nəticədə olur, if hissəsində yox.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Mötərizədəki feili düzgün formada yazın və ya tapşırığı yerinə yetirin.

  1. If I (have) a bigger kitchen, I'd cook more.
  2. If she lived in the city, she (not need) a car.
  3. What you (do) if you found a wallet in the street?
  4. If I (be) you, I'd take the job.
  5. We could go to the beach if it (not be) so cold.
  6. Cümlələri if və would ilə birləşdirin: I don't have time, so I don't go to the gym.

B. Məna

Mənaya uyğun cavabı seçin və ya yazın.

  1. Sizcə, sabah yağış yağması çox ehtimaldır. Tamamlayın: If it (rain) tomorrow, we (stay) at home.
  2. Hansı cümlə göstərir ki, danışan iş təklifi gözləmir?
  3. Düzgün cavabı seçin: If you … water to 100 degrees, it boils.
  4. Düzgün cavabı seçin: "If I had a car, I'd drive to work" is about ….

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. If I would know her number, I would call her.
  2. If I had wings, I will fly to work.
  3. I'd tell you if I knew.
  4. If he was taller, he could play in the team.

D. Mətndə

Dialoqu tamamlayın. Mötərizədə feil verilibsə, onu düzgün formada işlədin.

Dream jobs
Ana: What 15 you do if you didn't have to work?
Ben: I'd travel. If I 16 (have) enough money, I'd go to South America first.
Ana: Me too. But if I 17 (be) you, I'd learn some Spanish before you go.
Ben: Good idea. And you? If you 18 (can) choose any job, what would it be?
Ana: I'd open a café. But I 19 (not / leave) my job tomorrow — I like it too much!

E. Sizin növbəniz

Özünüz haqqında ingiliscə yazın.

  1. Həyatınız haqqında cümləni bitirin: If I had more free time, …
  2. Dostunuz deyir: "My boss always gives me extra work." If I were you ilə ona məsləhət verin.
  3. Suala cavab verin: Where would you live if you could live anywhere?

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A2-27 Zero və First Conditional azərbaycanca: if, unless, when ilə şərt cümlələri
    When I (get) home, I'll call you.
  2. A2-27 Zero və First Conditional azərbaycanca: if, unless, when ilə şərt cümlələri
    You'll miss the bus ___ you hurry. …
  3. B1-03 Past Perfect azərbaycanca: «mən gələndə film başlamışdı» ingiliscə
    I didn't recognise her because she (change) so much.
  4. B1-05 Future Continuous azərbaycanca: «Sabah bu vaxt … olacağam» ingiliscə necədir?
    Future Continuous işlədin: Don't call at eight — I (have) dinner then.
Cavablar

A. Quruluş

  1. had
  2. wouldn't need / would not need
  3. would … do
  4. were
  5. weren't / wasn't / were not / was not
  6. If I had time, I would go to the gym. / If I had time, I'd go to the gym. / I would go to the gym if I had time. / I'd go to the gym if I had time.

B. Məna

  1. rains … will stay
  2. If they offered me the job, I'd accept.
  3. heat
  4. now

C. Səhvi tapın

  1. If I knew her number, I would call her. / If I knew her number, I'd call her.
  2. If I had wings, I would fly to work. / If I had wings, I'd fly to work.
  3. ✓ I'd tell you if I knew.
  4. ✓ If he was taller, he could play in the team.

D. Mətndə

  1. would
  2. had
  3. were
  4. could
  5. wouldn't leave / would not leave

E. Sizin növbəniz

  1. If I had more free time, I'd learn to play the piano.
  2. If I were you, I'd talk to her about it.
  3. If I could live anywhere, I'd live by the sea in Portugal.

F. Qarışıq təkrar

  1. get
  2. unless
  3. had changed / 'd changed
  4. will be having
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play