SlowingoQrammatika
B1 9 / 39

Should Have, Could Have, Might Have azərbaycanca: «-malı idin», «-a bilərdin» ingiliscə

Should Have, Could Have, Might Have

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz keçmişdəki peşmançılıq və səhvlərdən (I should have left earlier), əldən çıxmış imkanlardan (We could have won) danışa, insanlara irad bildirə (You could have told me!) və etməyə hazır olduğunuz, amma etmədiyiniz işləri deyə (I would have helped, but…) biləcəksiniz.

Əsas fikir

Futbol matçından sonra oyunçular oyunun təkrarına baxırlar. Videonu saxlayıb deyirlər: «Burada topu ötürməli idim» (Here I should have passed the ball). «Burada qol vura bilərdik» (Here we could have scored). Matç bitib. Heç nə dəyişə bilməz. Amma onlar baş verəni düzgün olanla və ya mümkün olanla müqayisə edirlər.

Modal feil + have + üçüncü forma məhz bunu edir. Keçmişə baxır və onu başqa bir variantla, adətən baş verməmiş variantla müqayisə edir:

  • You should have called. → Zəng etmək düzgün iş idi. Zəng etmədin.
  • You could have called. → Zəng etmək mümkün idi. Zəng etmədin.
  • I would have called, but… → Zəng etməyə hazır idim. Nəsə mane oldu.

Quruluş həmişə eynidir. Modal feil hansı qiymət verdiyinizi göstərir: düzgün iş, mümkün iş və ya etməyə hazır olduğunuz iş. I ilə bu cümlələr çox vaxt peşmançılıq bildirir. You ilə isə çox vaxt iraddır.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində bu mənaların hamısı üçün hazır formalar var və onlar ingilis formalarına çox yaxındır. -malı idim / -məli idim («şarj etməli idim») → should have. -mamalı idim («gec yatmamalı idik») → shouldn't have. -a bilərdin («zəng edə bilərdin!») → could have, irad tonu da eynidir. -ardım, amma … («gələrdim, amma…») → would have.

Tələ ondadır ki, azərbaycan formalarında have sözünə uyğun heç nə yoxdur. Ona görə «deyə bilərdin» asanlıqla could tell, «gələrdim» isə would come olur. Bir də «-malı» şəkilçisini must və ya have to kimi əzbərləmək vərdişi var. Amma must have «yəqin ki» deməkdir, had to isə «məcbur idim» deməkdir. «Daha çox oxumalı idim» (peşmançılıq) → I should have studied more; «Daha çox oxumalı oldum» (məcburiyyət) → I had to study more.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Dünən gecə telefonumu şarj etməli idim.düzgün iş idi, etmədimI should have charged my phone last night.
İmtahandan əvvəl bu qədər gec yatmamalı idik.səhv idi, etdikWe shouldn't have stayed up so late before the exam.
Mənə zəng edə bilərdin!imkan var idi, istifadə etmədinYou could have called me!
Daha da pis ola bilərdi.təhlükə idi, baş vermədiIt could have been much worse.
Məclisinə gələrdim, amma işdə ilişib qalmışdım.hazır idim, nəsə mane olduI would have come to your party, but I was stuck at work.
Daha çox oxumalı oldum.məcburiyyət (oxudum)I had to study more.

Quruluş

modal feil + have + üçüncü forma

FormaMənasıƏslində nə olubNümunə
should have / ought to havedüzgün iş idiadətən: baş verməyibYou should have warned me.
shouldn't have / ought not to havesəhv iş idibaş veribI shouldn't have eaten so much.
could havemümkün idiadətən: baş verməyibWe could have won.
might have (irad)nəzakətli / xeyirxah iş olardıbaş verməyibYou might have said thank you!
would havehazır idimbaş verməyibI would have helped, but I was away.

İnkar və suallar

Nümunə
İnkarYou shouldn't have said that. / We couldn't have done more.
SualShould I have told her? / What could we have done?
Qısa cavablarShould I have called? — Yes, you should (have). / No, you shouldn't (have).

Qısaldılmış və zəif formalar (danışıqda)

YazıdaDanışıqda çox vaxt necə səslənir
should have / should've/ˈʃʊdəv/
could have / could've/ˈkʊdəv/
would have / would've/ˈwʊdəv/
shouldn't have/ˈʃʊdntəv/

İstifadə

1Should have: peşmançılıq və irad

Baş verməmiş düzgün iş üçün should have, baş vermiş səhv iş üçün isə shouldn't have işlədin. I və ya we ilə peşmançılıq, you və başqaları ilə irad bildirir. Ought to have eyni mənadadır, amma az işlənir və daha rəsmidir.

I should have charged my phone last night.
Dünən gecə telefonumu şarj etməli idim.
etmədim, indi peşmanam
You should have asked me before you took my car.
Maşınımı götürməzdən əvvəl məndən soruşmalı idin.
irad
We shouldn't have stayed up so late before the exam.
İmtahandan əvvəl bu qədər gec yatmamalı idik.
gec yatdıq, səhv idi
He shouldn't have shouted at the waiter.
O, ofisiantın üstünə qışqırmamalı idi.
«o» burada kişidir → he
The council ought to have repaired the road years ago.
Bələdiyyə bu yolu çoxdan təmir etməli idi.
ought to have = should have, daha rəsmi

2Could have: istifadə olunmamış imkan

Mümkün olan, amma baş verməyən bir şey üçün could have işlədin: əldən çıxmış imkan və ya baş verməmiş təhlükə.

We could have taken the motorway, but we chose the coast road.
Magistral yolla gedə bilərdik, amma sahil yolunu seçdik.
motorway (UK) = highway (US)
She could have been a professional tennis player.
O, peşəkar tennisçi ola bilərdi.
istedadı var idi, amma tennisçi olmadı
It could have been much worse — at least nobody was hurt.
Daha da pis ola bilərdi. Heç olmasa, heç kim xəsarət almadı.
«heç kim … almadı» → nobody was hurt, tək inkar
I couldn't have done it without your help.
Sənin köməyin olmasaydı, bunu bacara bilməzdim.
sən kömək etdin; köməksiz bu, mümkün olmazdı

3Could have və might have: əsəbi irad

You ilə could have çox vaxt «imkanın var idi, amma istifadə etmədin» deməkdir, eynilə azərbaycancadakı «zəng edə bilərdin!» kimi. Might have da, xüsusən Britaniya ingiliscəsində, kimsə nəzakətli və ya xeyirxah bir iş etməyəndə eyni cür işlənir. Modal feili vurğulayın.

You could have called me!
Mənə zəng edə bilərdin!
«edə bilərdin!» → could have called
They could have cleaned the kitchen before they left.
Getməzdən əvvəl mətbəxi təmizləyə bilərdilər.
You might have warned me about the dog!
Heç olmasa, it barədə məni xəbərdar edəydin!
əsasən UK
He might have said thank you, at least.
Heç olmasa, təşəkkür edə bilərdi.
he → kişi

4Would have: hazır idim, amma nəsə mane oldu

Nəyisə etməyə hazır olduğunuzu və ya planlaşdırdığınızı, amma nəyinsə mane olduğunu demək üçün would have işlədin. Çox vaxt but və ya if hissəsi ilə gəlir B1-07.

I would have come to your party, but I was stuck at work.
Məclisinə gələrdim, amma işdə ilişib qalmışdım.
«gələrdim» keçmiş haqqındadır → would have come
She would have lent you the money — why didn't you ask her?
O, sənə pulu borc verərdi. Niyə ondan istəmədin?
«o» → she
We would have stayed longer, but the hotel was full.
Daha çox qalardıq, amma otel dolu idi.
I'd have called you if I'd had your number.
Nömrən məndə olsaydı, sənə zəng edərdim.
I'd have = I would have; I'd had = I had had

5Keçmiş seçimlər haqqında sual

Düzgün seçim və ya başqa imkanlar haqqında soruşmaq üçün should I have…? və what could I have…? işlədin.

Should I have told her the truth?
Ona həqiqəti deməli idim?
her → qadın
What else could we have done?
Başqa nə edə bilərdik?
Do you think I should have accepted the offer?
Səncə, təklifi qəbul etməli idim?

Tez-tez edilən səhvlər

❌You should called me.
✅You should have called me.
Keçmiş: should + have + üçüncü forma.
❌I should have went to bed earlier.
✅I should have gone to bed earlier.
Üçüncü forma (gone), Past Simple (went) yox.
❌I should of known.
✅I should have known.
should've «should of» kimi səslənir, amma söz have sözüdür.
❌You shouldn't have tell him.
✅You shouldn't have told him.
have + üçüncü forma.
❌We could to have won.
✅We could have won.
could + have + üçüncü forma, to olmadan.
⚠️You could tell me! (keçmiş vəziyyət haqqında)
✅You could have told me!
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma "You could tell me" «indi mənə deyə bilərsən» deməkdir. Keçmişdə əldən çıxmış imkan üçün could have işlədin.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «-malı idin» → must have. «-malı = must» kimi əzbərləyən öyrənən «Bizə deməli idi» cümləsini must have told ilə çevirir. Amma must have + üçüncü forma keçmiş haqqında təxmindir: «yəqin ki, deyib» B2-06. Edilməmiş düzgün iş üçün should have işlədin.

⚠️(Kamran məclisə gəlmədi və heç kimə xəbər vermədi.) Kamran must have told us he wasn't coming.
✅Kamran should have told us he wasn't coming.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma must have «Kamran yəqin ki, bizə deyib» mənasını verir.

2. «Daha çox oxumalı idim» → had to. Had to keçmişdəki məcburiyyətdir və adətən iş görülüb: «oxumalı oldum (və oxudum)». Peşmançılıq bildirən «-malı idim» isə işin görülmədiyini deyir. Burada should have lazımdır.

⚠️(Nigar imtahandan kəsildi.) Nigar says she had to prepare more for the exam.
✅Nigar says she should have prepared more for the exam.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma had to «hazırlaşmağa məcbur idi (və hazırlaşdı)» deməkdir; peşmançılıq üçün should have.

3. «-a bilərdin!» → could + feilin əsas forması. «Bizə tıxac barədə xəbər verə bilərdin!» cümləsində have sözünə uyğun heç nə yoxdur, ona görə could warn alınır. Bu, «indi xəbər verə bilərsən» kimi səslənir. Keçmişdə istifadə olunmamış imkan və irad üçün could have + üçüncü forma işlədin.

⚠️Tural, you could warn us about the traffic!
✅Tural, you could have warned us about the traffic!
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma could warn indi və ya ümumi bacarıq haqqındadır; keçmişə irad üçün could have warned.

4. «-ardı» → would + feilin əsas forması. «Rəşad velosipedini pulsuz təmir edərdi, niyə ondan xahiş etmədin?» Burada «edərdi» keçmiş haqqındadır: Rəşad hazır idi, amma xahiş edən olmadı. İngiliscədə keçmiş üçün would have + üçüncü forma lazımdır.

⚠️(Keçən həftə velosipediniz xarab idi.) Rashad would fix your bike for free. Why didn't you ask him?
✅Rashad would have fixed your bike for free. Why didn't you ask him?
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma would fix indi haqqındadır («indi də pulsuz təmir edər»); keçmişdəki hazırlıq üçün would have fixed.

Qarışdırmayın

should have və should — should + feilin əsas forması indi və ya gələcək üçün məsləhət verir A2-21; should have + üçüncü forma isə geriyə baxır. Azərbaycancada da fərq aydındır: «zəng etməlisən» və «zəng etməli idin».

You should call her.
Ona zəng etməlisən.
indiki məsləhət
You should have called her.
Ona zəng etməli idin.
artıq gecdir: zəng etmədin

İrad bildirən should have və gözlənti bildirən should have — Should have «bu gözlənilirdi və yəqin ki, baş verib (və ya baş verməməsinə təəccüblənirəm)» mənasında da işlənə bilər. Mənanı vəziyyət həll edir. Azərbaycancadakı «-malı idi» də eyni cür işləyir.

You should have checked the dates.
Tarixləri yoxlamalı idin.
irad: yoxlamadın
The parcel should have arrived by now.
Bağlama artıq gəlməli idi.
gözlənti: yəqin ki, gəlib, və ya gəlməməsinə təəccüblənirəm

could have (əldən çıxmış imkan) və could have (keçmiş haqqında təxmin) — could have və might have keçmişdə nə baş verdiyini təxmin etmək üçün də işlənir. Bu istifadə B2-06 dərsində öyrədilir.

You could have died!
Ölə bilərdin!
mümkün idi, amma olmadı
He could have taken the bus — I don't know how he got here.
Ola bilsin, avtobusla gəlib. Bilmirəm, bura necə gəlib.
təxmin: B2-06 dərsinə baxın

I should have… və I wish I had… — Hər ikisi peşmançılıq bildirir. I wish I had… B2-04 dərsində öyrədilir.

I should have saved more money.
Daha çox pul yığmalı idim.
düzgün iş idi
I wish I had saved more money.
Kaş daha çox pul yığaydım.
təəssüf edirəm ki, yığmadım: B2-04 dərsinə baxın

Yazılış və tələffüz

  • Bütün bu formalarda have adətən zəif deyilir: should have /ˈʃʊdəv/, could have /ˈkʊdəv/, would have /ˈwʊdəv/, might have /ˈmaɪtəv/. Sondakı /v/ çox qısadır, amma itmir.
  • should, could, would sözlərində l hərfi oxunmur. Ortadakı /ʊ/ qısadır: onu uzadıb food sözündəki /uː/ səsinə çevirməyin.
  • should sözünün ilk səsi /ʃ/ azərbaycan dilindəki ş səsinə çox yaxındır. would sözündə isə /w/ dodaqları yuvarlaqlaşdırmaqla deyilir, azərbaycan dilindəki v kimi yox.
  • shouldn't have /ˈʃʊdntəv/: tez danışıqda t çox vaxt tam deyilmir.
  • Heç vaxt should of, could of, would of, might of yazmayın. should have və ya should've yazın.
  • İrad bildirəndə modal feili vurğulayın: You COULD have told me! You SHOULD have asked.

Qızıl qayda

should / could / might / would + have + üçüncü forma geriyə baxır və real keçmişi başqa bir variantla müqayisə edir: düzgün iş (should), mümkün iş (could), nəzakətli iş (might) və ya etməyə hazır olduğunuz iş (would). Adətən o başqa variant baş verməyib; shouldn't have ilə isə səhv iş baş verib.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Mötərizədəki sözlərlə düzgün formanı yazın və ya cümləni yenidən yazın.

  1. I failed the test. I (should / study) more.
  2. You (could / tell) me the meeting was cancelled!
  3. I (would / help) you, but I was abroad.
  4. My head hurts. I (shouldn't / drink) so much coffee.
  5. shouldn't have ilə yenidən yazın: It was a mistake to eat that third piece of cake.
  6. should have ilə yenidən yazın: It was a mistake not to bring a coat.

B. Məna

Mənaya uyğun cavabı seçin və ya yazın.

  1. "We could have won." Onlar qalib gəldilər?
  2. "I shouldn't have said that." Danışan bunu deyib?
  3. Həqiqətən orada olmaq istəyirdim. Düzgün cavabı seçin: I … come to your wedding, but I was in hospital.
  4. Düzgün cavabı seçin: You … see a doctor about that cough — go today.

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. You should have went to the meeting.
  2. She should of asked for directions.
  3. It could have been much worse.
  4. I would have call you, but my phone was dead.

D. Mətndə

Dialoqu tamamlayın. Mötərizədəki sözlərlə düzgün formanı yazın.

After the party
Jo: The party was a disaster. I 15 (shouldn't / invite) so many people. The flat was too small.
Max: Yes, and you 16 (should / buy) more food. It finished in an hour!
Jo: I know. And Tim was so rude. He 17 (might / say) thank you, at least.
Max: True. And you 18 (could / ask) me for help! I 19 (would / come) early.

E. Sizin növbəniz

Özünüz haqqında ingiliscə yazın.

  1. Keçən həftədən peşman olduğunuz bir şey haqqında should have və ya shouldn't have ilə yazın.
  2. Dostunuz sizə çox maraqlı bir konsert haqqında deməyib. could have ilə irad bildirin.
  3. Etməyə hazır olduğunuz, amma edə bilmədiyiniz bir şey haqqında cümlə yazın.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. B1-07 Third Conditional azərbaycanca: «Bilsəydim, kömək edərdim» keçmiş haqqında
    If I (know) about the traffic, I would have taken the train.
  2. A2-21 Should və Ought To azərbaycanca: ingiliscə necə məsləhət veririk?
    I think you ___ talk to your boss about it. …
  3. A2-16 Present Perfect azərbaycanca: Have you ever…? Həyat təcrübəsi, been və gone
    Have you ever (break) a bone?
  4. B1-08 I Wish və If Only azərbaycanca: «Kaş …» ingiliscə necə deyilir? Wish və hope fərqi
    I wish I (can) speak Japanese.
Cavablar

A. Quruluş

  1. should have studied / should've studied
  2. could have told / could've told
  3. would have helped / 'd have helped / would've helped
  4. shouldn't have drunk / should not have drunk
  5. I shouldn't have eaten that third piece of cake.
  6. I should have brought a coat. / We should have brought a coat.

B. Məna

  1. No
  2. Yes
  3. would have
  4. should

C. Səhvi tapın

  1. You should have gone to the meeting.
  2. She should have asked for directions. / She should've asked for directions.
  3. ✓ It could have been much worse.
  4. I would have called you, but my phone was dead. / I'd have called you, but my phone was dead.

D. Mətndə

  1. shouldn't have invited
  2. should have bought / should've bought
  3. might have said / might've said
  4. could have asked / could've asked
  5. would have come / 'd have come / would've come

E. Sizin növbəniz

  1. I shouldn't have stayed up so late on Sunday. I should have gone to bed at ten.
  2. You could have told me about the concert! I would have loved to go.
  3. I would have helped you move, but I was working all weekend.

F. Qarışıq təkrar

  1. had known / 'd known
  2. should
  3. broken
  4. could
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play