Should Have, Could Have, Might Have azərbaycanca: «-malı idin», «-a bilərdin» ingiliscə
Should Have, Could Have, Might Have
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz keçmişdəki peşmançılıq və səhvlərdən (I should have left earlier), əldən çıxmış imkanlardan (We could have won) danışa, insanlara irad bildirə (You could have told me!) və etməyə hazır olduğunuz, amma etmədiyiniz işləri deyə (I would have helped, but…) biləcəksiniz.
Əsas fikir
Futbol matçından sonra oyunçular oyunun təkrarına baxırlar. Videonu saxlayıb deyirlər: «Burada topu ötürməli idim» (Here I should have passed the ball). «Burada qol vura bilərdik» (Here we could have scored). Matç bitib. Heç nə dəyişə bilməz. Amma onlar baş verəni düzgün olanla və ya mümkün olanla müqayisə edirlər.
Modal feil + have + üçüncü forma məhz bunu edir. Keçmişə baxır və onu başqa bir variantla, adətən baş verməmiş variantla müqayisə edir:
- You should have called. → Zəng etmək düzgün iş idi. Zəng etmədin.
- You could have called. → Zəng etmək mümkün idi. Zəng etmədin.
- I would have called, but… → Zəng etməyə hazır idim. Nəsə mane oldu.
Quruluş həmişə eynidir. Modal feil hansı qiymət verdiyinizi göstərir: düzgün iş, mümkün iş və ya etməyə hazır olduğunuz iş. I ilə bu cümlələr çox vaxt peşmançılıq bildirir. You ilə isə çox vaxt iraddır.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində bu mənaların hamısı üçün hazır formalar var və onlar ingilis formalarına çox yaxındır. -malı idim / -məli idim («şarj etməli idim») → should have. -mamalı idim («gec yatmamalı idik») → shouldn't have. -a bilərdin («zəng edə bilərdin!») → could have, irad tonu da eynidir. -ardım, amma … («gələrdim, amma…») → would have.
Tələ ondadır ki, azərbaycan formalarında have sözünə uyğun heç nə yoxdur. Ona görə «deyə bilərdin» asanlıqla could tell, «gələrdim» isə would come olur. Bir də «-malı» şəkilçisini must və ya have to kimi əzbərləmək vərdişi var. Amma must have «yəqin ki» deməkdir, had to isə «məcbur idim» deməkdir. «Daha çox oxumalı idim» (peşmançılıq) → I should have studied more; «Daha çox oxumalı oldum» (məcburiyyət) → I had to study more.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Dünən gecə telefonumu şarj etməli idim. | düzgün iş idi, etmədim | I should have charged my phone last night. |
| İmtahandan əvvəl bu qədər gec yatmamalı idik. | səhv idi, etdik | We shouldn't have stayed up so late before the exam. |
| Mənə zəng edə bilərdin! | imkan var idi, istifadə etmədin | You could have called me! |
| Daha da pis ola bilərdi. | təhlükə idi, baş vermədi | It could have been much worse. |
| Məclisinə gələrdim, amma işdə ilişib qalmışdım. | hazır idim, nəsə mane oldu | I would have come to your party, but I was stuck at work. |
| Daha çox oxumalı oldum. | məcburiyyət (oxudum) | I had to study more. |
Quruluş
modal feil + have + üçüncü forma
| Forma | Mənası | Əslində nə olub | Nümunə |
|---|---|---|---|
| should have / ought to have | düzgün iş idi | adətən: baş verməyib | You should have warned me. |
| shouldn't have / ought not to have | səhv iş idi | baş verib | I shouldn't have eaten so much. |
| could have | mümkün idi | adətən: baş verməyib | We could have won. |
| might have (irad) | nəzakətli / xeyirxah iş olardı | baş verməyib | You might have said thank you! |
| would have | hazır idim | baş verməyib | I would have helped, but I was away. |
İnkar və suallar
| Nümunə | |
|---|---|
| İnkar | You shouldn't have said that. / We couldn't have done more. |
| Sual | Should I have told her? / What could we have done? |
| Qısa cavablar | Should I have called? — Yes, you should (have). / No, you shouldn't (have). |
Qısaldılmış və zəif formalar (danışıqda)
| Yazıda | Danışıqda çox vaxt necə səslənir |
|---|---|
| should have / should've | /ˈʃʊdəv/ |
| could have / could've | /ˈkʊdəv/ |
| would have / would've | /ˈwʊdəv/ |
| shouldn't have | /ˈʃʊdntəv/ |
İstifadə
1Should have: peşmançılıq və irad
Baş verməmiş düzgün iş üçün should have, baş vermiş səhv iş üçün isə shouldn't have işlədin. I və ya we ilə peşmançılıq, you və başqaları ilə irad bildirir. Ought to have eyni mənadadır, amma az işlənir və daha rəsmidir.
2Could have: istifadə olunmamış imkan
Mümkün olan, amma baş verməyən bir şey üçün could have işlədin: əldən çıxmış imkan və ya baş verməmiş təhlükə.
3Could have və might have: əsəbi irad
You ilə could have çox vaxt «imkanın var idi, amma istifadə etmədin» deməkdir, eynilə azərbaycancadakı «zəng edə bilərdin!» kimi. Might have da, xüsusən Britaniya ingiliscəsində, kimsə nəzakətli və ya xeyirxah bir iş etməyəndə eyni cür işlənir. Modal feili vurğulayın.
4Would have: hazır idim, amma nəsə mane oldu
Nəyisə etməyə hazır olduğunuzu və ya planlaşdırdığınızı, amma nəyinsə mane olduğunu demək üçün would have işlədin. Çox vaxt but və ya if hissəsi ilə gəlir B1-07.
5Keçmiş seçimlər haqqında sual
Düzgün seçim və ya başqa imkanlar haqqında soruşmaq üçün should I have…? və what could I have…? işlədin.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «-malı idin» → must have. «-malı = must» kimi əzbərləyən öyrənən «Bizə deməli idi» cümləsini must have told ilə çevirir. Amma must have + üçüncü forma keçmiş haqqında təxmindir: «yəqin ki, deyib» B2-06. Edilməmiş düzgün iş üçün should have işlədin.
2. «Daha çox oxumalı idim» → had to. Had to keçmişdəki məcburiyyətdir və adətən iş görülüb: «oxumalı oldum (və oxudum)». Peşmançılıq bildirən «-malı idim» isə işin görülmədiyini deyir. Burada should have lazımdır.
3. «-a bilərdin!» → could + feilin əsas forması. «Bizə tıxac barədə xəbər verə bilərdin!» cümləsində have sözünə uyğun heç nə yoxdur, ona görə could warn alınır. Bu, «indi xəbər verə bilərsən» kimi səslənir. Keçmişdə istifadə olunmamış imkan və irad üçün could have + üçüncü forma işlədin.
4. «-ardı» → would + feilin əsas forması. «Rəşad velosipedini pulsuz təmir edərdi, niyə ondan xahiş etmədin?» Burada «edərdi» keçmiş haqqındadır: Rəşad hazır idi, amma xahiş edən olmadı. İngiliscədə keçmiş üçün would have + üçüncü forma lazımdır.
Qarışdırmayın
should have və should — should + feilin əsas forması indi və ya gələcək üçün məsləhət verir A2-21; should have + üçüncü forma isə geriyə baxır. Azərbaycancada da fərq aydındır: «zəng etməlisən» və «zəng etməli idin».
İrad bildirən should have və gözlənti bildirən should have — Should have «bu gözlənilirdi və yəqin ki, baş verib (və ya baş verməməsinə təəccüblənirəm)» mənasında da işlənə bilər. Mənanı vəziyyət həll edir. Azərbaycancadakı «-malı idi» də eyni cür işləyir.
could have (əldən çıxmış imkan) və could have (keçmiş haqqında təxmin) — could have və might have keçmişdə nə baş verdiyini təxmin etmək üçün də işlənir. Bu istifadə B2-06 dərsində öyrədilir.
I should have… və I wish I had… — Hər ikisi peşmançılıq bildirir. I wish I had… B2-04 dərsində öyrədilir.
Yazılış və tələffüz
- Bütün bu formalarda have adətən zəif deyilir: should have /ˈʃʊdəv/, could have /ˈkʊdəv/, would have /ˈwʊdəv/, might have /ˈmaɪtəv/. Sondakı /v/ çox qısadır, amma itmir.
- should, could, would sözlərində l hərfi oxunmur. Ortadakı /ʊ/ qısadır: onu uzadıb food sözündəki /uː/ səsinə çevirməyin.
- should sözünün ilk səsi /ʃ/ azərbaycan dilindəki ş səsinə çox yaxındır. would sözündə isə /w/ dodaqları yuvarlaqlaşdırmaqla deyilir, azərbaycan dilindəki v kimi yox.
- shouldn't have /ˈʃʊdntəv/: tez danışıqda t çox vaxt tam deyilmir.
- Heç vaxt should of, could of, would of, might of yazmayın. should have və ya should've yazın.
- İrad bildirəndə modal feili vurğulayın: You COULD have told me! You SHOULD have asked.
Qızıl qayda
should / could / might / would + have + üçüncü forma geriyə baxır və real keçmişi başqa bir variantla müqayisə edir: düzgün iş (should), mümkün iş (could), nəzakətli iş (might) və ya etməyə hazır olduğunuz iş (would). Adətən o başqa variant baş verməyib; shouldn't have ilə isə səhv iş baş verib.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki sözlərlə düzgün formanı yazın və ya cümləni yenidən yazın.
-
I failed the test. I (should / study) more.
-
You (could / tell) me the meeting was cancelled!
-
I (would / help) you, but I was abroad.
-
My head hurts. I (shouldn't / drink) so much coffee.
-
shouldn't have ilə yenidən yazın: It was a mistake to eat that third piece of cake.
-
should have ilə yenidən yazın: It was a mistake not to bring a coat.
B. Məna
Mənaya uyğun cavabı seçin və ya yazın.
-
"We could have won." Onlar qalib gəldilər?
-
"I shouldn't have said that." Danışan bunu deyib?
-
Həqiqətən orada olmaq istəyirdim. Düzgün cavabı seçin: I … come to your wedding, but I was in hospital.in hospital (UK); in the hospital (US)
-
Düzgün cavabı seçin: You … see a doctor about that cough — go today.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
You should have went to the meeting.
-
She should of asked for directions.
-
It could have been much worse.
-
I would have call you, but my phone was dead.
D. Mətndə
Dialoqu tamamlayın. Mötərizədəki sözlərlə düzgün formanı yazın.
Jo: The party was a disaster. I 15 (shouldn't / invite) so many people. The flat was too small.
Max: Yes, and you 16 (should / buy) more food. It finished in an hour!
Jo: I know. And Tim was so rude. He 17 (might / say) thank you, at least.
Max: True. And you 18 (could / ask) me for help! I 19 (would / come) early.
E. Sizin növbəniz
Özünüz haqqında ingiliscə yazın.
-
Keçən həftədən peşman olduğunuz bir şey haqqında should have və ya shouldn't have ilə yazın.
-
Dostunuz sizə çox maraqlı bir konsert haqqında deməyib. could have ilə irad bildirin.
-
Etməyə hazır olduğunuz, amma edə bilmədiyiniz bir şey haqqında cümlə yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B1-07 Third Conditional azərbaycanca: «Bilsəydim, kömək edərdim» keçmiş haqqında If I (know) about the traffic, I would have taken the train.
-
A2-21 Should və Ought To azərbaycanca: ingiliscə necə məsləhət veririk? I think you ___ talk to your boss about it. …
-
A2-16 Present Perfect azərbaycanca: Have you ever…? Həyat təcrübəsi, been və gone Have you ever (break) a bone?
-
B1-08 I Wish və If Only azərbaycanca: «Kaş …» ingiliscə necə deyilir? Wish və hope fərqi I wish I (can) speak Japanese.
Cavablar
A. Quruluş
- should have studied / should've studied
- could have told / could've told
- would have helped / 'd have helped / would've helped
- shouldn't have drunk / should not have drunk
- I shouldn't have eaten that third piece of cake.
- I should have brought a coat. / We should have brought a coat.
B. Məna
- No
- Yes
- would have
- should
C. Səhvi tapın
- You should have gone to the meeting.
- She should have asked for directions. / She should've asked for directions.
- ✓ It could have been much worse.
- I would have called you, but my phone was dead. / I'd have called you, but my phone was dead.
D. Mətndə
- shouldn't have invited
- should have bought / should've bought
- might have said / might've said
- could have asked / could've asked
- would have come / 'd have come / would've come
E. Sizin növbəniz
- I shouldn't have stayed up so late on Sunday. I should have gone to bed at ten.
- You could have told me about the concert! I would have loved to go.
- I would have helped you move, but I was working all weekend.
F. Qarışıq təkrar
- had known / 'd known
- should
- broken
- could
