Subject-verb agreement: news is, police are – samræmi frumlags og sagnar á ensku
Subject-Verb Agreement: Tricky Nouns
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund velurðu sögn í eintölu eða fleirtölu af öryggi, líka á eftir erfiðum frumlögum: óteljanlegum nafnorðum eins og news og advice, nafnorðum sem eru alltaf í fleirtölu eins og police og clothes, safnheitum eins og team, orðunum everyone og each, neither… nor, one of the… og magni eins og ten dollars.
Aðalatriðið
Grunnreglan er einföld: frumlag í eintölu fær sögn í eintölu (The car is), frumlag í fleirtölu fær sögn í fleirtölu (The cars are). Vandinn er að það er ekki alltaf hægt að treysta útliti nafnorðsins.
News endar á -s en er eintala. Police hefur ekkert -s en er fleirtala. Ten kilometres lítur út eins og fleirtala, en við hugsum um það sem eina vegalengd.
Hugsaðu þér að sögnin telji höfuð. Hún lítur ekki á hvernig frumlagið er skrifað. Hún spyr: lítur enskan á þetta sem einn hlut eða marga hluti? Lærðu hópana í þessari kennslustund og þá veistu svarið. Þar sem notkunin er tvenns konar – til dæmis með safnheitum í breskri og bandarískri ensku – lærirðu báða möguleikana.
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar: á íslensku sambeygist sögnin frumlaginu eins og á ensku – „hann býr“, „þau búa“, „er“ og „eru“. Það er þér því eðlilegt að velja á milli eintölu og fleirtölu. Gildran liggur annars staðar: sama hugtakið er oft í annarri tölu á íslensku en á ensku. „Fréttir“, „upplýsingar“, „peningar“, „húsgögn“, „rannsóknir“, „framfarir“ og „sannanir“ eru í fleirtölu á íslensku, en news, information, money, furniture, research, progress og evidence eru óteljanleg og fá sögn í eintölu. Og öfugt: „lögreglan“, „fólk“ og „starfsfólkið“ eru eintöluorð á íslensku, en police og people eru alltaf fleirtala og staff getur verið það.
Á mörgum stöðum er þetta eins. „Föt“, „buxur“, „gleraugu“, „vörur“ og „nautgripir“ eru í fleirtölu eins og clothes, trousers, glasses, goods og cattle. „Farangur“ og „búnaður“ eru í eintölu eins og luggage og equipment. Og „einn af vinum mínum býr…“ fylgir orðinu „einn“, eins og one of my friends lives. „Allir“ er hins vegar fleirtala á íslensku („allir eru komnir“), en everyone er eintala. Loks segjum við oft „Tíu dollarar eru mikið“ í fleirtölu, en á ensku er magn sem ein heild í eintölu: Ten dollars is a lot.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Fréttirnar eru klukkan sex. | The news is on at six. | „fréttir“ er fleirtala, news eintala |
| Upplýsingarnar á vefsíðunni eru úreltar. | The information on the website is out of date. | „upplýsingar“ er fleirtala, information óteljanlegt |
| Öll húsgögnin hér eru notuð. | All the furniture in this room is second-hand. | „húsgögn“ er fleirtala, furniture óteljanlegt |
| Lögreglan leitar að tveimur mönnum. | The police are looking for two men. | „lögreglan“ er eintala, police fleirtala |
| Fólk hefur sífellt meiri áhuga á rafbílum. | People are getting more interested in electric cars. | „fólk“ er eintala, people fleirtala |
| Fötin mín eru enn blaut. | My clothes are still wet. | fleirtala í báðum málum – hér er þetta eins |
| Fjölskyldan mín býr í litlum bæ. | My family lives in a small town. | eintala eins og á íslensku; í breskri ensku líka My family are… |
| Allir eru velkomnir. | Everyone is welcome to join. | „allir“ er fleirtala, everyone eintala |
| Einn af samstarfsmönnum mínum talar fimm tungumál. | One of my colleagues speaks five languages. | sögnin fylgir „einn“ – hér er þetta eins |
| Tíu dollarar eru mikið fyrir samloku. | Ten dollars is a lot for a sandwich. | magn sem ein heild → eintala á ensku |
Í stuttu máli: treystu ekki íslensku tölunni – „fréttir“, „upplýsingar“ og „allir“ verða eintala á ensku, „lögreglan“ og „fólk“ verða fleirtala.
Form
| Tegund frumlags | Sögn | Dæmi |
|---|---|---|
| óteljanleg nafnorð (líka með -s eða sem líta út fyrir að vera teljanleg) | eintala | news, information, advice, furniture, luggage, equipment, research, homework, progress |
| nafnorð sem eru alltaf í fleirtölu | fleirtala | police, cattle, clothes, goods, belongings, trousers, scissors, glasses (= gleraugu), surroundings |
| safnheiti (hópur) | eintala (UK og US) eða fleirtala (aðallega UK) | family, team, government, staff, company, audience, committee, class |
| everyone, everybody, someone, nobody, each, every + nafnorð | eintala | Everyone is… Each student has… |
| neither… nor / either… or | sambeygist nær frumlaginu | Neither the manager nor the workers are… |
| one of the + nafnorð í fleirtölu | eintala (fylgir one) | One of my friends lives in Rome. |
| magn af peningum, tíma, vegalengd eða þyngd sem ein heild | eintala | Ten dollars is enough. Two hours is a long time. |
Singular they
| Frumlag | Fornafn | Sögn |
|---|---|---|
| everyone, someone, nobody; manneskja þegar kyn er óþekkt eða skiptir ekki máli | they / their / them | með they alltaf fleirtölumynd: Someone left their umbrella. Tell them they're welcome. |
Notkun
1Óteljanleg nafnorð: sögn í eintölu
Sum nafnorð enda á -s eða líta út fyrir að vera teljanleg, en eru óteljanleg á ensku A1-24. Þau fá sögn í eintölu, fá ekki a / an og hafa enga fleirtölu. Ef þú vilt telja notarðu a piece of / an item of. Námsgreinar sem enda á -ics eru líka í eintölu: Physics was my favourite subject. Sama gildir um maths (UK) / math (US). Á íslensku eru mörg þessara orða í fleirtölu – þar liggur hættan.
2Nafnorð sem eru alltaf í fleirtölu
Sum nafnorð eru alltaf í fleirtölu. Police og cattle hafa ekkert -s en fá sögn í fleirtölu. Í fleirtölu eru líka clothes, goods, belongings og hlutir úr tveimur hlutum eins og trousers, scissors og glasses (= gleraugu) (en a pair of glasses is). People er einfaldlega óreglulega fleirtalan af person og fær því líka sögn í fleirtölu – þótt „fólk“ sé eintöluorð á íslensku.
3Safnheiti: eintala eða fleirtala
Safnheiti nefnir hóp. Í bandarískri ensku fær það venjulega sögn í eintölu. Í breskri ensku getur sögnin verið í eintölu (hópurinn sem ein heild) eða í fleirtölu (meðlimirnir hver fyrir sig). Á íslensku eru „fjölskyldan“, „liðið“, „ríkisstjórnin“ og „starfsfólkið“ í eintölu, svo eintalan er þér eðlileg. Haltu þig við sama valið innan sömu setningar (The team is proud of its… / The team are proud of their…).
4Everyone, each, every: sögn í eintölu; singular they
Everyone, everybody, someone, nobody, each og every + nafnorð fá sögn í eintölu, jafnvel þótt þau merki marga. Íslenska „allir“ fær sögn í fleirtölu („allir komu“), en everyone ekki. Fornafnið sem vísar aftur til þeirra er venjulega they / their / them („singular they“). Með they er sögnin alltaf í fleirtölumynd (they are), jafnvel þegar það merkir eina manneskju. Á íslensku leysum við þetta oft með „sinn“: „Einhver gleymdi símanum sínum“ – það segir ekkert um kyn, og á ensku gerir their það sama. Ef each kemur á eftir frumlagi í fleirtölu er sögnin í fleirtölu: They each have a key.
5Neither… nor / either… or; one of the…
Með neither… nor og either… or sambeygist sögnin því frumlagi sem er nær henni. (Í óformlegu tali heyrist líka fleirtala þegar bæði frumlögin eru í eintölu: Neither Anna nor Leo are coming.) Í one of the + nafnorð í fleirtölu sambeygist sögnin orðinu one og er því í eintölu. Hér er þetta eins á íslensku: „einn af vinum mínum býr…“.
6Magn sem ein heild
Þegar magn af peningum, tíma, vegalengd eða þyngd er hugsað sem ein heild notarðu sögn í eintölu. Á íslensku segjum við oft „Tíu dollarar eru mikið“ eða „Fimm kílómetrar eru hæfileg vegalengd“, í fleirtölu. Á ensku er eintalan reglan.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Upplýsingarnar voru“, „miklar framfarir“ → the information were, progresses. Á íslensku eru „upplýsingar“, „fréttir“, „framfarir“, „rannsóknir“ og „sannanir“ í fleirtölu, og sögnin líka. Enska information, news, progress, research og evidence eru óteljanleg: ekkert -s og sögnin í eintölu. Ef þú þarft að telja segirðu a piece of information eða studies.
2. „Lögreglan var…“ → the police was. Á íslensku er „lögreglan“ eintöluorð og sögnin í eintölu: „lögreglan var á staðnum“, „lögreglan hefur beðið fólk…“. Enska police merkir lögreglumennina og fær alltaf sögn í fleirtölu – í nútíð, þátíð og með have.
3. „Fólkið er“ → the people is. Á íslensku er „fólk“ eintöluorð: „Fólkið í götunni er vingjarnlegt“, „Fólk kemur hingað alls staðar að.“ Enska people er fleirtalan af person: alltaf people are, people were, people come.
4. „Allir í kórnum þurfa…“ → everyone have to. Á íslensku er „allir“ fleirtala: „allir þurfa“, „allir voru“. Enska everyone / everybody er málfræðilega eintala, þótt það merki marga. Fornafnið á eftir getur verið their, en sögnin strax á eftir everyone er í eintölu.
5. „25 kílómetrar eru…“ → 25 kilometres are. Á íslensku er magn oft í fleirtölu: „Tíu þúsund krónur eru mikið“, „Tveir tímar eru nóg.“ Á ensku er magn sem ein heild – peningar, tími, vegalengd, þyngd – venjulega í eintölu.
Ekki rugla saman
a number of og the number of – sögn í fleirtölu eða sögn í eintölu. Sjá B2-19.
people, persons og peoples – People er venjuleg fleirtala af person. Persons er mjög formlegt eða lagamál. A people / peoples merkir þjóð eða þjóðir.
both… and og neither… nor – Both… and fær alltaf sögn í fleirtölu; neither… nor fylgir því frumlagi sem er nær. Sjá B1-30.
none of + nafnorð í fleirtölu – bæði eintala og fleirtala eru möguleg; sjá B1-30. Um samræmi með the majority, one in five og a total of sjá C2-07.
Stafsetning og framburður
- news /njuːz/ (UK), /nuːz/ (US): í lokin er raddað /z/, en það er ekki fleirtöluending. Í íslensku er ekkert /z/; láttu raddböndin titra eins og suð í flugu.
- clothes /kləʊðz/ (UK), /kloʊðz/ (US): góðu fréttirnar eru að /ð/ er íslenska hljóðið ð. Á eftir því kemur raddað /z/. Í hröðu tali hljómar orðið oft eins og close /kləʊz/.
- police /pəˈliːs/: áherslan er á seinna atkvæðinu og fyrra atkvæðið er veikt /pə/. Á íslensku er áherslan alltaf á fyrsta atkvæði, en hér rís röddin fyrst á öðru atkvæði.
- furniture /ˈfɜːnɪtʃə/ (UK), /ˈfɝːnɪtʃɚ/ (US): /ɜː/ er hvorki ö né e – hafðu varirnar slakar og ókringdar. Í miðjunni er /tʃ/, ekki „tj“.
- luggage /ˈlʌɡɪdʒ/: stutt, opið /ʌ/ (ekki u) og /dʒ/ í lokin, raddað eins og í job.
Gullna reglan
Sögnin fylgir merkingunni, ekki útlitinu: einn hlutur → eintala, margir hlutir → fleirtala. Lærðu erfiðu hópana: news / advice / information (eintala), police / clothes / people (fleirtala), team / family (eintala, í breskri ensku líka fleirtala), everyone / each (eintala), magn sem ein heild (eintala). Og mundu: „fréttir“, „upplýsingar“ og „allir“ eru fleirtala á íslensku, en news, information og everyone eru eintala; „lögreglan“ og „fólk“ eru eintala, en police og people fleirtala.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttri mynd sagnarinnar.
-
The information you sent ___ … very useful.
-
The police ___ … closed the road.
-
Everybody (know) the answer.
-
One of the windows (be) broken.
-
Two hours (be) too long to wait.
-
Someone has left coat in the hall. (við vitum ekki hver)
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Veldu rétta svarið: Neither the teacher nor the students … ready.
-
Veldu rétta svarið: Either my parents or my aunt … coming to the concert.
-
Hvor setningin lítur á liðið sem einstaka leikmenn (bresk enska)?
-
Veldu rétta svarið: Economics … my favourite subject.
-
Veldu rétta svarið: Each of the rooms … a balcony.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
We bought some new furnitures for the flat.flat (UK) = apartment (US)
-
My trousers is too short.
-
The news were shocking.
-
My family lives in a small town.
D. Í samhengi
Fylltu í skilaboðin með réttum myndum sagnanna í svigunum.
Hi Sam, moving day was chaos! All our furniture 16 (be) still in boxes, and our luggage 17 (not / arrive) yet. The neighbours 18 (be) friendly, though — everyone 19 (have) offered to help. One of them 20 (work) as a builder! The bad news 21 (be) that the internet doesn't work. Neither the router nor the cables 22 (seem) to be the problem.
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku.
-
Skrifaðu tvær setningar um fjölskylduna þína eða lið sem þú þekkir: aðra með sögn í eintölu og hina með sögn í fleirtölu.
-
Skrifaðu setningu um peningaupphæð eða tíma með sögn í eintölu.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
B2-19 Few eða a few? Magnorð á ensku: little, a little, a number of og most of A number of students ___ … complained.
-
B1-30 Both, either, neither, all, none, each og every á ensku Both Anna and Leo ___ … coming.
-
A1-24 Teljanleg og óteljanleg nafnorð á ensku: some, any, much, many Can you give me some ___ … about the course?
Svör
A. Form
- was
- have
- knows
- is / was
- is
- their / his or her
B. Merking
- were
- is
- The team are arguing about who should be captain.
- is
- has
C. Finndu villuna
- We bought some new furniture for the flat. / We bought some new pieces of furniture for the flat.
- My trousers are too short.
- The news was shocking.
- ✓ My family lives in a small town.
D. Í samhengi
- is / was
- hasn't arrived / has not arrived / hadn't arrived / had not arrived
- are / were
- has / had
- works / worked
- is / was
- seem / seemed
E. Spreyttu þig
- My family lives in the north. My family are all very tall.
- Twenty minutes is enough for a quick lunch.
F. Blönduð upprifjun
- have
- are
- information
