SlowingoMálfræði
A1 26 / 32

Teljanleg og óteljanleg nafnorð á ensku: some, any, much, many

Countable, Uncountable, Some and Any

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu talað um magn af hlutum sem hægt er að telja og sem ekki er hægt að telja: þú veist hvenær nafnorð fær a / an og fleirtölu, velur á milli some og any, spyrð How much…? og How many…? og telur óteljanlega hluti með orðum eins og a glass of, a piece of, a slice of.

Aðalatriðið

Hugsaðu þér tvo innkaupapoka. Í fyrri pokanum eru appelsínur: stakir hlutir sem hægt er að telja einn og einn – one orange, two oranges, three oranges. Slík nafnorð eru teljanleg. Í seinni pokanum er hveiti: enginn segir „eitt hveiti, tvö hveiti“. Slík nafnorð eru óteljanleg: enskan lítur á þau sem efni eða heild án skýrra einstakra hluta – water, rice, money, information. Það er ekki sagt „one water“ eða „two rices“.

Pokinn ræður málfræðinni. Teljanlegt nafnorð getur fengið a / an og fleirtölu. Óteljanlegt nafnorð fær ekki a / an, hefur enga fleirtölu og sögnin er í eintölu: The information is useful.

Viltu telja eitthvað óteljanlegt? Notaðu orð fyrir ílát eða bita: a glass of water, a piece of advice, a kilo of flour. Nú telurðu glös, bita eða kíló: two glasses of water.

Some og any þýða „eitthvert magn – við segjum ekki nákvæmlega hve mikið“.

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: íslenskan skiptir líka í teljanleg og óteljanleg orð – við segjum „þrjú epli“ en ekki „þrjú hveiti“. Íslenskan gerir líka greinarmun á much og many: „Hvað viltu mikið vatn?“ en „Hvað viltu mörg egg?“. Og „glas af vatni“ er alveg eins og a glass of water. Hér er þetta eins. En pokarnir skiptast ekki alltaf eins. Sum orð eru í fleirtölu á íslensku en óteljanleg á ensku: „húsgögn“, „peningar“, „upplýsingar“, „fréttir“ → furniture, money, information, news. „Brauð“ er teljanlegt á íslensku („tvö brauð“), bread ekki. Íslensk samsett orð eins og „vatnsglas“ og „kaffibolli“ þýða oft innihaldið, en a water glass er bara glas undir vatn. Og íslenskan þarf oft ekkert orð þar sem enskan segir some („Ég keypti brauð“).

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
þrjú epli / hveitithree apples / flourteljanlegt og óteljanlegt – hér er þetta eins
hvað mikið vatn? / hvað mörg egg?how much water? / how many eggs?„mikið“ → much, „mörg“ → many – hér er þetta eins
glas af vatni / sneið af kökua glass of water / a slice of cake„af“ → of – hér er þetta eins
vatnsglas / kaffibollia glass of water / a cup of coffeesamsett orð um innihaldið → of; a water glass = tómt glas undir vatn
húsgögn / peningar / upplýsingarfurniture / money / informationíslensk fleirtala → óteljanlegt enskt orð, án -s, sögn í eintölu
tvö brauðtwo loaves of bread„brauð“ er teljanlegt á íslensku; bread ekki
Ég keypti brauð.I bought some bread.á íslensku ekkert orð; á ensku oft some
Eru einhverjar spurningar?Are there any questions?„einhver“ í spurningu → any
Við eigum ekki neina mjólk.We don't have any milk.„ekki neina“ → not any

Í stuttu máli: spurðu þig hvort hægt sé að telja hlutinn einn og einn á ensku – teljanlegt fær a / an, fleirtölu og many; óteljanlegt fær eintölu, much og orð fyrir ílát með of.

Form

Teljanlegt og óteljanlegt

TeljanlegtÓteljanlegt
a / anan apple, a chairekkert a / an
fleirtalaapples, chairsengin fleirtala
sögnis (eitt) / are (tvö eða fleiri)is
some / anysome apples, any chairssome water, any furniture
spurningHow many apples?How much water?

Algeng óteljanleg nafnorð

FlokkurNafnorð
Matur og drykkurwater, milk, coffee, tea, bread, rice, cheese, meat, sugar, pasta
Efnipaper, glass, wood, plastic
Hugmyndir og athafnirinformation, advice, news, help, music, work, homework, fun
„Safnorð“money, furniture, luggage, traffic

Sum þessara orða virðast vera hópur af teljanlegum hlutum (money = mynt og seðlar; furniture = stólar, borð, rúm), en nafnorðið sjálft er óteljanlegt.

Some og any

Gerð setningarVenjulega orðiðDæmi
JátandisomeThere's some milk in the fridge.
NeitandianyWe don't have any eggs.
SpurninganyAre there any tickets?
BoðsomeDo you want some tea?
BeiðnisomeCan I have some water, please?

Ílát og bitar

OrðasambandDæmi
a cup of / a glass of / a bottle ofa cup of tea, a glass of water, a bottle of oil
a can of / a packet of / a carton ofa can of cola, a packet of rice, a carton of milk
a piece ofa piece of cake, a piece of advice, a piece of furniture
a slice ofa slice of bread, a slice of pizza
a loaf of / a bar of / a kilo ofa loaf of bread, a bar of chocolate, a kilo of rice

Notkun

1Teljanleg og óteljanleg nafnorð

Teljanlegt nafnorð fær a / an og fleirtölu. Óteljanlegt nafnorð fær hvorki a / an né fleirtölu-s, og sögnin er í eintölu – líka þegar íslenska orðið er í fleirtölu.

I need an apple and two bananas.
Mig vantar eitt epli og tvo banana.
teljanlegt: an, fleirtala
Money isn't everything.
Peningar eru ekki allt.
„peningar“ í fleirtölu; money í eintölu: isn't
This information is really useful.
Þessar upplýsingar eru mjög gagnlegar.
„upplýsingar“ í fleirtölu; information: ekkert a / an, eintala
We need new furniture for the living room.
Okkur vantar ný húsgögn í stofuna.
„húsgögn“ í fleirtölu; furniture án -s
The news is on at nine.
Fréttirnar eru klukkan níu.
„fréttir“ í fleirtölu; news í eintölu: is

2Some í játandi setningum, boðum og beiðnum

Notaðu some með teljanlegum nafnorðum í fleirtölu og með óteljanlegum nafnorðum í játandi setningum. Notaðu það líka í boðum og beiðnum þegar þú býst við svarinu „já“. Á íslensku þarf hér oft ekkert orð.

There are some letters for you on the table.
Það eru nokkur bréf til þín á borðinu.
I need some advice about my new job.
Mig vantar ráð varðandi nýju vinnuna mína.
„ráð“ getur verið fleirtala; advice án -s
Do you want some cake?
Viltu köku?
boð; á íslensku ekkert orð
Can I have some more coffee, please?
Má ég fá aðeins meira kaffi?
beiðni
Would you like some tea?
Má bjóða þér te?
boð; fast orðasamband: sjá A1-25

3Any í neitandi setningum og spurningum

Notaðu any í flestum neitandi setningum og spurningum, þegar við vitum ekki hvort hluturinn er til eða þegar svarið er „ekkert“. Íslenska „einhver“ í spurningu og „ekki neinn“ í neitun samsvara því oft.

I don't have any money with me.
Ég er ekki með neina peninga á mér.
„ekki neina“ → not any
There aren't any buses after midnight.
Strætó gengur ekki eftir miðnætti.
á ensku aren't any buses
Do you have any questions?
Eruð þið með einhverjar spurningar?
„einhverjar“ í spurningu → any
Is there any sugar in this tea?
Er sykur í þessu tei?
á íslensku ekkert orð

4How much…? og How many…?

How many + teljanlegt nafnorð í fleirtölu. How much + óteljanlegt nafnorð. Íslenskan gerir sama greinarmun: „hvað mörg / marga“ og „hvað mikið / mikinn“. How much…? spyr líka um verð – sjá A1-04.

How many people do you know here?
Hvað þekkirðu marga hérna?
„marga“ → how many
How much time do we have?
Hvað höfum við mikinn tíma?
„mikinn“ → how much
How many bags do you have?
Hvað ertu með margar töskur?
How much luggage can I take on the plane?
Hvað má ég taka mikinn farangur með í flugvélina?
luggage er óteljanlegt, eins og „farangur“

5Ílát og bitar

Til að telja óteljanlegt nafnorð setur þú orð fyrir ílát eða bita og of á undan. Ílátið fer í fleirtölu; óteljanlega nafnorðið breytist ekki. Á íslensku segjum við oft „glas af vatni“, alveg eins, en líka samsett orð eins og „vatnsglas“ – á ensku er það samt a glass of water.

Can I have a glass of water, please?
Má ég fá vatnsglas?
„vatnsglas“ → a glass of water
I eat two slices of toast every morning.
Ég borða tvær ristaðar brauðsneiðar á hverjum morgni.
slices í fleirtölu; toast breytist ekki
My grandad always has a piece of advice for me.
Afi minn á alltaf eitt ráð handa mér.
„eitt ráð“ → a piece of advice
We need a bottle of olive oil and three packets of pasta.
Okkur vantar eina flösku af ólífuolíu og þrjá pakka af pasta.
Let's buy a loaf of bread on the way home.
Kaupum eitt brauð á leiðinni heim.
„eitt brauð“ → a loaf of bread

Algengar villur

❌Can you give me an information?
✅Can you give me some information?
information er óteljanlegt: ekkert a / an.
❌I need some advices.
✅I need some advice.
Óteljanlegt nafnorð hefur enga fleirtölu.
❌How many money do you need?
✅How much money do you need?
money er óteljanlegt → how much.
❌The furnitures are new.
✅The furniture is new.
Ekkert -s og sögnin í eintölu.
❌There are some bread on the table.
✅There is some bread on the table.
Óteljanlegt → there is.
❌I have two waters of glass.
✅I have two glasses of water.
Ílátið fer í fleirtölu; nafnorðið helst óbreytt.
❌I have homeworks tonight.
✅I have homework tonight.
homework er óteljanlegt.
⚠️We don't have some milk.
✅We don't have any milk.
Um „alls ekkert“ notarðu any. (Not some … gengur aðeins með sérstakri merkingu, til dæmis „ekki alla“.)

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „húsgögnin“ → furnitures, the furniture are. Á íslensku eru „húsgögn“ alltaf í fleirtölu: „Húsgögnin eru gömul“, „Við seldum öll húsgögnin“. Enska furniture er hins vegar óteljanlegt: ekkert -s, sögnin í eintölu, og einn hlutur er a piece of furniture.

❌We are moving to a smaller flat in Kopavogur next month, so we are selling most of our old furnitures on the internet.
✅We are moving to a smaller flat in Kopavogur next month, so we are selling most of our old furniture on the internet.
furniture: ekkert -s
❌The furniture in Grandma's summer house are almost fifty years old, but nobody in the family wants to change anything.
✅The furniture in Grandma's summer house is almost fifty years old, but nobody in the family wants to change anything.
furniture + is

2. „þrjú brauð“ → three breads. Á íslensku teljum við brauð eins og hleif: „eitt brauð“, „þrjú brauð“. Enska bread er óteljanlegt. Einn hleifur er a loaf of bread, fleiri eru loaves of bread; breads þýðir tegundir af brauði.

❌When we got to the bakery in Hveragerdi at four o'clock, there were only two breads left on the shelf, so we took both of them.
✅When we got to the bakery in Hveragerdi at four o'clock, there were only two loaves of bread left on the shelf, so we took both of them.
„tvö brauð“ → two loaves of bread

3. „vatnsglas“, „kaffibolli“ → a water glass, a coffee cup. Á íslensku búum við til samsett orð um ílátið með innihaldinu: „Ég drakk tvö vatnsglös“, „Hann fær sér kaffibolla“. Á ensku er a water glass tómt glas ætlað fyrir vatn og a coffee cup bolli undir kaffi. Ef þú átt við innihaldið segirðu a glass of water, a cup of coffee.

⚠️After the long walk up to the waterfall, Gudrun was so thirsty that she drank three water glasses in the little café.
✅After the long walk up to the waterfall, Gudrun was so thirsty that she drank three glasses of water in the little café.
Málfræðilega rétt, en hún drakk vatnið, ekki glösin: glasses of water
⚠️When my uncle comes home from his night shift at the harbour, he drinks two big coffee cups and reads the paper.
✅When my uncle comes home from his night shift at the harbour, he drinks two big cups of coffee and reads the paper.
Málfræðilega rétt, en um innihaldið: cups of coffee

Ekki rugla saman

How much og How many – er hægt að telja hlutinn einn og einn? → how many. Ekki hægt að telja? → how much. Íslenskan hjálpar: „mörg egg“, „mikið hveiti“.

How many eggs do we need?
Hvað þurfum við mörg egg?
teljanlegt
How much flour do we need?
Hvað þurfum við mikið hveiti?
óteljanlegt

some í boði og any í raunverulegri spurningu – some þegar þú býður eða biður um eitthvað og býst við „já“. Any í raunverulegri spurningu, þegar þú veist ekki svarið.

Do you want some biscuits?
Viltu kex?
boð
Do we have any biscuits?
Eigum við eitthvert kex?
raunveruleg spurning

Orð í báðum pokum – sum nafnorð eru óteljanleg sem efni, en teljanleg sem einn hlutur eða skammtur. Fleiri magnorð (much, a few, a little) lærirðu í A2-10; erfið nafnorð í B2-22.

I don't drink coffee.
Ég drekk ekki kaffi.
drykkurinn almennt
Two coffees, please.
Tvo kaffi, takk.
tveir bollar af kaffi
There's chicken in this soup.
Það er kjúklingur í þessari súpu.
kjöt
They have three chickens in the garden.
Þau eru með þrjár hænur í garðinum.
dýr; á íslensku tvö orð, á ensku eitt

Stafsetning og framburður

  • some á undan nafnorði er venjulega veikt: /səm/ – mjög stutt og slakt, ekkert skýrt a eða u: some water. Veika sérhljóðið /ə/ er nýtt fyrir íslenskumælandi. Sterka myndin /sʌm/ heyrist þegar orðið er áherslu- eða eitt: Some people like it, and some don't.
  • of er veikt /əv/ og í hröðu tali oft bara /ə/: a cup of tea rennur saman í eina heild. /v/ er raddað: neðri vörin snertir efri tennurnar og raddböndin titra.
  • Orð fyrir ílát fá venjulega fleirtölu: glass → glasses, slice → slices, loaf → loaves, packet → packets (sjá A1-05). Í glasses og slices bætist við atkvæði, /ɪz/, með rödduðu z. Íslenskan hefur ekkert z-hljóð: láttu það suða eins og býfluga.
  • luggage /ˈlʌɡɪdʒ/ endar á hljóðinu /dʒ/, sem er ekki til í íslensku: tungan snertir góminn og sleppir svo með suðandi hljóði, eins og í job.
  • luggage er notað bæði í breskri og bandarískri ensku; baggage er algengara í bandarískri ensku. Bæði eru óteljanleg: How much luggage…? How much baggage…?

Gullna reglan

Teljanlegt nafnorð: a / an og fleirtala. Óteljanlegt nafnorð: ekkert a / an, engin fleirtala, sögnin í eintölu – líka þegar íslenska orðið er í fleirtölu (furniture, money, information, news). Some aðallega í játandi setningum, boðum og beiðnum, any aðallega í neitandi setningum og spurningum. How many + teljanlegt; how much + óteljanlegt – alveg eins og „mörg“ og „mikið“.

Æfingar

A. Form

Er orðið teljanlegt (countable) eða óteljanlegt (uncountable)? Fylltu síðan í setningarnar eða veldu rétta svarið.

  1. Countable or uncountable? furniture
  2. Countable or uncountable? chair
  3. Veldu rétta svarið: a bar of …
  4. Fylltu í eyðuna: two of water (glass)
  5. Fylltu í eyðuna: three of bread (slice)
  6. How chairs are there?
  7. How rice do you want?

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: We need … eggs for the cake.
  2. Veldu rétta svarið: There isn't … milk left.
  3. Veldu rétta svarið: "Do you want … cake?" "Yes, please!"
  4. Veldu rétta svarið: The news … good today.
  5. Veldu rétta svarið: a … of pizza

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. The informations are on the website.
  2. How many money do you have?
  3. I have two luggages.
  4. Can I have a glass of water, please?

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í samtalinu. Notaðu any, cartons, loaf, many og some.

Shopping list
Max: Is there 17 milk in the fridge?
Lea: No, there isn't 18 milk. We need two 19 of milk.
Max: OK. And how 20 eggs do we need?
Lea: Six. And can you buy 21 bread? A 22 of white bread, please.

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um eldhúsið þitt og pöntun á kaffihúsi.

  1. Skrifaðu tvær setningar um það sem er í eldhúsinu þínu í dag: eina með some og eina með any.
  2. Skrifaðu stutta beiðni á kaffihúsi. Notaðu orð fyrir ílát eða bita.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A1-11 There is og there are á ensku: „það er“ og „það eru“ útskýrt
    Veldu rétta svarið: There … some cheese on the table.
  2. A1-06 Greinirinn á ensku: a, an og the (articles) útskýrður
    Veldu rétta svarið: I want … orange and some water.
  3. A1-13 Present Simple á ensku: don't, doesn't, do, does – neitun og spurningar
    Leiðréttu villuna: How much money you have?
Svör

A. Form

  1. uncountable
  2. countable
  3. chocolate
  4. glasses
  5. slices
  6. many
  7. much

B. Merking

  1. some
  2. any
  3. some
  4. is
  5. slice

C. Finndu villuna

  1. The information is on the website.
  2. How much money do you have?
  3. I have two pieces of luggage. / I have two bags. / I have two suitcases.
  4. ✓ Can I have a glass of water, please?

D. Í samhengi

  1. any / some
  2. any
  3. cartons
  4. many
  5. some
  6. loaf

E. Spreyttu þig

  1. There's some rice in the cupboard. There isn't any coffee.
  2. Can I have a cup of tea and a piece of cake, please?

F. Blönduð upprifjun

  1. is
  2. an
  3. How much money do you have?
Android appLærðu á ferðinni Google Play