Present Simple eða Present Continuous? Munurinn útskýrður á íslensku
Present Simple or Present Continuous?
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu valið á milli Present Simple (einföld nútíð, I work) og Present Continuous (nútíð í framvinduhorfi, I'm working), þekkir tímaorðin sem fylgja hvorri tíð og notar ástandssagnir eins og know, like og want rétt – líka tvær merkingar orðanna think og have.
Aðalatriðið
Enskan hefur tvær nútíðir, af því að „núna“ getur þýtt tvennt ólíkt.
Hugsaðu þér tvo skjái hlið við hlið. Á fyrri skjánum er prófíllinn þinn úr A1-12: hvernig lífið er almennt – venjur, daglegt líf, staðreyndir, varanlegar aðstæður. Það er Present Simple: I work in a bank. She drinks coffee every morning. Á seinni skjánum er bein útsending, sem þú þekkir úr A1-22: eitthvað er í gangi einmitt núna eða í takmarkaðan tíma í kringum núið. Það er Present Continuous: Today I'm working from home.
Sama manneskjan getur verið á báðum skjám: I usually drive to work (prófíllinn), but this week I'm taking the train (bein útsending).
Sumar sagnir lýsa alls ekki athöfn – þær lýsa ástandi: hvað þú veist, hvað þér líkar, hvað þú vilt eða trúir. Ekkert hreyfist, svo það er ekkert að sýna í beinni útsendingu. Þessar ástandssagnir (state verbs) standa venjulega í einfaldri mynd: I know, ekki I'm knowing. Sagnir eins og work, eat og run eru athafnarsagnir (action verbs). (Í sumum kennslubókum heita þær „stative“ og „dynamic“ verbs.)
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar: íslenskan gerir oft sama greinarmun. „Ég vinn í banka“ er prófíllinn, „Í dag er ég að vinna heima“ er bein útsending – alveg eins og I work og I'm working. Og íslenskan skiptir skoðun og hugsun: „Ég held / Mér finnst“ er I think, „Ég er að hugsa um“ er I'm thinking about. En það eru þrjár gildrur. Í fyrsta lagi notar íslenskan oft venjulega nútíð líka um það sem er í gangi („Vatnið sýður“, „Í þessari viku tekur hún strætó“); á ensku þarf þá -ing. Í öðru lagi notum við „er að“ í talmáli líka með ástandssögnum („Ég er ekki að skilja þetta“); á ensku standa þær í einfaldri mynd. Í þriðja lagi er „mér finnst“ ekki I find that.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Ég vinn í banka. | I work in a bank. | varanlegt → Present Simple – hér er þetta eins |
| Í dag er ég að vinna heima. | Today I'm working from home. | tímabundið → Present Continuous – „er að“ hjálpar |
| Vatnið sýður. / Vatn sýður við 100 °C. | The water is boiling. / Water boils at 100 °C. | á íslensku sama mynd; á ensku: núna → is boiling, staðreynd → boils |
| Ég er ekki að skilja þetta. (talmál) | I don't understand this. | ástandssögn → venjulega einföld mynd, líka í tali |
| Ég held að… / Ég er að hugsa um fríið. | I think… / I'm thinking about my holiday. | skoðun → think; hugsun í gangi → 'm thinking – hér er þetta eins |
| Mér finnst þetta góð hugmynd. | I think it's a good idea. | „mér finnst“ um skoðun → I think, ekki I find that |
| Ég á tvær systur. / Ég er að borða hádegismat. | I have two sisters. / I'm having lunch. | íslenskan notar tvær sagnir, enskan have í báðum; bara athöfnin fær -ing |
| Ég heyri ekki í þér. | I can't hear you. | skynjun á augnablikinu → oft can / can't |
Í stuttu máli: „ég vinn“ og „ég er að vinna“ eru góður leiðarvísir, en á ensku verðurðu alltaf að velja – prófíll (I work) eða bein útsending (I'm working) – og ástandssagnir standa í einfaldri mynd.
Form
Hlið við hlið
| Present Simple | Present Continuous | |
|---|---|---|
| Játandi | I work. / She works. | I'm working. / She's working. |
| Neitandi | I don't work. / She doesn't work. | I'm not working. / She isn't working. |
| Spurning | Do you work? / Does she work? | Are you working? / Is she working? |
| Stutt svar | Yes, I do. / No, she doesn't. | Yes, I am. / No, she isn't. |
Tímaorð sem benda á tíðina
| Present Simple (venja, almenn sannindi) | Present Continuous (núna, um þessar mundir) |
|---|---|
| always, usually, often, sometimes, never | now, right now, at the moment |
| every day / week, on Mondays | today, this week, this month |
| once a week, twice a year | these days, at present |
| in the morning(s), at the weekend | Look! Listen! |
Þessi orð eru sterkar vísbendingar, en merkingin ræður: I'm always tired these days er rétt, því these days gerir aðstæðurnar tímabundnar.
Algengar ástandssagnir (venjulega ekki í framvinduhorfi)
| Flokkur | Sagnir |
|---|---|
| Að líka og mislíka | like, love, hate |
| Óskir og þarfir | want, need |
| Hugsun og þekking | know, believe, understand, mean |
| Annað | belong, seem |
Notkun
1Venja eða varanlegt – núna eða tímabundið
Um daglegt líf og varanlegar aðstæður notarðu Present Simple. Um það sem er að gerast núna eða tímabundnar aðstæður notarðu Present Continuous. Á íslensku er oft „vinn“ og „er að vinna“, en stundum dugar venjuleg nútíð í báðum tilvikum.
2Tímaorð sem vísbendingar
Tíðniorð og every… benda á Present Simple; now, this week, these days benda á Present Continuous.
3Ástandssagnir í einfaldri mynd
Ástandssagnir lýsa tilfinningum, óskum, þekkingu og eign, ekki athöfnum. Notaðu þær í einfaldri mynd, líka þegar þú átt við „einmitt núna“ – og líka þar sem við segjum „er að“ í íslensku talmáli.
4Think og have – tvær merkingar
Think = halda, finnast, hafa skoðun → ástand (Present Simple). Think = hugsa, velta fyrir sér → athöfn (Present Continuous gengur). Have = eiga, hafa → ástand (Present Simple). Have = borða, drekka, fá sér, upplifa → athöfn (Present Continuous gengur). Sjá líka A1-14.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Ég er ekki að skilja þetta“, „Ég er ekki að trúa þessu!“ → ástandssögn með -ing. Í íslensku talmáli notum við „er að“ líka með sögnum sem lýsa ástandi: „Ég er ekki að skilja þetta“, „Ég er ekki að trúa þessu!“. Á ensku standa ástandssagnir eins og understand, believe, know og want venjulega í einfaldri mynd, líka þegar átt er við einmitt núna. Í óformlegu tali heyrist stundum I'm not understanding, en það er ekki venjulega myndin – og I'm knowing er beinlínis rangt.
2. „Mér finnst að…“ → I find that…. Á íslensku segjum við skoðun okkar með „mér finnst“: „Mér finnst að við ættum að taka strætó.“ Enska find þýðir oftast „finna“ eða „komast að raun um“, og I find that we should… hljómar undarlega sem skoðun. Um skoðun segirðu I think. (I find the film boring er hins vegar eðlilegt um eigin upplifun.)
3. „Ég heyri ekki í þér“, „Ég sé ekki skjáinn“ → I don't hear you, I don't see. Á íslensku segjum við einfaldlega „Ég heyri ekki í þér“ og „Ég sé ekki neitt“. Hear og see eru ástandssagnir á ensku, en um skynjun á augnablikinu er venjulega bætt við can / can't: I can't hear you, I can see the mountain.
Ekki rugla saman
What do you do? og What are you doing? – fyrri spurningin spyr um starfið þitt, sú seinni um þetta augnablik. Á íslensku spyrjum við „Við hvað vinnurðu?“ og „Hvað ertu að gera?“.
I live og I'm living – I live = heimilið mitt til frambúðar; I'm living = tímabundnar aðstæður. Á íslensku er hvort tveggja oft „ég bý“.
Ástandssagnir í framvinduhorfi síðar – sumar ástandssagnir hafa líka aðra merkingu sem er athöfn: The chef is tasting the soup. You're being silly. Þær lærirðu í B1-34. Í óformlegu tali og auglýsingum heyrirðu líka I'm loving it! – sterk tilfinning einmitt núna; þann blæbrigðamun lærirðu í C2-01. Núna skaltu nota einfalda mynd: I love this weather.
Stafsetning og framburður
- Í tali notar framvinduhorfið nær alltaf styttan rithátt: I'm working, she's working, they're working. Litla 'm / 's / 're á undan sögninni er helsta merkið um að setningin sé í framvinduhorfi – hlustaðu eftir því.
- Í Present Simple er ekkert be: I work /aɪ ˈwɜːk/ og I'm working /aɪm ˈwɜːkɪŋ/ (UK). Hlustaðu eftir aukaatkvæðinu -ing – og segðu /ŋ/ án k eða g í lokin.
- What do you do? hljómar í hröðu tali næstum eins og eitt orð, og What are you doing? líka. Áherslan er á síðasta orðinu: do / doing.
- Þriðju persónu -s í Present Simple: works /s/, plays /z/, watches /ɪz/ – sjá A1-12. Íslenskan hefur ekkert /z/: haltu hljóðinu rödduðu, það á að suða eins og býfluga.
Gullna reglan
Prófíll eða bein útsending? Venjur, daglegt líf, staðreyndir og varanlegar aðstæður → Present Simple. Í gangi núna, um þessar mundir eða tímabundið → Present Continuous. Ástandssagnir (know, like, want, need, believe, understand…) standa venjulega í einfaldri mynd – líka þar sem við segjum „er að“ í íslensku talmáli. Og skoðun er I think, ekki I find that.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttri mynd sagnarinnar í svigunum.
-
I usually (walk) to work.
-
Look! The bus (come).
-
She (not / like) cold weather.
-
"What you (do)?" "I'm a teacher."
-
"What you (do)?" "I'm cooking dinner."
-
My brother (live) in Paris, but this month he (stay) with us.
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Veldu rétta svarið: I … the answer.
-
Veldu rétta svarið: We … dinner now. Call me later.
-
Veldu rétta svarið: I … it's a great film.
-
Veldu rétta svarið: Water … at 0 °C.
-
Veldu rétta svarið: … to me? I'm talking to you!
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
He is needing help.
-
I'm wanting a new bike.
-
Listen! Somebody knocks at the door.
-
I'm thinking about my exam.
D. Í samhengi
Fylltu í skilaboðin með réttum myndum sagnanna í svigunum.
Hi Sam! I 16 (write) this from a café in Tokyo. I 17 (stay) here for two weeks for work. Normally I 18 (work) in an office in Leeds, but this month I 19 (visit) our team here. I 20 (love) the food! I 21 (not / understand) much Japanese, but people are very kind. Right now it 22 (rain), so I 23 (have) a long coffee!
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um daglegt líf þitt og þessa viku.
-
Skrifaðu eina setningu um venjulegan dag hjá þér og eina um eitthvað sem er öðruvísi í þessari viku.
-
Skrifaðu tvær setningar með think: eina skoðun og eina hugsun sem er í gangi.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A1-15 Always, usually, never: hversu oft? Tíðniatviksorð á ensku Raðaðu orðunum í rétta röð: late / is / never / she
-
A1-14 Have og have got á ensku: að eiga, vera með og hafa – útskýringar og æfingar "Have you got a car?" "No, I ."
-
A1-20 At, on, in á ensku: forsetningar með tíma – útskýringar og æfingar I'm busy the moment.
Svör
A. Form
- walk
- is coming / 's coming
- doesn't like / does not like
- do … do
- are … doing
- lives … is staying / lives … 's staying
B. Merking
- know
- are having
- think
- freezes
- Are you listening
C. Finndu villuna
- He needs help.
- I want a new bike.
- Listen! Somebody is knocking at the door. / Listen! Somebody's knocking at the door.
- ✓ I'm thinking about my exam.
D. Í samhengi
- am writing / 'm writing
- am staying / 'm staying
- work
- am visiting / 'm visiting
- love
- don't understand / do not understand
- is raining / 's raining
- am having / 'm having
E. Spreyttu þig
- I usually cook dinner at home. This week I'm eating at my parents' house.
- I think English is fun. I'm thinking about a new job.
F. Blönduð upprifjun
- She is never late.
- haven't / have not
- at
