Subject-Verb Agreement: ქვემდებარისა და ზმნის შეთანხმება ინგლისურად (news is, police are)
Subject-Verb Agreement: Tricky Nouns
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ, რთული ქვემდებარის შემდეგ სწორად აირჩიოთ მხოლობითი ან მრავლობითი ზმნა: უთვლადი არსებითი სახელების შემდეგ (news, advice), მუდამ მრავლობითი სახელების შემდეგ (police, clothes), კრებითი სახელების შემდეგ (team), სიტყვებთან everyone და each, neither… nor-თან, one of the…-სთან და ისეთ რაოდენობებთან, როგორიცაა ten dollars.
მთავარი იდეა
ძირითადი წესი მარტივია: მხოლობით ქვემდებარეს მხოლობითი ზმნა მოსდევს (The car is), მრავლობითს – მრავლობითი (The cars are). პრობლემა ის არის, რომ არსებითი სახელის გარეგნობას ყოველთვის ვერ ენდობით.
News -s-ით მთავრდება, მაგრამ მხოლობითია. Police-ს -s არ აქვს, მაგრამ მრავლობითია. Ten kilometres მრავლობითს ჰგავს, მაგრამ მას ერთ მანძილად აღვიქვამთ.
წარმოიდგინეთ, რომ ზმნა თავებს ითვლის. ის ქვემდებარის მართლწერას არ უყურებს. ერთადერთ კითხვას სვამს: ინგლისური ამას ერთ რამედ აღიქვამს თუ ბევრ რამედ? ისწავლეთ ამ გაკვეთილის ჯგუფები და პასუხი ყოველთვის გეცოდინებათ. სადაც ხმარება ორად იყოფა – მაგალითად, კრებით სახელებთან ბრიტანულ და ამერიკულ ინგლისურში – ორივე ვარიანტს ისწავლით.
ქართული და ინგლისური
ქართულში ზმნა ასევე ეთანხმება ქვემდებარეს, მაგრამ ბევრი სიტყვის რიცხვი ორ ენაში განსხვავდება. ზოგი ქართულად მრავლობითია, ინგლისურად კი უთვლადი და მხოლობითი: „ახალი ამბები“ → news is, „კვლევები“ → research shows, „დავალებები“ → homework is, „რჩევები“ → advice is. ზოგი პირიქით: ქართულად მხოლობითია, ინგლისურად კი მრავლობითი: „პოლიცია მოვიდა“ → the police are, „ხალხი ელოდება“ → people are, „ჩემი ტანსაცმელი სველია“ → my clothes are; ასევე „შარვალი“, „სათვალე“, „მაკრატელი“ – trousers, glasses, scissors მრავლობითია.
კარგი ამბავიც გვაქვს. „ავეჯი“, „ბარგი“, „ინფორმაცია“ ქართულადაც მხოლობითია, ისევე როგორც furniture, luggage, information. „ყველა“ და „თითოეული“ ჩვეულებრივ მხოლობით ზმნას იღებს („ყველამ იცის“) – როგორც everyone knows. რიცხვთან ქართულად მხოლობითი დგას („ათი ლარი ბევრია“), და აქ ეს გეხმარებათ: Ten dollars is a lot. ორი სახიფათო ადგილი კი დარჩა: „ერთ-ერთი ჩემი მეგობარი“ – ქართულად სახელი მხოლობითშია, ინგლისურად კი one of my friends; და „არც… არც… არ“ – ქართულად უარყოფა ორმაგია, neither… nor კი უარყოფას თავად შეიცავს.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ახალი ამბები ექვს საათზეა. | The news is on at six. | ქართულად მრავლობითი; news მხოლობითია |
| პოლიცია ორ კაცს ეძებს. | The police are looking for two men. | ქართულად მხოლობითი; police მრავლობითია |
| ჩემი ტანსაცმელი ჯერ კიდევ სველია. | My clothes are still wet. | ქართულად მხოლობითი; clothes მრავლობითია |
| ამ ოთახში მთელი ავეჯი ნახმარია. | All the furniture in this room is second-hand. | აქ ერთნაირია: ორივე მხოლობითია |
| ათი დოლარი სენდვიჩისთვის ბევრია. | Ten dollars is a lot for a sandwich. | აქ ერთნაირია: თანხა ერთი მთლიანობაა |
| ერთ-ერთი ჩემი კოლეგა ხუთ ენაზე ლაპარაკობს. | One of my colleagues speaks five languages. | ქართულად მხოლობითი სახელი; ინგლისურად one of + მრავლობითი |
| არც ძმა და არც დები ახლოს არ ცხოვრობენ. | Neither my brother nor my sisters live nearby. | ქართულად ორმაგი უარყოფა; neither… nor-თან ზმნა დადებითია |
მოკლედ: ქართულ ფორმას ნუ ენდობით – „ახალი ამბები“ = news is, „პოლიცია / ხალხი / ტანსაცმელი“ = police / people / clothes are, „ერთ-ერთი მეგობარი“ = one of my friends.
ფორმა
| ქვემდებარის ტიპი | ზმნა | მაგალითები |
|---|---|---|
| უთვლადი არსებითი სახელები (-s-ით დაბოლოებულიც, ან თვლადს რომ ჰგავს) | მხოლობითი | news, information, advice, furniture, luggage, equipment, research, homework, progress |
| მუდამ მრავლობითი სახელები | მრავლობითი | police, cattle, clothes, goods, belongings, trousers, scissors, glasses (= სათვალე), surroundings |
| კრებითი სახელები (ჯგუფი) | მხოლობითი (UK და US) ან მრავლობითი (ძირითადად UK) | family, team, government, staff, company, audience, committee, class |
| everyone, everybody, someone, nobody, each, every + სახელი | მხოლობითი | Everyone is… Each student has… |
| neither… nor / either… or | ეთანხმება უახლოეს ქვემდებარეს | Neither the manager nor the workers are… |
| one of the + მრავლობითი სახელი | მხოლობითი (ეთანხმება one-ს) | One of my friends lives in Rome. |
| ფულის, დროის, მანძილის ან წონის რაოდენობა, როგორც ერთი მთლიანობა | მხოლობითი | Ten dollars is enough. Two hours is a long time. |
Singular they
| ქვემდებარე | ნაცვალსახელი | ზმნა |
|---|---|---|
| everyone, someone, nobody; ადამიანი, რომლის სქესი უცნობია ან მნიშვნელობა არ აქვს | they / their / them | they-სთან მრავლობითი ფორმა: Someone left their umbrella. Tell them they're welcome. |
გამოყენება
1უთვლადი არსებითი სახელები – მხოლობითი ზმნა
ზოგი არსებითი სახელი -s-ით მთავრდება ან ისეთ რამეს აღნიშნავს, რისი დათვლაც, გეგონებათ, შეიძლება, მაგრამ ინგლისურში უთვლადია A1-24. ასეთ სახელს მხოლობითი ზმნა მოსდევს, a / an არ ერთვის და მრავლობითი ფორმა არ აქვს. დასათვლელად გამოიყენეთ a piece of / an item of. -ics-ით დაბოლოებული სასწავლო საგნებიც მხოლობითია: Physics was my favourite subject. Maths (UK) / math (US) ასევე მხოლობითია.
2მუდამ მრავლობითი სახელები
ზოგი სახელი ყოველთვის მრავლობითია. Police-სა და cattle-ს -s არ აქვს, მაგრამ მრავლობით ზმნას იღებს. Clothes, goods, belongings და ორნაწილიანი საგნები – trousers, scissors, glasses (= სათვალე) – ასევე მრავლობითია (მაგრამ a pair of glasses is). People უბრალოდ person-ის არაწესიერი მრავლობითია, ამიტომ მასაც მრავლობითი ზმნა მოსდევს. ქართულად თითქმის ყველა ეს სიტყვა მხოლობითია – „პოლიცია“, „ტანსაცმელი“, „საქონელი“, „სათვალე“, „ხალხი“ – ამიტომ აქ განსაკუთრებით ფრთხილად იყავით.
3კრებითი სახელები – მხოლობითი ან მრავლობითი
კრებითი სახელი ჯგუფს აღნიშნავს. ამერიკულ ინგლისურში მას ჩვეულებრივ მხოლობითი ზმნა მოსდევს. ბრიტანულ ინგლისურში შეიძლება მხოლობითიც (ჯგუფი, როგორც ერთი მთლიანობა) და მრავლობითიც (წევრები ცალ-ცალკე). ერთ წინადადებაში თანმიმდევრული იყავით (The team is proud of its… / The team are proud of their…). ქართულად „გუნდი“, „ოჯახი“, „მთავრობა“ ყოველთვის მხოლობითია, ამიტომ მხოლობითი ზმნა ყოველთვის უსაფრთხო არჩევანია; მრავლობითი ბრიტანულ ტექსტებში უნდა იცნოთ.
4Everyone, each, every – მხოლობითი ზმნა; singular they
Everyone, everybody, someone, nobody, each და every + სახელი მხოლობით ზმნას იღებს, მაშინაც კი, როცა ბევრ ადამიანს გულისხმობს. მათზე მითითებისთვის ჩვეულებრივ they / their / them-ს ვიყენებთ („singular they“). They-ს ყოველთვის მრავლობითი ფორმა მოსდევს (they are), მაშინაც კი, როცა ერთ ადამიანს ნიშნავს. თუ each მრავლობითი ქვემდებარის შემდეგ დგას, ზმნა მრავლობითია: They each have a key. ქართული „ის / მისი“ სქესს არ განასხვავებს, ამიტომ singular they მარტივად გეჩვენებათ: ესეც „მისი“ ან „თავისი“ ითარგმნება.
5Neither… nor / either… or; one of the…
neither… nor-სა და either… or-თან ზმნა უახლოეს ქვემდებარეს ეთანხმება. (არაფორმალურ მეტყველებაში, როცა ორივე ქვემდებარე მხოლობითია, მრავლობითი ზმნაც ხშირია: Neither Anna nor Leo are coming.) neither… nor უარყოფას თავად შეიცავს, ამიტომ ზმნა დადებითია – ქართული „არც… არც… არ“-ისგან განსხვავებით. one of the + მრავლობითი სახელი-ს შემდეგ ზმნა one-ს ეთანხმება, ამიტომ მხოლობითია.
6რაოდენობა, როგორც ერთი მთლიანობა
როცა ფულის, დროის, მანძილის ან წონის რაოდენობას ერთ მთლიანობად აღვიქვამთ, ზმნა მხოლობითია. ქართულად ზუსტად ასეა („ათი ლარი ბევრია“, „სამი კვირა ცოტაა“), ამიტომ აქ ქართული ინსტინქტი გეხმარებათ.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ახალი ამბები“ → news are / they. ქართულად „ახალი ამბები“ მრავლობითია და მასზე „ისინი“-თი ვუთითებთ. ინგლისური news უთვლადია: ზმნა მხოლობითია, ნაცვალსახელი – it. ერთი ამბისთვის: a piece of news.
2. „კვლევები“, „დავალებები“ → researches, homeworks. ქართულად კვლევებსა და დავალებებს ვითვლით. ინგლისური research და homework უთვლადია: -s არ ემატება, ზმნა მხოლობითია. დასათვლელად: studies, a research project, exercises, tasks.
3. „პოლიცია“, „ხალხი“, „ტანსაცმელი“ → police is, people is. ქართულად ეს სიტყვები მხოლობითია: „პოლიცია იქ არ იყო“, „სვანეთში ხალხი ძალიან სტუმართმოყვარეა“, „სად არის ჩემი ტანსაცმელი?“. ინგლისურში police, people, clothes მრავლობითია. Person-ის მრავლობითი people-ია, ამიტომ people is ყოველთვის შეცდომაა.
4. „ერთ-ერთი“ + მხოლობითი სახელი → one of my friend. ქართულად „ერთ-ერთი“ მხოლობით სახელს უერთდება: „თამარის ერთ-ერთი ძმა“. ინგლისურში one of ჯგუფიდან ერთს ირჩევს, ამიტომ სახელი მრავლობითშია, ზმნა კი – მხოლობითში.
5. „არც… არც… არ“ → neither… nor… don't. ქართულად ორმაგი უარყოფა აუცილებელია: „არც ნინო და არც მისი მშობლები ხორცს არ ჭამენ“. Neither… nor უკვე უარყოფითია – ზმნა დადებითი რჩება და უახლოეს ქვემდებარეს ეთანხმება.
არ აგერიოთ
a number of თუ the number of – მრავლობითი ზმნა თუ მხოლობითი. იხ. B2-19. A number of = „რამდენიმე, ბევრი“; the number of = „რაოდენობა“ (ერთი რიცხვი).
people, persons თუ peoples – People person-ის ჩვეულებრივი მრავლობითია. Persons ძალიან ფორმალური ან იურიდიული სიტყვაა. A people / peoples ერს ან ეთნიკურ ჯგუფს ნიშნავს („ხალხი“ ამ მნიშვნელობით).
both… and თუ neither… nor – Both… and-ს ყოველთვის მრავლობითი ზმნა მოსდევს; neither… nor უახლოეს ქვემდებარეს ეთანხმება. იხ. B1-30.
none of + მრავლობითი სახელი – შესაძლებელია როგორც მხოლობითი, ისე მრავლობითი ზმნა; იხ. B1-30. the majority, one in five და a total of-თან შეთანხმება იხ. C2-07-ში.
მართლწერა და გამოთქმა
- news /njuːz/ (UK), /nuːz/ (US): ბოლოს /z/ ისმის, მაგრამ ეს მრავლობითის დაბოლოება არ არის. /uː/ გრძელია, ტუჩები მრგვალდება. ბოლო /z/ ბოლომდე გაჟღერებული ზ-ა – ნუ გადააქცევთ ს-ად.
- clothes /kləʊðz/ (UK), /kloʊðz/ (US): სწრაფ მეტყველებაში ხშირად close /kləʊz/-ს ჰგავს. /ð/ ქართულში არ არის: ენის წვერი კბილებს შორის მოათავსეთ და ხმით გაატარეთ ჰაერი – ეს არ არის დ. თუ /ðz/ გიჭირთ, close-ის მსგავსი გამოთქმა ბუნებრივ ინგლისურშიც მისაღებია. Clothes ერთმარცვლიანია: „e“ არ წარმოითქმის.
- police /pəˈliːs/: მახვილი მეორე მარცვალზეა. პირველი მარცვალი სუსტია: /ə/ მოკლე და მოდუნებულია, ნუ იტყვით სრულ „ო“-ს. p მახვილის გარეშეა, მაგრამ მაინც ქართული ფ-ის ტიპის ბგერაა (ჰაერის ნაკადით), არა პ.
- people /ˈpiːpl/: ორმარცვლიანია, ბოლო l მარცვალს თავად ქმნის, ხმოვნის გარეშე. ორივე p ფ-ის ტიპისაა, არა პ.
- furniture /ˈfɜːnɪtʃə/: /ɜː/ ქართულში არ არის – ტუჩები მოდუნებულია, ენა შუაშია; ture = /tʃə/ (ჩ-ს ჰგავს).
ოქროს წესი
ზმნა მნიშვნელობას მიჰყვება და არა მართლწერას: ერთი რამ → მხოლობითი, ბევრი რამ → მრავლობითი. ისწავლეთ რთული ჯგუფები: news / advice (მხოლობითი), police / clothes (მრავლობითი), team / family (მხოლობითი, ბრიტანულ ინგლისურში მრავლობითიც), everyone / each (მხოლობითი), რაოდენობა, როგორც ერთი მთლიანობა (მხოლობითი). და ქართულ ფორმას ნუ ენდობით: „ახალი ამბები“ = news is, „პოლიცია“ და „ხალხი“ = are.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ჩასვით ზმნის სწორი ფორმა. ფრჩხილებში მოცემულია ორი ვარიანტი ან ზმნა.
-
The information you sent ___ … very useful.
-
The police ___ … closed the road.
-
Everybody (know) the answer.
-
One of the windows (be) broken.
-
Two hours (be) too long to wait.
-
Someone has left coat in the hall. (არ ვიცით, ვინ.)
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: Neither the teacher nor the students … ready.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: Either my parents or my aunt … coming to the concert.
-
რომელ წინადადებაში აღიქმება გუნდი ცალკეულ მოთამაშეებად (ბრიტანული ინგლისური)?
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: Economics … my favourite subject.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: Each of the rooms … a balcony.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
We bought some new furnitures for the flat.flat (UK) = apartment (US)
-
My trousers is too short.
-
The news were shocking.
-
My family lives in a small town.
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
Hi Sam, moving day was chaos! All our furniture 16 (be) still in boxes, and our luggage 17 (not / arrive) yet. The neighbours 18 (be) friendly, though — everyone 19 (have) offered to help. One of them 20 (work) as a builder! The bad news 21 (be) that the internet doesn't work. Neither the router nor the cables 22 (seem) to be the problem.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ ორი წინადადება თქვენს ოჯახზე ან თქვენთვის ნაცნობ გუნდზე: ერთი მხოლობითი ზმნით, მეორე – მრავლობითით.
-
დაწერეთ წინადადება ფულის ან დროის რაოდენობაზე მხოლობითი ზმნით.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B2-19 Few თუ A Few, Little თუ A Little? რაოდენობის სიტყვები ინგლისურად (Quantifiers) A number of students ___ … complained.
-
B1-30 Both, either, neither, all, none, each, every: „ორივე“, „არცერთი“ და „ყველა“ ინგლისურად Both Anna and Leo ___ … coming.
-
A1-24 თვლადი და უთვლადი არსებითი სახელები, some და any ქართულად Can you give me some ___ … about the course?
პასუხები
A. ფორმა
- was
- have
- knows
- is / was
- is
- their / his or her
B. მნიშვნელობა
- were
- is
- The team are arguing about who should be captain.
- is
- has
C. იპოვეთ შეცდომა
- We bought some new furniture for the flat. / We bought some new pieces of furniture for the flat.
- My trousers are too short.
- The news was shocking.
- ✓ My family lives in a small town.
D. კონტექსტში
- is / was
- hasn't arrived / has not arrived / hadn't arrived / had not arrived
- are / were
- has / had
- works / worked
- is / was
- seem / seemed
E. თქვენი ჯერი
- My family lives in the north. My family are all very tall.
- Twenty minutes is enough for a quick lunch.
F. შერეული გამეორება
- have
- are
- information
