არტიკლები ინგლისურში: a, an და the ქართულად – როდის რომელი
A, An and The
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ ყოველდღიურ წინადადებებში შეძლებთ აირჩიოთ a, an, the ან არტიკლის გარეშე: როცა ერთ საგანზე ლაპარაკობთ ბევრიდან, პროფესიაზე, რაღაცაზე, რაც ორივემ იცით, და ზოგად მსჯელობაში.
მთავარი იდეა
A, an და the არტიკლებია. ისინი განმსაზღვრელებია (determiners): პატარა სიტყვები, რომლებიც არსებითი სახელის წინ დგას და მსმენელს ეუბნება, რომელი ან რამდენი. არტიკლები ერთ მარტივ კითხვას პასუხობს: იცის თუ არა მსმენელმა, რომელზე ლაპარაკობთ?
ამბობთ: „I have a dog.“ მეგობრისთვის ეს ახალი ძაღლია – ერთი ძაღლი მილიონებიდან. მეორე დღეს ამბობთ: „The dog is sick.“ ახლა მეგობარმა ზუსტად იცის, რომელ ძაღლზეა ლაპარაკი. წარმოიდგინეთ სახეები წვეულებაზე: a/an ახალი სახეა – „ერთი, რომელიმე, ვიღაც ახალი“. The ნაცნობი სახეა – ვინც ორივემ იცით.
როცა საგნებზე ზოგადად ლაპარაკობთ – ძაღლებზე, მუსიკაზე, ყავაზე, როგორც სასმელზე – არც ახალ სახეს გულისხმობთ და არც ნაცნობს, ამიტომ ჩვეულებრივ არტიკლს საერთოდ არ იყენებთ: Dogs are friendly. Music is fun.
a-სა და an-ს შორის არჩევანი მხოლოდ ბგერაზეა დამოკიდებული: an – ხმოვანი ბგერის წინ, a – თანხმოვანი ბგერის წინ. მოუსმინეთ ყურით და არა თვალით.
ქართული და ინგლისური
ქართულში არტიკლები საერთოდ არ არის. „ძაღლი მყავს“ და „ძაღლი ავადაა“ – ორივეში უბრალოდ „ძაღლი“ წერია, ახალია თუ ნაცნობი, ამას კონტექსტი გვეუბნება. ინგლისურში კი ეს ინფორმაცია სიტყვის წინ უნდა დადგეს: I have a dog. The dog is sick. ამიტომ ქართულად მოლაპარაკეების მთავარი შეცდომაა არტიკლის გამოტოვება: „She is doctor“, „Where is bathroom?“.
ზოგჯერ ქართულში „ერთი“ არტიკლის მსგავსად მუშაობს („ერთი კარგი რესტორანი ვიცი“), მაგრამ ინგლისურ one-ს რაოდენობის მნიშვნელობა აქვს; „რომელიმე, ერთ-ერთი“ ინგლისურად არის a / an. „ეს“ და „ის“ ჩვენებითი ნაცვალსახელებია (this, that: იხ. A1-07), the კი გაცილებით სუსტია – უბრალოდ „ის, რომელიც ვიცით“. კარგი ამბავი: ზოგად მრავლობითსა და სახელებთან ინგლისურიც, ქართულის მსგავსად, არტიკლს არ იყენებს.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ძაღლი მყავს. | I have a dog. | ქართულად არტიკლი არ არის; ახალ საგანს ინგლისურში a / an სჭირდება |
| ძაღლი ავადაა. | The dog is sick. | ნაცნობ საგანს ინგლისურში the სჭირდება; ქართულად სიტყვა იგივეა |
| ის ექიმია. | She's a doctor. | ერთი ადამიანის პროფესიას a / an სჭირდება |
| მზე ძალიან ცხელია. | The sun is very hot. | ერთადერთ საგანს the სჭირდება |
| ერთი კარგი რესტორანი ვიცი. | I know a good restaurant. | „ერთი“ აქ „რომელიმე“-ს ნიშნავს → a, არა one |
| ძაღლები ერთგულები არიან. | Dogs are loyal. | აქ ერთნაირია: ზოგად მრავლობითს არც ქართულში აქვს რაიმე სიტყვა წინ და არც ინგლისურში |
| ნინო ლონდონშია. | Nino is in London. | აქ ერთნაირია: ქალაქის სახელს არტიკლი არ სჭირდება |
მოკლედ: ქართულად არტიკლის ადგილი ცარიელია, ინგლისურში კი თვლად არსებით სახელს მხოლობითში რაღაც სჭირდება წინ: a / an, the, my, this… ჰკითხეთ საკუთარ თავს: მსმენელმა იცის, რომელზე ვლაპარაკობ?
ფორმა
სამი არჩევანი
| არტიკლი | რასთან ერთად | მნიშვნელობა | მაგალითი |
|---|---|---|---|
| a / an | ერთი თვლადი საგანი (მხოლობითი) | ერთი ბევრიდან; ახალი ინფორმაცია | I have a car. |
| the | მხოლობითი, მრავლობითი და უთვლადი არსებითი სახელები | კონკრეტული, რომელიც ორივემ ვიცით | The car is outside. |
| არტიკლის გარეშე | მრავლობითი და უთვლადი არსებითი სახელები | საგნები ზოგადად | Cars are expensive. |
უთვლადი არსებითი სახელები ის სიტყვებია, რომლებსაც ვერ დავთვლით: water, music. იხ. A1-24.
A თუ an? მოუსმინეთ პირველ ბგერას
| a + თანხმოვანი ბგერა | an + ხმოვანი ბგერა |
|---|---|
| a book, a car | an apple, an egg |
| a university – იწყება „y“ ბგერით /j/ | an hour – h არ ითქმის |
| a uniform – იწყება „y“ ბგერით /j/ | an umbrella |
| a one-way ticket – იწყება „w“ ბგერით /w/ | an X-ray – იწყება „e“ ბგერით („ex“) |
| a house | an old house – შემდეგი სიტყვა წყვეტს |
როდის the
| მიზეზი | მაგალითი |
|---|---|
| მეორედ ხსენება | I have a lamp. The lamp is blue. |
| სიტუაციიდან ცხადია | Where's the bathroom? |
| მხოლოდ ერთი არსებობს | the sun, the moon, the internet |
არტიკლის გარეშე
| შემთხვევა | მაგალითი |
|---|---|
| მრავლობითი არსებითი სახელები ზოგადად | Cats are cute. |
| უთვლადი არსებითი სახელები ზოგადად | Water is important. |
| ადამიანების, ქალაქებისა და ქვეყნების სახელების უმეტესობა | Maria is in Lisbon. |
გამოყენება
1A/an – ერთი ბევრიდან, ან რაღაც ახალი
a/an გამოიყენეთ ერთ თვლად საგანთან, როცა ის თავისი სახეობის ერთი მაგალითია, ან როცა მას პირველად ახსენებთ.
2A/an პროფესიებთან
როცა ამბობთ, რა პროფესიისაა ერთი ადამიანი, გამოიყენეთ a/an. მრავლობითში არტიკლი არ არის.
3The – კონკრეტული, რომელიც ორივემ ვიცით
the გამოიყენეთ, როცა მსმენელმა ზუსტად იცის, რომელზეა ლაპარაკი: ან იმიტომ, რომ უკვე ახსენეთ, ან იმიტომ, რომ სიტუაციიდან ცხადია.
4The – ერთადერთ საგნებთან
the გამოიყენეთ იმ საგნებთან, რომლებიც ჩვენს სამყაროში მხოლოდ ერთია.
5არტიკლის გარეშე: ზოგადი მნიშვნელობა და სახელები
მრავლობით და უთვლად არსებით სახელებთან, როცა ზოგადად ლაპარაკობთ, არტიკლი არ გამოიყენება. ადამიანების, ქალაქებისა და ქვეყნების სახელების უმეტესობას არტიკლი არ აქვს. (ზოგ სახელს the აქვს: იხ. B1-23.)
6A თუ an? მოუსმინეთ ბგერას
a ან an შემდეგი სიტყვის პირველი ბგერით აირჩიეთ და არა პირველი ასოთი. ქართულად სიტყვას ისე ვკითხულობთ, როგორც წერია, ინგლისურში კი ასო და ბგერა ხშირად არ ემთხვევა.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ძველი ველოსიპედით დადის“ → a / an-ის გარეშე. ქართულში არტიკლი არ არის, ამიტომ თვლად არსებით სახელს მხოლობითში ხშირად არაფერი უძღვის წინ. ინგლისურში ასეთ სიტყვას თავისით დგომა არ შეუძლია: ახალ, „რომელიმე“ საგანს სჭირდება a / an – ზედსართავი სახელის წინ.
2. „რძე მაცივარშია“ → the-ს გარეშე. როცა ორივემ იცით, რომელ საგანზეა ლაპარაკი (სახლში ერთი მაცივარია და მასში – ის რძე, რომელიც დღეს იყიდეთ), ქართულად უბრალოდ „რძე“ და „მაცივარი“ ითქმის. ინგლისურში ასეთ ნაცნობ საგანს the სჭირდება.
3. „ინტერნეტი“, „მთვარე“ → ერთადერთი საგანი the-ს გარეშე. ქართულად „ინტერნეტი სახლში არ მუშაობს“ – არაფერი სჭირდება. ინგლისურში ერთადერთ საგნებს (the sun, the moon, the sky, the internet) the სჭირდება.
4. „ერთი კარგი რესტორანი ვიცი“ → one. ქართულად „ერთი“ ხშირად „რომელიმე“-ს ნიშნავს. ინგლისური one კი რაოდენობას უსვამს ხაზს („ერთი და არა ორი“). „რომელიმე, ერთ-ერთი“ ინგლისურად არის a / an.
5. ასო თუ ბგერა? → an US company. ქართულად სიტყვას ისე ვკითხულობთ, როგორც წერია, ამიტომ U-ს ხმოვნად აღვიქვამთ და an-ს ვირჩევთ. ინგლისური US კი /juː/ ბგერით იწყება (როგორც you) – /j/ თანხმოვანი ბგერაა → a. იგივეა useful, usual, university.
არ აგერიოთ
a თუ the – a ახალ რამეს წარმოგვიდგენს; the იმაზე მიუთითებს, რაც უკვე ვიცით.
ზოგადი თუ კონკრეტული – არტიკლის გარეშე = ყველა, ზოგადად; the = სწორედ ეს კონკრეტულები.
a/an თუ one – a/an უბრალოდ „ერთს ბევრიდან“ ნიშნავს. one გამოიყენეთ, როცა რაოდენობა მნიშვნელოვანია (რიცხვები: იხ. A1-04).
მართლწერა და გამოთქმა
- a ჩვეულებრივ სუსტია: /ə/ – მოკლე, მოდუნებული ბგერა, პირი ოდნავ ღიაა – a book /ə bʊk/. ნუ იტყვით სრულ, მკაფიო ა-ს: ქართულად ყველა ხმოვანს სრულად ვამბობთ, ინგლისურში კი არტიკლი თითქმის არ ისმის. an ჩვეულებრივ /ən/-ია და შემდეგ სიტყვას უერთდება: an egg ერთ სიტყვასავით ჟღერს: /ə ˈneɡ/.
- the თანხმოვანი ბგერის წინ არის /ðə/ (the car), ხმოვანი ბგერის წინ კი ხშირად /ði/ (the apple). ბევრი ყველგან /ðə/-ს ამბობს – ორივე სწორია.
- /ð/ ქართულში არ არის: ენის წვერი მსუბუქად მოათავსეთ კბილებს შორის და ხმა დაამატეთ. ნუ შეცვლით დ-თი ან ზ-თი.
- ძლიერი the /ðiː/ ძირითადად ხაზგასასმელად გამოიყენება: This is the place for pizza. (= საუკეთესო, ცნობილი ადგილი)
- h არ ითქმის: hour, honest, honour → an. h ითქმის: house, hotel, holiday → a. ნათქვამი ინგლისური h მსუბუქია, როგორც ქართული ჰ, და არა ხ.
ოქროს წესი
ახალი, ან ერთი ბევრიდან → a/an (აირჩიეთ ბგერით). ის, რაც ორივემ იცით, ან ერთადერთი → the. მრავლობითი ან უთვლადი არსებითი სახელები ზოგადად → ჩვეულებრივ არტიკლის გარეშე. ქართულად არტიკლი არ გვაქვს, ამიტომ ყოველ მხოლობით თვლად არსებით სახელთან შეამოწმეთ: რა დგას მის წინ?
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ჩასვით a ან an.
-
___ student …
-
___ hour …
-
___ university …
-
___ X-ray …
-
___ old house …
-
___ umbrella …
-
___ uniform …
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი:
-
I have a son and a daughter. აირჩიეთ სწორი პასუხი: … son is five.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: … moon is beautiful tonight.
-
ზოგადად: … are independent animals.
-
ზოგადად: … is sweet.
-
I have one window in my room. აირჩიეთ სწორი პასუხი: … window is open.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: My parents are ….
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
My brother is engineer.
-
She is in the Madrid.
-
It's a hour from here.
-
They are a teachers.
-
The sun is very hot today.
D. კონტექსტში
ეს კაფე ანასთვის ახალია. ჩაწერეთ a, an, the ან no article (არტიკლის გარეშე).
Hi Ana! I'm in 19 new café near the station. 20 café is great, and 21 coffee here is really good. My friend Leo is here too. He's 22 artist. Oh, and 23 dogs are welcome here. 24 dogs are my favourite animals!
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ თქვენს პროფესიაზე ან თქვენი ოჯახის წევრების პროფესიებზე. გამოიყენეთ a/an.
-
დაწერეთ ორი წინადადება საგნებზე ზოგადად. არტიკლი არ გამოიყენოთ.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-05 მრავლობითი რიცხვი ინგლისურში (plural nouns): -s, -es, children, people one child, two
-
A1-03 To Be: უარყოფა, კითხვა და მოკლე პასუხები (isn't, aren't, Are you…?) ქართულად "Is your sister a nurse?" "No, ."
პასუხები
A. ფორმა
- a
- an
- a
- an
- an
- an
- a
B. მნიშვნელობა
- The
- The
- Cats
- Chocolate
- The
- doctors
C. იპოვეთ შეცდომა
- My brother is an engineer.
- She is in Madrid.
- It's an hour from here.
- They are teachers. / They are the teachers.
- ✓ The sun is very hot today.
D. კონტექსტში
- a
- The
- the
- an
E. თქვენი ჯერი
- I'm a student. My father is an electrician, and my mother is a teacher.
- Music is important to me. Cats are great pets.
F. შერეული გამეორება
- children
- she isn't / she's not
