Slowingoგრამატიკა
A1 26 / 32

თვლადი და უთვლადი არსებითი სახელები, some და any ქართულად

Countable, Uncountable, Some and Any

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ერთმანეთისგან გაარჩიოთ თვლადი (an egg, two eggs) და უთვლადი (water, money, advice) არსებითი სახელები, გამოიყენოთ some და any, იკითხოთ How much…? და How many…? და დაითვალოთ უთვლადი საგნები ისეთი გამოთქმებით, როგორიცაა a glass of და a piece of.

მთავარი იდეა

წარმოიდგინეთ ორი საყიდლების ჩანთა. პირველ ჩანთაში ფორთოხლებია: ცალკეული საგნები, რომლებსაც სათითაოდ ითვლით – one orange, two oranges, three oranges. ასეთი არსებითი სახელები თვლადია (countable). მეორე ჩანთაში ფქვილია: არავინ ამბობს „one flour, two flours“. ასეთი არსებითი სახელები უთვლადია (uncountable): ინგლისური მათ ნივთიერებად ან მთლიანობად აღიქვამს, ცალკეული ერთეულების გარეშე – water, rice, money, information. არ ვამბობთ „one water“ ან „two rices“.

ჩანთა წყვეტს გრამატიკას. თვლად არსებით სახელს შეიძლება ჰქონდეს a / an და მრავლობითი. უთვლად არსებით სახელს a / an არ აქვს, მრავლობითი არ აქვს და მხოლობითის ზმნას იღებს: The information is useful.

გინდათ უთვლადი რამ დათვალოთ? გამოიყენეთ ჭურჭლის ან ნაჭრის სიტყვა: a glass of water, a piece of advice, a kilo of flour. ახლა ჭიქებს, ნაჭრებს ან კილოებს ითვლით: two glasses of water.

Some და any ნიშნავს „რაღაც რაოდენობას – ზუსტად არ ვამბობთ, რამდენს“.

ქართული და ინგლისური

ქართულიც ზოგ სიტყვას ერთ მთლიანობად აღიქვამს: „ფული“, „ავეჯი“, „ინფორმაცია“, „ბარგი“ ქართულადაც მხოლობითშია – აქ ერთნაირია, და ამ სიტყვებთან ქართველები იშვიათად ცდებიან. მაგრამ ზოგ სიტყვას ქართული თამამად ამრავლობითებს: „რჩევები“, „დავალებები“, „ახალი ამბები“. ინგლისურში advice, homework და news უთვლადია: არც -s, არც მრავლობითის ზმნა.

მეორე განსხვავება ჭურჭლის სიტყვებშია. ქართულად ვამბობთ „ორი ჭიქა წყალი“, „სამი ბოთლი რძე“ – რიცხვის შემდეგ მხოლობითი, და შორის არაფერი. ინგლისურს სჭირდება მრავლობითი ჭურჭელზე და of: two glasses of water.

და ბოლოს, some და any ქართულში ცალკე სიტყვად ხშირად არ ჩანს: „პური იყიდე“, „რძე გვაქვს?“, „რძე არ გვაქვს“. უარყოფაში კი ქართული ორმაგ უარყოფას იყენებს („არანაირი რძე არ გვაქვს“), ინგლისური – ერთს: We don't have any milk.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
ფული / ავეჯიmoney / furnitureაქ ერთნაირია: მხოლობითი, მხოლობითის ზმნით (is)
რჩევები / დავალებებიadvice / homeworkქართულად მრავლობითია; ინგლისურში უთვლადი, -s-ის გარეშე
ახალი ამბები კარგია.The news is good.news მხოლობითია, თუმცა -s-ით მთავრდება
ორი ჭიქა წყალიtwo glasses of waterინგლისურში ჭურჭელი მრავლობითშია და საჭიროა of
პური იყიდე.Buy some bread.ქართულად ცალკე სიტყვა არ გვჭირდება; ინგლისურში ხშირად some
არანაირი რძე არ გვაქვს.We don't have any milk.ქართულად ორმაგი უარყოფა; ინგლისურში not + any
რამდენი კვერცხი? / რამდენი ფქვილი?How many eggs? / How much flour?ქართულად ერთი სიტყვა; ინგლისურში ორი

მოკლედ: ინგლისურში ჯერ ჰკითხეთ თავს, რომელ ჩანთაშია სიტყვა. უთვლადს – არც a / an, არც -s; „რჩევები“ ინგლისურად advice-ია, „ორი ჭიქა წყალი“ – two glasses of water.

ფორმა

თვლადი თუ უთვლადი

თვლადი (countable)უთვლადი (uncountable)
a / anan apple, a chaira / an-ის გარეშე
მრავლობითიapples, chairsმრავლობითი არ აქვს
ზმნაis (ერთი) / are (ორი ან მეტი)is
some / anysome apples, any chairssome water, any furniture
კითხვაHow many apples?How much water?

ტიპური უთვლადი არსებითი სახელები

ჯგუფიარსებითი სახელები
საჭმელი და სასმელიwater, milk, coffee, tea, bread, rice, cheese, meat, sugar, pasta
მასალებიpaper, glass, wood, plastic
იდეები და საქმიანობაinformation, advice, news, help, music, work, homework, fun
„ჯგუფის“ სიტყვებიmoney, furniture, luggage, traffic

ზოგი ასეთი სიტყვა თვლადი საგნების ჯგუფს ჰგავს (money = მონეტები და კუპიურები; furniture = სკამები, მაგიდები, საწოლები), მაგრამ თავად არსებითი სახელი უთვლადია.

Some და any

წინადადების ტიპიჩვეულებრივი სიტყვამაგალითი
დადებითიsomeThere's some milk in the fridge.
უარყოფითიanyWe don't have any eggs.
კითხვაanyAre there any tickets?
შეთავაზებაsomeDo you want some tea?
თხოვნაsomeCan I have some water, please?

ჭურჭელი და ნაჭრები

გამოთქმამაგალითები
a cup of / a glass of / a bottle ofa cup of tea, a glass of water, a bottle of oil
a can of / a packet of / a carton ofa can of cola, a packet of rice, a carton of milk
a piece ofa piece of cake, a piece of advice, a piece of furniture
a slice ofa slice of bread, a slice of pizza
a loaf of / a bar of / a kilo ofa loaf of bread, a bar of chocolate, a kilo of rice

გამოყენება

1თვლადი და უთვლადი არსებითი სახელები

თვლადი არსებითი სახელები a / an-ს და მრავლობითს იღებს. უთვლადი – არც a / an-ს, არც მრავლობითის -s-ს, და ზმნა მხოლობითშია.

I need an apple and two bananas.
ერთი ვაშლი და ორი ბანანი მჭირდება.
„ორი ბანანი“ მხოლობითშია; ინგლისურში two bananas
Money isn't everything.
ფული ყველაფერი არ არის.
აქ ერთნაირია: money მხოლობითია → isn't
This information is really useful.
ეს ინფორმაცია მართლა სასარგებლოა.
information: უთვლადი → is
We need new furniture for the living room.
მისაღები ოთახისთვის ახალი ავეჯი გვჭირდება.
furniture: a-ს და -s-ის გარეშე
The news is on at nine.
ახალი ამბები ცხრა საათზე იწყება.
„ახალი ამბები“ მრავლობითია; news კი უთვლადი და მხოლობითია → is

2Some დადებით წინადადებებში, შეთავაზებასა და თხოვნაში

some გამოიყენეთ თვლად მრავლობითთან და უთვლად არსებით სახელთან დადებით წინადადებაში. ასევე შეთავაზებასა და თხოვნაში, როცა პასუხად „კი“-ს ელით. ქართულად აქ ხშირად სიტყვა საერთოდ არ გვაქვს.

There are some letters for you on the table.
მაგიდაზე შენთვის რამდენიმე წერილია.
some + თვლადი მრავლობითი
I need some advice about my new job.
ჩემს ახალ სამსახურთან დაკავშირებით რჩევა მჭირდება.
some advice; არა advices
Do you want some cake?
ნამცხვარს ხომ არ ინებებ?
შეთავაზება → some
Can I have some more coffee, please?
კიდევ ცოტა ყავა შეიძლება?
თხოვნა → some
Would you like some tea?
ჩაი ხომ არ გნებავთ?
შეთავაზება; მყარი ფრაზა: იხ. A1-25

3Any უარყოფასა და კითხვაში

any გამოიყენეთ უარყოფით წინადადებებსა და კითხვებში უმეტესად – როცა არ ვიცით, არსებობს თუ არა რამე, ან როცა პასუხი „ნულია“. ქართულად უარყოფაში ხშირად „არანაირი … არ“ ან „საერთოდ არ“ ითქმის; ინგლისურში not + any საკმარისია.

I don't have any money with me.
თან ფული საერთოდ არ მაქვს.
ქართულად „საერთოდ არ“; ინგლისურში don't + any
There aren't any buses after midnight.
შუაღამის შემდეგ ავტობუსები არ დადის.
aren't any
Do you have any questions?
კითხვები ხომ არ გაქვთ?
კითხვა → any
Is there any sugar in this tea?
ამ ჩაიში შაქარია?
ქართულად სიტყვა არ გვჭირდება; ინგლისურში any

4How much…? და How many…?

How many + თვლადი მრავლობითი. How much + უთვლადი არსებითი სახელი. ქართულად ორივე „რამდენი“-ა, და მის შემდეგ მხოლობითი დგას. How much…? ფასზეც გვეკითხება – იხ. A1-04.

How many people do you know here?
აქ რამდენ ადამიანს იცნობ?
„რამდენ ადამიანს“ მხოლობითია; how many people
How much time do we have?
რამდენი დრო გვაქვს?
time: უთვლადი → how much
How many bags do you have?
რამდენი ჩანთა გაქვს?
how many + bags
How much luggage can I take on the plane?
რამდენი ბარგის წაღება შემიძლია თვითმფრინავში?
luggage უთვლადია → how much

5ჭურჭელი და ნაჭრები

უთვლადი არსებითი სახელის დასათვლელად მის წინ ჭურჭლის ან ნაჭრის სიტყვა დასვით. ჭურჭელი მრავლობითში დგება; უთვლადი არსებითი სახელი არ იცვლება. ქართულისგან განსხვავებით, შუაში of აუცილებელია.

Can I have a glass of water, please?
ერთი ჭიქა წყალი შეიძლება?
„ჭიქა წყალი“ → a glass of water: of აუცილებელია
I eat two slices of toast every morning.
ყოველ დილით ორ ნაჭერ ტოსტს ვჭამ.
„ორ ნაჭერ“ მხოლობითია; two slices of
My grandad always has a piece of advice for me.
ბაბუაჩემს ჩემთვის ყოველთვის აქვს რაიმე რჩევა.
a piece of advice = ერთი რჩევა
We need a bottle of olive oil and three packets of pasta.
ერთი ბოთლი ზეითუნის ზეთი და სამი შეკვრა მაკარონი გვჭირდება.
three packets of: მრავლობითი + of
Let's buy a loaf of bread on the way home.
სახლისკენ მიმავალ გზაზე ერთი პური ვიყიდოთ.
„ერთი პური“ → a loaf of bread

ხშირი შეცდომები

❌Can you give me an information?
✅Can you give me some information?
information უთვლადია: a / an არ ემატება.
❌I need some advices.
✅I need some advice.
უთვლად არსებით სახელს მრავლობითი არ აქვს.
❌How many money do you need?
✅How much money do you need?
money უთვლადია → how much.
❌The furnitures are new.
✅The furniture is new.
-s-ის გარეშე და მხოლობითის ზმნით.
❌There are some bread on the table.
✅There is some bread on the table.
უთვლადი → there is.
❌I have two waters of glass.
✅I have two glasses of water.
ჭურჭელი მრავლობითში დგება; არსებითი სახელი არ იცვლება.
❌I have homeworks tonight.
✅I have homework tonight.
homework უთვლადია.
⚠️We don't have some milk.
✅We don't have any milk.
„ნული რძისთვის“ any გამოიყენეთ. (not some … შესაძლებელია მხოლოდ განსაკუთრებული მნიშვნელობით, მაგ. „ზოგი, არა ყველა“.)

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „რჩევები“, „დავალებები“ → advices, homeworks. ქართულად ეს სიტყვები ჩვეულებრივ მრავლობითშია: „შენი რჩევები ძალიან გამომადგა“, „ორშაბათისთვის დავალებები ძალიან გრძელია“. ინგლისურში advice და homework უთვლადია: -s არ ემატება. თუ ერთის თქმა გინდათ – a piece of advice.

❌Your advices about the trip to Svaneti were really useful.
✅Your advice about the trip to Svaneti was really useful.
advice: -s-ის გარეშე და მხოლობითის ზმნა was
❌Nino can't come to the cinema because her homeworks for Monday are very long.
✅Nino can't come to the cinema because her homework for Monday is very long.
homework: -s-ის გარეშე და მხოლობითის ზმნა is

2. „დღევანდელი ახალი ამბები“ → the news are. ქართულად „ამბები“ მრავლობითია. ინგლისური news -s-ით მთავრდება, მაგრამ უთვლადი და მხოლობითია: is.

❌Today's news are all about the snow in Svaneti.
✅Today's news is all about the snow in Svaneti.
news + is

3. „სამი ბოთლი წყალი“ → three bottle water. ქართულად რიცხვის შემდეგ მხოლობითია და ჭურჭელსა და შიგთავსს შორის არაფერი დგას. ინგლისურში ჭურჭელი მრავლობითში დგება და საჭიროა of.

❌Can you bring three bottle water from the shop?
✅Can you bring three bottles of water from the shop?
bottles + of

4. „არანაირი სუფთა ჭიქა არ გვაქვს“ → don't have no. ქართულში ორმაგი უარყოფა სავალდებულოა. ინგლისურში უარყოფა ერთხელ ითქმის: not + any.

❌After the party, we don't have no clean glasses in the kitchen.
✅After the party, we don't have any clean glasses in the kitchen.
don't + any

არ აგერიოთ

How much თუ How many – სათითაოდ შეგიძლიათ დათვალოთ? → how many. ვერ ითვლით? → how much. ქართულად ორივე „რამდენი“-ა.

How many eggs do we need?
რამდენი კვერცხი გვჭირდება?
თვლადი
How much flour do we need?
რამდენი ფქვილი გვჭირდება?
უთვლადი

Some შეთავაზებაში თუ any ნამდვილ კითხვაში – some გამოიყენეთ, როცა რამეს სთავაზობთ ან ითხოვთ და „კი“-ს ელით. any – ნამდვილ კითხვაში, როცა პასუხი არ იცით.

Do you want some biscuits?
ორცხობილას ხომ არ ინებებ?
შეთავაზება
Do we have any biscuits?
ორცხობილა გვაქვს?
ნამდვილი კითხვა

ორივე ჩანთაში მყოფი სიტყვები – ზოგი არსებითი სახელი ნივთიერებად უთვლადია, ერთ საგნად ან ერთ ულუფად კი – თვლადი. რაოდენობის სხვა სიტყვები (much, a few, a little) A2-10-შია; რთული არსებითი სახელები – B2-22-ში.

I don't drink coffee.
ყავას არ ვსვამ.
სასმელი ზოგადად
Two coffees, please.
ორი ყავა, თუ შეიძლება.
ორი ფინჯანი ყავა
There's chicken in this soup.
ამ წვნიანში ქათამია.
ხორცი
They have three chickens in the garden.
ეზოში სამი ქათამი ჰყავთ.
ცხოველები

მართლწერა და გამოთქმა

  • some არსებითი სახელის წინ ჩვეულებრივ სუსტია: /səm/ – ხმოვანი მოკლე და მოდუნებულია: some water. ძლიერია /sʌm/, როცა მახვილიანია ან მარტო დგას: Some people like it, and some don't. ქართულად ყველა ხმოვანს სრულად ვამბობთ – ნუ იტყვით „სომ“-ს.
  • of სუსტია /əv/, სწრაფ მეტყველებაში ხშირად უბრალოდ /ə/: a cup of tea ჟღერს როგორც „a cuppa tea“. of-ში ბოლო ბგერა /v/-ია და არა /f/.
  • მრავლობითი ჭურჭელი ჩვეულებრივი მრავლობითის მართლწერას მისდევს: glass → glasses, slice → slices, loaf → loaves, packet → packets (იხ. A1-05). glasses, slices – ბოლოს დამატებითი მარცვალი /ɪz/.
  • water /ˈwɔːtə/ (UK): w-ზე ტუჩები დაამრგვალეთ – ეს ქართული ვ არ არის; t ქართულ თ-ს ჰგავს, არა ტ-ს.
  • luggage UK-შიც და US-შიც გავრცელებულია; baggage უფრო ამერიკულ ინგლისურშია. ორივე უთვლადია: How much luggage…? How much baggage…?

ოქროს წესი

თვლადი არსებითი სახელები: a / an და მრავლობითი. უთვლადი: არც a / an, არც მრავლობითი, ზმნა მხოლობითშია – მაშინაც, როცა ქართულად მრავლობითს ვამბობთ („რჩევები“ → advice). some – ძირითადად დადებით წინადადებაში, შეთავაზებასა და თხოვნაში; any – ძირითადად უარყოფასა და კითხვაში. How many + თვლადი; how much + უთვლადი.

სავარჯიშოები

A. ფორმა

განსაზღვრეთ, თვლადია (countable) თუ უთვლადი (uncountable), ან ჩასვით სწორი სიტყვა.

  1. Countable თუ uncountable? furniture
  2. Countable თუ uncountable? chair
  3. აირჩიეთ სწორი პასუხი: a bar of …
  4. შეავსეთ: two of water (glass)
  5. შეავსეთ: three of bread (slice)
  6. How chairs are there?
  7. How rice do you want?

B. მნიშვნელობა

აირჩიეთ სწორი ვარიანტი.

  1. აირჩიეთ სწორი პასუხი: We need … eggs for the cake.
  2. აირჩიეთ სწორი პასუხი: There isn't … milk left.
  3. აირჩიეთ სწორი პასუხი: "Do you want … cake?" "Yes, please!"
  4. აირჩიეთ სწორი პასუხი: The news … good today.
  5. აირჩიეთ სწორი პასუხი: a … of pizza

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. The informations are on the website.
  2. How many money do you have?
  3. I have two luggages.
  4. Can I have a glass of water, please?

D. კონტექსტში

შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები. გამოიყენეთ: any, cartons, loaf, many, some

Shopping list
Max: Is there 17 milk in the fridge?
Lea: No, there isn't 18 milk. We need two 19 of milk.
Max: OK. And how 20 eggs do we need?
Lea: Six. And can you buy 21 bread? A 22 of white bread, please.

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაწერეთ ორი წინადადება თქვენს სამზარეულოზე დღეს: ერთი some-ით და ერთი any-ით.
  2. დაწერეთ მოკლე თხოვნა კაფეში. გამოიყენეთ ჭურჭლის ან ნაჭრის სიტყვა.

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. A1-11 There is / There are ქართულად: „არის“ ინგლისურად, Is there…? და How many…?
    აირჩიეთ სწორი პასუხი: There … some cheese on the table.
  2. A1-06 არტიკლები ინგლისურში: a, an და the ქართულად – როდის რომელი
    აირჩიეთ სწორი პასუხი: I want … orange and some water.
  3. A1-13 Don't, doesn't, do, does: უარყოფა და კითხვა Present Simple-ში ქართულად
    გაასწორეთ შეცდომა: How much money you have?
პასუხები

A. ფორმა

  1. uncountable
  2. countable
  3. chocolate
  4. glasses
  5. slices
  6. many
  7. much

B. მნიშვნელობა

  1. some
  2. any
  3. some
  4. is
  5. slice

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. The information is on the website.
  2. How much money do you have?
  3. I have two pieces of luggage. / I have two bags. / I have two suitcases.
  4. ✓ Can I have a glass of water, please?

D. კონტექსტში

  1. any / some
  2. any
  3. cartons
  4. many
  5. some
  6. loaf

E. თქვენი ჯერი

  1. There's some rice in the cupboard. There isn't any coffee.
  2. Can I have a cup of tea and a piece of cake, please?

F. შერეული გამეორება

  1. is
  2. an
  3. How much money do you have?
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play