თვლადი და უთვლადი არსებითი სახელები, some და any ქართულად
Countable, Uncountable, Some and Any
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ერთმანეთისგან გაარჩიოთ თვლადი (an egg, two eggs) და უთვლადი (water, money, advice) არსებითი სახელები, გამოიყენოთ some და any, იკითხოთ How much…? და How many…? და დაითვალოთ უთვლადი საგნები ისეთი გამოთქმებით, როგორიცაა a glass of და a piece of.
მთავარი იდეა
წარმოიდგინეთ ორი საყიდლების ჩანთა. პირველ ჩანთაში ფორთოხლებია: ცალკეული საგნები, რომლებსაც სათითაოდ ითვლით – one orange, two oranges, three oranges. ასეთი არსებითი სახელები თვლადია (countable). მეორე ჩანთაში ფქვილია: არავინ ამბობს „one flour, two flours“. ასეთი არსებითი სახელები უთვლადია (uncountable): ინგლისური მათ ნივთიერებად ან მთლიანობად აღიქვამს, ცალკეული ერთეულების გარეშე – water, rice, money, information. არ ვამბობთ „one water“ ან „two rices“.
ჩანთა წყვეტს გრამატიკას. თვლად არსებით სახელს შეიძლება ჰქონდეს a / an და მრავლობითი. უთვლად არსებით სახელს a / an არ აქვს, მრავლობითი არ აქვს და მხოლობითის ზმნას იღებს: The information is useful.
გინდათ უთვლადი რამ დათვალოთ? გამოიყენეთ ჭურჭლის ან ნაჭრის სიტყვა: a glass of water, a piece of advice, a kilo of flour. ახლა ჭიქებს, ნაჭრებს ან კილოებს ითვლით: two glasses of water.
Some და any ნიშნავს „რაღაც რაოდენობას – ზუსტად არ ვამბობთ, რამდენს“.
ქართული და ინგლისური
ქართულიც ზოგ სიტყვას ერთ მთლიანობად აღიქვამს: „ფული“, „ავეჯი“, „ინფორმაცია“, „ბარგი“ ქართულადაც მხოლობითშია – აქ ერთნაირია, და ამ სიტყვებთან ქართველები იშვიათად ცდებიან. მაგრამ ზოგ სიტყვას ქართული თამამად ამრავლობითებს: „რჩევები“, „დავალებები“, „ახალი ამბები“. ინგლისურში advice, homework და news უთვლადია: არც -s, არც მრავლობითის ზმნა.
მეორე განსხვავება ჭურჭლის სიტყვებშია. ქართულად ვამბობთ „ორი ჭიქა წყალი“, „სამი ბოთლი რძე“ – რიცხვის შემდეგ მხოლობითი, და შორის არაფერი. ინგლისურს სჭირდება მრავლობითი ჭურჭელზე და of: two glasses of water.
და ბოლოს, some და any ქართულში ცალკე სიტყვად ხშირად არ ჩანს: „პური იყიდე“, „რძე გვაქვს?“, „რძე არ გვაქვს“. უარყოფაში კი ქართული ორმაგ უარყოფას იყენებს („არანაირი რძე არ გვაქვს“), ინგლისური – ერთს: We don't have any milk.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ფული / ავეჯი | money / furniture | აქ ერთნაირია: მხოლობითი, მხოლობითის ზმნით (is) |
| რჩევები / დავალებები | advice / homework | ქართულად მრავლობითია; ინგლისურში უთვლადი, -s-ის გარეშე |
| ახალი ამბები კარგია. | The news is good. | news მხოლობითია, თუმცა -s-ით მთავრდება |
| ორი ჭიქა წყალი | two glasses of water | ინგლისურში ჭურჭელი მრავლობითშია და საჭიროა of |
| პური იყიდე. | Buy some bread. | ქართულად ცალკე სიტყვა არ გვჭირდება; ინგლისურში ხშირად some |
| არანაირი რძე არ გვაქვს. | We don't have any milk. | ქართულად ორმაგი უარყოფა; ინგლისურში not + any |
| რამდენი კვერცხი? / რამდენი ფქვილი? | How many eggs? / How much flour? | ქართულად ერთი სიტყვა; ინგლისურში ორი |
მოკლედ: ინგლისურში ჯერ ჰკითხეთ თავს, რომელ ჩანთაშია სიტყვა. უთვლადს – არც a / an, არც -s; „რჩევები“ ინგლისურად advice-ია, „ორი ჭიქა წყალი“ – two glasses of water.
ფორმა
თვლადი თუ უთვლადი
| თვლადი (countable) | უთვლადი (uncountable) | |
|---|---|---|
| a / an | an apple, a chair | a / an-ის გარეშე |
| მრავლობითი | apples, chairs | მრავლობითი არ აქვს |
| ზმნა | is (ერთი) / are (ორი ან მეტი) | is |
| some / any | some apples, any chairs | some water, any furniture |
| კითხვა | How many apples? | How much water? |
ტიპური უთვლადი არსებითი სახელები
| ჯგუფი | არსებითი სახელები |
|---|---|
| საჭმელი და სასმელი | water, milk, coffee, tea, bread, rice, cheese, meat, sugar, pasta |
| მასალები | paper, glass, wood, plastic |
| იდეები და საქმიანობა | information, advice, news, help, music, work, homework, fun |
| „ჯგუფის“ სიტყვები | money, furniture, luggage, traffic |
ზოგი ასეთი სიტყვა თვლადი საგნების ჯგუფს ჰგავს (money = მონეტები და კუპიურები; furniture = სკამები, მაგიდები, საწოლები), მაგრამ თავად არსებითი სახელი უთვლადია.
Some და any
| წინადადების ტიპი | ჩვეულებრივი სიტყვა | მაგალითი |
|---|---|---|
| დადებითი | some | There's some milk in the fridge. |
| უარყოფითი | any | We don't have any eggs. |
| კითხვა | any | Are there any tickets? |
| შეთავაზება | some | Do you want some tea? |
| თხოვნა | some | Can I have some water, please? |
ჭურჭელი და ნაჭრები
| გამოთქმა | მაგალითები |
|---|---|
| a cup of / a glass of / a bottle of | a cup of tea, a glass of water, a bottle of oil |
| a can of / a packet of / a carton of | a can of cola, a packet of rice, a carton of milk |
| a piece of | a piece of cake, a piece of advice, a piece of furniture |
| a slice of | a slice of bread, a slice of pizza |
| a loaf of / a bar of / a kilo of | a loaf of bread, a bar of chocolate, a kilo of rice |
გამოყენება
1თვლადი და უთვლადი არსებითი სახელები
თვლადი არსებითი სახელები a / an-ს და მრავლობითს იღებს. უთვლადი – არც a / an-ს, არც მრავლობითის -s-ს, და ზმნა მხოლობითშია.
2Some დადებით წინადადებებში, შეთავაზებასა და თხოვნაში
some გამოიყენეთ თვლად მრავლობითთან და უთვლად არსებით სახელთან დადებით წინადადებაში. ასევე შეთავაზებასა და თხოვნაში, როცა პასუხად „კი“-ს ელით. ქართულად აქ ხშირად სიტყვა საერთოდ არ გვაქვს.
3Any უარყოფასა და კითხვაში
any გამოიყენეთ უარყოფით წინადადებებსა და კითხვებში უმეტესად – როცა არ ვიცით, არსებობს თუ არა რამე, ან როცა პასუხი „ნულია“. ქართულად უარყოფაში ხშირად „არანაირი … არ“ ან „საერთოდ არ“ ითქმის; ინგლისურში not + any საკმარისია.
4How much…? და How many…?
How many + თვლადი მრავლობითი. How much + უთვლადი არსებითი სახელი. ქართულად ორივე „რამდენი“-ა, და მის შემდეგ მხოლობითი დგას. How much…? ფასზეც გვეკითხება – იხ. A1-04.
5ჭურჭელი და ნაჭრები
უთვლადი არსებითი სახელის დასათვლელად მის წინ ჭურჭლის ან ნაჭრის სიტყვა დასვით. ჭურჭელი მრავლობითში დგება; უთვლადი არსებითი სახელი არ იცვლება. ქართულისგან განსხვავებით, შუაში of აუცილებელია.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „რჩევები“, „დავალებები“ → advices, homeworks. ქართულად ეს სიტყვები ჩვეულებრივ მრავლობითშია: „შენი რჩევები ძალიან გამომადგა“, „ორშაბათისთვის დავალებები ძალიან გრძელია“. ინგლისურში advice და homework უთვლადია: -s არ ემატება. თუ ერთის თქმა გინდათ – a piece of advice.
2. „დღევანდელი ახალი ამბები“ → the news are. ქართულად „ამბები“ მრავლობითია. ინგლისური news -s-ით მთავრდება, მაგრამ უთვლადი და მხოლობითია: is.
3. „სამი ბოთლი წყალი“ → three bottle water. ქართულად რიცხვის შემდეგ მხოლობითია და ჭურჭელსა და შიგთავსს შორის არაფერი დგას. ინგლისურში ჭურჭელი მრავლობითში დგება და საჭიროა of.
4. „არანაირი სუფთა ჭიქა არ გვაქვს“ → don't have no. ქართულში ორმაგი უარყოფა სავალდებულოა. ინგლისურში უარყოფა ერთხელ ითქმის: not + any.
არ აგერიოთ
How much თუ How many – სათითაოდ შეგიძლიათ დათვალოთ? → how many. ვერ ითვლით? → how much. ქართულად ორივე „რამდენი“-ა.
Some შეთავაზებაში თუ any ნამდვილ კითხვაში – some გამოიყენეთ, როცა რამეს სთავაზობთ ან ითხოვთ და „კი“-ს ელით. any – ნამდვილ კითხვაში, როცა პასუხი არ იცით.
ორივე ჩანთაში მყოფი სიტყვები – ზოგი არსებითი სახელი ნივთიერებად უთვლადია, ერთ საგნად ან ერთ ულუფად კი – თვლადი. რაოდენობის სხვა სიტყვები (much, a few, a little) A2-10-შია; რთული არსებითი სახელები – B2-22-ში.
მართლწერა და გამოთქმა
- some არსებითი სახელის წინ ჩვეულებრივ სუსტია: /səm/ – ხმოვანი მოკლე და მოდუნებულია: some water. ძლიერია /sʌm/, როცა მახვილიანია ან მარტო დგას: Some people like it, and some don't. ქართულად ყველა ხმოვანს სრულად ვამბობთ – ნუ იტყვით „სომ“-ს.
- of სუსტია /əv/, სწრაფ მეტყველებაში ხშირად უბრალოდ /ə/: a cup of tea ჟღერს როგორც „a cuppa tea“. of-ში ბოლო ბგერა /v/-ია და არა /f/.
- მრავლობითი ჭურჭელი ჩვეულებრივი მრავლობითის მართლწერას მისდევს: glass → glasses, slice → slices, loaf → loaves, packet → packets (იხ. A1-05). glasses, slices – ბოლოს დამატებითი მარცვალი /ɪz/.
- water /ˈwɔːtə/ (UK): w-ზე ტუჩები დაამრგვალეთ – ეს ქართული ვ არ არის; t ქართულ თ-ს ჰგავს, არა ტ-ს.
- luggage UK-შიც და US-შიც გავრცელებულია; baggage უფრო ამერიკულ ინგლისურშია. ორივე უთვლადია: How much luggage…? How much baggage…?
ოქროს წესი
თვლადი არსებითი სახელები: a / an და მრავლობითი. უთვლადი: არც a / an, არც მრავლობითი, ზმნა მხოლობითშია – მაშინაც, როცა ქართულად მრავლობითს ვამბობთ („რჩევები“ → advice). some – ძირითადად დადებით წინადადებაში, შეთავაზებასა და თხოვნაში; any – ძირითადად უარყოფასა და კითხვაში. How many + თვლადი; how much + უთვლადი.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
განსაზღვრეთ, თვლადია (countable) თუ უთვლადი (uncountable), ან ჩასვით სწორი სიტყვა.
-
Countable თუ uncountable? furniture
-
Countable თუ uncountable? chair
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: a bar of …
-
შეავსეთ: two of water (glass)
-
შეავსეთ: three of bread (slice)
-
How chairs are there?
-
How rice do you want?
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი ვარიანტი.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: We need … eggs for the cake.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: There isn't … milk left.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: "Do you want … cake?" "Yes, please!"
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: The news … good today.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: a … of pizza
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
The informations are on the website.
-
How many money do you have?
-
I have two luggages.
-
Can I have a glass of water, please?
D. კონტექსტში
შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები. გამოიყენეთ: any, cartons, loaf, many, some
Max: Is there 17 milk in the fridge?
Lea: No, there isn't 18 milk. We need two 19 of milk.
Max: OK. And how 20 eggs do we need?
Lea: Six. And can you buy 21 bread? A 22 of white bread, please.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ ორი წინადადება თქვენს სამზარეულოზე დღეს: ერთი some-ით და ერთი any-ით.
-
დაწერეთ მოკლე თხოვნა კაფეში. გამოიყენეთ ჭურჭლის ან ნაჭრის სიტყვა.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-11 There is / There are ქართულად: „არის“ ინგლისურად, Is there…? და How many…? აირჩიეთ სწორი პასუხი: There … some cheese on the table.
-
A1-06 არტიკლები ინგლისურში: a, an და the ქართულად – როდის რომელი აირჩიეთ სწორი პასუხი: I want … orange and some water.
-
A1-13 Don't, doesn't, do, does: უარყოფა და კითხვა Present Simple-ში ქართულად გაასწორეთ შეცდომა: How much money you have?
პასუხები
A. ფორმა
- uncountable
- countable
- chocolate
- glasses
- slices
- many
- much
B. მნიშვნელობა
- some
- any
- some
- is
- slice
C. იპოვეთ შეცდომა
- The information is on the website.
- How much money do you have?
- I have two pieces of luggage. / I have two bags. / I have two suitcases.
- ✓ Can I have a glass of water, please?
D. კონტექსტში
- any / some
- any
- cartons
- many
- some
- loaf
E. თქვენი ჯერი
- There's some rice in the cupboard. There isn't any coffee.
- Can I have a cup of tea and a piece of cake, please?
F. შერეული გამეორება
- is
- an
- How much money do you have?
