Present Continuous ქართულად: I'm working – რა ხდება ახლა
Present Continuous: I'm Working
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ თქვათ, რა ხდება ახლა და ამ პერიოდში (ამ კვირაში, ამ დღეებში), აღწეროთ დროებითი და ცვალებადი სიტუაციები და ააგოთ უარყოფა და კითხვა – am / is / are + -ing ფორმით.
მთავარი იდეა
Present Continuous (განგრძობითი აწმყო) მოქმედებას შუა გზაზე გვიჩვენებს: ის დაიწყო, ჯერ არ დამთავრებულა, მიმდინარეობს. წარმოიდგინეთ პირდაპირი ეთერი: ჩართავთ და ხედავთ, როგორ მიმდინარეობს მოქმედება. She's cooking. The kids are playing. It's raining.
ფორმას ორი ნაწილი აქვს, და პირველი უკვე იცით: be (am / is / are) + ზმნა -ing-ით – -ing ფორმა. Be გვეუბნება, ვინ აკეთებს და რომ ეს აწმყოა; -ing გვეუბნება, რომ მოქმედება მიმდინარეობს.
„ახლა“ შეიძლება პატარა იყოს და შეიძლება დიდიც. ეს შეიძლება იყოს ეს წამი (I'm talking to you) ან უფრო გრძელი პერიოდი ახლანდელი დროის გარშემო, რომელიც ჯერ არ დამთავრებულა (I'm reading a great book this week – თუნდაც წიგნი ამ წუთას მაგიდაზე იდოს). შეგრძნება ყოველთვის ერთია: მიმდინარეობს, დროებითია, არ დამთავრებულა.
ქართული და ინგლისური
ქართულ აწმყოს ორი სახე არ აქვს. „ვმუშაობ“ ნიშნავს ორივეს: „ამ წუთას ვმუშაობ“ და „საერთოდ ვმუშაობ, ეს ჩემი სამსახურია“. „თოვს“ შეიძლება იყოს „ახლა თოვს“ და „აქ ზამთარში ხშირად თოვს“. ინგლისური ამ ორ მნიშვნელობას ერთმანეთისგან მკაცრად მიჯნავს: მიმდინარე მოქმედებისთვის – am / is / are + -ing (I'm working), ჩვევისა და ფაქტისთვის – Present Simple (მარტივი აწმყო) (I work). ამიტომ ინგლისურად ლაპარაკისას ყოველ ჯერზე ჰკითხეთ თავს: „ეს ახლა ხდება, თუ ზოგადად?“
მეორე სირთულე ქვემდებარეა: „წვიმს“, „ბნელდება“ ქართულად ქვემდებარის გარეშე ითქმის, ინგლისურს კი სჭირდება it: It's raining. It's getting dark. კარგი ამბავი: ქართულიც იყენებს დროის სიტყვებს – „ახლა“, „ამ კვირაში“, „ამ დღეებში“ – და ისინი ინგლისურშიც კარგი მინიშნებაა.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ახლა ვმუშაობ. | I'm working now. | ქართულად ერთი აწმყოა; ინგლისურში be + -ing |
| ბანკში ვმუშაობ. | I work in a bank. | იგივე ქართული ფორმა, მაგრამ ზოგადი ფაქტი → Present Simple |
| რას აკეთებ? (ამ წუთას) | What are you doing? | What do you do? სამსახურზე კითხვაა |
| თოვს. | It's snowing. | ქართულ წინადადებაში ქვემდებარე არ არის; ინგლისურში it |
| ბნელდება. | It's getting dark. | ქართულად ერთი ზმნაა; ინგლისურში get + ზედსართავი სახელი |
| ამ თვეში მშობლებთან ვცხოვრობ. | I'm living with my parents this month. | დროებითი სიტუაცია → be + -ing |
| ახლა / ამ დღეებში | now / these days | აქ ერთნაირია: დროის სიტყვა მიგვანიშნებს, რომ მოქმედება მიმდინარეობს |
მოკლედ: ქართული აწმყო ორ ინგლისურ დროს ფარავს. თუ მოქმედება ახლა ან ამ პერიოდში მიმდინარეობს, თქვით am / is / are + -ing; და ამინდზე it არ დაგავიწყდეთ.
ფორმა
დადებითი (be + -ing ფორმა)
| ქვემდებარე | be | -ing ფორმა | შემოკლებული ფორმა |
|---|---|---|---|
| I | am | working | I'm working |
| you / we / they | are | working | you're / we're / they're working |
| he / she / it | is | working | he's / she's / it's working |
უარყოფითი (be + not + -ing ფორმა)
| ქვემდებარე | be + not | -ing ფორმა |
|---|---|---|
| I | 'm not (am not) | working. |
| you / we / they | aren't / 're not (are not) | working. |
| he / she / it | isn't / 's not (is not) | working. |
კითხვა და მოკლე პასუხი – be ქვემდებარის წინ გადაიტანეთ, როგორც A1-03-ში. Do აქ არ გვჭირდება.
| be | ქვემდებარე | -ing ფორმა | მოკლე პასუხები |
|---|---|---|---|
| Am | I | doing this right? | Yes, you are. / No, you aren't. |
| Are | you | working today? | Yes, I am. / No, I'm not. |
| Is | she | sleeping? | Yes, she is. / No, she isn't. |
კითხვითი სიტყვით (კითხვითი სიტყვა + დამხმარე ზმნა + ქვემდებარე + მთავარი ზმნა, იხ. A1-16): What are you doing? Where is he going? Why are they laughing?
-ing-ის მართლწერა
| წესი | მაგალითები |
|---|---|
| ზმნების უმეტესობა: + ing | work → working, eat → eating, play → playing |
| ზმნა მთავრდება თანხმოვანი + e-ზე: e იკარგება, + ing | make → making, write → writing, come → coming |
| მაგრამ -ee, -ye და be: e რჩება | see → seeing, agree → agreeing, be → being |
| ბოლოს ერთი მახვილიანი ხმოვანი + ერთი თანხმოვანი: თანხმოვანი ორმაგდება | sit → sitting, run → running, stop → stopping, begin → beginning |
| არ ორმაგდება ორი ხმოვნის შემდეგ, w / x / y-ის შემდეგ და როცა ბოლო მარცვალი უმახვილოა | rain → raining, fix → fixing, visit → visiting, open → opening |
| -ie → y + ing | lie → lying, die → dying, tie → tying |
| ბოლოკიდური -l ერთი ხმოვნის შემდეგ | travel → travelling (UK) / traveling (US) |
გამოყენება
1ახლა, ამ წუთას
მოქმედება, რომელიც ლაპარაკის მომენტში ხდება. ხშირად გვხვდება სიტყვები now, right now, at the moment, Look! და Listen!
2ამ პერიოდში
მოქმედება, რომელიც მიმდინარეობს ახლანდელი დროის გარშემო (today, this week, this month, these days) – სულაც არ არის აუცილებელი, ზუსტად ამ წამს ხდებოდეს.
3დროებითი სიტუაციები
სიტუაციები, რომლებიც ახლა მართალია, მაგრამ დიდხანს არ გაგრძელდება. ქართულად აქაც უბრალო აწმყოს ვიყენებთ („მშობლებთან ვცხოვრობ“), ინგლისურში კი დროებითობას be + -ing გვიჩვენებს.
4ცვალებადი სიტუაციები
რაღაც იცვლება, იზრდება ან ვითარდება – ხშირად get-ით (= გახდომა), grow-ით, go up-ით, go down-ით, change-ით, improve-ით. ქართულად ასეთ ცვლილებას ხშირად ერთი ზმნა გამოხატავს („ბნელდება“, „ბერდება“), ინგლისურში კი get + ზედსართავი სახელი.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „რას აკეთებ?“ → What do you do? ქართულ კითხვას „რას აკეთებ?“ ორი მნიშვნელობა აქვს: „ამ წუთას რას აკეთებ?“ და „რა საქმიანობ?“. ინგლისურში ეს ორი სხვადასხვა კითხვაა: What are you doing? – ახლა; What do you do? – რა პროფესიის ხარ.
2. „რატომ გიკეთია სათვალე?“ → Why do you wear…? ქართული აწმყო ამ წუთსაც აღნიშნავს: „მზის სათვალე რატომ გიკეთია? წვიმს!“. ინგლისური Present Simple კი ჩვევაზე, განრიგზე ან ზოგად ფაქტზე ლაპარაკობს. ამ წუთში მიმდინარე მოქმედებისთვის – be + -ing.
3. „სად ჩერდები?“ → Where do you stay? დროებით ცხოვრებას ქართულად ჩვეულებრივი აწმყოთი ვამბობთ: „სვანეთში მოგზაურობისას სად ჩერდები?“. ინგლისურში დროებითი სიტუაცია be + -ing-ს იღებს; Present Simple ჩვევას ან მუდმივს ნიშნავს.
4. „ბათუმში წვიმს“ → Is raining. ამინდზე ქართულ წინადადებას ქვემდებარე არ აქვს: „ბათუმში ახლა წვიმს, თბილისში კი მზეა“. ინგლისურში ქვემდებარე აუცილებელია – it.
არ აგერიოთ
Present Continuous თუ Present Simple – Continuous ახლანდელი მომენტის პირდაპირი ეთერია; Simple – ჩვევებისა და იმისთვის, რაც ყოველთვის ან ზოგადად მართალია. ქართულად ორივე „მუშაობს“-ია. სრული შედარება: იხ. A1-23.
Present Continuous მომავლისთვის – I'm meeting Sam tomorrow იმავე ფორმას იყენებს, მაგრამ დაგეგმილ მომავალზე ლაპარაკობს. ეს სხვა გამოყენებაა: იხ. A2-05.
be + ზედსართავი სახელი თუ be + -ing ფორმა – ორივე be-თი იწყება, მაგრამ -ing ფორმა მიმდინარე მოქმედებას გვიჩვენებს.
მართლწერა და გამოთქმა
- -ing წარმოითქმის /ɪŋ/: ბოლოს ერთი ბგერაა /ŋ/, როგორც sing-ში. ის ენის უკანა ნაწილით ითქმის, როგორც ნ, მაგრამ იქ, სადაც კ-ს ვამბობთ. ქართულში ეს ბგერა ცალკე არ გვაქვს, ამიტომ ხშირად ემატება გ: „ვორკინგ“. სტანდარტულ ინგლისურში ბოლოს /g/ არ ისმის: working /ˈwɜːkɪŋ/ (UK), /ˈwɝːkɪŋ/ (US).
- working-ის ხმოვანი /ɜː/ ქართულში არ არის: ტუჩები მოდუნებულია, პირი ოდნავ ღიაა, ენა შუაში დევს; ნუ იტყვით „ო“-ს ან „ე“-ს.
- შემოკლებული ფორმები მეტყველებაში ჩვეულებრივია: I'm, you're, she's, it's, we're, they're; isn't, aren't. უარყოფის ორი ფორმა არსებობს: she isn't working = she's not working. მაგრამ I-სთან მხოლოდ I'm not.
- კითხვაში are ჩვეულებრივ სუსტია: What are you doing? სწრაფ მეტყველებაში ხმოვანი თითქმის ქრება /ˈwɒtə jə ˈduːɪŋ/. ქართულად ყველა ხმოვანს სრულად ვამბობთ, ამიტომ სუსტ ფორმებს ვარჯიში სჭირდება.
- გაორმაგება მახვილზეა დამოკიდებული: begin → beginning (მახვილი ბოლო მარცვალზე), მაგრამ visit → visiting (მახვილი პირველ მარცვალზე).
- ბრიტანული ინგლისური ერთი ხმოვნის შემდეგ ბოლოკიდურ l-ს აორმაგებს (travelling, cancelling); ამერიკული ჩვეულებრივ – არა (traveling, canceling).
ოქროს წესი
am / is / are + -ing ფორმა = მიმდინარე მოქმედება: ახლა, ამ პერიოდში, დროებით ან ცვალებად სიტუაციაში. ქართული აწმყო („ვმუშაობ“) ორ ინგლისურ დროს ფარავს – თუ მოქმედება ახლა მიმდინარეობს, be არ დაგავიწყდეთ და -ing-ის მართლწერა შეამოწმეთ.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
-
I (watch) TV right now.
-
She (not / work) today.
-
they (sleep)?
-
დაწერეთ -ing ფორმა: swim
-
დაწერეთ -ing ფორმა: drive
-
დაწერეთ -ing ფორმა: lie
-
დაწერეთ -ing ფორმა: play
B. მნიშვნელობა
განსაზღვრეთ, რას აღნიშნავს წინადადება (now – ახლა, around now – ამ პერიოდში, temporary – დროებით, changing – იცვლება).
-
Now, around now, temporary თუ changing? "Prices are going up."
-
Now, around now, temporary თუ changing? "Shh! The baby is sleeping."
-
Now, around now, temporary თუ changing? "I'm staying with my aunt this month."
-
"Is it raining?" "No, it ."
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
He reading a book.
-
Do you listening to me?
-
We're siting in the garden.
-
They're playing football in the park.
D. კონტექსტში
შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები.
Mum: Hi, Lily! What 16 you doing?
Lily: I 17 (study) for my exam. And Dad 18 (cook) dinner.
Mum: Is your brother at home?
Lily: Yes, but he 19 (not / study). He 20 (play) computer games!
Mum: Typical! And how is the weather there?
Lily: Terrible. It 21 (rain) and it 22 (get) cold.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ სამი წინადადება იმაზე, რას აკეთებენ ახლა თქვენ გარშემო მყოფი ადამიანები.
-
დაწერეთ ორი წინადადება რაღაც დროებითზე, რაც ამ თვეში თქვენს ცხოვრებაში ხდება.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-13 Don't, doesn't, do, does: უარყოფა და კითხვა Present Simple-ში ქართულად your father work at the weekend?
-
A1-20 At, on, in დროსთან ქართულად: at six, on Monday, in June აირჩიეთ სწორი პასუხი: My course starts … Monday.
-
A1-21 In, on, at, to, into: ადგილისა და მოძრაობის წინდებულები ქართულად აირჩიეთ სწორი პასუხი: Let's go … now.
პასუხები
A. ფორმა
- am watching / 'm watching
- isn't working / 's not working / is not working
- Are … sleeping
- swimming
- driving
- lying
- playing
B. მნიშვნელობა
- changing
- now
- temporary / around now
- isn't / 's not
C. იპოვეთ შეცდომა
- He is reading a book. / He's reading a book.
- Are you listening to me?
- We're sitting in the garden.
- ✓ They're playing football in the park.
D. კონტექსტში
- are
- 'm studying / am studying
- is cooking / 's cooking
- isn't studying / 's not studying / is not studying
- is playing / 's playing
- 's raining / is raining
- 's getting / is getting
E. თქვენი ჯერი
- My sister is watching TV. My dad is working in his room. The neighbours are talking outside.
- I'm doing a cooking course. I'm not drinking coffee this month.
F. შერეული გამეორება
- Does
- on
- home
