Slowingoგრამატიკა
A1 14 / 32

Don't, doesn't, do, does: უარყოფა და კითხვა Present Simple-ში ქართულად

Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ უარყოფითი წინადადებების აგებას don't / doesn't-ით, კი / არა კითხვების დასმას Do…? / Does…?-ით, მოკლე პასუხებს, როგორიცაა Yes, I do, და კითხვებს კითხვითი სიტყვით: Where do you live?

მთავარი იდეა

A1-03-ში ნახეთ, რომ be ძლიერია: უარყოფასა და კითხვას თავად აწარმოებს (She isn't here. Is she here?). ზმნების უმეტესობა ასეთი არ არის. Work, live და like ვერც not-ს მიიღებს და ვერც წინადადების დასაწყისში გადაინაცვლებს. მათ დახმარება სჭირდებათ.

ეს დამხმარე არის do – დამხმარე ზმნა (auxiliary), რომელიც მთავარი ზმნის მაგივრად გრამატიკას ატარებს. უარყოფაში do ატარებს not-ს: I don't work. კითხვაში do წინ გადადის: Do you work?

წარმოიდგინეთ, რომ do სასტუმროს მებარგულია. მებარგული მძიმე ჩანთებს ატარებს – not-ს, კითხვას და he / she / it-თან -s-საც – ამიტომ მთავარი ზმნა მსუბუქად მგზავრობს, საწყისი ფორმით (base form). She works → She doesn't work → Does she work? -s მთავარი ზმნიდან მებარგულზე გადადის. ზმნის -s წინადადებაში მხოლოდ ერთხელ ჩნდება.

ქართული და ინგლისური

ქართულში დამხმარე do არ არსებობს. უარყოფისთვის ზმნის წინ უბრალოდ ვსვამთ არ-ს: „ხორცს არ ვჭამ“, „კვირაობით არ მუშაობს“. კითხვას კი ხშირად მხოლოდ ინტონაცია ქმნის: „ინგლისურად ლაპარაკობ?“ – სიტყვები იგივეა, რაც თხრობით წინადადებაში. ამიტომ ქართულად მოლაპარაკეებს do / does ხშირად ავიწყდებათ: „I not eat meat“, „You speak English?“.

კითხვით სიტყვიან კითხვაში ქართულად ზმნა პირდაპირ კითხვითი სიტყვის შემდეგ დგას: „სად მუშაობს შენი ძმა?“ სიტყვასიტყვით გამოდის „Where works your brother?“. ინგლისურში რიგი მყარია: კითხვითი სიტყვა + do / does + ქვემდებარე + საწყისი ფორმა. მოკლე პასუხში ქართულად ან უბრალოდ „კი“-ს ვამბობთ, ან ზმნას ვიმეორებთ („კი, ვსვამ“); ინგლისურში მთავარ ზმნას არ ვიმეორებთ და ვამბობთ დამხმარეს: Yes, I do. და კიდევ ერთი: ქართულში ორმაგი უარყოფა ჩვეულებრივია („არაფერი არ ვიცი“), ინგლისურში კი don't-ის შემდეგ anything დგას.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
არ ვიცი.I don't know.აქ ერთნაირია: უარყოფა ორივე ენაში ზმნის წინ დგას; ოღონდ ინგლისურში not-ს do ატარებს
კვირაობით არ მუშაობს.She doesn't work on Sundays.-s გადადის doesn't-ზე; work – უცვლელი
ინგლისურად ლაპარაკობ?Do you speak English?ქართულად კითხვას ინტონაცია ქმნის; ინგლისურში წინ დგას Do
სად მუშაობს შენი ძმა?Where does your brother work?ქართულად ზმნა კითხვითი სიტყვის შემდეგ დგას; ინგლისურში ჯერ does, მერე ქვემდებარე
„ყავას სვამ?“ „კი, ვსვამ.“"Do you drink coffee?" "Yes, I do."ინგლისურ მოკლე პასუხში მთავარი ზმნა არ მეორდება
რას საქმიანობ?What do you do?do ორჯერ: ჯერ დამხმარე, მერე მთავარი ზმნა („აკეთებ“)
დაღლილი ხარ?Are you tired?be-სთან do არ გვჭირდება
არაფერი არ ვიცი.I don't know anything.ქართულად ორმაგი უარყოფაა; ინგლისურში not ერთხელ

მოკლედ: „არ“ = don't / doesn't, კითხვის ინტონაცია = Do / Does წინადადების დასაწყისში. -s დამხმარე ზმნაზე გადადის, მთავარი ზმნა კი საწყის ფორმაში რჩება.

ფორმა

უარყოფითი წინადადება

ქვემდებარედამხმარე ზმნა + notსაწყისი ფორმამაგალითი
I / you / we / theydo not → don'tworkI don't work on Sundays.
he / she / itdoes not → doesn'tworkShe doesn't work on Sundays.

კი / არა კითხვები და მოკლე პასუხები

დამხმარე ზმნაქვემდებარესაწყისი ფორმაკიარა
DoI / you / we / theylike it?Yes, I do.No, I don't.
Doeshe / she / itlike it?Yes, she does.No, she doesn't.

დადებით მოკლე პასუხში do / does ძლიერია და მახვილიანი: Yes, I do.

კითხვები კითხვითი სიტყვით

კითხვითი სიტყვადამხმარე ზმნაქვემდებარესაწყისი ფორმადანარჩენი
Wheredoyoulive?
Whatdoesshedo?(= რას საქმიანობს?)
What timedoesthe filmstart?
Howdoyougetto work?

-s გადადის დამხმარე ზმნაზე

დადებითიუარყოფითიკითხვა
He plays tennis.He doesn't play tennis.Does he play tennis?
She has a car.She doesn't have a car.Does she have a car?

Be უარყოფასა და კითხვაში do-ს არ იყენებს

be-სთანსხვა ზმნებთან
Are you tired?Do you work here?
She isn't at home.She doesn't live here.

გამოყენება

1უარყოფითი წინადადებები

გამოიყენეთ don't / doesn't + საწყისი ფორმა. შემოკლებული ფორმები (contractions) ჩვეულებრივია ზეპირ მეტყველებასა და არაფორმალურ წერაში; do not / does not უფრო ფორმალური ან ემფატიკურია.

I don't eat meat.
ხორცს არ ვჭამ.
„არ“ → don't; ზმნა eat უცვლელია
My boyfriend doesn't like horror films.
ჩემს მეგობარ ბიჭს საშინელებათა ფილმები არ მოსწონს.
he → doesn't; like -s-ის გარეშე
She doesn't work on Sundays.
კვირაობით არ მუშაობს.
-s გადავიდა doesn't-ზე
We don't have a car.
მანქანა არ გვაქვს.
we → don't
It doesn't matter.
არა უშავს.
მყარი ფრაზა: it → doesn't
They don't live here any more.
ისინი აქ აღარ ცხოვრობენ.
„აღარ“ → don't… any more; any more (UK), anymore (US)

2კი / არა კითხვები

ქვემდებარის წინ დასვით Do ან Does, მერე – საწყისი ფორმა. ქართულად აქ მხოლოდ ინტონაცია გვჭირდება, ინგლისურში კი Do / Does აუცილებელია.

Do you speak English?
ინგლისურად ლაპარაკობ?
ქართულად მხოლოდ ინტონაცია; ინგლისურში Do
Does this bus go to the airport?
ეს ავტობუსი აეროპორტში მიდის?
this bus = it → Does; go -s-ის გარეშე
Do your kids like school?
შენს შვილებს სკოლა მოსწონთ?
your kids = they → Do
Does your phone take good photos?
შენი ტელეფონი კარგად იღებს?
your phone = it → Does
Do you know a good dentist?
კარგ სტომატოლოგს ხომ არ იცნობ?
ქართულად ხშირად „ხომ არ…?“; ინგლისურში უბრალოდ Do you…?

3მოკლე პასუხები

უპასუხეთ Yes / No + ნაცვალსახელი + do / does / don't / doesn't. მთავარ ზმნას ნუ გაიმეორებთ.

"Do you drink coffee?" "Yes, I do."
„ყავას სვამ?“ „კი, ვსვამ.“
ქართულად ზმნა მეორდება; ინგლისურში Yes, I do
Does she work here?
აქ მუშაობს?
she → Does
No, she doesn't.
არა, არ მუშაობს.
მოკლე პასუხი ზემოთ დასმულ კითხვაზე
"Do your parents live near you?" "Yes, they do."
„შენი მშობლები შენთან ახლოს ცხოვრობენ?“ „კი.“
they do; live არ მეორდება
"Does the hotel have parking?" "No, it doesn't."
„სასტუმროს პარკინგი აქვს?“ „არა, არ აქვს.“
hotel = it

4კითხვები კითხვითი სიტყვით

ჯერ კითხვითი სიტყვა, მერე do / does, ქვემდებარე და საწყისი ფორმა. კითხვითი სიტყვების სრული სია A1-16-შია.

Where do you work?
სად მუშაობ?
ქართულად ზმნა პირდაპირ „სად“-ის შემდეგ; ინგლისურში do you work
What does your sister do?
შენი და რას საქმიანობს?
სამსახურზე კითხვა
What time does the shop close?
მაღაზია რომელ საათზე იკეტება?
the shop = it → does; close -s-ის გარეშე
How do you say this word in English?
ეს სიტყვა ინგლისურად როგორ ითქმის?
ინგლისურში you: სიტყვასიტყვით „როგორ ამბობ“
What does this word mean?
ეს სიტყვა რას ნიშნავს?
mean ბოლოს დგას; არა „What means this word?“

5Do როგორც მთავარი ზმნა

Do შეიძლება მთავარი ზმნაც იყოს (do homework, do the shopping, do yoga). მაშინ უარყოფასა და კითხვაში ორჯერ ჩანს: ჯერ დამხმარე, მერე მთავარი ზმნა.

"What do you do?" "I'm a nurse."
„რას საქმიანობ?“ „ექთანი ვარ.“
= რა სამსახური გაქვს?
I don't do much sport.
სპორტით ბევრს არ ვკავდები.
sport (UK), sports (US)
Does he do the cooking at home?
სახლში ის ამზადებს საჭმელს?
does = დამხმარე; do = მთავარი ზმნა

6Be-ს do არ სჭირდება

Be თავად აწარმოებს უარყოფასა და კითხვას (იხ. A1-03). do / does არასოდეს დასვათ am / is / are-სთან. (ბრძანებითი წინადადებები სხვაგვარია: Don't be late! – იხ. A1-18.)

Are you hungry?
გშია?
ქართულად ზმნაა, ინგლისურში be + hungry → Are you…?
Is your brother a student?
შენი ძმა სტუდენტია?
be: Is…?
She isn't at home today.
დღეს სახლში არ არის.
be: isn't, არა doesn't

ხშირი შეცდომები

❌She don't like fish.
✅She doesn't like fish.
he / she / it → doesn't.
❌He doesn't works here.
✅He doesn't work here.
-s გადადის does-ზე; მთავარ ზმნას -s არ აქვს.
❌Does she lives in Paris?
✅Does she live in Paris?
მხოლოდ ერთი -s: does-ზე.
❌Where you live?
✅Where do you live?
კითხვით სიტყვიან კითხვასაც სჭირდება დამხმარე ზმნა.
❌I not like it.
✅I don't like it.
not-ს სჭირდება დამხმარე ზმნა do.
❌Do you be hungry?
✅Are you hungry?
be-სთან კითხვაში do არ გამოიყენება.
❌"Do you like jazz?" "Yes, I like."
✅"Yes, I do."
მოკლე პასუხში დამხმარე ზმნაა.
❌What does mean this word?
✅What does this word mean?
დამხმარე ზმნა + ქვემდებარე + საწყისი ფორმა.
⚠️You like pizza?
✅Do you like pizza?
მოდუნებულ საუბარში თხრობითი წინადადება აწეული ინტონაციით შეიძლება გაკვირვებას ან გადამოწმებას გამოხატავდეს, მაგრამ ჩვეულებრივი კითხვა do-თი იწყება.

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „არ“ → not. ქართულად უარყოფისთვის ზმნის წინ საკმარისია „არ“: „ჩვენი მასწავლებელი პარასკევობით საშინაო დავალებას არ გვაძლევს“. სიტყვასიტყვით გამოდის not + ზმნა, დამხმარე ზმნის გარეშე. ინგლისურში not-ს მარტო ვერ დასვამთ: მას don't / doesn't სჭირდება, მთავარი ზმნა კი საწყის ფორმაში რჩება.

❌Our teacher not gives homework on Fridays.
✅Our teacher doesn't give homework on Fridays.
not-ს ატარებს doesn't; give -s-ის გარეშე

2. „სად მუშაობს შენი ძმა?“ → Where works your brother? ქართულ კითხვაში ზმნა პირდაპირ კითხვითი სიტყვის შემდეგ დგას, ხოლო ქვემდებარე – ბოლოს. ინგლისურში ზმნა თავის ადგილზე რჩება, კითხვითი სიტყვის შემდეგ კი დგას do / does და ქვემდებარე.

❌How often visits your cousin Kutaisi?
✅How often does your cousin visit Kutaisi?
კითხვითი სიტყვა + does + ქვემდებარე + საწყისი ფორმა
❌What cooks your grandmother on Sundays?
✅What does your grandmother cook on Sundays?
does + ქვემდებარე + cook

3. კითხვა მხოლოდ ინტონაციით. ქართულად „ჩაი შაქრით გიყვარს?“ თხრობითი წინადადების სიტყვებით, ინტონაციით ისმება. ინგლისურში ასეთი კითხვა მოდუნებულ საუბარში ხანდახან გვხვდება – გაკვირვების ან გადამოწმებისთვის – მაგრამ ჩვეულებრივი კითხვა Do / Does-ით იწყება.

⚠️You take sugar in your tea?
✅Do you take sugar in your tea?
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ ასე მხოლოდ გაკვირვებას ან გადამოწმებას გამოხატავს; ჩვეულებრივი კითხვა Do-თი იწყება

4. „კი, ცხოვრობს“ → Yes, he lives. ქართულ მოკლე პასუხში ზმნას ვიმეორებთ: „შენი ძმა ისევ რუსთავში ცხოვრობს?“ „კი, ცხოვრობს.“ ინგლისურში მთავარი ზმნა არ მეორდება – პასუხში დამხმარე ზმნაა.

❌"Does your brother still live in Rustavi?" "Yes, he lives."
✅"Yes, he does."
მოკლე პასუხი: Yes + he + does

5. „არაფერს არ ამბობს“ → doesn't say nothing. ქართულში ორმაგი უარყოფა სავალდებულოა: „ნიკა გაკვეთილზე არაფერს არ ამბობს“, „არავის არ ვიცნობ“. ინგლისურში don't / doesn't-ის შემდეგ anybody / anything დგას, არა nobody / nothing.

❌Nika is very shy. He doesn't say nothing in class.
✅Nika is very shy. He doesn't say anything in class. ან Nika is very shy. He says nothing in class.
ინგლისურში უარყოფა ერთხელ: doesn't + anything

არ აგერიოთ

კითხვები be-თი თუ სხვა ზმნებით – be თავად ინაცვლებს, სხვა ზმნებს do / does სჭირდება. იხ. A1-03.

Is she a teacher?
მასწავლებელია?
be
Does she teach?
ასწავლის?
სხვა ზმნა: does

do (დამხმარე) თუ do (მთავარი ზმნა) – დამხმარე ზმნა მხოლოდ გრამატიკას ატარებს; მთავარი ზმნა do ნიშნავს „აკეთებს, ასრულებს“.

Do you like it?
მოგწონს?
მხოლოდ დამხმარე
Do you do yoga?
იოგას აკეთებ?
დამხმარე + მთავარი ზმნა

Who როგორც დამატება თუ who როგორც ქვემდებარე – როცა who ან what კითხვის ქვემდებარეა, do / does არ გვჭირდება (Who lives here?). ეს A2-33-ში ისწავლება.

Who do you live with?
ვისთან ერთად ცხოვრობ?
შენ ცხოვრობ ვიღაცასთან: do
Who lives in that house?
იმ სახლში ვინ ცხოვრობს?
ვიღაც ცხოვრობს იქ: do არ არის

მართლწერა და გამოთქმა

  • does მოკლე პასუხში ძლიერია – /dʌz/, კითხვის დასაწყისში კი ხშირად სუსტი – /dəz/: Does she…? /ʌ/ ქართულში არ არის: მოკლე, ღია ხმოვანია, ტუჩები არ მრგვალდება. ნუ წაიკითხავთ ისე, როგორც იწერება – არც ო, არც ე არ ისმის. სუსტ /ə/-ში ხმოვანი სულ მოკლე და მოდუნებულია; ქართულად ყველა ხმოვანს სრულად ვამბობთ, ამიტომ ეს ვარჯიშს მოითხოვს.
  • doesn't /ˈdʌznt/ ორმარცვლიანია, z-სა და n-ს შორის ხმოვანი არ არის. don't /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) – ხმოვანი სრიალებს (ჯერ ნეიტრალური ხმოვანი, მერე ტუჩები მრგვალდება); ერითმება won't-ს და არა want-ს. ქართულ „დონტ“-ად ნუ გაამარტივებთ.
  • სწრაფ მეტყველებაში do you ხშირად ერთ მარცვლად იქცევა: /djə/ ან /dʒə/ – Where d'you live? ქართული ჯ ინგლისურ /dʒ/-ს ემთხვევა, ამიტომ ამის მოსმენა და თქმა ადვილია.
  • უარყოფაში don't და doesn't ჩვეულებრივ მახვილიანია: I don't know. მოკლე პასუხში დამხმარე ზმნა ძლიერია: Yes, I do.
  • don't / doesn't-ში აპოსტროფი not-ის o-ს ცვლის.
  • ინგლისური t და k მახვილიანი მარცვლის დასაწყისში (time, coffee) ქართულ თ-სა და ქ-ს ჰგავს – ჰაერის ნაკადით. ნუ იტყვით ტ-სა და კ-ს.

ოქროს წესი

be-ს გარდა სხვა ზმნებთან (მოგვიანებით კი can-ის მსგავსი მოდალური ზმნების გარდა) უარყოფასა და კითხვაში გამოიყენეთ do / does. Not, კითხვა და -s დამხმარე ზმნაზე გადადის; მთავარი ზმნა საწყის ფორმაში რჩება. ქართული „არ“ = don't / doesn't, ქართული კითხვის ინტონაცია = Do / Does წინ.

სავარჯიშოები

A. ფორმა

გადააკეთეთ წინადადებები ან ჩასვით გამოტოვებული სიტყვა.

  1. გადააკეთეთ უარყოფით წინადადებად: I like tea.
  2. გადააკეთეთ უარყოფით წინადადებად: He plays football.
  3. შეადგინეთ კითხვა: You cook every day.
  4. შეადგინეთ კითხვა: She works on Saturdays.
  5. Where your parents live?
  6. What time the film start?

B. მნიშვნელობა

აირჩიეთ სწორი ვარიანტი.

  1. აირჩიეთ სწორი პასუხი: … you tired?
  2. აირჩიეთ სწორი პასუხი: … your brother speak French?
  3. აირჩიეთ პასუხი კითხვაზე "Does your flat have a balcony?": …
  4. "What do you do?" – ეს კითხვა ეხება… …

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. She doesn't goes to school.
  2. Do you are happy?
  3. Where you work?
  4. Does your sister live in Rome?

D. კონტექსტში

შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები.

A new neighbour
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაწერეთ ორი რამ, რასაც შაბათ-კვირას არ აკეთებთ.
  2. დაწერეთ სამი კითხვა ახალი თანაკურსელისთვის (ერთი Where-ით, ერთი What-ით და ერთი კი / არა კითხვა).

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. A1-12 Present Simple ქართულად: I work, she works – როდის ემატება ზმნას -s
    My father (watch) the news every evening.
  2. A1-03 To Be: უარყოფა, კითხვა და მოკლე პასუხები (isn't, aren't, Are you…?) ქართულად
    your brother at home now?
  3. A1-08 კუთვნილება ინგლისურში: my, your, his, her და possessive 's ქართულად
    "What's (she) name?" "Lucy."
პასუხები

A. ფორმა

  1. I don't like tea. / I do not like tea.
  2. He doesn't play football. / He does not play football.
  3. Do you cook every day?
  4. Does she work on Saturdays?
  5. do
  6. does

B. მნიშვნელობა

  1. Are
  2. Does
  3. Yes, it does.
  4. your job

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. She doesn't go to school.
  2. Are you happy?
  3. Where do you work?
  4. ✓ Does your sister live in Rome?

D. კონტექსტში

  1. Do
  2. do
  3. do
  4. doesn't / does not
  5. do
  6. don't / do not

E. თქვენი ჯერი

  1. I don't get up early. I don't work.
  2. Where do you live? What do you do? Do you like music?

F. შერეული გამეორება

  1. watches
  2. Is
  3. her
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play