Slowingoგრამატიკა
C2 4 / 10

Sentence Architecture: ინფორმაციის რიგი ინგლისურ წინადადებაში – end-focus, end-weight, it და there

Sentence Architecture: Information Flow

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ინფორმაციის ისე დალაგებას, რომ გრძელი წინადადებაც ადვილად იკითხებოდეს: ცნობილი – ახლის წინ, მძიმე ნაწილები – ბოლოს, თანაბარი იდეები – თანაბარი ფორმით, ქვემდებარე – ზმნასთან ახლოს, ხოლო აქცენტი – ზუსტად იქ, სადაც გინდათ.

მთავარი იდეა

მკითხველი წინადადებას მარცხნიდან მარჯვნივ კითხულობს და ყველაფერს მეხსიერებაში ინახავს, სანამ აზრი არ დასრულდება. კარგი „არქიტექტურა“ ამ გზას უადვილებს.

ინგლისურს ძლიერი ჩვევა აქვს: დაიწყეთ იმით, რაც მკითხველმა უკვე იცის (given, ცნობილი), და დაასრულეთ იმით, რაც ახალი ან მნიშვნელოვანია (new, ახალი). წინადადების ბოლოს მოდის ბუნებრივი მახვილი და ყურადღება. ამას end-focus ჰქვია. გრძელ, „მძიმე“ ფრაზებსაც ბოლო ურჩევნიათ, რადგან მძიმე ქვემდებარე მკითხველს ზმნას დიდხანს ალოდინებს. ამას end-weight ჰქვია.

წარმოიდგინეთ ტექსტი როგორც მდინარეზე გადებული ქვები. ყოველი წინადადება იმ ქვიდან იწყება, რომელზეც მკითხველი უკვე დგას – ცნობილიდან – და ბოლოს ახალ ქვას ცოტა წინ დებს. შემდეგი წინადადება ამ ახალ ქვაზე გადადის. თუ წინადადება ისეთი ქვიდან იწყება, რომელიც მკითხველს არასოდეს უნახავს, მას ხტომა მოუწევს – და შეიძლება წყალში ჩავარდეს.

ვნებითი გვარი, cleft, fronting, it და there, მიმღეობური წინადადებები – ეს ყველაფერი ამ ქვების სწორად დალაგების იარაღია.

ქართული და ინგლისური

ქართულს თავისუფალი სიტყვათა რიგი აქვს და ცნობილს წინ სწორედ რიგით ვსვამთ: „ახალი ბიბლიოთეკა ადგილობრივმა არქიტექტორმა დააპროექტა“ – დამატება პირველია, ვნებითი გვარი არ დაგვჭირდა. ინგლისურში რიგი მკაცრია (ქვემდებარე – ზმნა – დამატება), ამიტომ ცნობილის წინ გადასატანად მას იარაღი სჭირდება: ვნებითი გვარი, it, there, cleft. მეორე სხვაობა: ქართულად ახალი ან ხაზგასმული სიტყვა ხშირად ზმნის წინ დგას („ფანჯარა ანამ გატეხა“), ინგლისურში კი – წინადადების ბოლოს.

მესამე: ქართულს ფორმალური, „ცარიელი“ ქვემდებარე არ სჭირდება – „ადვილია…“, „ჩანს, რომ…“, „არსებობს რამდენიმე მიზეზი“: ნამდვილი ქვემდებარე (სწავლა, რომ-წინადადება, მიზეზი) შეიძლება ბოლოს იდგეს, ზმნის წინ კი არაფერი. ინგლისურ წერილობით წინადადებას ზმნის წინ ქვემდებარე აუცილებლად სჭირდება, ამიტომ ამ ადგილს it ან there იკავებს. მეოთხე: ქართულად „რომ“-ის და „რომელიც“-ის წინ ყოველთვის მძიმე დგას; ინგლისურში that-ის და განმსაზღვრელი who / which-ის წინ – არა.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
ახალი ბიბლიოთეკა ადგილობრივმა არქიტექტორმა დააპროექტა.It was designed by a local architect.ქართულად სიტყვათა რიგი; ინგლისურად ვნებითი გვარი ტოვებს ცნობილს წინ
ადვილია ინგლისურის საფუძვლების სწავლა.It is easy to learn the basics of English.ქართულად ადგილის დამჭერი სიტყვა არ გვჭირდება; ინგლისურად it
არსებობს რამდენიმე მიზეზი, რის გამოც პროექტი ჩავარდა.There are several reasons why the project failed.„არსებობს“ → there are, არა exist
მაწუხებს, რომ საჩივარს არავინ უპასუხა.It worries me that nobody has replied to the complaint.მძიმე ნაწილი ორივე ენაში ბოლოსაა; ინგლისურად – it, that-ის წინ კი მძიმე (,) არ იწერება
ის არა მარტო ნიჭიერი მუსიკოსია, არამედ შესანიშნავი მასწავლებელიც.She is not only a talented musician but also a gifted teacher.აქ ერთნაირია: ორივე ნაწილი ერთნაირი ფორმისაა
სწორედ პარკინგის ნაკლებობამ დააფრთხო მომხმარებლები.It was the lack of parking that put customers off.ქართულად „სწორედ“ და რიგი; ინგლისურად cleft

მოკლედ: ქართულად ინფორმაციას სიტყვათა რიგით ვალაგებთ, ინგლისურად – სტრუქტურით; ქვემდებარის ცარიელ ადგილს ინგლისურში it ან there ავსებს, ხოლო ახალი ინფორმაცია ბოლოში მიდის.

ფორმა

ინფორმაციის ოთხი პრინციპი

პრინციპიწესისუსტი ვარიანტიუკეთესი ვარიანტი
ცნობილი → ახალიდაიწყეთ ცნობილით, დაასრულეთ ახლით(წინადადების შემდეგ საპროტესტო აქციებზე) A new law was the result of the protests.The protests led to a new law.
End-focusმთავარი აზრი ბოლოსThe cause of the fire was faulty wiring, according to the report.According to the report, the cause of the fire was faulty wiring.
End-weightგრძელი ფრაზები ბოლოსThat she had lied about her qualifications surprised everyone.It surprised everyone that she had lied about her qualifications.
პარალელიზმითანაბარი იდეები – თანაბარი ფორმითShe likes hiking, to swim and cycles.She likes hiking, swimming and cycling.

ინფორმაციის გადაადგილების იარაღები

იარაღირას გადაადგილებსმაგალითიიხ.
ვნებითი გვარიდამატებას – დასაწყისშიThe bridge was designed by a local firm.B1-10
ფორმალური itმძიმე ქვემდებარე წინადადებას – ბოლოშიIt is easy to see why.A1-01, B2-20
There + beახალ, განუსაზღვრელ ქვემდებარეს – ბოლოშიThere's a problem with the heating.A1-11
Cleftერთ ელემენტს – აქცენტშიIt was the price that put us off.C1-05
Frontingდამატებას ან შემასმენლის ნაწილს – დასაწყისში (კონტრასტი, კავშირი)That part I understood.C1-06
მიმღეობური წინადადებაფონურ ინფორმაციას – დასაწყისში, მოკლედHaving read the report, the board…B2-10, C1-07

ამ გაკვეთილში ⚠️ აღნიშნავს წინადადებებს, რომლებიც გრამატიკულად სწორია, მაგრამ უფრო ძნელად იკითხება. ინფორმაციის რიგი ჩვეულებრივ „უკეთესისა“ და „უარესის“ საკითხია და არა „სწორისა“ და „არასწორის“.

გამოყენება

1ცნობილი ახლის წინ და end-focus

ყოველი წინადადება წინას დაუკავშირეთ: დაიწყეთ რაღაც ცნობილით – ნაცვალსახელით, გამეორებული არსებითი სახელით ან სინონიმით. ახალი ან მნიშვნელოვანი ინფორმაცია ბოლოსთვის შეინახეთ, სადაც მას ბუნებრივად მახვილი მოდის.

The company was founded in 1998. Its first product was a simple music app.
კომპანია 1998 წელს დაარსდა. მისი პირველი პროდუქტი მარტივი მუსიკალური აპლიკაცია იყო.
„its“ = ცნობილი
We tested three designs. The one that performed best was also the cheapest.
სამი დიზაინი გამოვცადეთ. რომელიც საუკეთესო აღმოჩნდა, ყველაზე იაფიც ის იყო.
სიურპრიზი ბოლოშია
Most of the damage was caused by a single storm.
ზიანის უმეტესობა ერთმა ქარიშხალმა გამოიწვია.
ვნებითი გვარი „damage“-ს (ცნობილს) წინ ტოვებს; ქართულად ამას რიგი აკეთებს
At the end of the corridor is a small room with no windows.
დერეფნის ბოლოს უფანჯრო პატარა ოთახია.
ადგილი წინ; ახალი ქვემდებარე ბოლოს, იხ. C1-02
Of all the candidates, only one had any real management experience.
ყველა კანდიდატიდან მხოლოდ ერთს ჰქონდა მართვის ნამდვილი გამოცდილება.

2ფორმალური it და there – end-weight-ისთვის

როცა ქვემდებარე გრძელი წინადადება ან to-ინფინიტივია, გადაიტანეთ ის ბოლოში, ქვემდებარის ადგილას კი it დასვით. ახალი, განუსაზღვრელი ქვემდებარის შემოსატანად გამოიყენეთ there + be. სტანდარტულ წერილობით ინგლისურში სრულ წინადადებას ქვემდებარის ადგილი ცარიელი არ შეიძლება დარჩეს (გამონაკლისია ბრძანებითი წინადადებები და C2-03-ის ზეპირი ელიფსისი). ქართულად ასეთ ადგილს არაფერი იკავებს – „ადვილია…“, „მაწუხებს, რომ…“, „ჯერ გაურკვეველია…“.

It is easy to learn the basics of English.
ინგლისურის საფუძვლების სწავლა ადვილია.
= To learn the basics… is easy
It worries me that nobody has replied to the complaint.
მაწუხებს, რომ საჩივარს არავინ უპასუხა.
ქართულად ადგილის დამჭერი არ გვჭირდება; ინგლისურად it
It's no surprise that prices have risen again.
გასაკვირი არაა, რომ ფასები ისევ გაიზარდა.
There are several reasons why the project failed.
არსებობს რამდენიმე მიზეზი, რის გამოც პროექტი ჩავარდა.
„არსებობს“ → there are
There's a man at the door who says he knows you.
კართან ვიღაც კაცია, ამბობს, რომ გიცნობს.
ახალი ქვემდებარე there-ის შემდეგ
It remains unclear whether the vaccine will be approved this year.
ჯერ გაურკვეველია, ვაქცინა წელს დამტკიცდება თუ არა.
„…თუ არა“ → whether

3პარალელური სტრუქტურა

and-ით, or-ით, but-ით, both… and-ით, either… or-ით და not only… but also-თი შეერთებულ ნაწილებს ერთნაირი გრამატიკული ფორმა უნდა ჰქონდეთ. წყვილ კავშირებში პირველი სიტყვის შემდეგ იგივე ტიპის ნაწილი უნდა იდგეს, რაც მეორის შემდეგ. ქართულიც ამას მოითხოვს („არა მარტო… არამედ…“), ოღონდ ინგლისურში ფორმების არჩევანი მეტია (-ing, to-ინფინიტივი, არსებითი სახელი).

The course teaches you how to plan, how to write and how to edit.
კურსი გასწავლით, როგორ დაგეგმოთ, როგორ დაწეროთ და როგორ დაარედაქტიროთ.
სამი how-to ფრაზა
She is not only a talented musician but also a gifted teacher.
ის არა მარტო ნიჭიერი მუსიკოსია, არამედ შესანიშნავი მასწავლებელიც.
არსებითი ფრაზა + არსებითი ფრაზა
The job requires both technical skills and patience.
ეს სამუშაო მოითხოვს როგორც ტექნიკურ უნარებს, ისე მოთმინებას.
არსებითი + არსებითი
You can either pay online or pay at the counter.
შეგიძლიათ ან ონლაინ გადაიხადოთ, ან სალაროსთან.
ზმნური ფრაზა + ზმნური ფრაზა
Our goals are to reduce costs, to improve quality and to train new staff.
ჩვენი მიზნებია ხარჯების შემცირება, ხარისხის გაუმჯობესება და ახალი თანამშრომლების მომზადება.
ქართულად სამი საწყისი; ინგლისურად სამი to-ინფინიტივი
He apologised for the delay, explained the problem and offered a refund.
დაგვიანებისთვის ბოდიში მოიხადა, პრობლემა აგვიხსნა და თანხის დაბრუნება შემოგვთავაზა.
სამი წარსული ზმნა

4ჩართული ინფორმაცია ისე, რომ მკითხველი არ დაიკარგოს

გრძელი წინადადება ნორმალურია, თუ მთავარი ქვემდებარე და ზმნა ერთმანეთთან ახლოსაა, ხოლო დამატებითი ინფორმაცია გვერდებზე „კიდია“. ქვემდებარესა და მის ზმნას შორის გრძელ წინადადებას ნუ ჩასვამთ. წინადადებების სიგრძე შეცვალეთ: რამდენიმე გრძელის შემდეგ მოკლე წინადადება აზრს აძლიერებს.

The report, which took two years to complete, recommends major changes.
ანგარიში, რომლის მომზადებასაც ორი წელი დასჭირდა, დიდ ცვლილებებს გვირჩევს.
მოკლე ჩართვა: მისაღებია
The report recommends major changes to the way hospitals record, store and share patient data.
ანგარიში დიდ ცვლილებებს გვირჩევს იმაში, როგორ აღრიცხავენ, ინახავენ და აზიარებენ საავადმყოფოები პაციენტების მონაცემებს.
მძიმე ნაწილი ბოლოსაა: ადვილი
Although the team had worked through the night and checked every figure twice, the presentation still contained an error.
მიუხედავად იმისა, რომ გუნდი მთელი ღამე მუშაობდა და ყველა ციფრი ორჯერ გადაამოწმა, პრეზენტაციაში მაინც შეცდომა იყო.
ჯერ ფონი, მთავარი აზრი ბოლოს
After months of negotiation, they finally reached an agreement. It lasted two weeks.
თვეების მოლაპარაკების შემდეგ ბოლოს და ბოლოს შეთანხმებას მიაღწიეს. ის ორ კვირას გაგრძელდა.
მოკლე წინადადება ეფექტისთვის
Researchers who analysed data from over 40,000 patients found a clear link.
მკვლევრებმა, რომლებმაც 40 000-ზე მეტი პაციენტის მონაცემები გააანალიზეს, მკაფიო კავშირი აღმოაჩინეს.
განმსაზღვრელი წინადადება მოკლეა; ინგლისურად მძიმეების გარეშე

5სტრუქტურის არჩევა აქცენტის სამართავად

ერთი და იმავე ფაქტებისთვის აირჩიეთ მოქმედებითი თუ ვნებითი გვარი, cleft, fronting ან მიმღეობური წინადადება – იმის მიხედვით, რა არის ცნობილი, რა არის ახალი და რას უსვამთ ხაზს.

Rosa Lind is a local architect. She designed the new library.
როზა ლინდი ადგილობრივი არქიტექტორია. მან დააპროექტა ახალი ბიბლიოთეკა.
ტექსტი არქიტექტორზეა: „she“ ცნობილია, ბიბლიოთეკა – ახალი
The new library opened last spring. It was designed by a local architect.
ახალი ბიბლიოთეკა გასულ გაზაფხულზე გაიხსნა. ის ადგილობრივმა არქიტექტორმა დააპროექტა.
ტექსტი ბიბლიოთეკაზეა: არქიტექტორი ახალია და ბოლოს დგას; ქართულად რიგი, ინგლისურად ვნებითი გვარი
It was the lack of parking that put customers off.
სწორედ პარკინგის ნაკლებობამ დააფრთხო მომხმარებლები.
it-cleft: აქცენტი მიზეზზე
What surprised me most was how quiet the city was.
ყველაზე მეტად ის გამიკვირდა, რა მშვიდი იყო ქალაქი.
wh-cleft: მთავარი აზრი ბოლომდე იცდის
This point I accept; the next one I don't.
ამ აზრს ვეთანხმები, შემდეგს – არა.
fronting კონტრასტისთვის
Built in the 1920s, the station is now a listed building.
1920-იან წლებში აშენებული სადგური ახლა დაცული ისტორიული ძეგლია.
მიმღეობური წინადადება: ჯერ ფონი; listed building (ბრიტ.) = დაცული ისტორიული შენობა

ხშირი შეცდომები

❌Is important to check the data.
✅It is important to check the data.
წერილობით ტექსტში ქვემდებარის ადგილი ცარიელი არ რჩება; გამოიყენეთ ფორმალური it.
❌The people who live next door to my parents, are very kind.
✅The people who live next door to my parents are very kind.
ქვემდებარესა და მის ზმნას შორის ერთ მძიმეს ნუ დასვამთ, რაც არ უნდა გრძელი იყოს ქვემდებარე.
⚠️That the meeting was cancelled without any warning annoyed me.
✅It annoyed me that the meeting was cancelled without any warning.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ მძიმე ქვემდებარე წინადადება ძნელად აღიქმება; გამოიყენეთ ფორმალური it.
⚠️The manager, who had worked at the company since it was founded and knew every employee by name, retired.
✅The manager retired after many years; she had worked at the company since it was founded and knew every employee by name.
ძალიან გრძელი ჩართვა ქვემდებარეს ზმნას აშორებს.
⚠️The new policy is fair, simple, and it saves money.
✅The new policy is fair, simple and cost-effective.
ჩამონათვალის ნაწილები პარალელური დატოვეთ.
⚠️She not only speaks well but also her listening is excellent.
✅She not only speaks well but also listens well.
not only… but also თანაბარ ფორმებს უნდა აერთებდეს: აქ ზმნური ფრაზა + ზმნური ფრაზა.
⚠️A decision was made by us to postpone the launch.
✅We decided to postpone the launch.
მოქმედი პირი ცნობილი თემაა, ამიტომ ვნებითი გვარი მხოლოდ ამძიმებს წინადადებას.

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „საინტერესოა, …“ → Is interesting… ქართულად „საინტერესოა, …“, „ცხადია, …“, „სამწუხაროა, …“ წინ არაფერს ვსვამთ – ნამდვილი ქვემდებარე (რომ- ან როგორ-წინადადება) მოგვიანებით მოდის. ინგლისურ წერილობით წინადადებაში ზმნის წინ ადგილი ცარიელი ვერ დარჩება – მას ფორმალური it ავსებს.

❌Is interesting how quickly small children pick up a second language.
✅It is interesting how quickly small children pick up a second language.
ქვემდებარის ადგილს it იკავებს

2. „არსებობს…“ → Exists / Exist… ქართული „არსებობს“ ახალი ინფორმაციის შემოტანის ჩვეულებრივი გზაა: „არსებობს მარტივი ხერხი…“. ინგლისურად ასეთი წინადადება there is / there are-ით იწყება; exist ქვემდებარის გარეშე წინ ვერ დადგება.

❌Exists a simple way to check whether an old battery still holds its charge.
✅There is a simple way to check whether an old battery still holds its charge.
„არსებობს“ → there is

3. „როგორ…, ეს დღემდე…“ → მძიმე წინადადება ქვემდებარედ. ქართულად ბუნებრივია, რომ გრძელი დამოკიდებული წინადადება პირველი მოვიდეს: „როგორ გადაჰქონდათ ძველ მშენებლებს ასეთი მძიმე ქვები, მეცნიერებს დღემდე აოცებს“. ინგლისურად ასეთი წინადადება სწორია, მაგრამ მკითხველი ზმნას დიდხანს ელოდება.

⚠️How the ancient builders moved such enormous stones still puzzles scientists.
✅It still puzzles scientists how the ancient builders moved such enormous stones.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ მძიმე ქვემდებარე ძნელად იკითხება; it-ით მძიმე ნაწილი ბოლოში გადადის

4. „რომელიც“-ის წინ მძიმე → განმსაზღვრელი წინადადება მძიმეებში. ქართული პუნქტუაციით „რომელიც“-ის წინ ყოველთვის მძიმე დგას. ინგლისურად კი მძიმეები მნიშვნელობას ცვლის: მძიმეებში ჩასმული who-წინადადება დამატებითი ინფორმაციაა ყველაზე, მძიმეების გარეშე – აზუსტებს, ვისზეა საუბარი.

⚠️Students, who live outside Tbilisi, can apply for a travel grant.
✅Students who live outside Tbilisi can apply for a travel grant.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ მძიმეებით გამოდის, რომ ყველა სტუდენტი თბილისის გარეთ ცხოვრობს

5. „ის, რომ…, …“ → მძიმე (,) გრძელი ქვემდებარის ბოლოს. ქართულად ვწერთ „ის, რომ ფრენა გადაიდო, ყველასთვის გასაგები იყო“ – მძიმეებით. ინგლისურად ამ ჩვევიდან ორი პრობლემა ჩნდება: გრძელი ქვემდებარე და მძიმე (,) მის ბოლოს, ზმნის წინ.

❌The fact that the flight to Kutaisi had been delayed again, did not surprise anyone.
✅The fact that the flight to Kutaisi had been delayed again did not surprise anyone. ან It did not surprise anyone that the flight to Kutaisi had been delayed again.
ქვემდებარესა და ზმნას შორის ერთი მძიმე არ დგას

არ აგერიოთ

ფორმალური it თუ მიმთითებელი it – ფორმალური it წინ მიუთითებს, წინადადების ბოლოში მდგარ ნაწილზე; მიმთითებელი it უკან, უკვე ნახსენებ რამეზე მიუთითებს. ქართულად პირველ შემთხვევაში არაფერს ვამბობთ, მეორეში – „ის“-ს ან არაფერს.

It is clear that we need more time.
ცხადია, რომ მეტი დრო გვჭირდება.
ფორმალური: it = that we need more time
I read the proposal. It is clear and well argued.
შეთავაზება წავიკითხე. ნათელი და კარგად დასაბუთებულია.
მიმთითებელი: it = the proposal

end-focus თუ fronting – ნეიტრალური რიგი ახალ ინფორმაციას ბოლოს ტოვებს. Fronting რაღაცას დასაწყისში გადაიტანს კონტრასტისთვის ან კავშირისთვის – ეს მონიშნული არჩევანია. ქართულად რიგის შეცვლა ჩვეულებრივი ამბავია, ინგლისურად – იშვიათი და შესამჩნევი. იხ. C1-06.

I understood the first chapter.
პირველი თავი გავიგე.
ნეიტრალური
The first chapter I understood; the second was a mystery.
პირველი თავი გავიგე, მეორე კი სრული საიდუმლო იყო.
fronting კონტრასტისთვის

ვნებითი გვარი ნაკადისთვის თუ ვნებითი გვარი ფორმალურობისთვის – აქ ვნებითი გვარი ცნობილი ინფორმაციის წინ შენარჩუნების იარაღია; ის ავტომატურად „უკეთესი“ ან უფრო ფორმალური არ არის. იხ. C2-02.

We met the CEO at the conference. She was introduced to us by a former colleague.
აღმასრულებელ დირექტორს კონფერენციაზე შევხვდით. ის ყოფილმა კოლეგამ გაგვაცნო.
ვნებითი გვარი „she“-ს (ცნობილს) წინ ტოვებს

მართლწერა და გამოთქმა

  • მეტყველებაში end-focus წინადადების მახვილს ემთხვევა: მთავარი მახვილი ჩვეულებრივ ბოლო შინაარსიან სიტყვაზე მოდის – We bought a new car (მახვილი car-ზე). მახვილის სხვაგან გადატანა კონტრასტს აჩვენებს. იხ. T-01. ქართულად ხაზგასმული სიტყვა ხშირად ზმნის წინ დგას და ხმაც იქ მაღლდება; ინგლისურ ნეიტრალურ წინადადებაში ხმა ბოლოსკენ იწევს და ბოლოს ეცემა.
  • წერისას მძიმეები აღნიშნავს არაგანმსაზღვრელ, ჩართულ ინფორმაციას: The report, which took two years, recommends… იხ. B2-27.
  • ქვემდებარესა და მის ზმნას შორის ერთი მძიმე არ დგას (ჩართვის ორივე მხარეს მძიმეები ნორმალურია); განმსაზღვრელი მიმართებითი წინადადების წინაც მძიმე არ დგას. ესაა მთავარი სხვაობა ქართულ პუნქტუაციასთან, სადაც „რომელიც“-ის და „რომ“-ის წინ მძიმე ყოველთვის იწერება.
  • ტირე ან ფრჩხილები მოკლე ჩართვას იტევს, მაგრამ ერთ წინადადებაში ერთზე მეტი ჩართვა კითხვას აძნელებს.

ოქროს წესი

ძველი – ახლის წინ, მსუბუქი – მძიმის წინ, თანაბარი იდეები – თანაბარი ფორმით. ქვემდებარე ზმნასთან ახლოს დატოვეთ, ქვემდებარის ცარიელი ადგილი it-ით ან there-ით შეავსეთ და სიახლე წინადადების ბოლოს მიიტანეთ.

სავარჯიშოები

A. ფორმა

გადაწერეთ თითოეული წინადადება მოცემული იარაღით. შეინარჩუნეთ აზრი.

  1. გადაწერეთ ფორმალური it-ით: To get a table at that restaurant without booking weeks in advance is almost impossible.
  2. გადაწერეთ ფორმალური it-ით: Whether the museum will reopen before the summer remains unclear.
  3. გადაწერეთ there + be-თი, რომ ახალი ქვემდებარე ზმნის შემდეგ მოვიდეს: A number of serious flaws in the method exist.
  4. გადაწერეთ ისე, რომ ჩამონათვალი პარალელური იყოს: The new manager is experienced, approachable and she listens to people.
  5. გადაწერეთ ისე, რომ "not only … but also"-ს ორივე ნაწილს ერთნაირი ფორმა ჰქონდეს: The scheme not only cut costs but also staff morale was improved.
  6. გადაწერეთ ისე, რომ ქვემდებარე ზმნის გვერდით იდგეს, ფონი კი დასაწყისში: The committee, after three long meetings and a heated public consultation, finally approved the plan.
  7. გადაწერეთ ვნებით გვარში, რომ "the painting" (თემა) პირველი იყოს, ხოლო ვინც ის იპოვა – ბოლოს: A retired teacher from Leeds discovered the painting in an attic.

B. მნიშვნელობა

აირჩიეთ კონტექსტისთვის უკეთესი წინადადება. შენიშვნა ხსნის, რატომ.

  1. წინა წინადადებაა "Our town has a famous clock tower." რომელი მეორე წინადადება გრძელდება უფრო ბუნებრივად?
  2. მოკლე ბიოგრაფია; წინა წინადადებაა "Rosa Lind trained as an architect in Glasgow." რომელი მეორე წინადადება გრძელდება უფრო ბუნებრივად?
  3. ხანძრის გამოძიების ანგარიში: მიზეზი მთავარი აღმოჩენაა. რომელი წინადადება მთავრდება სიახლით?
  4. ახალი ამბების სტატია დაკავებული მკითხველებისთვის. რომელი წინადადება აღიქმება უფრო ადვილად?
  5. მაღაზიის მფლობელი პასუხობს ადამიანს, რომელიც ფასებს ადანაშაულებს: მას ნამდვილ მიზეზზე უნდა გაუსვას ხაზი. რომელი წინადადება აკეთებს ამას?

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში წინადადების აგების ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. Although the figures look encouraging at first sight, is far too early to say whether the new scheme has actually reduced congestion.
  2. The residents who complained most loudly about the noise from the building site last summer, have now been offered compensation by the council.
  3. Exist several reasons why the project, which had been planned for almost a decade, was abandoned at the last minute.
  4. The report, which took two years and three separate research teams to complete, recommends major changes to the way patient data is stored.
  5. Anyone who wants to apply for the scholarship before the deadline at the end of the month, should contact the admissions office directly.

D. კონტექსტში

დაარედაქტირეთ საინფორმაციო ბიულეტენის სტატია. დანომრილი წინადადებები მითითების მიხედვით გადაწერეთ, რომ ტექსტი ბუნებრივად მიედინებოდეს.

The Riverside Cycle Network: one year on
Last spring the city opened the Riverside Cycle Network. (18) A team of local engineers and volunteers planned it over three years. (19) How much the network would change daily life in the centre was not obvious at first. However, the figures now speak for themselves. (20) Far fewer cars are in the centre at rush hour. (21) That accidents involving cyclists have fallen by a third is the most encouraging result. (22) The scheme was cheap, popular and it did not take long to build. (23) The council, which had originally been sceptical and had twice voted against funding the scheme before a change of leadership in 2023, now plans to extend the network. Other cities would do well to follow its example.
  1. გადაწერეთ (18) ვნებით გვარში, რომ "it" (ქსელი, ცნობილი) პირველი იყოს.
  2. გადაწერეთ (19) ფორმალური it-ით.
  3. გადაწერეთ (20) there + be-თი.
  4. გადაწერეთ (21) ისე, რომ გრძელი წინადადება ბოლოს მოვიდეს.
  5. გადაწერეთ (22) ისე, რომ ჩამონათვალი პარალელური იყოს.
  6. გადაწერეთ (23) ისე, რომ ქვემდებარე ზმნასთან ახლოს იყოს: გამოიყენეთ ორი წინადადება, ან ფონი დასაწყისში დასვით.

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაწერეთ მოკლე სამოგზაურო გზამკვლევის ჩანაწერის პირველი სამი წინადადება თქვენთვის ნაცნობ შენობაზე ან ადგილზე. წარმატების კრიტერიუმები: პირველის შემდეგ ყოველი წინადადება იწყება იმით, რაც წინა წინადადებაში უკვე ითქვა; თემის წინ შესანარჩუნებლად ერთხელ მაინც გამოიყენეთ ვნებითი გვარი; ბოლო წინადადება ყველაზე მოულოდნელი ფაქტით დაასრულეთ.
  2. კოლეგის მონახაზი ასეთია: "That the supplier delivered the parts three weeks late and without any explanation was the cause of the delay, and the client, who had been waiting for the order since early March and had already complained twice, was not happy." გადაწერეთ ის ორ-სამ ნათელ წინადადებად. წარმატების კრიტერიუმები: ქვემდებარედ არც ერთი დამოკიდებული წინადადება არ გამოიყენოთ; ყოველი ქვემდებარე ზმნასთან ახლოსაა; ერთხელ მაინც გამოიყენეთ ფორმალური it ან there.
  3. დაწერეთ მოკლე აბზაცი (3–4 წინადადება) კურსის ან ტრენინგის დღის შეფასებით. წარმატების კრიტერიუმები: სამი პარალელური ნაწილის ერთი ჩამონათვალი; ერთი "not only … but also", რომელიც თანაბარ ფორმებს აერთებს; ეფექტისთვის მოკლე ბოლო წინადადება.

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. C1-05 Cleft Sentences: It was… that, What I need is… – აქცენტი წინადადებაში ინგლისურად
    გადაწერეთ it-cleft-ად, აქცენტით "the constant noise from the street"-ზე: The constant noise from the street kept me awake, not the heat.
  2. C1-07 Participle Clauses ინგლისურად: Built in…, Having been told…, With prices rising – მიმღეობური წინადადებები
    გადაწერეთ მიმღეობური წინადადებით დასაწყისში: After she had read every report twice, the inspector wrote her conclusions.
  3. C1-11 Nominalisation ინგლისურად: decide → decision, a sharp rise in prices – ნომინალიზაცია და სახელური ფრაზები
    გადაწერეთ ისე, რომ ქვემდებარეში "resign"-ის არსებითი სახელი იყოს: The minister resigned suddenly, and this shocked the country.
პასუხები

A. ფორმა

  1. It is almost impossible to get a table at that restaurant without booking weeks in advance.
  2. It remains unclear whether the museum will reopen before the summer.
  3. There are a number of serious flaws in the method.
  4. The new manager is experienced, approachable and attentive. / The new manager is experienced, approachable and willing to listen.
  5. The scheme not only cut costs but also improved staff morale.
  6. After three long meetings and a heated public consultation, the committee finally approved the plan.
  7. The painting was discovered in an attic by a retired teacher from Leeds.

B. მნიშვნელობა

  1. It was built in 1890 by a local engineer.
  2. She designed the new city library in 2015.
  3. According to the investigators, the cause of the fire was faulty wiring.
  4. Investors were shocked that the company had ignored repeated warnings from its own auditors.
  5. It was the lack of parking that kept customers away.

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. Although the figures look encouraging at first sight, it is far too early to say whether the new scheme has actually reduced congestion.
  2. The residents who complained most loudly about the noise from the building site last summer have now been offered compensation by the council.
  3. There are several reasons why the project, which had been planned for almost a decade, was abandoned at the last minute.
  4. ✓ The report, which took two years and three separate research teams to complete, recommends major changes to the way patient data is stored.
  5. Anyone who wants to apply for the scholarship before the deadline at the end of the month should contact the admissions office directly.

D. კონტექსტში

  1. It was planned over three years by a team of local engineers and volunteers. / It was planned by a team of local engineers and volunteers over three years.
  2. It was not obvious at first how much the network would change daily life in the centre. / At first it was not obvious how much the network would change daily life in the centre.
  3. There are far fewer cars in the centre at rush hour.
  4. The most encouraging result is that accidents involving cyclists have fallen by a third. / What is most encouraging is that accidents involving cyclists have fallen by a third.
  5. The scheme was cheap, popular and quick to build.
  6. The council had originally been sceptical and had twice voted against funding the scheme before a change of leadership in 2023. Now it plans to extend the network. / Although it had originally been sceptical and had twice voted against funding the scheme before a change of leadership in 2023, the council now plans to extend the network.

E. თქვენი ჯერი

  1. The old corn exchange stands at the top of the high street. It was built in 1862 to house the town's grain market. Today, that same hall is home to an indoor climbing wall.
  2. The delay was caused by the supplier, who delivered the parts three weeks late and without any explanation. It was hardly surprising that the client was unhappy. They had been waiting for the order since early March and had already complained twice.
  3. The course was well organised, challenging and surprisingly enjoyable. The tutor not only explained each topic clearly but also gave detailed feedback on every assignment. By the final week, I was writing longer essays with far fewer errors. I would take it again.

F. შერეული გამეორება

  1. It was the constant noise from the street that kept me awake, not the heat. / It was the constant noise from the street, not the heat, that kept me awake.
  2. Having read every report twice, the inspector wrote her conclusions. / After reading every report twice, the inspector wrote her conclusions.
  3. The minister's sudden resignation shocked the country. / The sudden resignation of the minister shocked the country.
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play