Participle Clauses ინგლისურად: Built in…, Having been told…, With prices rising – მიმღეობური წინადადებები
Participle Clauses: Advanced Uses
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ რთული მიმღეობური წინადადებების წერას – Built in 1850, …, Having been told…, …, Not knowing what to do, …, …, leaving thousands without power, With prices rising, …, If accepted, … – და შეძლებთ „ჩამოკიდებული“ მიმღეობის (dangling participle) შემჩნევასა და გასწორებას.
მთავარი იდეა
B2-10-ში ისწავლეთ, რომ მიმღეობურ წინადადებას ქვემდებარე აკლია: Feeling tired, she went to bed. მკითხველი გამოტოვებულ ქვემდებარეს მთავარ წინადადებაში პოულობს.
წარმოიდგინეთ მიმღეობური წინადადება, როგორც საბელით მიბმული ძაღლი, მთავარი წინადადების ქვემდებარე კი – ადამიანი, რომელსაც საბელი უჭირავს. ძაღლი სწორედ ამ ადამიანს უნდა ეკუთვნოდეს. Built in 1850, the bridge… – ხიდი ააშენეს: საბელი სწორ პატრონს უჭირავს. Walking down the street, the trees looked beautiful – ხეები ქუჩაში არ მისეირნობდნენ: საბელი ჰაერში კიდია, ნამდვილი პატრონი არ ჰყავს. ამას dangling participle, „ჩამოკიდებული“ მიმღეობა ჰქვია, და ფრთხილი ავტორები მას ერიდებიან.
C1 დონეზე მიმღეობური წინადადების ახალ სახეებს დაამატებთ: past participle ვნებითი მნიშვნელობისთვის, having been done ადრე მომხდარი ვნებითი მოქმედებისთვის, not უარყოფისთვის, -ing წინადადება ბოლოს შედეგისთვის და with + საკუთარი ქვემდებარე, როცა წინადადებას სულ სხვა პატრონი სჭირდება.
ქართული და ინგლისური
ქართულს მიმღეობები აქვს და ხშირადაც იყენებს: „აშენებული“, „დაწერილი“, „მოწვეული“. ასე რომ, Built in 1850, … თქვენთვის ახალი არ არის – აქ ენები ძალიან ჰგავს ერთმანეთს. განსხვავებები სხვაგანაა. პირველი: ქართულად ხშირად ზმნით ვამბობთ, ვის რა „გვითხრეს“ ან „შეგვატყობინეს“ – მოქმედებითი ფორმით; ინგლისურად კი ის, ვინც ინფორმაციას იღებს, ვნებითი ფორმით არის: Having been told…. მეორე: ქართული „-ისას“, „-ის შემდეგ“ და „ცრემლები წამომივიდა“, „აზრი მომივიდა“ ტიპის გამოთქმები (სადაც ქვემდებარე საგანია, ადამიანი კი მიცემითშია) ქვემდებარის თამაშს გვიშლის – ინგლისურ მიმღეობურ წინადადებაში კი მოქმედების შემსრულებელი მთავარი წინადადების ქვემდებარე უნდა იყოს. მესამე: შედეგს ქართულად „რამაც“ ან „რის შედეგადაც“ შემოიტანს, ინგლისურად კი მარტივი -ing ფორმა.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| 1850 წელს აშენებული ხიდი დღეს დაცული ძეგლია. | Built in 1850, the bridge is now a protected monument. | აქ ერთნაირია: ვნებითი მიმღეობა = past participle |
| დაგვიანების შესახებ რომ გვითხრეს, სასტუმროში კიდევ ერთი ღამე დავრჩით. | Having been told about the delay, we stayed at the hotel for another night. | ქართულად მოქმედებითი „გვითხრეს“; ინგლისურად ვნებითი having been told |
| წვეულებაზე არავის ვიცნობდი, ამიტომ სამზარეულოსთან ვიდექი. | Not knowing anyone at the party, I stayed close to the kitchen. | ქართულად სრული წინადადება; ინგლისურად not + -ing |
| ქარიშხალმა ელექტროხაზები დააზიანა, რის შედეგადაც ათასობით სახლი დენის გარეშე დარჩა. | The storm destroyed the power lines, leaving thousands of homes without electricity. | ქართულად „რის შედეგადაც / რამაც“; ინგლისურად მხოლოდ -ing |
| ფასების ყოველთვიური ზრდის პირობებში ბევრი ხარჯებს ამცირებს. | With prices rising every month, many people are cutting back. | ქართულად არსებითი სახელი; ინგლისურად with + სახელი + -ing |
| მიღების შემთხვევაში ათი დღის განმავლობაში შეგატყობინებენ. | If accepted, you will be notified within ten days. | ქართულად „…ის შემთხვევაში“; ინგლისურად if + past participle |
მოკლედ: ვნებითი მიმღეობა ორივე ენაში მსგავსია; ინგლისურად მთავარია სწორი პატრონი – მიმღეობის მოქმედებას მთავარი წინადადების ქვემდებარე ასრულებს ან იღებს; სხვა პატრონისთვის with + სახელი, შედეგისთვის კი -ing (არა what).
ფორმა
მიმღეობის ფორმები
| ფორმა | მნიშვნელობა | მაგალითი |
|---|---|---|
| past participle | ვნებითი (იმავე დროს ან ზოგადად) | Built in 1850, the bridge is still in use. |
| having been + past participle | ვნებითი, ადრე მომხდარი | Having been told about the delay, we waited. |
| not / never + მიმღეობა | უარყოფა | Not knowing what to do, I called my sister. |
| …, + -ing (მთავარი წინადადების შემდეგ) | მთელი მთავარი წინადადების შედეგი | The storm hit, leaving thousands without power. |
With + დამატება + მიმღეობა (საკუთარი ქვემდებარე)
| მოდელი | მნიშვნელობა | მაგალითი |
|---|---|---|
| with + არსებითი სახელი + -ing | მოქმედებითი | With prices rising, many families are struggling. |
| with + არსებითი სახელი + past participle | ვნებითი | With the work finished, we went out to celebrate. |
კავშირი + past participle
| კავშირი | მაგალითი |
|---|---|
| if / unless | If accepted, you'll start in May. Unless otherwise stated, prices include tax. |
| once / until | Once finished, the stadium will hold 60,000 fans. Wait here until called. |
| when / as (ასევე B2-10-ში) | When asked, he refused to comment. As shown in Table 2, … |
გამოყენება
1Past participle ვნებითი მნიშვნელობით
Past participle-ით დაწყებულ წინადადებას ვნებითი მნიშვნელობა აქვს: მოქმედებას მთავარი წინადადების ქვემდებარე იღებს. ის შეიძლება გადმოსცემდეს ფონს, მიზეზს ან პირობას. დამახასიათებელია ფორმალური წერის, ახალი ამბებისა და აღწერებისთვის. ქართული „აშენებული“, „დაარსებული“ ზუსტად ასე მუშაობს.
2Having been + past participle: ადრე და ვნებითად
having been + past participle გამოიყენეთ, როცა მოქმედება ქვემდებარეს მთავარ მოქმედებამდე დაემართა. ხშირად ის მიზეზსაც გულისხმობს. ქართულად ხშირად მოქმედებითი ფორმით ვამბობთ („გვითხრეს“, „უარი უთხრეს“), ინგლისურად კი ქვემდებარე მოქმედებას იღებს – ამიტომ been არ დაგავიწყდეთ.
3უარყოფითი მიმღეობური წინადადებები
not (ან never) მიმღეობის წინ დასვით – ზუსტად ისე, როგორც ქართულ „არ“-ს ზმნის წინ. Never having და having never ორივე გამოიყენება. Having not + past participle (Having not received a reply, …) ასევე გვხვდება, განსაკუთრებით ამერიკულ და აკადემიურ წერაში, მაგრამ not having უფრო ხშირია.
4შედეგის წინადადებები მთავარი წინადადების შემდეგ
-ing წინადადება მთავარი წინადადების შემდეგ, ჩვეულებრივ მძიმის შემდეგ, შეიძლება მთელი მთავარი წინადადების შედეგს აჩვენებდეს. ძალიან ხშირია ახალ ამბებსა და აკადემიურ წერაში. ფარული ქვემდებარე მთელი მოვლენაა და არა ერთი არსებითი სახელი. ქართულად ამ ადგილას „რამაც“ ან „რის შედეგადაც“ დგას – ინგლისურად მარტო -ing საკმარისია.
5With + დამატება + მიმღეობა
With + არსებითი სახელი + მიმღეობა ფონს ან მიზეზს ამატებს. აქ მიმღეობას საკუთარი ქვემდებარე აქვს, ამიტომ მთავარ წინადადებას არ უნდა დაემთხვეს. მოქმედებითი მნიშვნელობისთვის -ing გამოიყენეთ, ვნებითისთვის – past participle. with-ის შემდეგ სრული ზმნა (is rising, rise) არ დგას. შეიძლება მოსდევდეს ზედსართავი ან ადგილის ფრაზაც (with the kids asleep, with her hands in her pockets).
ზოგიერთ მყარ აბსოლუტურ ფრაზას საკუთარი ქვემდებარე აქვს, მაგრამ with არა: weather permitting, all things considered. ფორმალურ ან ლიტერატურულ სტილში არსებითი სახელი + ზედსართავი ან ზმნიზედაც შეიძლება ასე მარტო იდგეს.
6If, unless, once, until + past participle
ფორმალურ და ინსტრუქციულ ინგლისურში if, unless, once და until-ს შეიძლება პირდაპირ past participle მოსდევდეს. ქვემდებარე და be გამოტოვებულია. ქართულ ოფიციალურ ტექსტში ამას ხშირად „…ის შემთხვევაში“, „…ის შემდეგ“ შეესაბამება. When asked და მსგავსი დროის წინადადებები B2-10-შია.
7„ჩამოკიდებული“ მიმღეობის გასწორება
თუ მთავარი წინადადების ქვემდებარეს მიმღეობის მოქმედების შესრულება არ შეუძლია, მიმღეობა „ჩამოკიდებულია“. გაასწორეთ ორიდან ერთი გზით: მთავარი წინადადების ქვემდებარედ სწორი ადამიანი ან საგანი დასვით, ან გამოიყენეთ სრული წინადადება საკუთარი ქვემდებარით. რამდენიმე მყარი ფრაზა შესაბამისი ქვემდებარის გარეშეც მისაღებია: judging by / from, generally / broadly speaking, considering, given.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ტელეფონების გამორთვა რომ უთხრეს“ → Telling… ქართულად ვამბობთ, რომ სხვებმა „უთხრეს“, „სთხოვეს“ – მოქმედებითი ფორმით. ინგლისურ მიმღეობურ წინადადებაში კი ქვემდებარე (the audience) მითითებას იღებს, ამიტომ საჭიროა ვნებითი past participle (Told…) ან having been told.
2. „ახალი ამბავი რომ გაიგო, თამარს ცრემლები წამოუვიდა“ → „ჩამოკიდებული“ მიმღეობა. ზოგ ქართულ გამოთქმაში („ცრემლები წამოუვიდა“, „აზრი მოუვიდა“) ქვემდებარე საგანია, ადამიანი კი მიცემით ბრუნვაშია. ინგლისურად მიმღეობის „პატრონი“ მთავარი წინადადების ქვემდებარეა – აქ გამოდის, რომ ცრემლებმა გაიგეს ამბავი.
3. „რამაც“ → what. ქართულ „რამაც / რაც“-ს სიტყვასიტყვით what-ად თარგმნიან. შედეგის წინადადებაში ინგლისურად -ing ფორმაა ან which.
4. „ქირა ისევ რომ იზრდება“ → With the rent is going up. ქართულად ასეთ ფონს სრული წინადადებით გადმოვცემთ („რადგან ქირა იზრდება“). With-ის შემდეგ კი სრული ზმნა არ დგას – მხოლოდ არსებითი სახელი + -ing (ან past participle).
არ აგერიოთ
მიმღეობური წინადადება თუ შემოკლებული მიმართებითი წინადადება – შემოკლებული მიმართებითი წინადადება არსებით სახელს აღწერს და პირდაპირ მის შემდეგ დგას (იხ. B2-09). მიმღეობური წინადადება ზმნიზედასავით მუშაობს და მთელ მოქმედებაზე გვეუბნება რაღაცას.
Having done თუ having been done – Having done მოქმედებითია: ქვემდებარემ გააკეთა. Having been done ვნებითია: ქვემდებარეს დაემართა.
იგივე ქვემდებარე თუ with + საკუთარი ქვემდებარე – with-ის გარეშე ფარული ქვემდებარე მთავარი წინადადების ქვემდებარეა. with-ით წინადადებას საკუთარი ქვემდებარე აქვს.
მართლწერა და გამოთქმა
- წინადადების დასაწყისში მიმღეობური წინადადების შემდეგ მძიმე დასვით (Built in 1850, the bridge…), ბოლოს მდგომი შედეგის წინადადების წინ – ასევე (…, leaving thousands without power).
- შემოკლებულ მიმართებით წინადადებას (-ing ფრაზა პირდაპირ არსებითი სახელის შემდეგ) წინ მძიმე არ სჭირდება: The woman sitting by the window is my aunt. მძიმე მას დამატებით ინფორმაციად აქცევდა.
- არაწესიერი past participle-ები ზუსტად უნდა იცოდეთ: written, built, chosen, forgotten, hidden. Past participle-ები A2-16-ში გაიცანით.
- -ed დაბოლოება ცალკე მარცვლად არ წარმოითქმის, გარდა t / d-ს შემდეგ: founded /ˈfaʊndɪd/ (ორი მარცვალი), მაგრამ shocked /ʃɒkt/ და used /juːzd/ – ერთი მარცვალი. ქართული ჩვევით „შოკ-ედ“-ს ნუ იტყვით.
- მეტყველებაში წინ მდგომი მიმღეობური წინადადება ჩვეულებრივ ცალკე ერთეულს ქმნის; მძიმესთან ხმის მცირე აწევა ან ჩამოწევა-აწევა აჩვენებს, რომ გაგრძელება მოდის, მთავარი მახვილი კი მთავარ წინადადებაშია.
ოქროს წესი
მიმღეობური წინადადება ქვემდებარეს მთავარი წინადადებიდან იღებს, ამიტომ დარწმუნდით, რომ ეს ქვემდებარე ნამდვილად ასრულებს – ან იღებს – მოქმედებას. ვნებითი მნიშვნელობისთვის past participle ან having been done გამოიყენეთ, not მიმღეობის წინ დასვით, შედეგისთვის მთავარი წინადადების შემდეგ -ing (არა what), საკუთარი ქვემდებარისთვის კი with + არსებითი სახელი.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
გადაწერეთ თითოეული წინადადება მოცემული სტრუქტურით. შეინარჩუნეთ მნიშვნელობა.
-
გადაწერეთ მიმღეობური წინადადებით: The palace was built in 1703, and it is now a museum.
-
დაიწყეთ "Having been"-ით: After she had been told the news, she sat down in silence.
-
გადაწერეთ უარყოფითი მიმღეობური წინადადებით: Because I didn't want to wake the baby, I whispered.
-
გადაწერეთ უარყოფითი მიმღეობური წინადადებით: As she had never flown before, she was nervous at the airport.
-
გადაწერეთ შედეგის წინადადებით: Prices rose sharply in March, and this forced the bank to raise interest rates.
-
დაიწყეთ "With"-ით: All the tickets had been sold, so the organisers added an extra show.
-
შეამოკლეთ if-წინადადება: If it is used correctly, this cream can reduce scars.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ წინადადება, რომელიც კონტექსტს შეესაბამება. შენიშვნა ხსნის, რატომ.
-
გინდათ თქვათ, რომ გამოკითხვა თავად მკვლევრებმა ჩაატარეს. რომელი წინადადება?მოქმედებითი: მათ გამოკითხეს; having been done ნიშნავდა, რომ ვიღაცამ ისინი გამოკითხა
-
საინფორმაციო რეპორტაჟი. რომელი წინადადება წარმოადგენს დენის გათიშვას ქარიშხლის შედეგად?შედეგის წინადადება მთავარი წინადადების შემდეგ დგას
-
მატარებელი იგვიანებდა და ლოდინისას ლაპარაკობდით. რომელი წინადადება აჩვენებს ნათლად, რომ იგვიანებდა მატარებელი?with-ის გარეშე ფარული ქვემდებარე we-ა
-
დაბეჭდილი განცხადება სასტუმროს ნომერში. რომელია უფრო შესაფერისი?განცხადებებისთვის დამახასიათებელი მყარი ფორმალური ფრაზა
-
გინდათ თქვათ, რას აკეთებდა თქვენი დეიდა, და არა – რომელი ქალია თქვენი დეიდა. რომელი წინადადება?მიმღეობური წინადადება მოქმედებაზე, და არა შემოკლებული მიმართებითი, რომელიც არსებით სახელს ამოიცნობს
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
Having finished the final chapter late on Sunday night, the manuscript was sent to the publisher first thing on Monday morning.„ჩამოკიდებული“ მიმღეობა: ხელნაწერს თავი არ დაუმთავრებია
-
Writing in 1605 by a little-known author, the novel is still read and loved by millions of people around the world.
-
Not having being invited to the wedding, she decided to spend the weekend walking in the hills with her dog.
-
The factory closed after forty years, left more than two hundred workers in the town without a job.
-
Judging by the long queues outside the building, the new exhibition has been a huge success with visitors.
D. კონტექსტში
წაიკითხეთ ახალი ამბავი. გადაწერეთ დანომრილი წინადადებები მითითების მიხედვით. შეინარჩუნეთ მნიშვნელობა.
(18) Most residents had been warned about the storm two days earlier, so they had left their homes. The storm reached the coast just after midnight. (19) It cut power to 20,000 homes. (20) Roads were blocked by fallen trees, so rescue teams could not reach several villages until the next afternoon. (21) Many families did not know how long the power cuts would last, so they went to stay with relatives inland. (22) When the main power line has been repaired, it will supply the whole region again, engineers say. Repairs are expected to take at least three days. (23) If the council does not state otherwise, schools will open as normal on Monday. Residents are asked to avoid unnecessary journeys and to check the council website for updates.
-
წინადადება (18): დაიწყეთ ვნებითი მიმღეობური წინადადებით.
-
შეაერთეთ წინადადება (19) წინა წინადადებასთან შედეგის წინადადებით.
-
წინადადება (20): დაიწყეთ "With"-ით.
-
წინადადება (21): გამოიყენეთ უარყოფითი მიმღეობური წინადადება.
-
წინადადება (22): გამოიყენეთ "Once" + past participle.
-
წინადადება (23): გადაწერეთ ოფიციალური განცხადების სტილით, "Unless otherwise"-ით.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
წერთ გზამკვლევის სტატიის დასაწყისს თქვენი ქალაქის რომელიმე შენობაზე ან ადგილზე. დაწერეთ 2–3 წინადადება. გამოიყენეთ მინიმუმ ერთი past participle-იანი წინადადება (Built in…, Founded by…) და ერთი შედეგის წინადადება -ing-ით მთავარი წინადადების შემდეგ.
-
დაწერეთ 2–4 წინადადება კოლეგას, რომ აუხსნათ, რატომ ჩამორჩება პროექტი გრაფიკს. ერთხელ მაინც გამოიყენეთ with + არსებითი სახელი + მიმღეობა და ერთი უარყოფითი მიმღეობური წინადადება, და შეამოწმეთ, რომ ყველა მიმღეობას სწორი „პატრონი“ ჰყავს.
-
სტუდენტმა დაწერა: "Having read the article, the conclusion seemed weak." გაასწორეთ ორი გზით – ერთხელ მიმღეობური წინადადების შენარჩუნებით, ერთხელ სრული წინადადებით – და რამდენიმე სიტყვით თქვით, რა იყო არასწორი.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B2-09 Reduced Relative Clauses: შემოკლებული დამოკიდებული წინადადება ინგლისურად გადაწერეთ შემოკლებული მიმართებითი წინადადებით: The man who is standing by the door is my uncle.
-
C1-05 Cleft Sentences: It was… that, What I need is… – აქცენტი წინადადებაში ინგლისურად გადაწერეთ it-cleft-ად, აქცენტით "the noise from the street"-ზე: The noise from the street woke me up at three in the morning.
-
C1-01 Inversion: Never Have I…, No Sooner Had I… – ინვერსია ინგლისურად დაიწყეთ "Never"-ით: I had never seen such a crowded station.
პასუხები
A. ფორმა
- Built in 1703, the palace is now a museum.
- Having been told the news, she sat down in silence.
- Not wanting to wake the baby, I whispered.
- Never having flown before, she was nervous at the airport. / Having never flown before, she was nervous at the airport.
- Prices rose sharply in March, forcing the bank to raise interest rates.
- With all the tickets sold, the organisers added an extra show.
- If used correctly, this cream can reduce scars. / Used correctly, this cream can reduce scars.
B. მნიშვნელობა
- Having interviewed fifty people, the researchers wrote their report.
- The storm hit the coast, leaving thousands of homes without power.
- With the train delayed by two hours, we chatted on the platform.
- Unless otherwise stated, breakfast is included in the price.
- Sitting by the window, my aunt watched the rain.
C. იპოვეთ შეცდომა
- Having finished the final chapter late on Sunday night, she sent the manuscript to the publisher first thing on Monday morning. / Once the final chapter had been finished late on Sunday night, the manuscript was sent to the publisher first thing on Monday morning.
- Written in 1605 by a little-known author, the novel is still read and loved by millions of people around the world.
- Not having been invited to the wedding, she decided to spend the weekend walking in the hills with her dog.
- The factory closed after forty years, leaving more than two hundred workers in the town without a job. / The factory closed after forty years and left more than two hundred workers in the town without a job.
- ✓ Judging by the long queues outside the building, the new exhibition has been a huge success with visitors.
D. კონტექსტში
- Having been warned about the storm two days earlier, most residents had left their homes. / Warned about the storm two days earlier, most residents had left their homes.
- The storm reached the coast just after midnight, cutting power to 20,000 homes.
- With roads blocked by fallen trees, rescue teams could not reach several villages until the next afternoon.
- Not knowing how long the power cuts would last, many families went to stay with relatives inland.
- Once repaired, the main power line will supply the whole region again, engineers say.
- Unless otherwise stated, schools will open as normal on Monday.
E. თქვენი ჯერი
- Built in 1928 as a cinema, the Regent Hall is now the town's main concert venue. It was fully restored in 2015, attracting thousands of new visitors every year.
- With two of the team off sick this week, we've fallen behind on the report. Not having received the sales figures yet, I can't finish the final section. I'll send you an update on Friday.
- Having read the article, I found the conclusion weak. After I had read the article, the conclusion seemed weak to me. The conclusion did not read the article, so the participle was dangling.
F. შერეული გამეორება
- The man standing by the door is my uncle.
- It was the noise from the street that woke me up at three in the morning.
- Never had I seen such a crowded station.
