SlowingoГрамматика
C2 4 / 10

Сөйлем құрылысы қазақша: end-focus, end-weight, dummy it және параллель құрылым

Sentence Architecture: Information Flow

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Негізгі идея
  3. Қазақ тілі мен ағылшын тілі
  4. Құрылым
  5. Қолданылуы
  6. Жиі кездесетін қателер
  7. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  8. Шатастырмаңыз
  9. Жазылуы мен айтылуы
  10. Алтын ереже
  11. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз ақпаратты ұзын сөйлемді оқу оңай болатындай етіп орналастыра аласыз: белгілі ақпарат жаңасынан бұрын, ауыр бөліктер соңында, тең ойлар тең формада, бастауыш өз етістігінің жанында, ал назар дәл өзіңіз қалаған жерде.

Негізгі идея

Оқырман сөйлемді солдан оңға қарай оқиды және мағына толық ашылғанша бәрін есінде ұстайды. Сөйлемнің жақсы құрылысы осы жолды жеңілдетеді.

Ағылшын тілінің берік әдеті бар: оқырманға бұрыннан таныс нәрседен бастаңыз (given, белгілі ақпарат) және жаңа не маңызды нәрсемен аяқтаңыз (new, жаңа ақпарат). Табиғи екпін мен назар сөйлемнің соңына түседі. Бұл end-focus (соңғы назар) деп аталады. Ұзын, ауыр тіркестер де соңын жақсы көреді, өйткені ауыр бастауыш оқырманды етістікті ұзақ күттіреді. Бұл end-weight (соңғы салмақ) деп аталады.

Мәтінді өзен үстіндегі тастар деп елестетіңіз. Әр сөйлем оқырман қазір тұрған тастан, яғни белгілі нәрседен басталады да, сәл алдыға жаңа тас қояды. Келесі сөйлем сол жаңа тасқа аяқ басады. Егер сөйлем оқырман ешқашан көрмеген тастан басталса, ол секіруге мәжбүр болады, тіпті суға құлап кетуі мүмкін.

Ырықсыз етіс, cleft сөйлемдер, fronting, it пен there, есімшелі (participle) тіркестер — бұлардың бәрі тастарды дұрыс ретпен қоюға арналған құралдар.

Қазақ тілі мен ағылшын тілі

Қазақ тілінде баяндауыш сөйлемнің соңында тұрады, сондықтан ең маңызды жаңа ақпарат әдетте баяндауыштың алдына, яғни сөйлемнің соңына жақын келеді («Өртке ақаулы сым себеп болды»). Ағылшынша соңғы орынды етістік емес, жаңа ақпарат алады: the cause of the fire was faulty wiring. Екінші айырмашылық: қазақша -ны / -ні септігінің арқасында толықтауышты жай ғана алдыға шығара аламыз («Кітапхананы жергілікті сәулетші жобалаған»), ал ағылшынша сөз тәртібі қатаң, тақырыпты алдыға қою үшін көбіне ырықсыз етіс керек. Үшіншіден, қазақшада -ғаны / -уы арқылы жасалған ұзын бастауыш өте табиғи («Жиналыстың ескертусіз тоқтатылғаны мені ашуландырды»), ал ағылшынша мұндай ауыр бастауышты it арқылы соңына жібереміз. Қазақ тілінде бос бастауыш it жоқ, бірақ ағылшын жазбасында бастауыш орны бос қалмайды.

ҚазақшаНе істейдіАғылшынша
Өртке ақаулы сым себеп болды.жаңа ақпарат баяндауыштың алдындаThe cause of the fire was faulty wiring.
Кітапхананы жергілікті сәулетші жобалаған.-ны: тақырып толықтауыш болса да алдындаIt was designed by a local architect.
Жиналыстың ескертусіз тоқтатылғаны мені ашуландырды.ауыр бастауыш алдында, табиғиIt annoyed me that the meeting was cancelled without any warning.
Жылыту жүйесінде ақау бар.бар: жаңа затThere's a problem with the heating.
Кешігудің басты себебі — ауа райы.сызықша, етістік жоқThe main reason for the delay was the weather.

Құрылым

Ақпараттың төрт қағидасы

ҚағидаЕрежеӘлсіздеуЖақсырақ
Белгілі → жаңаБелгілі ақпараттан бастап, жаңасымен аяқтаңыз(наразылық туралы сөйлемнен кейін) A new law was the result of the protests.The protests led to a new law.
End-focusНегізгі ойды соңына қойыңызThe cause of the fire was faulty wiring, according to the report.According to the report, the cause of the fire was faulty wiring.
End-weightҰзын тіркестерді соңына қойыңызThat she had lied about her qualifications surprised everyone.It surprised everyone that she had lied about her qualifications.
ПараллельдікТең ойларды тең формада жалғаңызShe likes hiking, to swim and cycles.She likes hiking, swimming and cycling.

Ақпаратты жылжытатын құралдар

ҚұралНені жылжытадыМысалҚараңыз
Ырықсыз етістолықтауышты басынаThe bridge was designed by a local firm.B1-10
Dummy it (бос it)ауыр бағыныңқы бастауышты соңынаIt is easy to see why.A1-01, B2-20
There + beжаңа, белгісіз бастауышты соңынаThere's a problem with the heating.A1-11
Cleftбір бөлікті назарғаIt was the price that put us off.C1-05
Frontingтолықтауышты не толықтырғышты басына (қарсы қою, байланыс)That part I understood.C1-06
Есімшелі тіркесқосымша мәліметті басына, ықшам түрдеHaving read the report, the board…B2-10, C1-07

Бұл сабақта ⚠️ белгісі грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ оқуы қиындау сөйлемдерді білдіреді. Ақпарат тәртібі көбіне «дұрыс пен қате» емес, «жақсы мен нашар» туралы мәселе.

Қолданылуы

1Белгілі ақпарат алдымен және end-focus

Әр сөйлемді алдыңғысымен белгілі нәрсе арқылы байланыстырыңыз: есімдік, қайталанған зат есім не синоним. Жаңа не маңызды ақпаратты соңына қалдырыңыз, сонда ол табиғи екпінді алады.

The company was founded in 1998. Its first product was a simple music app.
Компания 1998 жылы құрылды. Оның алғашқы өнімі қарапайым музыкалық қосымша болды.
its = белгілі
We tested three designs. The one that performed best was also the cheapest.
Біз үш дизайнды сынадық. Ең жақсы нәтиже көрсеткені ең арзаны да болып шықты.
таңғаларлық жаңалық соңында
Most of the damage was caused by a single storm.
Залалдың көбін бір ғана дауыл келтірді.
ырықсыз етіс damage сөзін (белгілі) алдыда ұстайды; қазақша мұны -ның / -ны жалғауы атқарады
At the end of the corridor is a small room with no windows.
Дәліздің соңында терезесіз шағын бөлме бар.
орын алдыға шыққан, жаңа бастауыш соңында; C1-02 қараңыз
Of all the candidates, only one had any real management experience.
Үміткерлердің ішінде нақты басқару тәжірибесі тек біреуінде ғана бар еді.

2End-weight үшін dummy it пен there

Бастауыш ұзын бағыныңқы не тұйық етістік (to-infinitive) болса, оны соңына жіберіп, бастауыш орнына it қойыңыз. Жаңа, белгісіз бастауышты енгізу үшін there + be қолданыңыз. Стандарт жазбаша ағылшын тілінде толық сөйлемнің бастауыш орны бос қалмайды (бұйрық райы мен C2-03 сабағындағы ауызекі эллипсис қана ерекшелік).

It is easy to learn the basics of English.
Ағылшын тілінің негіздерін үйрену оңай.
= To learn the basics… is easy; қазақшада it жоқ
It worries me that nobody has replied to the complaint.
Шағымға әлі ешкімнің жауап бермегені мені алаңдатады.
It's no surprise that prices have risen again.
Бағалардың тағы өскені таңғаларлық емес.
There are several reasons why the project failed.
Жобаның сәтсіз аяқталуының бірнеше себебі бар.
бар → there are
There's a man at the door who says he knows you.
Есік алдында бір кісі тұр, сені танимын дейді.
It remains unclear whether the vaccine will be approved this year.
Вакцинаның биыл мақұлданатын-мақұлданбайтыны әлі белгісіз.

3Параллель құрылым

and, or, but, both… and, either… or және not only… but also арқылы жалғанған бөліктердің грамматикалық формасы бірдей болуы керек. Жұп сөздерде бірінші сөзден кейінгі бөлік екінші сөзден кейінгі бөлікке сәйкес келуі тиіс.

The course teaches you how to plan, how to write and how to edit.
Бұл курс жоспарлауды, жазуды және өңдеуді үйретеді.
үш бірдей how to тіркесі
She is not only a talented musician but also a gifted teacher.
Ол тек дарынды музыкант қана емес, сонымен бірге талантты ұстаз.
зат есім тіркесі + зат есім тіркесі
The job requires both technical skills and patience.
Бұл жұмыс техникалық дағдыны да, шыдамдылықты да талап етеді.
зат есім + зат есім
You can either pay online or pay at the counter.
Онлайн төлеуіңізге де, кассада төлеуіңізге де болады.
етістікті тіркес + етістікті тіркес
Our goals are to reduce costs, to improve quality and to train new staff.
Біздің мақсатымыз: шығынды азайту, сапаны арттыру және жаңа қызметкерлерді оқыту.
He apologised for the delay, explained the problem and offered a refund.
Ол кешіккені үшін кешірім сұрады, мәселені түсіндірді және ақшаны қайтаруды ұсынды.
үш өткен шақ етістігі

4Оқырманды адастырмай кірістіру

Негізгі бастауыш пен етістік бір-біріне жақын тұрса, қосымша мәлімет шетінде ілулі тұрса, ұзын сөйлемнің еш айыбы жоқ. Бастауыш пен оның етістігінің арасына ұзын бағыныңқы тықпаңыз. Сөйлем ұзындығын алмастырып отырыңыз: бірнеше ұзын сөйлемнен кейінгі қысқа сөйлем екпін береді.

The report, which took two years to complete, recommends major changes.
Дайындауға екі жыл кеткен баяндама үлкен өзгерістер енгізуді ұсынады.
қысқа кірістірме: қолайлы
The report recommends major changes to the way hospitals record, store and share patient data.
Баяндама ауруханалардың пациент деректерін тіркеу, сақтау және бөлісу тәсілін түбегейлі өзгертуді ұсынады.
ауыр бөлік соңында: оқу оңай
Although the team had worked through the night and checked every figure twice, the presentation still contained an error.
Команда түні бойы жұмыс істеп, әр санды екі рет тексерсе де, презентацияда бәрібір қате болды.
алдымен қосымша мәлімет, соңында негізгі ой
After months of negotiation, they finally reached an agreement. It lasted two weeks.
Айлар бойғы келіссөзден кейін олар ақыры келісімге келді. Ол екі аптаға ғана жетті.
әсер үшін қысқа сөйлем
Researchers who analysed data from over 40,000 patients found a clear link.
40 000-нан астам пациенттің деректерін талдаған зерттеушілер айқын байланыс тапты.
анықтауыш бағыныңқы қысқа

5Назарды басқару үшін құрылым таңдау

Бір деректер үшін не белгілі, не жаңа және нені ерекшелегіңіз келетініне қарай белсенді не ырықсыз етісті, cleft сөйлемді, fronting-ті не есімшелі тіркесті таңдаңыз.

Rosa Lind is a local architect. She designed the new library.
Роза Линд жергілікті сәулетші. Жаңа кітапхананы сол жобалаған.
мәтін сәулетші туралы: she белгілі, кітапхана жаңа
The new library opened last spring. It was designed by a local architect.
Жаңа кітапхана өткен көктемде ашылды. Оны жергілікті сәулетші жобалаған.
мәтін кітапхана туралы: сәулетші жаңа, сондықтан соңында; қазақша -ны жеткілікті, ағылшынша ырықсыз етіс керек
It was the lack of parking that put customers off.
Тұтынушыларды үркіткен нәрсе көлік қоятын орынның жоқтығы еді.
it-cleft: назар себепте
What surprised me most was how quiet the city was.
Мені бәрінен бұрын таң қалдырғаны қаланың тыныштығы болды.
wh-cleft негізгі ойды соңына қалдырады
This point I accept; the next one I don't.
Бұл ойды қабылдаймын, ал келесісін қабылдамаймын.
қарсы қою үшін fronting
Built in the 1920s, the station is now a listed building.
1920 жылдары салынған бұл вокзал қазір мемлекет қорғайтын тарихи ғимарат.
есімшелі тіркес: қосымша мәлімет алдымен; listed building (UK) = қорғалатын тарихи ғимарат

Жиі кездесетін қателер

❌Is important to check the data.
✅It is important to check the data.
Жазбаша тілде бастауыш орны бос қалмайды; dummy it қолданыңыз.
❌The people who live next door to my parents, are very kind.
✅The people who live next door to my parents are very kind.
Бастауыш қаншалықты ұзын болса да, бастауыш пен етістіктің арасына жалғыз үтір қоймаңыз.
⚠️That the meeting was cancelled without any warning annoyed me.
✅It annoyed me that the meeting was cancelled without any warning.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ ауыр бағыныңқы бастауышты оқу қиын; dummy it қолданыңыз.
⚠️The manager, who had worked at the company since it was founded and knew every employee by name, retired.
✅The manager retired after many years; she had worked at the company since it was founded and knew every employee by name.
Өте ұзын кірістірме бастауышты етістіктен алыстатып жібереді.
⚠️The new policy is fair, simple, and it saves money.
✅The new policy is fair, simple and cost-effective.
Тізімдегі бөліктерді параллель ұстаңыз.
⚠️She not only speaks well but also her listening is excellent.
✅She not only speaks well but also listens well.
Not only… but also тең формаларды жалғауы керек: мұнда етістікті тіркес + етістікті тіркес.
⚠️A decision was made by us to postpone the launch.
✅We decided to postpone the launch.
Іс-әрекет иесі — белгілі тақырып, сондықтан ырықсыз етіс тек салмақ қосады.

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. «Анық емес, …» → бастауышсыз сөйлем. Қазақшада «Жаңа бөлімді кім басқаратыны әлі белгісіз» деген сөйлемге бос бастауыш керек емес. Ағылшын жазбасында бастауыш орны ешқашан бос қалмайды: ауыр бөлік соңына кетсе, орнын it толтырады.

❌Is not clear yet who will lead the new department.
✅It is not clear yet who will lead the new department.

2. «-ғаны» бастауышы → ауыр that-бағыныңқы басында. Қазақша «Жол ақысының бір жылда екі рет қымбаттағаны көп жолаушыны ашуландырды» деген сөйлем мүлде табиғи: ұзын бастауыш алдында, етістік соңында. Оны сөзбе-сөз аударсақ, ағылшын оқырманы етістікті ұзақ күтеді.

⚠️That the bus fares went up twice in one year angered many passengers.
✅It angered many passengers that the bus fares went up twice in one year.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ ауыр бастауыш оқуды қиындатады; ауыр бөлікті dummy it арқылы соңына жіберіңіз.

3. Сызықша «—» → етістік жоқ. Қазақ жазуында зат есім баяндауыштың алдына сызықша қоямыз: «Кешігудің басты себебі — нашар ауа райы». Ағылшынша сызықша етістіктің орнын баспайды, is / was міндетті.

❌The main reason for the delay — the bad weather.
✅The main reason for the delay was the bad weather.

4. «… бар» → has. «Қаланың үстіндегі төбеде ескі қамал бар» деген сөйлемді «бар = has» деп аударсақ, бастауышсыз сөйлем шығады. Жаңа, белгісіз нәрсені енгізу үшін there is / there are қолданыңыз, сонда жаңа ақпарат етістіктен кейін келеді.

❌On the hill above the town has an old fortress.
✅There is an old fortress on the hill above the town.

Шатастырмаңыз

dummy it және сілтеуші it — Dummy it сөйлемнің кейінгі бөлігіндегі бағыныңқыны алдын ала меңзейді; сілтеуші it бұрын айтылған нәрсеге қайта сілтейді.

It is clear that we need more time.
Бізге көбірек уақыт керек екені анық.
dummy: it = that we need more time
I read the proposal. It is clear and well argued.
Ұсынысты оқыдым. Ол түсінікті әрі жақсы дәлелденген.
сілтеуші: it = the proposal

end-focus және fronting — Әдеттегі тәртіп жаңа ақпаратты соңына қояды. Fronting бір бөлікті қарсы қою не байланыстыру үшін басына шығарады, бұл ерекше таңдау. C1-06 қараңыз.

I understood the first chapter.
Бірінші тарауды түсіндім.
бейтарап
The first chapter I understood; the second was a mystery.
Бірінші тарауды түсіндім, ал екіншісі мен үшін жұмбақ болды.
қарсы қою үшін алдыға шыққан

ағым үшін ырықсыз етіс және ресмилік үшін ырықсыз етіс — Мұнда ырықсыз етіс — белгілі ақпаратты алдыда ұстайтын құрал; ол өзінен-өзі «жақсырақ» не ресмирек емес. C2-02 қараңыз.

We met the CEO at the conference. She was introduced to us by a former colleague.
Конференцияда компания басшысымен таныстық. Бізді онымен бұрынғы әріптесіміз таныстырды.
ырықсыз етіс she сөзін (белгілі) алдыда ұстайды

Жазылуы мен айтылуы

  • Сөйлеуде end-focus сөйлем екпініне сәйкес келеді: басты екпін әдетте соңғы мәнді сөзге түседі — We bought a new car (екпін car сөзінде). Екпінді басқа сөзге ауыстыру қарсы қоюды білдіреді. T-01 қараңыз.
  • Қазақшада логикалық екпін көбіне баяндауыштың алдындағы сөзге түседі. Ағылшынша сөйлемді оқығанда екпінді ортаға емес, соңғы мәнді сөзге қойыңыз.
  • Жазбаша тілде үтір сөйлемді бөліп тұрған анықтауыш емес мәліметті белгілейді: The report, which took two years, recommends… B2-27 қараңыз.
  • Бастауыш пен етістіктің арасына жалғыз үтір қойылмайды (кірістірменің екі жағындағы жұп үтір дұрыс), анықтауыш бағыныңқының алдына да үтір қойылмайды.
  • Қазақша зат есім баяндауыштың алдына қойылатын сызықша («Мақсат — сапа») ағылшынша is етістігін алмастырмайды.
  • Сызықша не жақша қысқа кірістірмені ұстай алады, бірақ бір сөйлемде біреуден көп болса, оқу қиындайды.

Алтын ереже

Ескісі жаңасынан бұрын, жеңілі ауырынан бұрын, тең ойлар тең формада. Бастауышты етістігіне жақын ұстаңыз, ал жаңалықты сөйлемнің соңы жеткізсін. Есте сақтаңыз: қазақша тақырыпты -ны жалғауымен алдыға шығара аламыз, ағылшынша оған көбіне ырықсыз етіс, it не there керек.

Жаттығулар

A. Құрылым

Әр сөйлемді берілген құралмен қайта жазыңыз. Мағынасын сақтаңыз.

  1. Dummy it арқылы қайта жазыңыз: To get a table at that restaurant without booking weeks in advance is almost impossible.
  2. Dummy it арқылы қайта жазыңыз: Whether the museum will reopen before the summer remains unclear.
  3. Жаңа бастауыш етістіктен кейін келетіндей етіп there + be арқылы қайта жазыңыз: A number of serious flaws in the method exist.
  4. Тізім параллель болатындай етіп қайта жазыңыз: The new manager is experienced, approachable and she listens to people.
  5. «not only … but also» тіркесінің екі жартысы бірдей формада болатындай етіп қайта жазыңыз: The scheme not only cut costs but also staff morale was improved.
  6. Бастауыш етістігінің жанында, ал қосымша мәлімет басында тұратындай етіп қайта жазыңыз: The committee, after three long meetings and a heated public consultation, finally approved the plan.
  7. «the painting» (тақырып) басында, ал оны тапқан адам соңында тұратындай етіп ырықсыз етіспен қайта жазыңыз: A retired teacher from Leeds discovered the painting in an attic.

B. Мағына

Мәтінге жақсырақ сай келетін сөйлемді таңдаңыз. Ескертпе себебін түсіндіреді.

  1. Алдыңғы сөйлем: "Our town has a famous clock tower." Қай екінші сөйлем жақсырақ жалғасады?
  2. Қысқа өмірбаян; алдыңғы сөйлем: "Rosa Lind trained as an architect in Glasgow." Қай екінші сөйлем жақсырақ жалғасады?
  3. Өрт туралы тергеу есебі: басты нәтиже — себеп. Қай сөйлем жаңалықпен аяқталады?
  4. Асығыс оқырмандарға арналған жаңалық мақаласы. Қай сөйлемді оқу оңай?
  5. Дүкен иесі бағаны кінәлаған адамға жауап береді: ол нағыз себепті ерекшелегісі келеді. Қай сөйлем осыны істейді?

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде сөйлем құрылысына қатысты бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. Although the figures look encouraging at first sight, is far too early to say whether the new scheme has actually reduced congestion.
  2. The residents who complained most loudly about the noise from the building site last summer, have now been offered compensation by the council.
  3. Exist several reasons why the project, which had been planned for almost a decade, was abandoned at the last minute.
  4. The report, which took two years and three separate research teams to complete, recommends major changes to the way patient data is stored.
  5. Anyone who wants to apply for the scholarship before the deadline at the end of the month, should contact the admissions office directly.

D. Мәтін ішінде

Ақпараттық бюллетеньдегі мақаланы өңдеңіз. Мәтін бір ағыммен оқылатындай етіп, әр нөмірленген сөйлемді нұсқау бойынша қайта жазыңыз.

The Riverside Cycle Network: one year on
Last spring the city opened the Riverside Cycle Network. (18) A team of local engineers and volunteers planned it over three years. (19) How much the network would change daily life in the centre was not obvious at first. However, the figures now speak for themselves. (20) Far fewer cars are in the centre at rush hour. (21) That accidents involving cyclists have fallen by a third is the most encouraging result. (22) The scheme was cheap, popular and it did not take long to build. (23) The council, which had originally been sceptical and had twice voted against funding the scheme before a change of leadership in 2023, now plans to extend the network. Other cities would do well to follow its example.
  1. (18) сөйлемін «it» (желі, белгілі ақпарат) басында тұратындай етіп ырықсыз етіспен қайта жазыңыз.
  2. (19) сөйлемін dummy it арқылы қайта жазыңыз.
  3. (20) сөйлемін there + be арқылы қайта жазыңыз.
  4. (21) сөйлемін ұзын бағыныңқы соңында тұратындай етіп қайта жазыңыз.
  5. (22) сөйлеміндегі тізімді параллель етіңіз.
  6. (23) сөйлемін бастауыш етістігіне жақын тұратындай етіп қайта жазыңыз: екі сөйлемге бөліңіз не қосымша мәліметті басына қойыңыз.

E. Сіздің кезегіңіз

Ағылшынша жазыңыз.

  1. Өзіңіз білетін бір ғимарат не жер туралы шағын жолсілтеме мәтінінің алғашқы үш сөйлемін жазыңыз. Табыс белгілері: біріншісінен кейінгі әр сөйлем алдыңғы сөйлемде берілген ақпараттан басталады; тақырыпты алдыда ұстау үшін кемінде бір рет ырықсыз етіс қолданыңыз; соңғы сөйлемді ең таңғаларлық дерекпен аяқтаңыз.
  2. Әріптесіңіздің жобасында мынадай сөйлем бар: "That the supplier delivered the parts three weeks late and without any explanation was the cause of the delay, and the client, who had been waiting for the order since early March and had already complained twice, was not happy." Оны екі-үш анық сөйлемге қайта жазыңыз. Табыс белгілері: бағыныңқы бастауыш болмасын; әр бастауыш өз етістігіне жақын тұрсын; кемінде бір рет dummy it не there қолданыңыз.
  3. Бір курс не оқу күні туралы пікір ретінде қысқа абзац (3–4 сөйлем) жазыңыз. Табыс белгілері: үш параллель бөліктен тұратын бір тізім; тең формаларды жалғайтын бір «not only … but also»; әсер үшін соңында қысқа сөйлем.

F. Аралас қайталау

Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.

  1. C1-05 Cleft sentences қазақша: It was… who, What I need is… арқылы назар аудару
    «the constant noise from the street» бөлігіне назар аударатын it-cleft етіп қайта жазыңыз: The constant noise from the street kept me awake, not the heat.
  2. C1-07 Participle clauses қазақша: Built in 1850, Having been told, With prices rising
    Басында есімшелі тіркес болатындай етіп қайта жазыңыз: After she had read every report twice, the inspector wrote her conclusions.
  3. C1-11 Nominalisation қазақша: етістіктен зат есім жасау және зат есімді тіркестер
    Бастауышта «resign» етістігінің зат есім түрін қолданып қайта жазыңыз: The minister resigned suddenly, and this shocked the country.
Жауаптар

A. Құрылым

  1. It is almost impossible to get a table at that restaurant without booking weeks in advance.
  2. It remains unclear whether the museum will reopen before the summer.
  3. There are a number of serious flaws in the method.
  4. The new manager is experienced, approachable and attentive. / The new manager is experienced, approachable and willing to listen.
  5. The scheme not only cut costs but also improved staff morale.
  6. After three long meetings and a heated public consultation, the committee finally approved the plan.
  7. The painting was discovered in an attic by a retired teacher from Leeds.

B. Мағына

  1. It was built in 1890 by a local engineer.
  2. She designed the new city library in 2015.
  3. According to the investigators, the cause of the fire was faulty wiring.
  4. Investors were shocked that the company had ignored repeated warnings from its own auditors.
  5. It was the lack of parking that kept customers away.

C. Қатені табыңыз

  1. Although the figures look encouraging at first sight, it is far too early to say whether the new scheme has actually reduced congestion.
  2. The residents who complained most loudly about the noise from the building site last summer have now been offered compensation by the council.
  3. There are several reasons why the project, which had been planned for almost a decade, was abandoned at the last minute.
  4. ✓ The report, which took two years and three separate research teams to complete, recommends major changes to the way patient data is stored.
  5. Anyone who wants to apply for the scholarship before the deadline at the end of the month should contact the admissions office directly.

D. Мәтін ішінде

  1. It was planned over three years by a team of local engineers and volunteers. / It was planned by a team of local engineers and volunteers over three years.
  2. It was not obvious at first how much the network would change daily life in the centre. / At first it was not obvious how much the network would change daily life in the centre.
  3. There are far fewer cars in the centre at rush hour.
  4. The most encouraging result is that accidents involving cyclists have fallen by a third. / What is most encouraging is that accidents involving cyclists have fallen by a third.
  5. The scheme was cheap, popular and quick to build.
  6. The council had originally been sceptical and had twice voted against funding the scheme before a change of leadership in 2023. Now it plans to extend the network. / Although it had originally been sceptical and had twice voted against funding the scheme before a change of leadership in 2023, the council now plans to extend the network.

E. Сіздің кезегіңіз

  1. The old corn exchange stands at the top of the high street. It was built in 1862 to house the town's grain market. Today, that same hall is home to an indoor climbing wall.
  2. The delay was caused by the supplier, who delivered the parts three weeks late and without any explanation. It was hardly surprising that the client was unhappy. They had been waiting for the order since early March and had already complained twice.
  3. The course was well organised, challenging and surprisingly enjoyable. The tutor not only explained each topic clearly but also gave detailed feedback on every assignment. By the final week, I was writing longer essays with far fewer errors. I would take it again.

F. Аралас қайталау

  1. It was the constant noise from the street that kept me awake, not the heat. / It was the constant noise from the street, not the heat, that kept me awake.
  2. Having read every report twice, the inspector wrote her conclusions. / After reading every report twice, the inspector wrote her conclusions.
  3. The minister's sudden resignation shocked the country. / The sudden resignation of the minister shocked the country.
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play