Slowingoგრამატიკა
B1 11 / 39

Passive Voice ქართულად: ვნებითი გვარი Present Simple-სა და Past Simple-ში (is made, was built)

The Passive: Present and Past Simple

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ვნებითი გვარის (passive) გამოყენებას Present Simple-სა (მარტივი აწმყო) და Past Simple-ში (მარტივი წარსული) – is made, was built – უარყოფითი წინადადებებისა და კითხვების შედგენას, მოქმედის დამატებას by-ით, როცა ეს საჭიროა, და იმის გადაწყვეტას, როდის ჯობია passive მოქმედებით გვარს (active).

მთავარი იდეა

ყოველ მოქმედებას აქვს მოქმედი – ადამიანი ან საგანი, რომელიც მას აკეთებს – და ხშირად მიმღები – ის, რასაც მოქმედება ემართება. ჩვეულებრივ, მოქმედებით (active) წინადადებაში მოქმედი პირველი დგას: Someone stole my bike.

მაგრამ რა მოხდება, თუ არ იცით, ვინ გააკეთა, ან არ გაინტერესებთ? სინამდვილეში თქვენს ველოსიპედზე გინდათ ლაპარაკი. ვნებითი გვარი (passive) წინადადებას აბრუნებს: მიმღები წინ გადმოდის და ქვემდებარე ხდება: My bike was stolen.

წარმოიდგინეთ კამერა. მოქმედებით წინადადებაში კამერა მოქმედს უმიზნებს. ვნებითში კამერა ტრიალდება და მიმღებს უმიზნებს. მოქმედი ხშირად კადრიდან საერთოდ ქრება. თუ მოქმედი მნიშვნელოვანია, ბოლოს შეგიძლიათ დაამატოთ by-ით.

ამიტომაა passive ასე ხშირი ახალ ამბებში, ისტორიაში, მეცნიერებასა და ინსტრუქციებში: ყურადღება მოვლენაზე და იმ საგანზეა, რასაც ეს მოვლენა დაემართა, და არა მის უკან მდგომ ადამიანზე.

ქართული და ინგლისური

ქართულს ვნებითი გვარი კარგად აქვს და ხშირად იყენებს, ამიტომ თავად იდეა ნაცნობია: „ხიდი აშენდა“, „პური აქ ყოველ დილით ცხვება“, „ფილმი მისი დის მიერ არის გადაღებული“. მოქმედის აღსანიშნავად „-ის მიერ“ = by.

განსხვავება ფორმაშია. ქართულ ვნებითს („აშენდა“, „ცხვება“) დამხმარე ზმნა არ სჭირდება – ეს ერთი სიტყვაა. ინგლისურში ვნებითი ყოველთვის ორი ნაწილისგან შედგება: be + past participle (მესამე ფორმა). ამიტომ ქართველები ხშირად ტოვებენ be-ს: The school built in 1965. მეორე: „აშენებულია“ ფორმით აწმყოა, ამიტომ თარიღთან ზოგჯერ is built ისმის – წარსულ მოვლენაზე კი საჭიროა was built. მესამე: ქართულად ხშირად ვამბობთ „მომპარეს“, „გაყიდეს“ – მესამე პირის მრავლობითით, ქვემდებარის გარეშე. ინგლისურში ან ვნებითი უნდა გამოიყენოთ (was stolen), ან ქვემდებარე დასვათ (They / Someone stole…). და ბოლოს: „დავიბადე“ ქართულად ერთი ზმნაა, ინგლისურად კი ორი ნაწილია: I was born.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
ჩემი ტელეფონი მატარებელში მომპარეს.My phone was stolen on the train.ქართულად „მომპარეს“ ქვემდებარის გარეშე; ინგლისურში → was stolen
ციხე-სიმაგრე მეთორმეტე საუკუნეში აშენდა.The castle was built in the twelfth century.ქართულად ერთი სიტყვა; ინგლისურში be + მესამე ფორმა
ნაგავს ყოველ სამშაბათს აგროვებენ.Rubbish is collected every Tuesday.ქართულად 3 პირის მრავლობითი; ინგლისურში → is collected
ფილმი მისი დის მიერ არის გადაღებული.The film was directed by her sister.აქ ერთნაირია: „-ის მიერ“ = by
1995 წელს დავიბადე.I was born in 1995.ქართულად ერთი ზმნა; ინგლისურში was born
როცა მივედით, მაღაზია დაკეტილი იყო.The shop was closed when we arrived.აქ ერთნაირია: მიმღეობა + „იყო“ = was + ზედსართავივით გამოყენებული ფორმა (მდგომარეობა)

მოკლედ: ქართული „აშენდა“, „ცხვება“, „გაყიდეს“ → was built, is baked, was sold: be არ დაგავიწყდეთ, და წარსულ მოვლენაზე – was / were.

ფორმა

be + past participle – be დროს აჩვენებს; past participle A2-16 არ იცვლება.

დროActivePassive
Present SimpleThey make these phones in Korea.These phones are made in Korea.
Present SimpleSomeone cleans the office every day.The office is cleaned every day.
Past SimpleSomeone stole my bike.My bike was stolen.
Past SimpleThey cancelled the flights.The flights were cancelled.

უარყოფა, კითხვა და მოკლე პასუხები – იცვლება მხოლოდ be; do / does / did არ ემატება.

Present SimplePast Simple
დადებითიIt is made of glass.They were invited.
უარყოფითიIt isn't made of glass.They weren't invited.
კითხვა (კი / არა)Is it made of glass?Were they invited?
კითხვა კითხვითი სიტყვითWhere is it made?When was it built?
მოკლე პასუხებიYes, it is. / No, it isn't.Yes, they were. / No, they weren't.

Active → passive სამ ნაბიჯად

ნაბიჯიმაგალითი
1. მოქმედებითი წინადადების დამატება ქვემდებარე ხდება.They built the bridge in 1890. → The bridge…
2. დაამატეთ be იმავე დროში, რომელშიც მოქმედებითი ზმნაა, + past participle.The bridge was built…
3. by + მოქმედი დაამატეთ მხოლოდ მაშინ, როცა ეს სასარგებლოა.The bridge was built in 1890.

ჩვეულებრივ ვნებითი შეიძლება მხოლოდ იმ ზმნებს ჰქონდეთ, რომლებსაც დამატება აქვთ: Someone opened the door → The door was opened. დამატების გარეშე ზმნებს, როგორიცაა happen, arrive, die, exist, ვნებითი არ აქვთ.

გამოყენება

1მოქმედი უცნობია

ვნებითი გამოიყენეთ, როცა არ იცით, ვინ გააკეთა. ქართულად აქ ხშირად მესამე პირის მრავლობითს ვამბობთ („მომპარეს“).

My phone was stolen on the train.
ტელეფონი მატარებელში მომპარეს.
„მომპარეს“ → was stolen
The window was broken during the night.
ფანჯარა ღამით გატეხეს.
ვინ? არ ვიცით
This photo was taken around 1950.
ეს ფოტო დაახლოებით 1950 წელს გადაიღეს.
Two paintings were stolen from the museum last week.
გასულ კვირას მუზეუმიდან ორი ნახატი მოიპარეს.
two paintings → were, არა was

2მოქმედი აშკარაა ან უმნიშვნელო

თუ ყველამ იცის, ვინ აკეთებს, ან ამას მნიშვნელობა არ აქვს, მოქმედი გამოტოვეთ.

Rubbish is collected every Tuesday.
ნაგავს ყოველ სამშაბათს აგროვებენ.
ცხადია, დასუფთავების სამსახური; rubbish (UK) = garbage, trash (US)
The suspect was arrested last night.
ეჭვმიტანილი წუხელ დააკავეს.
ცხადია, პოლიციამ
English is spoken in many countries.
ინგლისურად ბევრ ქვეყანაში ლაპარაკობენ.
Breakfast is served from 7 to 10.
საუზმე 7-დან 10 საათამდეა.

3By + მოქმედი – მხოლოდ მაშინ, როცა სასარგებლოა

by + მოქმედი დაამატეთ, როცა ის ახალ ან მნიშვნელოვან ინფორმაციას იძლევა. ხშირად ის ბოლოში დგას, სადაც ყველაზე მნიშვნელოვანი სიახლე მიდის. ქართულად – „-ის მიერ“.

Our new library was designed by a young local architect.
ჩვენი ახალი ბიბლიოთეკის პროექტი ახალგაზრდა ადგილობრივმა არქიტექტორმა შექმნა.
მოქმედი ახალი ინფორმაციაა
I was bitten by a dog when I was a child.
ბავშვობაში ძაღლმა მიკბინა.
ქართულად მოქმედებითი; ინგლისურში ხშირად passive
The film was directed by her sister.
ფილმი მისი დის მიერ არის გადაღებული.
„-ის მიერ“ = by
These cakes are handmade by a small family business.
ამ ნამცხვრებს პატარა საოჯახო საწარმო ხელით ამზადებს.

4პროცესები და ინსტრუქციები

აღწერა იმისა, როგორ მზადდება ან კეთდება რამე, ხშირად Present Simple-ის ვნებითს იყენებს.

First, the coffee beans are picked by hand.
ჯერ ყავის მარცვლებს ხელით კრეფენ.
Then they are dried in the sun for about two weeks.
შემდეგ მათ დაახლოებით ორი კვირა მზეზე აშრობენ.
The milk is heated to 72 degrees to kill any bacteria.
რძე 72 გრადუსამდე ცხელდება, რომ ყველა ბაქტერია მოკვდეს.
ქართული ვნებითი „ცხელდება“ → is heated
Most parts are produced in Europe, and the cars are put together in Mexico.
ნაწილების უმეტესობა ევროპაში იწარმოება, მანქანებს კი მექსიკაში აწყობენ.

5ახალი ამბები და ისტორია

ახალ ამბებსა და ისტორიაში ვნებითი ყურადღებას მოვლენაზე, ადგილზე ან იმ ადამიანებზე ამახვილებს, ვისაც ეს დაემართა.

Two people were injured in the accident.
ავარიაში ორი ადამიანი დაშავდა.
ქართულად ერთი სიტყვა „დაშავდა“; ინგლისურში were injured
The castle was built in the twelfth century.
ციხე-სიმაგრე მეთორმეტე საუკუნეში აშენდა.
„აშენდა“ → was built, be-ს გარეშე არა
Penicillin was discovered almost by chance.
პენიცილინი თითქმის შემთხვევით აღმოაჩინეს.
Three new species of frog were found in the rainforest last year.
შარშან ტროპიკულ ტყეში ბაყაყის სამი ახალი სახეობა აღმოაჩინეს.

6Be born

Be born ფორმით ყოველთვის ვნებითია. ადამიანის დაბადებაზე გამოიყენეთ was / were born, am / is / are born კი მხოლოდ ზოგად ფაქტებზე. ქართული „დავიბადე“ აქ არ გეხმარებათ – ის ერთი სიტყვაა და be-ს არ გვკარნახობს.

I was born in 1995.
1995 წელს დავიბადე.
„დავიბადე“ → I was born
Where were you born?
სად დაიბადე?
were you born, არა did you born
My grandparents were born in the same village.
ბებია და ბაბუა ერთ სოფელში დაიბადნენ.
Thousands of babies are born every hour.
ყოველ საათში ათასობით ბავშვი იბადება.
ზოგადი ფაქტი

ხშირი შეცდომები

❌The museum built in 1900.
✅The museum was built in 1900.
ვნებითს be სჭირდება.
❌The car was wash yesterday.
✅The car was washed yesterday.
be + past participle და არა საწყისი ფორმა.
❌I born in Lima.
✅I was born in Lima.
be born-ს ყოველთვის სჭირდება be.
❌I am born in 1998.
✅I was born in 1998.
თქვენი დაბადება წარსული მოვლენაა.
❌The cake was made from my mother.
✅The cake was made by my mother.
მოქმედს by წინ უძღვის.
❌Did the bridge built in 1890?
✅Was the bridge built in 1890?
ვნებითი კითხვები be-ს იყენებს და არა did-ს.
❌The accident was happened at midnight.
✅The accident happened at midnight.
happen-ს დამატება არ აქვს, ამიტომ არც ვნებითი აქვს.
❌The window was broke.
✅The window was broken.
გამოიყენეთ past participle (broken) და არა Past Simple (broke).
⚠️My wallet was found by someone.
✅My wallet was found.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ by someone არაფერს ამატებს: გამოტოვეთ.

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „აშენდა“ → be-ს გარეშე. ქართული ვნებითი ერთი სიტყვაა („აშენდა“, „გაიხსნა“, „დაიხურა“), ამიტომ ინგლისურშიც ერთი ზმნა გვგონია საკმარისი. ინგლისურ ვნებითს ყოველთვის სჭირდება be: was built.

❌This bridge built by Italian engineers.
✅This bridge was built by Italian engineers.
აშენდა → was built

2. „აშენებულია“ თარიღთან → is built. „ეს კორპუსი 1978 წელსაა აშენებული“ ფორმით აწმყოა, ამიტომ is built ბუნებრივად ჟღერს. ინგლისურში დასრულებულ, წარსულ მოვლენაზე, განსაკუთრებით თარიღით, საჭიროა was built.

❌Our block of flats is built in 1978.
✅Our block of flats was built in 1978.
წარსული მოვლენა → was

3. „გაყიდეს“ → ქვემდებარის გარეშე. ქართულად ხშირად ვამბობთ: „ეს სახლი შარშან გაყიდეს“ – ვინ, არ ვამბობთ. ინგლისურ წინადადებას ქვემდებარე სჭირდება: ან ვნებითი, ან they / someone.

❌Sold this house last year.
✅This house was sold last year. ან They sold this house last year.
ქვემდებარე აუცილებელია

4. „დაიბადა“ → born be-ს გარეშე. „ნინო ბათუმში დაიბადა“ ქართულად ერთი ზმნაა, ამიტომ ინგლისურად ხშირად ისმის Nino born… ან Nino is born…. დაბადება წარსული მოვლენაა: was / were born.

❌Nino born in Batumi in 2004.
✅Nino was born in Batumi in 2004.
დაბადება → was born

არ აგერიოთ

Active თუ passive – ერთი მოვლენა, სხვადასხვა ფოკუსი. ქართულადაც ასეა.

A storm destroyed the bridge.
ქარიშხალმა ხიდი დაანგრია.
ფოკუსი ქარიშხალზეა
The bridge was destroyed in a storm.
ხიდი ქარიშხლის დროს დაინგრა.
ფოკუსი ხიდზეა

made of / made from / made by – of = მასალა, რომელიც ჯერ კიდევ ჩანს; from = საწყისი მასალა, რომელიც შეიცვალა; by = მოქმედი. ქართულად პირველი ორი ხშირად ერთნაირად „-ისგან“ ითქმის, მესამე კი „-ის მიერ“-ია.

This table is made of oak.
ეს მაგიდა მუხისგანაა გაკეთებული.
მუხა ჩანს → of
Paper is made from wood.
ქაღალდი ხისგან მზადდება.
ხე აღარ ჩანს → from
This table was made by my grandfather.
ეს მაგიდა ბაბუაჩემმა გააკეთა.
მოქმედი → by

ვნებითი მოქმედება თუ be + ზედსართავი (მდგომარეობა) – ზოგიერთი past participle ზედსართავადაც გამოიყენება და მდგომარეობას აღწერს. ქართულადაც: „დაკეტილი იყო“ (მდგომარეობა) და „დაკეტეს“ (მოქმედება).

The shop was closed when we arrived.
როცა მივედით, მაღაზია დაკეტილი იყო.
მდგომარეობა: ღია არ იყო
The shop was closed by the police last year.
შარშან მაღაზია პოლიციამ დახურა.
მოქმედება: ვიღაცამ დახურა

მართლწერა და გამოთქმა

  • წესიერი past participle -ed-ით მთავრდება და Past Simple-ის მსგავსად სამნაირად ჟღერს: cleaned /d/, cooked /t/, painted /ɪd/. ქართულად ისე ვკითხულობთ, როგორც იწერება, მაგრამ cooked ერთმარცვლიანია – -ed-ს ცალკე ხმოვნით ნუ წაიკითხავთ.
  • მართლწერა Past Simple-ის წესებს მიჰყვება: stop → stopped, try → tried. შენიშვნა: cancelled (UK), canceled (US).
  • ხშირი არაწესიერი ფორმები ერთად ისწავლეთ: made, built, written, taken, sold, found, given, sent, known, spoken, stolen, broken, born.
  • ვნებითში was და were სუსტია: It was built /ɪt wəz ˈbɪlt/. მახვილი past participle-ზე მოდის. ნეიტრალური /ə/ ქართულში არ არის – was სრული „ა“-თი ნუ წარმოთქვით.
  • by უმახვილოა; მახვილი მის შემდეგ მდგომ მოქმედზე მოდის: by a FRIEND.
  • built /bɪlt/: u არ ისმის. ბოლოს „მუქი“ l-ია: ენის უკანა ნაწილი ოდნავ მაღლა იწევს. born /bɔːn/ (UK) – r ბრიტანულ გამოთქმაში არ ისმის, ხმოვანი გრძელია და ტუჩები მრგვალდება.

ოქროს წესი

გინდათ ყურადღება გაამახვილოთ იმაზე, რა მოხდა ან ვის / რას დაემართა? გამოიყენეთ be + past participle (is made, was built). by + მოქმედი დაამატეთ მხოლოდ მაშინ, როცა მოქმედი ახალი ან მნიშვნელოვანია. და be არ დაგავიწყდეთ, მაშინაც კი, როცა ქართულად ერთი სიტყვაა („აშენდა“).

სავარჯიშოები

A. ფორმა

ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით ვნებითში, ან გადააკეთეთ წინადადება.

  1. These shoes (make) in Portugal.
  2. The Eiffel Tower (build) between 1887 and 1889.
  3. Where you born?
  4. The windows (not clean) last week.
  5. English (speak) in Canada?
  6. გადააკეთეთ ვნებითად: Someone cleans the rooms every day.
  7. გადააკეთეთ ვნებითად: My grandfather painted this picture.
  8. გადააკეთეთ ვნებითად: Did they cancel the concert?

B. მნიშვნელობა

აირჩიეთ სწორი პასუხი.

  1. რომელი ჯობია ახალ ამბებში?
  2. აირჩიეთ სწორი პასუხი: Thousands of tourists … the castle every year.
  3. აირჩიეთ სწორი პასუხი: This bag is made … leather.
  4. საჭიროა თუ არა by the police წინადადებაში "The thief was arrested by the police"? …

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. My wallet stolen yesterday.
  2. The house was build last year.
  3. The meeting was happened on Monday.
  4. Coffee is grown in Brazil.

D. კონტექსტში

ფრჩხილებში მოცემული ზმნები ჩასვით ვნებითში სწორი დროით.

How chocolate is made
Chocolate comes from cocoa beans. First, the beans 17 (take) out of the fruit. Then they 18 (dry) in the sun. After that, they 19 (send) to factories all over the world. Chocolate 20 (first / bring) to Europe in the 16th century, and at first it 21 (drink), not eaten!

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაწერეთ ორი წინადადება იმაზე, სად არის დამზადებული ან ვინ დაამზადა რომელიმე თქვენი ნივთი.
  2. დაწერეთ ორი წინადადება თქვენი ქალაქის ისტორიაზე was built-ით ან was opened-ით.

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. A2-16 Present Perfect: Have you ever…? ცხოვრებისეული გამოცდილება ინგლისურად
    Have you ever (write) a poem?
  2. A1-28 Past Simple ქართულად: არაწესიერი ზმნები, did და didn't
    We (not / see) the film last night.
  3. B1-09 Should Have, Could Have, Might Have ქართულად: „უნდა გეთქვა“ და „შეგეძლო დაგერეკა“ ინგლისურად
    I (should / bring) a coat — it's freezing!
პასუხები

A. ფორმა

  1. are made
  2. was built
  3. were
  4. weren't cleaned / were not cleaned
  5. Is … spoken
  6. The rooms are cleaned every day.
  7. This picture was painted by my grandfather.
  8. Was the concert cancelled? / Was the concert canceled?

B. მნიშვნელობა

  1. Two people were injured in the crash.
  2. visit
  3. of
  4. no

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. My wallet was stolen yesterday.
  2. The house was built last year.
  3. The meeting happened on Monday.
  4. ✓ Coffee is grown in Brazil.

D. კონტექსტში

  1. are taken
  2. are dried
  3. are sent
  4. was first brought / was brought first
  5. was drunk

E. თქვენი ჯერი

  1. My phone was made in China. My scarf was made by my aunt.
  2. The main bridge was built in 1920. Our first cinema was opened in 1954.

F. შერეული გამეორება

  1. written
  2. didn't see / did not see
  3. should have brought / should've brought
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play