Cleft Sentences: It was… that, What I need is… – აქცენტი წინადადებაში ინგლისურად
Cleft Sentences: What I Need Is…
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ წინადადება ორ ნაწილად გაყოთ – It was… that / who…, What I need is…, All I want is…, The reason… is that… – რომ ყურადღება ყველაზე მნიშვნელოვან ინფორმაციაზე გაამახვილოთ, და ის სწორი მახვილით წარმოთქვათ.
მთავარი იდეა
„Cleft“ ნიშნავს გაპობილს, გაყოფილს. ასეთი წინადადება ერთ მარტივ წინადადებას ორ ნაწილად ყოფს, რომ ერთი ელემენტი მარტო დადგეს პროჟექტორის შუქზე.
დავიწყოთ ასე: Anna broke the window. თუ ვინმე ფიქრობს, რომ ეს ტომმა გააკეთა, შუქი ანაზე შეგიძლიათ მიმართოთ: It was Anna who broke the window. ფაქტები იგივეა; იცვლება აქცენტი. მსმენელმა ახლა იცის, რომ Anna ახალი, მნიშვნელოვანი ინფორმაციაა, ხოლო ის, რომ ვიღაცამ ფანჯარა გატეხა, უკვე ცნობილია.
ინგლისურს ორი მთავარი ხელსაწყო აქვს. It-cleft (It was… that / who…) შუქს ერთ ელემენტზე მიმართავს და ამბობს: „სწორედ ეს და არა სხვა“. Wh-cleft (What I need is…) ჯერ ცნობილ იდეას აჩვენებს, ახალ ინფორმაციას კი ბოლოს ამბობს – იქ, სადაც ინგლისურს ყველაზე ძლიერი მახვილი ბუნებრივად მოსდის. ორივე საშუალებას გაძლევთ, თავად აირჩიოთ, რას შეამჩნევს მსმენელი.
ქართული და ინგლისური
ქართულში აქცენტს ძირითადად სიტყვათა რიგი და „სწორედ“ ქმნის: მთავარ სიტყვას ზმნის წინ ვსვამთ – „ფანჯარა ანამ გატეხა“. ინგლისურს სიტყვათა რიგი მკაცრად აქვს დაკავებული (ქვემდებარე – ზმნა – დამატება), ამიტომ აქცენტისთვის მას სპეციალური „ჩარჩო“ სჭირდება: It was… who… ან What… is…. Wh-cleft-ს ქართულად კარგი შესატყვისი აქვს: „რაც მჭირდება, ეს დასვენებაა“. ოღონდ ქართულში ხშირად დამატებით „ეს / ის“ ჩნდება, ინგლისურში კი What I need თავადაა ქვემდებარე – მას მეორე ქვემდებარე აღარ სჭირდება.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ფანჯარა ანამ გატეხა. | It was Anna who broke the window. | ქართულად სიტყვათა რიგი (ზმნის წინ); ინგლისურად ჩარჩო It was… who |
| სწორედ ფასმა შემაშინა და არა დიზაინმა. | It was the price that put me off, not the design. | ქართულად „სწორედ“; ინგლისურად It was… that |
| რაც ახლა ნამდვილად მჭირდება, ეს კარგი ძილია. | What I really need right now is a good night's sleep. | ქართულად „რაც… ეს“; ინგლისურად What… is, დამატებითი it / this-ის გარეშე |
| მხოლოდ მარტივი კითხვა დავსვი! | All I did was ask a simple question! | ქართულად „მხოლოდ“; ინგლისურად All… was + საწყისი ფორმა |
| დაგვიანების მიზეზი ის არის, რომ მატარებელი გააუქმეს. | The reason I'm late is that my train was cancelled. | აქ ერთნაირია: „მიზეზი ის არის, რომ“ = the reason… is that (და არა because) |
| ეს ზუსტად ის არის, რისი თქმაც მინდოდა! | That's exactly what I was trying to say! | აქ ერთნაირია: „ეს ის არის, რაც“ = That's what |
მოკლედ: ქართულად აქცენტს სიტყვათა რიგით ან „სწორედ“-ით ვქმნით, ინგლისურად – It + be… that / who ან What… + be ჩარჩოთი; What-ნაწილის შემდეგ it / this არ დაუმატოთ.
ფორმა
It-cleft: It + be + აქცენტი + that / who + წინადადების დანარჩენი ნაწილი
| მარტივი წინადადება | აქცენტი | It-cleft |
|---|---|---|
| Anna broke the window. | ქვემდებარე | It was Anna who / that broke the window. |
| I lost my keys. | დამატება | It was my keys that I lost. |
| We met in Lisbon. | ადგილი | It was in Lisbon that we met. |
| He left because of the noise. | მიზეზი | It was because of the noise that he left. |
- ადამიანებისთვის გამოიყენეთ who ან that, ყველაფრისთვის დანარჩენისთვის – ჩვეულებრივ that, დროისა და ადგილისთვისაც.
- It is / It was მხოლობით რიცხვში რჩება, მრავლობითი აქცენტის წინაც: It was the twins who…
- who / that-ის შემდეგ ზმნა აქცენტს ეთანხმება: It's my parents who are worried.
Wh-cleft: What + წინადადება + be + აქცენტი
| მარტივი წინადადება | Wh-cleft |
|---|---|
| I need a long holiday. | What I need is a long holiday. |
| The lights went out. | What happened was (that) the lights went out. |
| She left. | What she did was (to) leave. |
შებრუნებული wh-cleft: აქცენტი + be + what-ნაწილი
| Wh-cleft | შებრუნებული |
|---|---|
| What I need is a holiday. | A holiday is what I need. |
| What I mean is this. | That's what I mean. |
სხვა დასაწყისები – All (= ერთადერთი, რაც), the thing (that), the reason (why), the place (where), the person (who), the only thing, the last thing: All I want is some peace. The reason I called is that I need advice.
გამოყენება
1It-cleft შესწორებისა და დაპირისპირებისთვის
It-cleft გამოიყენეთ, როცა გინდათ თქვათ „სწორედ ეს და არა სხვა“ – ხშირად ვინმეს შესასწორებლად ან ორი შესაძლებლობის დასაპირისპირებლად. აქცენტი ახალი ინფორმაციაა; that / who-ნაწილი უკვე ცნობილია.
2It-cleft დროის, ადგილის, მიზეზისა და წესისთვის
It-cleft-ით შეიძლება აქცენტი გააკეთოთ იმაზე, როდის, სად, რატომ ან როგორ მოხდა რამე. ყველა მათგანის შემდეგ that გამოიყენეთ. It was not until… that… – ძალიან ხშირი მოდელია, როცა გინდათ ხაზი გაუსვათ, რომ რაღაც გვიან მოხდა („მხოლოდ მაშინ, როცა…“).
3Wh-cleft არსებითი სახელითა და წინადადებით
Wh-cleft იწყება ცნობილი ან მარტივი იდეით (What I need…, What surprised me…) და ახალ ინფორმაციას ბოლოსთვის ინახავს. ქართულად: „რაც მჭირდება, ეს…“, „რამაც გამაკვირვა, ის იყო…“. ის მეტყველებაში ძალიან ხშირია, როცა მთავარ აზრამდე თანდათან მიდიხართ. როცა აქცენტი მრავლობითშია, გამოიყენება როგორც is, ისე are: What we need is / are more volunteers.
4What happened was… / What she did was (to)…
It-cleft-ით ზმნაზე აქცენტს ვერ გააკეთებთ. მთელ მოვლენაზე ან მოქმედებაზე აქცენტისთვის გამოიყენეთ What happened was (that) + წინადადება, ან What + ქვემდებარე + do + be + (to) + საწყისი ფორმა. do… was / is-ის შემდეგ უფრო ხშირია საწყისი ფორმა to-ს გარეშე. თუ პირველი ზმნა განგრძობითია, -ing ფორმა გამოიყენეთ.
5შებრუნებული wh-cleft
აქცენტი პირველ ადგილზე დასვით, what-ნაწილი კი be-ს შემდეგ. ეს ხშირია, როცა აქცენტი მოკლეა ან უკვე ნახსენებია, და შეჯამებებში – That's what….
6All, the thing, the reason, the place, the person, the only thing
ეს დასაწყისები what-ის მსგავსად მუშაობს, მაგრამ უფრო ზუსტია. All ნიშნავს „ერთადერთი, რაც“ და ხშირად ნიშნავს „მეტი არაფერი“ – ქართულად „მხოლოდ“. The reason (why)… is that… მიზეზს ხსნის. ადგილებთან, დროსა და ადამიანებთან the place, the time და the person უფრო ბუნებრივად ჟღერს, ვიდრე where, when და who.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „რამაც გაგვაკვირვა, ეს იყო…“ → What surprised us this was… ქართულად „რაც / რამაც“-ის შემდეგ ხშირად „ეს“ ან „ის“ მეორდება. ინგლისურში What-ნაწილი თავადაა ქვემდებარე, ამიტომ this / it ზედმეტია.
2. „ყველაფერი, რაც მარიამმა ითხოვა“ → Everything what… ქართული „რაც“ სიტყვასიტყვით what-ად ითარგმნება. all / everything / the thing-ის შემდეგ ინგლისურში what არ დგას: All (that)…, Everything (that)….
3. „სწორედ ახალმა მეზობელმა დააყენა მანქანა ჭიშკართან“ → Exactly our new neighbour… ქართულად აქცენტს „სწორედ“ და სიტყვათა რიგი ქმნის. ინგლისური exactly ასე, აქცენტის ნაწილაკად, ქვემდებარის წინ არ დგას; ქვემდებარეზე აქცენტისთვის It was… who გამოიყენეთ.
4. „მიზეზი ის არის, რომ…“ თუ „იმიტომ, რომ“ → is because. ქართულად ორივე ბუნებრივია: „მიზეზი ის არის, რომ…“ და „…იმიტომ, რომ…“. ინგლისურად The reason… is because მეტყველებაში ისმის, ფრთხილ წერაში კი is that დგას.
არ აგერიოთ
It-cleft თუ It is + ზედსართავი + that – cleft-ში It was… that შეგიძლიათ მოაშოროთ და ჩვეულებრივი წინადადება მიიღოთ. It is + ზედსართავი + that-ის შემთხვევაში (იხ. B2-20) – ვერა.
Wh-cleft თუ ჩვეულებრივი what-წინადადება – wh-cleft-ში be აკავშირებს what-ნაწილს აქცენტთან. ჩვეულებრივი what-წინადადება უბრალოდ ქვემდებარე ან დამატებაა, ნებისმიერი ზმნით (იხ. B2-20).
Cleft თუ fronting – ორივე აქცენტს ცვლის, მაგრამ cleft ამატებს it… that-ს ან what… is-ს; fronting კი სიტყვას უბრალოდ წინ გადმოიტანს. იხ. C1-06.
It was me who… თუ It was I who… – ყოველდღიურ ინგლისურში It is / was-ის შემდეგ me ჩვეულებრივია. It was I who… ძალიან ფორმალურია.
მართლწერა და გამოთქმა
- It-cleft: მთავარი მახვილი აქცენტზე მოდის; that / who-ნაწილი უფრო დაბლა და სწრაფად ითქმის, რადგან უკვე ცნობილია: It was ANna who broke the window. (დიდი ასოები აქ მხოლოდ მახვილს აჩვენებს.) ქართულში მახვილი სუსტია, ამიტომ ინგლისურში აქცენტის სიტყვა შეგნებულად, უფრო ხმამაღლა და გრძლად წარმოთქვით.
- Wh-cleft: what-ნაწილის ბოლოს ხმა ოდნავ მაღლა იწევს ან პაუზაა, შემდეგ კი აქცენტზე ძლიერად ეშვება: What I need… is a HOliday.
- It was-ში was სუსტია /wəz/: მოკლე, მოდუნებული ხმოვნით; ქართული ჩვევით სრულ „ვაზ“-ს ნუ იტყვით. /w/-სთვის ტუჩები დაამრგვალეთ. მეტყველებაში It's ჩვეულებრივია: It's Tom who….
- cleft-ის ორ ნაწილს შორის მძიმე არ იწერება: What I need is a break (და არა What I need, is a break). ქართულად „რაც მჭირდება, ეს…“ მძიმით იწერება – ინგლისურში ეს ჩვევა ნუ გადაიტანეთ.
- The reason… is that… ფორმალურ წერაში სასურველია; The reason… is because… მეტყველებაში ხშირია, მაგრამ ფრთხილ წერაში ხშირად აკრიტიკებენ.
ოქროს წესი
ერთ ინფორმაციაზე აქცენტისთვის წინადადება გაყავით: It + be + აქცენტი + that / who… („სწორედ ეს და არა სხვა“) ან What + წინადადება + be + აქცენტი (ჯერ ცნობილი, ბოლოს ახალი). მთავარი მახვილი აქცენტზე დასვით – და What-ნაწილის შემდეგ it / this არ დაამატოთ.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
გადაწერეთ თითოეული წინადადება cleft-ის სახით. გამოიყენეთ მოცემული სიტყვები და შეინარჩუნეთ მნიშვნელობა.
-
გადაწერეთ it-cleft-ად, აქცენტით "the finance team"-ზე: The finance team spotted the error, not the auditors.
-
დაიწყეთ "It wasn't until"-ით: I only noticed the scratch on the car when I got home.
-
დაიწყეთ "What surprised me"-ით: I was surprised by how friendly everyone was.
-
დაიწყეთ "What happened was"-ით: The server crashed in the middle of the update.
-
დაიწყეთ "What she did"-ით: She called the manager directly.
-
დაიწყეთ "All"-ით: I only asked whether the price included breakfast!
-
გადაწერეთ ფორმალური წერილისთვის "The reason… is that…"-ით: I am writing because the invoice contains two errors.
-
გადაწერეთ შებრუნებულ wh-cleft-ად: Teamwork made this project a success.
B. მნიშვნელობა
წაიკითხეთ სიტუაცია და აირჩიეთ უფრო შესაფერისი წინადადება.
-
ბენი ფიქრობს, რომ ყავის აპარატი ქეითმა გატეხა. თქვენ იცით, რომ ეს ტომმა გააკეთა. რომელი პასუხი ასწორებს მას?it-cleft: სწორედ ეს ადამიანი და არა სხვა
-
მომხსენებელს უნდა, მთავარ იდეამდე თანდათან მივიდეს და ის ბოლოს თქვას. რომელი წინადადება აკეთებს ამას?wh-cleft: ჯერ ცნობილი იდეა, ახალი ინფორმაცია ბოლოს
-
ვიღაც გეკითხებათ: "What did the council do about the budget cuts?" რომელი პასუხი შეესაბამება კითხვას?კითხვა მოქმედებას ეხება: What… did was + საწყისი ფორმა
-
ფორმალური წერილობითი ბოდიში შეხვედრის გაცდენისთვის. რომელია უკეთესი?ფრთხილ წერაში სასურველია the reason… is that
-
რომელი წინადადებაა cleft (შეგიძლიათ მოაშოროთ "It was… that" და დარჩეს სრული წინადადება)?it + be + ზედსართავი + that cleft არ არის
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
It were the two youngest players who scored the goals in yesterday's final against the league champions.
-
It's the neighbours upstairs who is responsible for the noise, not the people in the flat next door.
-
The thing what annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls.
-
All what we need to finish the project on time is two more developers and a little luck.
-
What I don't understand is why nobody told us about the changes before the contract was signed.
D. კონტექსტში
წაიკითხეთ შეხვედრის ჩანაწერები. გადაწერეთ დანომრილი წინადადებები cleft-ის სახით, მოცემული სიტყვებით.
The board asked who was responsible for the six-week delay. (19) The supplier's late delivery caused the delay, not our team. Looking ahead, (20) we need a second supplier for the key components. The problems started last spring, when (21) the factory flooded and production stopped for three weeks. (22) We only realised how fragile our supply chain was after the flood. The board also asked why the budget had increased. (23) It increased because shipping costs doubled. Finally, (24) the client values reliability above everything else, so we must not let this happen again.
-
გადაწერეთ (19) it-cleft-ად.
-
გადაწერეთ (20), დაიწყეთ "what"-ით.
-
გადაწერეთ (21), დაიწყეთ "what happened was"-ით.
-
გადაწერეთ (22), დაიწყეთ "It was only"-ით.
-
გადაწერეთ (23) "The reason… is / was that…"-ით.
-
გადაწერეთ (24) შებრუნებულ wh-cleft-ად.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
კოლეგა ფიქრობს, რომ გუნდური მოგზაურობის გაუქმება თქვენ შესთავაზეთ. დაწერეთ 2–3 წინადადება, რომ შეასწოროთ. გამოიყენეთ ერთი it-cleft და ერთი wh-cleft.
-
დაწერეთ მოკლე გამოსვლის დასაწყისი (2–3 წინადადება) იმაზე, რამაც თქვენი აზრი შეცვალა. გამოიყენეთ What surprised me most was… და The reason… is that….
-
დაწერეთ ორწინადადებიანი საჩივარი სასტუმროს. გამოიყენეთ All I… და The last thing I needed….
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
C1-02 Inversion II: Only Then, Not Until, So…That, Here Comes – ინვერსია ინგლისურად დაიწყეთ "Not until"-ით: I didn't understand the problem until I read the letter.
-
C1-01 Inversion: Never Have I…, No Sooner Had I… – ინვერსია ინგლისურად დაიწყეთ "Little"-ით: We had no idea that the company was about to close.
-
B2-20 Noun Clauses ქართულად: That, Whether, What – „რომ“, „თუ არა“ და „ის, რაც“ ფორმალური წერილი. რომელ წინადადებაშია ღია კითხვისთვის სწორი დამაკავშირებელი სიტყვა?decide + whether კი/არა-კითხვისთვის
პასუხები
A. ფორმა
- It was the finance team that spotted the error, not the auditors. / It was the finance team who spotted the error, not the auditors.
- It wasn't until I got home that I noticed the scratch on the car.
- What surprised me was how friendly everyone was.
- What happened was that the server crashed in the middle of the update. / What happened was the server crashed in the middle of the update.
- What she did was call the manager directly. / What she did was to call the manager directly.
- All I did was ask whether the price included breakfast! / All I asked was whether the price included breakfast!
- The reason I am writing is that the invoice contains two errors. / The reason why I am writing is that the invoice contains two errors.
- Teamwork is what made this project a success. / Teamwork was what made this project a success.
B. მნიშვნელობა
- It was Tom who broke the coffee machine, not Kate.
- What we really need is a completely new approach.
- What the council did was close the library.
- The reason I missed the meeting is that my train was cancelled.
- It was in Lisbon that the two founders first met.
C. იპოვეთ შეცდომა
- It was the two youngest players who scored the goals in yesterday's final against the league champions.
- It's the neighbours upstairs who are responsible for the noise, not the people in the flat next door.
- The thing that annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls. / What annoys me most about open-plan offices is the constant noise from phone calls.
- All we need to finish the project on time is two more developers and a little luck. / All that we need to finish the project on time is two more developers and a little luck.
- ✓ What I don't understand is why nobody told us about the changes before the contract was signed.
D. კონტექსტში
- It was the supplier's late delivery that caused the delay, not our team.
- what we need is a second supplier for the key components.
- what happened was that the factory flooded and production stopped for three weeks.
- It was only after the flood that we realised how fragile our supply chain was.
- The reason it increased is that shipping costs doubled. / The reason the budget increased was that shipping costs had doubled.
- reliability is what the client values above everything else, so we must not let this happen again.
E. თქვენი ჯერი
- It wasn't me who suggested cancelling the trip; it was Marta. What I actually said was that we should move it to June.
- What surprised me most about living abroad was how quickly I stopped missing home. The reason I'm telling you this is that many of you will soon move away for work.
- All I asked for was a quiet room away from the lift. The last thing I needed after a twelve-hour flight was a room next to a building site.
F. შერეული გამეორება
- Not until I read the letter did I understand the problem.
- Little did we know that the company was about to close. / Little did we realise that the company was about to close.
- We have not yet decided whether the event will go ahead.
