SlowingoГрамматика
C1 12 / 20

Nominalisation қазақша: етістіктен зат есім жасау және зат есімді тіркестер

Nominalisation and Noun Phrases

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Негізгі идея
  3. Қазақ тілі мен ағылшын тілі
  4. Құрылым
  5. Қолданылуы
  6. Жиі кездесетін қателер
  7. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  8. Шатастырмаңыз
  9. Жазылуы мен айтылуы
  10. Алтын ереже
  11. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз етістіктер мен сын есімдерді зат есімге айналдыра аласыз, тұтас бағыныңқының ақпаратын бір зат есімді тіркеске сыйғыза аласыз, зат есімнің алдына да, артына да ақпарат қосып, тіркес құра аласыз, сондай-ақ осы ықшам, ресми стильдің жазуыңызға қашан көмектесетінін және қашан оны нашарлататынын ажырата аласыз.

Негізгі идея

Күнделікті ағылшын тілі оқиғаны етістікпен баяндайды: Prices rose sharply, so people bought less. Ресми ағылшын тілі көбіне оқиға туралы зат ретінде айтуды жөн көреді: The sharp rise in prices led to a fall in demand. Етістікті не сын есімді зат есімге айналдыруды nominalisation деп атайды.

Оқиғаны ағып жатқан су деп елестетіңіз. Етістік оны ағызып өткізеді. Nominalisation оны мұз текшесіне айналдырады: қолға алып, өлшеп, сөйлемнің басқа жеріне қоюға болатын қатты зат. Зат есім болғанда оқиға бастауыш бола алады (The rise… led to…), сын есім қабылдай алады (a sharp rise), алдына да, артына да қосымша ақпарат тіркей алады.

Бірақ мұз бір нәрселерді жасырады да. Зат есімді тіркесте кім не істегені жоғалып кетуі мүмкін, ал зат есім тым көп болса, мәтін баяу әрі суық болады. Жақсы автор әсерлі көріну үшін емес, оқырманға ойдың жүйесін ұстауға көмектесу үшін nominalisation қолданады.

Қазақ тілі мен ағылшын тілі

Қазақ тілінде де бұл құрал өте жиі: -у / -ю («өсу», «кеңейю»), -ғаны / -уы («бағалардың күрт өсуі»), ал ресми стильде «шешім қабылдау», «тексеру жүргізу» сияқты тіркестер көп. Сондықтан идеяның өзі сізге таныс. Екі айырмашылық бар. Біріншіден, қазақша барлық анықтауыш зат есімнің алдында тұрады («су тасқынынан зардап шеккен адамдар»), ал ағылшыншада ұзын ақпарат көбіне зат есімнің артына шығады (people affected by the floods). Екіншіден, қазақтың ілік септігі «бағалардың өсуі» ағылшыншада әрдайым of бола бермейді: a rise in prices.

ҚазақшаАғылшынша
Бағалардың күрт өсуі көп отбасын демалыс шығынын қысқартуға мәжбүр етті.The sharp rise in prices forced many families to cut back on holidays.
Компанияның жедел кеңеюі қызметкерлерге үлкен салмақ түсірді.The company's rapid expansion put huge pressure on staff.
Су тасқынынан зардап шеккен адамдар шұғыл төлем алады.People affected by the floods will receive emergency payments.
Оның топтан кету туралы шешімі жанкүйерлерін есеңгіретіп тастады.Her decision to leave the band shocked her fans.
Бұл мәселе бойынша тергеу жүргіземіз.We will conduct an investigation into the matter.

Құрылым

Етістік → зат есім (жұрнақтардың толық жүйесі T-02 сабағында)

ҮлгіЕтістіктерЗат есімдер
-tion / -siondecide, reduce, explain, concludedecision, reduction, explanation, conclusion
-mentimprove, develop, agree, argueimprovement, development, agreement, argument
-alarrive, refuse, approve, proposearrival, refusal, approval, proposal
-ure / -ance / -encefail, close, perform, dependfailure, closure, performance, dependence
сол сөзincrease, decline, change, rise, delayan increase, a decline, a change, a rise, a delay
бұрысgrow, analyse, behave, choose, losegrowth, analysis, behaviour, choice, loss

Сын есім → зат есім

ҮлгіСын есімдерЗат есімдер
-ance / -enceimportant, relevant, independentimportance, relevance, independence
-ityable, possible, complex, availableability, possibility, complexity, availability
-nessaware, effective, willingawareness, effectiveness, willingness
-y / -cydifficult, accurate, efficientdifficulty, accuracy, efficiency
-thlong, strong, wide, deeplength, strength, width, depth

Бағыныңқыдан зат есімді тіркеске

БағыныңқыЗат есімді тіркесНе өзгереді
prices rose sharplya sharp rise in pricesетістік → зат есім; үстеу → сын есім
the council decided to close the librarythe council's decision to close the libraryбастауыш → тәуелдік 's
researchers analysed the datathe analysis of the data (by researchers)толықтауыш → of-тіркес; орындаушы міндетті емес
the train arrived latethe late arrival of the trainбастауыш → of-тіркес
customers are satisfiedcustomer satisfactionсын есім → зат есім; анықтауыш қызметіндегі зат есім

Зат есімді тіркестің құрылысы

Зат есімнің алдындаБасты зат есімЗат есімнің артында
a rapidly growingpopulation
herdecisionto leave the band
thewomanin the green coat
peopleaffected by the floods
the new customer satisfactionsurveythat we sent last week

Басты зат есім (head noun) — бүкіл тіркес соның туралы болатын зат есім. Қалғанының бәрі оны сипаттайды. Зат есімнен кейінгі предлогтар (increase in, impact on, access to) B2-24 сабағында.

Қолданылуы

1Етістіктер мен сын есімдерді зат есімге айналдыру

Оқиғаны, процесті не қасиетті білдіретін етістіктер мен сын есімдердің көбінің туыс зат есімі бар. Оларды жұбымен, әдетте одан кейін келетін предлогпен бірге үйреніңіз.

The committee hasn't reached a decision yet.
Комиссия әлі шешімге келген жоқ.
decide → decision
There has been a noticeable improvement in her writing.
Оның жазуында айтарлықтай жақсару байқалады.
improve → improvement
The failure of the peace talks surprised nobody.
Бейбіт келіссөздердің сәтсіз аяқталуы ешкімді таң қалдырған жоқ.
fail → failure
Nobody doubts the importance of sleep for memory.
Есте сақтау үшін ұйқының маңыздылығына ешкім күмән келтірмейді.
important → importance
The availability of cheap flights has changed how students travel.
Арзан рейстердің қолжетімділігі студенттердің саяхаттау тәсілін өзгертті.
available → availability

2Бағыныңқыны зат есімді тіркес етіп қайта жазу

Nominalisation тұтас бағыныңқыны жаңа сөйлемнің бастауышына не толықтауышына айналдырады, сонда ол туралы бір нәрсе айта аласыз: оны не тудырды, ол неге әкелді, оны қалай бағалайсыз. Етістік зат есімге, үстеу сын есімге айналады, ал бастауыш тәуелдік 's не of-тіркес болады.

Because prices rose sharply, many families cut back on holidays.
Бағалар күрт өскендіктен, көп отбасы демалыс шығынын қысқартты.
holidays (UK); vacations (US)
The sharp rise in prices forced many families to cut back on holidays.
Бағалардың күрт өсуі көп отбасын демалыс шығынын қысқартуға мәжбүр етті.
сол ой зат есімді тіркеспен; «бағалардың», бірақ rise in
The company expanded very quickly, and this put huge pressure on staff.
Компания өте тез кеңейді, бұл қызметкерлерге үлкен салмақ түсірді.
The company's rapid expansion put huge pressure on staff.
Компанияның жедел кеңеюі қызметкерлерге үлкен салмақ түсірді.
бастауыш → 's; үстеу → сын есім
After the minister resigned, the government collapsed within weeks.
Министр отставкаға кеткен соң, үкімет бірнеше апта ішінде құлады.
The minister's resignation was followed by the collapse of the government within weeks.
Министрдің отставкасының артынша бірнеше апта ішінде үкімет құлады.

3Зат есімнің алдындағы ақпарат

Басты зат есімнің алдына детерминативтер, сын есімдер, есімшелер және басқа зат есімдер қоюға болады. Үстеу + есімше — анықтауыш бағыныңқының ықшам баламасы: a population which is growing rapidly → a rapidly growing population.

The country has a rapidly growing population.
Елде халық саны жедел өсіп келеді.
We need a clearly defined set of goals before we start.
Бастамас бұрын бізге нақты белгіленген мақсаттар жиынтығы керек.
A recently published study questions the official figures.
Жақында жарияланған бір зерттеу ресми сандарға күмән келтіреді.
The report highlights a worrying lack of affordable housing.
Баяндама қолжетімді баспананың алаңдатарлық тапшылығына назар аударады.
She's the author of a highly respected book on migration.
Ол көші-қон туралы аса беделді кітаптың авторы.

4Зат есімнің артындағы ақпарат

Басты зат есімнен кейін ағылшын тілі предлогты тіркестер, тұйық етістіктер, есімшелі тіркестер (B2-09), анықтауыш бағыныңқылар және that-бөліктер арқылы толықтырады. Ұзын, ауыр ақпарат әдетте зат есімнің алдына емес, артына қойылады.

Her decision to leave the band shocked her fans.
Оның топтан кету туралы шешімі жанкүйерлерін есеңгіретіп тастады.
зат есім + тұйық етістік; қазақша анықтауыш алда
Their refusal to negotiate made a deal impossible.
Олардың келіссөз жүргізуден бас тартуы мәміле жасауды мүмкін етпеді.
зат есім + тұйық етістік
Who's the woman in the green coat?
Жасыл пальто киген әйел кім?
зат есім + предлогты тіркес
People affected by the floods will receive emergency payments.
Су тасқынынан зардап шеккен адамдар шұғыл төлем алады.
зат есім + үшінші формалы тіркес
Students wishing to change course should contact the office.
Курсын ауыстырғысы келетін студенттер кеңсеге хабарласуы керек.
зат есім + -ing тіркесі
There is growing evidence that regular exercise protects the brain.
Тұрақты жаттығу миды қорғайтыны туралы дәлелдер көбейіп келеді.
зат есім + that-бөлік

5Of-тіркес және зат есім + зат есім тізбектері

Of-тіркес nominalisation-ды оның толықтауышымен (the development of new drugs: біреу оларды жасайды) не бастауышымен (the arrival of the guests: қонақтар келеді) байланыстырады. Адамдар мен ұйымдарға көбіне 's табиғирақ. Зат есім + зат есім тізбегінде соңғы зат есім басты, ал алдындағылар сын есім сияқты жұмыс істейді және әдетте жекеше түрде тұрады. Тізбекті оңнан солға қарай оқыңыз: customer satisfaction survey — тұтынушылардың қанағаттануы туралы сауалнама.

The development of a new vaccine can take more than ten years.
Жаңа вакцина жасау он жылдан астам уақыт алуы мүмкін.
біреу вакцина жасайды
Everyone was waiting for the arrival of the guests.
Бәрі қонақтардың келуін күтіп отырды.
қонақтар келеді
The government's response was criticised as far too slow.
Үкіметтің жауап әрекеті тым баяу деп сынға ұшырады.
ұйыммен 's
Could you fill in the customer satisfaction survey?
Тұтынушылар қанағаттануы туралы сауалнаманы толтырып жібересіз бе?
оңнан солға оқыңыз; customer жекеше
The city has launched a new road safety campaign.
Қала жол қауіпсіздігі туралы жаңа науқан бастады.

6Nominalisation жазуды қашан нашарлатады

Nominalisation — мақсат емес, құрал. Ол жауапты адамды жасырғанда, күшті етістіктің орнына әлсіз етістік + зат есім келгенде (carry out an investigation → investigate), зат есім тізбектері түсінуге тым ұзын болғанда немесе қысқа бағыныңқы түсініктірек болғанда жазуды нашарлатады. Нұсқаулықтарда, хаттарда және сөйлеуде етістік әдетте жақсырақ.

A decision was made to reduce staff numbers.
Қызметкерлер санын қысқарту туралы шешім қабылданды.
Кім шешті? Орындаушы жоғалып кетті.
The board decided to cut forty jobs.
Басқарма қырық жұмыс орнын қысқартуды шешті.
анығырақ әрі адалырақ
We will conduct an investigation into the matter.
Бұл мәселе бойынша тергеу жүргіземіз.
ауыр
We will investigate the matter.
Бұл мәселені тексереміз.
мағынасы сол, жеңілірек
The staff training needs analysis report is late.
Қызметкерлерді оқыту қажеттіліктерін талдау есебі кешігіп жатыр.
басты сөздің алдында төрт зат есім: түсіну қиын
The report on what training our staff need is late.
Қызметкерлерімізге қандай оқыту керек екені туралы есеп кешігіп жатыр.
зат есімнен кейінгі ақпаратты оқу оңайырақ

Жиі кездесетін қателер

❌There was a big increase of unemployment.
✅There was a big increase in unemployment.
increase/rise/fall + in + өзгерген нәрсе; of + мөлшер.
❌The analyse of the results took weeks.
✅The analysis of the results took weeks.
Етістікті емес, зат есімді қолданыңыз.
❌The quickly growth of the city caused problems.
✅The rapid growth of the city caused problems.
Зат есімді тіркесте үстеу сын есімге айналады.
❌Her decision of leaving was difficult.
✅Her decision to leave was difficult.
decision, refusal, attempt, failure + тұйық етістік.
❌The importance to sleep well is clear.
✅The importance of sleeping well is clear.
importance + of (+ -ing).
❌The new rules will have an impact in small businesses.
✅The new rules will have an impact on small businesses.
impact/effect/influence + on.
❌We sent out a customers satisfaction survey.
✅We sent out a customer satisfaction survey.
Анықтауыш қызметіндегі зат есім әдетте жекеше (бірнеше тұрақты көпше түрі бар: a sports club, a sales team).
⚠️An investigation was carried out by us into the complaint.
✅We investigated the complaint.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ ауыр: күшті етістік анығырақ.

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. Анықтауыштың бәрі зат есімнің алдында. Қазақша «дауылдан зақымданған үйлер» дейміз: ұзын анықтауыш та зат есімнің алдында тұрады. Ағылшыншада есімшелі не предлогты ұзын тіркес зат есімнің артына шығады.

❌The by the storm damaged houses will be rebuilt next year.
✅The houses damaged by the storm will be rebuilt next year.

2. Ілік септік → әрдайым of. «Жанармай бағасының төмендеуі» дегенде ілік септік тұр, сондықтан ағылшыншада of қойылып кетеді. Rise, increase, fall, drop сөздерінен кейін өзгерген нәрсе in арқылы беріледі; of тек мөлшерге қойылады.

❌Drivers are hoping for a further fall of petrol prices this winter.
✅Drivers are hoping for a further fall in petrol prices this winter.

3. «Жолаушылар» → көпше анықтауыш. Қазақша «жолаушыларға арналған ақпарат жүйесі» деп көпше түрді қолданамыз. Ағылшыншада зат есім + зат есім тізбегіндегі алдыңғы зат есім әдетте жекеше.

❌The airport is installing a new passengers information system.
✅The airport is installing a new passenger information system.

4. Ресми хаттың «жүргізу», «қабылдау», «растау» стилі. Қазақ ресми хаттарында «қоса берілген нысанға қол қоюыңызды сұраймыз», «тексеру жүргізу» сияқты зат есімді тіркестер өте көп. Оларды ағылшыншаға сөзбе-сөз аударсақ, хат ауыр әрі суық шығады. Ағылшын тіліндегі хатта күшті етістік жақсырақ.

⚠️We request the provision of your signature on the attached form.
✅Please sign the attached form.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ тым ауыр әрі табиғи емес: ағылшынша хатта етістік қолданыңыз.

Шатастырмаңыз

Nominalisation және зат есім ретіндегі -ing формасы — Екеуі де әрекетті атайды. -ing формасы (B1-19) етістік грамматикасын сақтайды: тура толықтауыш және үстеу. Nominalisation зат есім грамматикасын қабылдайды: артикль, сын есім және of.

Closing the factory so quickly was a mistake.
Зауытты соншалық тез жабу қате болды.
-ing формасы + толықтауыш + үстеу
The rapid closure of the factory was a mistake.
Зауыттың тез жабылуы қате болды.
the + сын есім + зат есім + of

's, of және зат есім + зат есім — 's негізінен адамдар мен ұйымдар үшін, of заттар мен ұзын тіркестер үшін, ал зат есім + зат есім түр не санат үшін қолданылады. A1-08 қараңыз.

The manager's decision was final.
Менеджердің шешімі түпкілікті болды.
адам: 's
The cost of living keeps going up.
Өмір сүру құны өсіп келеді.
зат: of
He has a company car.
Оның қызметтік көлігі бар.
көліктің түрі: зат есім + зат есім

increase in және increase of — in нені өзгергенін айтады; of қанша өзгергенін айтады. B2-24 қараңыз.

There has been a sharp rise in rents.
Жалдау ақысы күрт өсті.
не өсті
The landlord has announced an increase of 8%.
Үй иесі ақының 8%-ға өсетінін жариялады.
қанша өсті

Жазылуы мен айтылуы

  • Жұрнақ қосқанда екпін жиі ауысады: able /ˈeɪbl/ → ability /əˈbɪləti/; explain /ɪkˈspleɪn/ → explanation /ˌekspləˈneɪʃn/; analyse /ˈænəlaɪz/ → analysis /əˈnæləsɪs/.
  • -tion, -sion және -ity жұрнақтарында екпін жұрнақтың дәл алдындағы буынға түседі: decision, reduction, complexity. Қазақша әдетімізбен соңғы буынға екпін түсірмеңіз.
  • -tion соңы /ʃn/ болып айтылады: information /ˌɪnfəˈmeɪʃn/. Қазақ тіліндегі «информация», «ситуация» сияқты сөздердің айтылуын ағылшыншаға көшірмеңіз.
  • -ment, -ness және зат есім жасайтын -al әдетте етістіктің не сын есімнің екпінін сақтайды: develop → development, aware → awareness, arrive → arrival. (Сын есім жасайтын -al екпінді ауыстыруы мүмкін: origin → original.)
  • Кейбір сөздер зат есім де, етістік те бола алады, бірақ екпіні өзгереді: an increase / to increase; a record / to record.
  • Жазылуындағы өзгерістерге назар аударыңыз: explain → explanation, pronounce → pronunciation, describe → description, maintain → maintenance, argue → argument (e жоқ).
  • analyse, behaviour (UK) / analyze, behavior (US). judgement британдық жалпы қолданыста, judgment американдық тілде және британдық заң мәтіндерінде жиі.
  • -ly үстеуінен кейін дефис қойылмайды: a rapidly growing population. Салыстырыңыз: a well-known study (B1-29 қараңыз).

Алтын ереже

Ресми әрі ықшам жазу үшін оқиғаны зат есімге айналдырып, бағыныңқының қалғанын соның айналасына құрыңыз. Бірақ оқырман кімнің не істегенін көрмей қалса не тіркесті оқу қиын болса, етістікке қайта оралыңыз.

Жаттығулар

A. Құрылым

Оқиға зат есімді тіркеске айналатындай етіп, әр сөйлемді берілген сөздерді қолданып қайта жазыңыз. Мағынасын сақтаңыз.

  1. «Their failure» тіркесінен бастап қайта жазыңыз: They failed to agree, and this delayed the project by six months.
  2. «His refusal» тіркесінен бастап қайта жазыңыз: He refused to comment, which surprised journalists.
  3. «The rapid growth» тіркесінен бастап қайта жазыңыз: The population grew rapidly, and this surprised the experts.
  4. «The council's decision» тіркесінен бастап қайта жазыңыз: The council decided to close the pool, and this angered residents.
  5. «The sharp rise» тіркесінен бастап қайта жазыңыз: Prices rose sharply, so many families cut back on holidays.
  6. «a rapidly growing» тіркесін қолданып қайта жазыңыз: The country has a population which is growing rapidly.
  7. «The late arrival» тіркесінен бастап қайта жазыңыз: The train arrived late, so we missed the opening speech.

B. Мағына

Контекстке сәйкес келетін сөйлемді таңдаңыз. Ескерту себебін түсіндіреді.

  1. Сіз не өсетінін емес, жалдау ақысының қаншаға өсетінін айтқыңыз келеді. Қай сөйлем?
  2. "The development of the new software took two years." Мұндағы of-тіркес нені көрсетеді?
  3. Әріптесіңізге қысқа хат. Қайсысы жақсырақ?
  4. Орын шектеулі ресми жылдық есеп. Қай сөйлем ықшамырақ әрі ресмирек?
  5. Кімнің жауапты екені маңызды болатын қызметкерлерге хабарландыру. Қай сөйлем адалырақ?
  6. Ұжымның кәсіби сөздерін әлі білмейтін жаңа әріптеске хат. Қай сөйлемді түсіну оңайырақ?

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді толық жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. We are planning to send a customers feedback survey to everyone who bought a product from us last year.
  2. Her refusal of signing the new contract caused serious problems for the whole department.
  3. Experts warn that the new law will have a big impact in small businesses in rural areas.
  4. The analyse of the results took the research team almost three weeks longer than expected.
  5. The rapid expansion of online shopping has hit high-street stores in almost every town in the country.

D. Мәтін ішінде

Қала есебінің алғашқы жобасын оқыңыз. Нөмірленген әр сөйлемді тапсырма бойынша қайта жазыңыз.

From a city report — first draft
(19) Last year the number of cyclists increased dramatically. (20) This happened mainly because three new bike lanes opened. (21) Residents who live near the lanes reported less traffic noise, and air quality improved noticeably. (22) However, the council decided to remove 400 parking spaces, and this was unpopular with drivers. (23) The council also failed to consult local shops, and this led to a number of complaints. (24) An evaluation of the scheme will be carried out by the transport department in the spring. The council hopes that the results will help it to plan further routes across the city.
  1. (19) сөйлемін «Last year there was» тіркесінен бастаңыз.
  2. (20) сөйлемін «This was mainly due to» тіркесінен бастаңыз.
  3. (21) сөйлеміндегі «who live» тіркесін есімшемен алмастырып, сөйлемді «a noticeable improvement in air quality» тіркесімен аяқтаңыз.
  4. (22) сөйлемін «However, the council's decision» тіркесінен бастаңыз.
  5. (23) сөйлемін «Its failure» тіркесінен бастаңыз.
  6. (24) сөйлемі тым ауыр. Оны «The transport department» тіркесінен бастап, етістікті анық стильде қайта жазыңыз.

E. Сіздің кезегіңіз

Ағылшынша жазыңыз.

  1. Қалаңыздағы, мектебіңіздегі не жұмыс орныңыздағы бір өзгеріс туралы қысқа ресми есепке 2–3 сөйлем жазыңыз. Бастауыш не толықтауыш ретінде кемінде екі nominalisation (the closure of…, a sharp rise in…) және бір зат есім + тұйық етістік (decision to…, failure to…) қолданыңыз.
  2. Мына ауыр хабарландыруды мүмкіндігінше зат есімдердің орнына етістіктерді қолданып, 2–3 сөйлемнен тұратын жылы хат етіп қайта жазыңыз: "The completion of the renovation has been delayed. Confirmation of a new date will be provided upon receipt of the materials."
  3. Мына бейресми түсіндірмені зат есімді тіркестен басталатын және зат есім + предлог (impact on, increase in, lack of) қолданылған бір ресми сөйлем етіп жазыңыз: "Lots of people started working from home, and that really hurt city-centre cafés."

F. Аралас қайталау

Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.

  1. B2-09 Reduced relative clauses қазақша: the man standing there және есімшелер
    Анықтауыш бағыныңқыны қысқартыңыз: People who live near the airport often complain about the noise at night.
  2. C1-10 Ellipsis және substitution қазақша: I think so, I hope not, I'd love to, but John did
    Жауапты қайталаусыз қайта жазыңыз: "Will the report be ready by Friday?" "I hope that it will be ready by Friday."
  3. C1-07 Participle clauses қазақша: Built in 1850, Having been told, With prices rising
    Есімшелі бөлікпен қайта жазыңыз: The report was published in May, and it caused a national debate.
Жауаптар

A. Құрылым

  1. Their failure to agree delayed the project by six months.
  2. His refusal to comment surprised journalists.
  3. The rapid growth of the population surprised the experts. / The rapid growth in the population surprised the experts.
  4. The council's decision to close the pool angered residents.
  5. The sharp rise in prices forced many families to cut back on holidays. / The sharp rise in prices led many families to cut back on holidays.
  6. The country has a rapidly growing population.
  7. The late arrival of the train meant that we missed the opening speech. / The late arrival of the train caused us to miss the opening speech.

B. Мағына

  1. The landlord has announced an increase of 12%.
  2. Someone developed the new software.
  3. Please check the figures before Friday.
  4. The sharp fall in sales led to cuts in the marketing budget.
  5. The board decided to cut forty jobs.
  6. The report on what training our staff need is late.

C. Қатені табыңыз

  1. We are planning to send a customer feedback survey to everyone who bought a product from us last year.
  2. Her refusal to sign the new contract caused serious problems for the whole department.
  3. Experts warn that the new law will have a big impact on small businesses in rural areas.
  4. The analysis of the results took the research team almost three weeks longer than expected.
  5. ✓ The rapid expansion of online shopping has hit high-street stores in almost every town in the country.

D. Мәтін ішінде

  1. Last year there was a dramatic increase in the number of cyclists.
  2. This was mainly due to the opening of three new bike lanes.
  3. Residents living near the lanes reported less traffic noise and a noticeable improvement in air quality.
  4. However, the council's decision to remove 400 parking spaces was unpopular with drivers.
  5. Its failure to consult local shops led to a number of complaints.
  6. The transport department will evaluate the scheme in the spring.

E. Сіздің кезегіңіз

  1. The closure of the town's last bookshop has caused widespread disappointment. The council's decision to turn the building into flats was taken without public consultation. There has also been a sharp rise in rents in the surrounding streets.
  2. We haven't been able to finish the renovation yet. We'll confirm a new date as soon as the materials arrive.
  3. The sharp increase in home working has had a serious impact on city-centre cafés.

F. Аралас қайталау

  1. People living near the airport often complain about the noise at night.
  2. I hope so.
  3. Published in May, the report caused a national debate.
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play