There is / There are қазақша: «бар» мен «жоқ» ағылшынша қалай айтылады?
There Is / There Are
Осы бетте
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз there is / there are арқылы бір жерде не бар екенін айта аласыз, болымсыз сөйлемдер мен сұрақтар құрай аласыз (Is there…? How many… are there?) және there is, it is және have арасында таңдау жасай аласыз.
Негізгі идея
Кейде біреуге бір жерде бір нәрсенің бар екенін айтқыңыз келеді. Ағылшын тілі сөйлемді мүлде жаңа ақпаратпен бастағанды ұнатпайды. Ол алдымен тыңдаушыны дайындайды.
Сондықтан ағылшын тілі сөйлемнің басында there деген кішкентай белгіні қолданады: «Назар аударыңыз — бір нәрсе бар!» Одан кейін be етістігі, сосын жаңа зат келеді: There is a café on the corner. Мұнда there «сол жерде» дегенді білдірмейді. Ол жай ғана есікті ашады.
Қонақүй бөлмесінің есігін ашып тұрған гидті елестетіңіз: «There's a big window, there are two beds, and there's a lovely view.» Гид әр жаңа нәрсені таныстырады. Бір нәрсе таныстырылған соң, ол туралы it немесе they арқылы айтасыз: There's a café. It's very small.
Және есте сақтаңыз: ауа райы, уақыт және қашықтық туралы ағылшын тілі there емес, it қолданады: It's cold. There's snow on the roads.
Қазақ тілі мен ағылшын тілі
Қазақ тілінде бір ғана сөз екі жұмыс атқарады: бар. «Бөлмеде үстел бар» — бір жерде бір нәрсе бар (there is). «Менің көлігім бар» — біреудің бір нәрсесі бар (have). Ағылшын тілінде бұлар бөлек: бір жерде бар болу — there is / there are, иелік — have (A1-14 қараңыз). Сөз тәртібі де басқа: қазақша алдымен орынды айтамыз, ең соңында «бар» тұрады («Біздің көшеде жаңа кафе бар»). Ағылшыншада сөйлем there сөзінен басталады, ал орын көбінесе соңында келеді. Болымсыздықта «жоқ» дейміз, ал «ешқандай» сөзімен бірге екі болымсыз сөз қатар келеді («Ешқандай билет жоқ»). Ағылшыншада болымсыздық біреу ғана болады: There aren't any tickets немесе There are no tickets.
| Қазақша | Ағылшынша | Айырмашылығы |
|---|---|---|
| Бөлмеде үстел бар. | There is a table in the room. | бар болу: there is; сөйлем there сөзінен басталады, орын соңында |
| Менің көлігім бар. | I have a car. | иелік: have, there is емес |
| Үйімнің жанында екі дүкен бар. | There are two shops near my house. | қазақшада «екі дүкен» жекеше; ағылшыншада there are + көпше |
| Тоңазытқышта жұмыртқа жоқ. | There aren't any eggs in the fridge. | «жоқ» → there isn't / there aren't |
| Жақын жерде дәріхана бар ма? | Is there a pharmacy near here? | «бар ма?» → Is there…? / Are there…? |
| Сыныбыңызда неше оқушы бар? | How many students are there in your class? | «неше … бар?» → How many + көпше + are there? |
| Ешқандай билет жоқ. | There aren't any tickets. / There are no tickets. | қазақшада екі болымсыз сөз; ағылшыншада біреу ғана |
| Қалада жаңа кафе бар. Ол өте жақсы. | There's a new café in town. It's really nice. | алдымен there, сосын it / they |
Құрылым
Хабарлы түрі
| Түрі | Немен | Мысал |
|---|---|---|
| there is / there's | бір зат (жекеше зат есім) | There's a bank near here. |
| there is / there's | санауға келмейтін заттар (milk, water, money) | There's some milk in the fridge. |
| there are | көпше зат есім | There are three bedrooms. |
There are жазуда әдетте қысқартылмайды: there are деп жазыңыз.
Болымсыз түрі — мұнда any тұрақты бөлік ретінде қолданылады; толық ереже A1-24 сабағында.
| Түрі | Мысал |
|---|---|
| there isn't a/an + жекеше | There isn't a lift in this building. |
| there isn't any + санауға келмейтін зат | There isn't any coffee. |
| there aren't any + көпше | There aren't any buses after midnight. |
| there's no / there are no + зат есім | There's no coffee. There are no buses. |
Сұрақтар мен қысқа жауаптар
| Сұрақ | Иә | Жоқ |
|---|---|---|
| Is there a/an…? | Yes, there is. | No, there isn't. |
| Is there any + санауға келмейтін зат…? | Yes, there is. | No, there isn't. |
| Are there any + көпше…? | Yes, there are. | No, there aren't. |
| How many + көпше + are there? | There are five. | There aren't any. |
Иә деген қысқа жауап қысқартылмайды: Yes, there is. (Yes, there's. емес)
Қолданылуы
1Бір жерде не бар екенін айту
Бір зат немесе санауға келмейтін зат үшін there is, көпше зат есім үшін there are қолданыңыз. Орын көбінесе соңында келеді.
2Болымсыз сөйлемдер
there isn't / there aren't қолданыңыз, әдетте a/an немесе any сөзімен. There's no / There are no да жиі айтылады және сәл күштірек естіледі.
3Is there…? және Are there…? сұрақтары
is немесе are сөзін there сөзінің алдына қойыңыз. Yes, there is / No, there aren't сияқты жауап беріңіз.
4How many… are there?
Санды сұрау үшін How many + көпше зат есім + are there қолданыңыз. Қазақшадағы «неше … бар?» сұрағынан айырмасы: зат есім көпше тұрады және are there міндетті.
5Алдымен there + be, сосын it / they
Бір нәрсені there is / there are арқылы таныстырыңыз. Содан кейін оны it немесе they арқылы сипаттаңыз.
6Ауа райы, уақыт және қашықтық үшін it; бар болу үшін there
Ауа райы, уақыт және қашықтық туралы айтқанда бастауыш it болады (A1-01 қараңыз). Бір нәрсенің бар екенін айту үшін there қолданыңыз.
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. Алдымен орын, there жоқ. Қазақша «Біздің көшеде жаңа супермаркет бар» дейміз: орын басында, «бар» соңында. Сөзбе-сөз аударғанда there жоғалып, «бар» сөзінің орнына has немесе is келіп қалады. Ағылшыншада сөйлемді there is / there are сөзінен бастаңыз, орынды соңына қойыңыз.
2. «Неше … бар?» → How many … in …? Қазақша «Қарағандыда неше университет бар?» дейміз, «бар» сөзі сөйлемнің соңында қалады да, аударғанда оңай түсіп қалады. Ағылшыншада How many + көпше зат есімнен кейін are there міндетті.
3. «Ешқандай … жоқ» → no any. Қазақша «Әмиянымда ешқандай ақша жоқ», «Ешқандай бос орын жоқ» дейміз: «ешқандай» мен «жоқ» қатар тұрады. Ағылшыншада болымсыздық біреу ғана: не not … any, не no. No мен any бірге келмейді.
4. «Сенде қалам бар ма?» → Is there a pen at you? Қазақша біреудің қасындағы затты жатыс септігімен сұраймыз: «Сенде қалам бар ма?», «Менде зарядтағыш бар». Сөзбе-сөз аударғанда there is пен at you / at me пайда болады. Ағылшыншада бұл — иелік, сондықтан have қолданылады (A1-14 қараңыз).
Шатастырмаңыз
there is және it is — There is жаңа нәрсені таныстырады; it is бұрыннан белгілі нәрсені сипаттайды (сондай-ақ ауа райы мен уақыт үшін қолданылады).
there is және have — There is = бір жерде бір нәрсе бар; have = біреудің бір нәрсесі бар (A1-14 қараңыз). Қазақшада екеуі де «бар».
there (бар болу) және there (орын) — There «сол жерде» дегенді де білдіреді. there is / there are тіркесінде оның орын мағынасы жоқ.
there, their және they're — Дыбысталуы бірдей, мағынасы басқа (A1-02 және A1-08 қараңыз).
Жазылуы мен айтылуы
- there's /ðeəz/ (UK), /ðerz/ (US). Бірінші дыбыс /ð/ қазақ тілінде жоқ: тіл ұшын тістің арасына сәл шығарып, дауыспен айтыңыз. Оны з немесе д дыбысымен алмастырмаңыз.
- Тез сөйлегенде there is пен there are әлсіз айтылады: There's a мен There are бір сөз сияқты жылдам естіледі.
- Ауызша сөйлеуде көп адам көпше зат есімнің алдында да there's дейді (There's two problems). Бұл жиі кездеседі, бірақ бейресми; жазуда there are қолданыңыз.
- Тізімде етістік әдетте бірінші зат есіммен келіседі: There's a sofa and two chairs. There are two chairs and a sofa.
- Сұрақта Is there бір-біріне жабысып, бір сөз сияқты айтылады, ал дауыс соңында көтеріледі. Қазақша «бар ма?» дегенде сұрақты шылау көрсетеді, ал ағылшыншада сөз тәртібі мен дауыс ырғағы.
- there, their және they're бірдей естіледі; айырманы тек жазу көрсетеді.
Алтын ереже
Бір жерде жаңа бір нәрсе бар ма? Сөйлемді there сөзінен бастаңыз: there is + бір зат (немесе санауға келмейтін зат), there are + көпше. Содан кейін ол туралы it немесе they арқылы айтыңыз. Ауа райы, уақыт және қашықтық → it. Қазақшадағы «бар» иелікті білдірсе → have.
Жаттығулар
A. Құрылым
there is / there are тіркесінің керекті түрін қолданыңыз.
-
a cat in the garden.
-
five people in the meeting.
-
any bread? (сұрақ)
-
"Are there any shops near here?" "No, there ."
-
How many bedrooms in your flat?flat (UK), apartment (US)
-
Болымсыз түрге келтіріңіз: There are some chairs.
-
Сұрақ құраңыз: There is a lift in the building.
B. Мағына
Дұрыс жауапты таңдаңыз.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: There … some juice in the fridge.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: There's a new restaurant in town. … is very good.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: … is very cold today.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: … a problem with my phone.
-
Отбасыңыз туралы. Дұрыс жауапты таңдаңыз: … two brothers.
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
There is three windows in the room.
-
Have a supermarket near your house?
-
How many students there are?
-
"Is there a lift?" сұрағына жауап: Yes, there's.
-
There's a new gym near my flat.
D. Мәтін ішінде
Диалогты толықтырыңыз. Сөздер: there are, is there, isn't, there's, it's, are there
Ana: Is your new flat nice?
Ben: Yes! 18 two bedrooms and a big kitchen.
Ana: 19 a balcony?
Ben: No, there 20. But 21 a park near the flat. 22 very beautiful.
Ana: And how many shops 23?
Ben: Not many. There 24 a supermarket, but there's a small market on Saturdays.
E. Сіздің кезегіңіз
Ағылшынша жазыңыз.
-
Көшеңіз немесе қалаңыз туралы there is, there are және there isn't арқылы үш сөйлем жазыңыз.
-
Барғыңыз келетін бір жер туралы Is there…? арқылы бір сұрақ және How many… are there? арқылы бір сұрақ жазыңыз.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.
-
A1-10 Ағылшынша сын есімдер (adjectives) қазақша: орны, very, too және антонимдер The rooms are ….
-
A1-06 Артикльдер a, an, the қазақша: қашан қойылады, қашан қойылмайды? There's ___ hour before the film. …
-
A1-03 To Be болымсыз және сұраулы түрі қазақша: isn't, aren't, Are you…? және қысқа жауаптар "Is the museum open today?" "No, ."
Жауаптар
A. Құрылым
- There's / There is
- There are
- Is there
- aren't
- are there
- There aren't any chairs. / There are no chairs.
- Is there a lift in the building?
B. Мағына
- is
- It
- It
- There's
- I have
C. Қатені табыңыз
- There are three windows in the room.
- Is there a supermarket near your house?
- How many students are there?
- Yes, there is.
- ✓ There's a new gym near my flat.
D. Мәтін ішінде
- There are
- Is there
- isn't
- there's / there is
- It's / It is
- are there
- isn't
E. Сіздің кезегіңіз
- There's a big park near my house. There are three cafés on my street. There isn't a cinema.
- Is there a beach near the hotel? How many museums are there in the city?
F. Аралас қайталау
- big and bright
- an
- it isn't / it's not
