Subject-Verb Agreement: news is, police are – përshtatja e foljes me kryefjalën në anglisht
Subject-Verb Agreement: Tricky Nouns
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të zgjidhni foljen në njëjës ose në shumës edhe pas kryefjalëve të vështira: emrat e panumërueshëm si news dhe advice, emrat në shumës si police dhe clothes, emrat përmbledhës si team, fjalët si everyone dhe each, neither… nor, one of the… dhe shumat si ten dollars.
Ideja kryesore
Rregulli bazë është i thjeshtë: kryefjala në njëjës do foljen në njëjës (The car is), kryefjala në shumës do foljen në shumës (The cars are). Problemi është se nuk mund t'i besoni gjithmonë pamjes së emrit.
News mbaron me -s, por është njëjës. Police nuk ka -s, por është shumës. Ten kilometres duket shumës, por e mendojmë si një distancë të vetme.
Përfytyroni foljen si dikë që numëron kokat. Ajo nuk e shikon drejtshkrimin e kryefjalës. Ajo pyet: a e sheh anglishtja këtë si një gjë apo si shumë gjëra? Mësoni grupet e këtij mësimi dhe do ta dini përgjigjen. Aty ku përdorimi ndryshon – për shembull, te emrat përmbledhës në anglishten britanike dhe amerikane – do të mësoni të dyja mundësitë.
Shqipja dhe anglishtja
Edhe në shqip folja përshtatet me kryefjalën, prandaj vetë rregulli nuk është i ri. Kurthi është te emrat: shumë emra që në shqip janë në shumës, në anglisht janë të panumërueshëm dhe duan foljen në njëjës: «lajmet janë», «këshillat», «informacionet», «mobiljet», «bagazhet», «paratë janë». Dhe e kundërta: «policia» në shqip është njëjës («policia po kërkon»), kurse police në anglisht do gjithmonë foljen në shumës. Edhe «të gjithë» në shqip është shumës («të gjithë e dinë»), kurse everyone në anglisht është njëjës. Te shumat e parave, kohës dhe distancës shqipja thotë «dhjetë dollarë janë», anglishtja zakonisht ten dollars is.
Lajm i mirë: shumë gjëra punojnë njësoj. «Rrobat», «syzet», «pantallonat», «njerëzit» janë në shumës edhe në shqip; «familja jeton», «skuadra luan» janë në njëjës si në anglishten amerikane; «një nga shokët e mi jeton» ka të njëjtin model si one of my friends lives.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Lajmet janë në orën gjashtë. | The news is on at six. | «lajmet» shumës → news njëjës |
| Këshillat e tua më ndihmuan. | Your advice was really helpful. | pa -s, folja në njëjës |
| Të gjitha mobiljet janë të përdorura. | All the furniture in this room is second-hand. | furniture nuk ka shumës |
| Bagazhet tona nuk kanë mbërritur. | Our luggage hasn't arrived yet. | luggage njëjës |
| Policia po kërkon dy burra. | The police are looking for two men. | e kundërta: njëjës në shqip, shumës në anglisht |
| Të gjithë janë të mirëpritur. | Everyone is welcome to join. | everyone njëjës |
| Dhjetë dollarë janë shumë për një sanduiç. | Ten dollars is a lot for a sandwich. | një shumë e vetme → njëjës |
| Rrobat e mia janë ende të lagura. | My clothes are still wet. | këtu është njësoj |
| Një nga kolegët e mi flet pesë gjuhë. | One of my colleagues speaks five languages. | këtu është njësoj |
| As Anna, as Leo nuk po vijnë. | Neither Anna nor Leo is coming. | pa not; folja sipas emrit më të afërt |
Shkurt: mos e përktheni foljen nga shqipja – pyesni si e numëron anglishtja emrin: news, advice, information, furniture, luggage, money → njëjës; police, people, clothes → shumës; everyone, each → njëjës.
Forma
| Lloji i kryefjalës | Folja | Shembuj |
|---|---|---|
| emra të panumërueshëm (edhe me -s, ose kur duken të numërueshëm) | njëjës | news, information, advice, furniture, luggage, equipment, research, homework, progress |
| emra që janë gjithmonë në shumës | shumës | police, cattle, clothes, goods, belongings, trousers, scissors, glasses (= syze), surroundings |
| emra përmbledhës (një grup) | njëjës (UK dhe US) ose shumës (kryesisht UK) | family, team, government, staff, company, audience, committee, class |
| everyone, everybody, someone, nobody, each, every + emër | njëjës | Everyone is… Each student has… |
| neither… nor / either… or | përshtatet me kryefjalën më të afërt | Neither the manager nor the workers are… |
| one of the + emër në shumës | njëjës (përshtatet me one) | One of my friends lives in Rome. |
| një shumë parash, kohe, distance ose peshe si një e tërë | njëjës | Ten dollars is enough. Two hours is a long time. |
Singular they (they për një person)
| Kryefjala | Përemri | Folja |
|---|---|---|
| everyone, someone, nobody; një person, gjinia e të cilit nuk dihet ose nuk ka rëndësi | they / their / them | me they folja në shumës: Someone left their umbrella. Tell them they're welcome. |
Përdorimi
1Emrat e panumërueshëm – folja në njëjës
Disa emra mbarojnë me -s ose duken si gjëra që numërohen, por në anglisht janë të panumërueshëm A1-24. Ata duan foljen në njëjës, nuk marrin a / an dhe nuk kanë shumës. Për t'i numëruar përdorni a piece of / an item of. Edhe lëndët mësimore me -ics janë njëjës: Physics was my favourite subject. Po ashtu maths (UK) / math (US). Në shqip shumë prej tyre janë në shumës, prandaj kini kujdes.
2Emrat që janë gjithmonë në shumës
Disa emra janë gjithmonë në shumës. Police dhe cattle nuk kanë -s, por duan foljen në shumës. Edhe clothes, goods, belongings dhe sendet me dy pjesë si trousers, scissors dhe glasses (= syze) janë në shumës (por a pair of glasses is). People është thjesht shumësi i parregullt i person, prandaj edhe ai do foljen në shumës. Shumica e këtyre janë në shumës edhe në shqip («rrobat», «syzet», «njerëzit»); përjashtimi i madh është «policia».
3Emrat përmbledhës – njëjës ose shumës
Emri përmbledhës emërton një grup. Në anglishten amerikane zakonisht do foljen në njëjës. Në anglishten britanike mund të marrë foljen në njëjës (grupi si një njësi) ose në shumës (anëtarët një nga një). Jini të qëndrueshëm brenda fjalisë (The team is proud of its… / The team are proud of their…). Në shqip këta emra janë gjithmonë njëjës («skuadra luan», «familja jeton»), prandaj forma në shumës është e reja për ju.
4Everyone, each, every – folja në njëjës; singular they
Everyone, everybody, someone, nobody, each dhe every + emër duan foljen në njëjës, edhe kur flasin për shumë njerëz. Në shqip «të gjithë» është shumës («të gjithë e dinë»), kurse «secili» dhe «çdo» janë njëjës si në anglisht. Përemri që i referohet këtyre fjalëve zakonisht është they / their / them («singular they»). They do gjithmonë foljen në shumës (they are), edhe kur flet për një person. Kur each vjen pas një kryefjale në shumës, folja është në shumës: They each have a key.
5Neither… nor / either… or; one of the…
Me neither… nor dhe either… or folja përshtatet me kryefjalën më të afërt. (Në të folurit jozyrtar është e zakonshme edhe folja në shumës kur të dyja kryefjalët janë në njëjës: Neither Anna nor Leo are coming.) Kujdes: neither… nor është vetë mohor, prandaj folja pas tij është pohore – ndryshe nga shqipja «as…, as… nuk». Me one of the + emër në shumës, folja përshtatet me one, pra është në njëjës – njësoj si «një nga…» në shqip.
6Shumat si një e tërë
Kur një shumë parash, kohe, distance ose peshe shihet si një e tërë, përdorni foljen në njëjës. Në shqip këtu themi zakonisht «janë», prandaj kjo është pikë që do vëmendje.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Lajmet janë…» → the news are. Në shqip «lajmet» janë gjithmonë në shumës: «Lajmet për bursën e Artës janë të mrekullueshme – do të studiojë në Vjenë». Fjalë për fjalë del the news are. Në anglisht news është i panumërueshëm dhe do foljen në njëjës, megjithëse mbaron me -s.
2. «Paratë janë…» → the money are. «Paratë» në shqip janë shumës: «Paratë që kam kursyer për udhëtimin në Theth janë në një kavanoz në kuzhinë». Money në anglisht është i panumërueshëm: folja në njëjës, pa -s.
3. «Policia po…» → the police is. Këtu kurthi është i kundërt: «policia» në shqip është emër në njëjës («Mbrëmë policia po ndalonte shoferët në rrugën për në Durrës»), prandaj del is. Police në anglisht do gjithmonë foljen në shumës.
4. «Të gjithë duan…» → everyone want. Në shqip «të gjithë» është shumës: «Në grupin tonë të gjithë duan të shkojnë në plazh». Folja në shumës kalon lehtë te everyone. Everyone, everybody, nobody duan foljen në njëjës, me -s në Present Simple (e tashmja e thjeshtë).
5. «Katër orë janë…» → four hours are. Në shqip shumat marrin foljen në shumës: «Katër orë në autobus janë shumë të lodhshme për një fëmijë të vogël». Kur anglishtja e sheh shumën si një të tërë, zgjedhja standarde është njëjësi.
Mos i ngatërroni
a number of apo the number of – folje në shumës apo në njëjës. Shih B2-19. Njësoj si në shqip: «disa të ftuar presin», por «numri i të ftuarve rritet».
people apo persons apo peoples – People është shumësi i zakonshëm i person. Persons është shumë zyrtar ose ligjor. A people / peoples do të thotë «popull / popuj».
both… and apo neither… nor – Both… and do gjithmonë foljen në shumës; neither… nor ndjek kryefjalën më të afërt dhe nuk merr not. Shih B1-30.
none of + emër në shumës – folja mund të jetë në njëjës ose në shumës; shih B1-30. Për përshtatjen me the majority, one in five dhe a total of, shih C2-07.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- news /njuːz/ (UK), /nuːz/ (US): tingulli i fundit është /z/, por nuk është mbaresë e shumësit. Në shqiptimin britanik /nj/ janë dy tinguj: /n/ dhe pastaj /j/ si te yes, jo «nj»-ja e shqipes që është një tingull i vetëm. /uː/ është e gjatë.
- clothes /kləʊðz/ (UK), /kloʊðz/ (US): /ð/ është «dh»-ja e shqipes, prandaj këtu keni avantazh. Mos shtoni «ë» mes /ð/ dhe /z/. Në të folur të shpejtë fjala tingëllon shpesh si close /kləʊz/.
- police /pəˈliːs/: theksi bie në rrokjen e dytë, po-LICE, me /iː/ të gjatë. Rrokja e parë është e dobët, /ə/, shumë afër «ë»-së shqipe.
- furniture /ˈfɜːnɪtʃə/: theksi në rrokjen e parë. /ɜː/ nuk ekziston në shqip: buzët të qeta, gjuha në mes të gojës, si një «ë» e gjatë. -ture shqiptohet /tʃə/, me «ç».
- luggage /ˈlʌɡɪdʒ/: /ʌ/ është një «a» e shkurtër dhe e hapur; -age këtu është /ɪdʒ/, me «xh» në fund, jo «a-gje».
- advice /ədˈvaɪs/ mbaron me /s/; folja advise /ədˈvaɪz/ mbaron me /z/.
- economics /ˌiːkəˈnɒmɪks/ ose /ˌekəˈnɒmɪks/: theksi kryesor në rrokjen e tretë, -NOM-.
Rregulli i artë
Folja ndjek kuptimin, jo drejtshkrimin: një gjë → njëjës, shumë gjëra → shumës. Mësoni grupet e vështira: news / advice (njëjës), police / clothes (shumës), team / family (njëjës, ose shumës në anglishten britanike), everyone / each (njëjës), shumat si një e tërë (njëjës). Mos e merrni foljen nga shqipja: «lajmet janë», «paratë janë», «të gjithë janë» në anglisht janë is, kurse «policia është» është are.
Ushtrime
A. Forma
Zgjidhni ose vendosni foljen në formën e duhur.
-
The information you sent ___ … very useful.
-
The police ___ … closed the road.
-
Everybody (know) the answer.
-
One of the windows (be) broken.
-
Two hours (be) too long to wait.
-
Someone has left coat in the hall. (nuk e dimë kush)
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen që i përshtatet kuptimit.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: Neither the teacher nor the students … ready.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: Either my parents or my aunt … coming to the concert.
-
Cila fjali i sheh anëtarët e skuadrës si lojtarë të veçantë (anglishtja britanike)?
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: Economics … my favourite subject.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: Each of the rooms … a balcony.
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
We bought some new furnitures for the flat.flat (UK) = apartment (US)
-
My trousers is too short.
-
The news were shocking.
-
My family lives in a small town.
D. Në kontekst
Lexoni mesazhin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
Hi Sam, moving day was chaos! All our furniture 16 (be) still in boxes, and our luggage 17 (not / arrive) yet. The neighbours 18 (be) friendly, though — everyone 19 (have) offered to help. One of them 20 (work) as a builder! The bad news 21 (be) that the internet doesn't work. Neither the router nor the cables 22 (seem) to be the problem.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani dy fjali për familjen tuaj ose për një skuadër që njihni: njërën me foljen në njëjës dhe tjetrën me foljen në shumës.
-
Shkruani një fjali për një shumë parash ose kohe me foljen në njëjës.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
B2-19 Few apo a few, little apo a little? Sasioret në anglisht, të shpjeguara në shqip A number of students ___ … complained.
-
B1-30 Both, either, neither, all, none, each, every – shpjeguar në shqip Both Anna and Leo ___ … coming.
-
A1-24 Emrat e numërueshëm dhe të panumërueshëm në anglisht: some, any, how much, how many Can you give me some ___ … about the course?
Përgjigjet
A. Forma
- was
- have
- knows
- is / was
- is
- their / his or her
B. Kuptimi
- were
- is
- The team are arguing about who should be captain.
- is
- has
C. Gjeni gabimin
- We bought some new furniture for the flat. / We bought some new pieces of furniture for the flat.
- My trousers are too short.
- The news was shocking.
- ✓ My family lives in a small town.
D. Në kontekst
- is / was
- hasn't arrived / has not arrived / hadn't arrived / had not arrived
- are / were
- has / had
- works / worked
- is / was
- seem / seemed
E. Radha juaj
- My family lives in the north. My family are all very tall.
- Twenty minutes is enough for a quick lunch.
F. Përsëritje e përzier
- have
- are
- information
