Future Continuous oʻzbekcha: «Ertaga shu paytda … -yotgan boʻlaman»
Future Continuous: This Time Tomorrow I'll Be…
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz kelajakdagi biror paytda nima davom etayotgan boʻlishini ayta olasiz (This time tomorrow I'll be flying to Lisbon), odatiy reja boʻyicha baribir boʻladigan ishlarni tasvirlay olasiz va Will you be…? bilan odamlarning rejalari haqida xushmuomalalik bilan soʻray olasiz.
Asosiy gʻoya
Kelajak shakllarining koʻpchiligi voqeaga butunligicha qaraydi: I'll call you. I'm going to buy a car. Future Continuous (kelasi davomli zamon) esa boshqacha ishlaydi. U kelajakdagi bitta paytni tanlaydi va aynan oʻsha paytda nima boʻlayotganiga qaraydi.
Sayilgohdagi katta charxpalakni tasavvur qiling. U tushdan keyin aylana boshlaydi va kechasi kech toʻxtaydi. Agar unga ertaga soat 8 da qarasangiz, uning aylana boshlaganini ham, toʻxtaganini ham koʻrmaysiz. Uni aylanish oʻrtasida koʻrasiz: harakat allaqachon davom etmoqda. Future Continuous xuddi shunday: At 8 p.m. tomorrow I'll be watching the final. Tomosha sakkizdan oldin boshlanadi va undan keyin ham davom etadi.
Shakli oddiy: will be + -ing. Bu Present Continuous (I'm working) ning kelajakka koʻchirilgan varianti (I'll be working). U baribir boʻladigan ishni tasvirlagani uchun xotirjam va betaraf eshitiladi. Shuning uchun ingliz tili uni odatiy voqealar rivoji va rejalar haqidagi xushmuomala savollar uchun ishlatadi.
Oʻzbek va ingliz tillari
Yaxshi xabar: oʻzbek tilida ham juda yaqin shakl bor: -yotgan boʻlaman («Ertaga shu paytda uchayotgan boʻlaman»). Ikkala tilda ham u ikki qismdan iborat: jarayon qismi (-yotgan ≈ -ing) va kelajak qismi (boʻlaman ≈ will be). Lekin oʻzbekchada bu shakl majburiy emas: koʻpincha oddiy -a / -y shakli bilan kifoyalanamiz («Soat oʻnda majlisda oʻtiramiz»). Ingliz tilida esa paytda davom etayotgan harakat uchun will be + -ing tabiiy tanlov. Yana bir farq savollarda: «Kelasizmi?» oʻzbekchada oddiy savol ham, taklif ham boʻla oladi; inglizchada Will you come? koʻpincha taklif yoki iltimos, Will you be coming? esa faqat reja haqidagi savol.
| Oʻzbekcha | Maʼnosi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Ertaga shu paytda Lissabonga uchayotgan boʻlaman. | kelajakdagi paytda jarayon | This time tomorrow I'll be flying to Lisbon. |
| Soat oʻnda jamoa majlis xonasida oʻtiradi. | oddiy -a / -y: inglizchada jarayonni koʻrsating | At ten the team will be sitting in the meeting room. |
| Siz kelganingizda, sizni kutib turgan boʻlaman. | when + Present Simple | When you arrive, I'll be waiting for you. |
| Ertaga Keytni baribir ishda koʻraman. | reja boʻyicha baribir boʻladigan ish | I'll be seeing Kate at work tomorrow. |
| Bugun kechqurun mashinadan foydalanasizmi? | rejani bosimsiz soʻrash | Will you be using the car tonight? |
| Ziyofatga kelasizmi? | taklif yoki reja haqida savol | Will you come to the party? / Will you be coming to the party? |
Tuzilish
will be + -ing (barcha shaxslar uchun bir xil)
| Misol | |
|---|---|
| Darak gap | I'll be working. / She will be travelling. |
| Inkor | We won't be staying. / He will not be coming. |
| Ha / yoʻq savoli | Will you be using the car? |
| Wh- savol | What will you be doing at ten? |
| Qisqa javoblar | Yes, I will. / No, I won't. |
Qisqargan shakllar: I'll, you'll, he'll, she'll, it'll, we'll, they'll; won't = will not. Qisqa javobda darak shaklda toʻliq will ishlatiladi: Yes, I will (Yes, I'll emas).
Odatiy vaqt iboralari
| Ibora | Misol |
|---|---|
| this time tomorrow / next week / next year | This time next week we'll be lying on a beach. |
| at + soat | At six o'clock I'll be driving home. |
| when + Present Simple | When you arrive, I'll be waiting at the gate. |
| all day / all evening / all morning | I'll be working all weekend. |
When, before, as soon as va boshqa vaqt soʻzlaridan keyin will emas, hozirgi zamon shakli keladi: bu A2-27 dagi qoida bilan bir xil.
Qoʻllanish
1Kelajakdagi paytda davom etayotgan harakat
Kelajakdagi maʼlum paytda davom etayotgan harakat uchun will be + -ing ishlating: harakat oʻsha paytdan oldin boshlanadi va undan keyin ham davom etadi.
2Boshqa kelajak voqeasining foni
Uzunroq harakat uchun Future Continuous, uning oʻrtasida sodir boʻladigan qisqa voqea uchun esa (when dan keyin) Present Simple ishlating. Oʻzbekchadagi -ganingizda («kelganingizda») ham zamonni koʻrsatmaydi, bu sizga yordam beradi.
3Odatiy voqealar rivoji
Baribir boʻladigan ish, yaʼni kundalik tartib yoki mavjud reja qismi uchun will be + -ing ishlating. U qaror ham, vaʼda ham, iltimos ham emas, shunchaki «shunday boʻladi» degani. Oʻzbekchada bu yerda odatda oddiy -a / -y shakli keladi, koʻpincha «baribir» soʻzi bilan.
4Rejalar haqida xushmuomala savollar
Will you be + -ing? odamning rejasi haqida bosimsiz soʻraydi. Koʻpincha u iltimos yoki taklifdan oldin keladi. -ing siz Will you…? esa iltimos yoki taklifdek eshitilishi mumkin.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. Oddiy «-a / -y» → oddiy will. Oʻzbekchada «Soat beshda oʻgʻlim bilan futbol oʻynayman» deyish tabiiy, «-yotgan boʻlaman» shart emas. Shuning uchun inglizchada ham oddiy will ishlatamiz. Lekin muayyan paytda davom etayotgan harakat uchun will be + -ing kerak.
2. «Kelasizmi?» → Will you come? Oʻzbekchada «Shanba kuni ofisga kelasizmi?» shunchaki savol boʻlishi mumkin. Inglizchada Will you come…? koʻpincha «kelishingizni soʻrayman» degan iltimos yoki taklifdek eshitiladi. Faqat rejani bilmoqchi boʻlsangiz, Will you be coming…? deng.
3. «Qolasizmi?» → Do you stay…? Oʻzbekchadagi -a / -y shakli hozirgi odatni ham, kelajakni ham bildiradi. Natijada bugungi kechqurungi reja haqida Present Simple bilan soʻraymiz. Present Simple jadval va odatlar uchun; shaxsiy reja uchun Will you be + -ing? yoki Are you + -ing? ishlating.
Adashtirmang
Savollarda will va will be + -ing — Will you…? koʻpincha kimdandir biror narsa qilishni soʻraydi; Will you be + -ing? faqat rejalar haqida soʻraydi. Oʻzbekchada ikkalasi ham «kelasizmi?».
Rejalar uchun Present Continuous va Future Continuous — Ikkalasi ham kelishuvlarni tasvirlay oladi. Present Continuous A2-05 kelishuvning oʻziga eʼtibor qaratadi; Future Continuous esa uni odatiy voqealar rivojining qismi sifatida koʻrsatadi va ikkalasi ichida faqat u kelajakdagi paytda davom etayotgan harakatni tasvirlay oladi.
will be doing va will have done — Future Continuous oʻsha paytda hali davom etayotgan boʻladi; Future Perfect B2-01 esa oʻsha paytgacha tugagan boʻladi. Oʻzbekchada ham farq bor: «yozayotgan boʻlaman» va «yozib boʻlgan boʻlaman».
Imlo va talaffuz
- Nutqda will odatda qisqaradi: I'll /aɪl/, we'll /wiːl/, it'll /ˈɪtl/. I'll ni ikki boʻgʻinga boʻlib aytmang: bu bitta boʻgʻin. Tez nutqda I'll deyarli all kabi eshitilishi mumkin.
- won't /wəʊnt/ (UK), /woʊnt/ (US): ichida qoʻsh unli (diftong) bor: tovush ogʻizning oʻrta holatidan boshlanadi va lablar yumaloqlanib, «u» tomon siljiydi. Uni oddiy, bitta «o» bilan aytmang. Uni want /wɒnt/ (UK), /wɑːnt/ (US) bilan adashtirmang: want da diftong yoʻq. Ikkala soʻzda ham boshidagi /w/ uchun lablarni yumaloq qilib oldinga choʻzing, pastki labni tishga tegizmang.
- be kuchsiz va qisqa aytiladi: I'll be working gapida urgʻu work ga tushadi.
- -ing shaklining imlosi odatiy qoidalarga boʻysunadi: lie → lying, stop → stopping, make → making A1-22. Oxiridagi /ŋ/ oʻzbekcha «ng» ga oʻxshaydi, bu siz uchun oson; faqat oxiriga /g/ qoʻshib aytmang.
Oltin qoida
Kelajakdagi paytda davom etayotgan harakatni yoki reja boʻyicha baribir boʻladigan ishni tasvirlash uchun will be + -ing ishlating. Will you be + -ing? odamning rejasini soʻrashning xushmuomala yoʻli. Esda tuting: «-yotgan boʻlaman» = will be + -ing; reja haqidagi «kelasizmi?» = Will you be coming?
Mashqlar
A. Tuzilish
1, 2, 3, 5 va 6-mashqlarda Future Continuous (will be + -ing) ishlating.
-
Don't phone at eight — I (put) the kids to bed.
-
This time next week we (lie) on a beach in Greece.
-
you (use) the printer this afternoon?
-
Inkor qiling: I'll be working tomorrow.
-
When you land, I (wait) for you at arrivals.
-
What you (do) at this time tomorrow?
B. Maʼno
Vaziyatga mos javobni tanlang.
-
Akangizning velosipedini olmoqchisiz, lekin unga bosim oʻtkazmoqchi emassiz. Toʻgʻri javobni tanlang: your bike tomorrow?
-
Toʻgʻri javobni tanlang: At 3 p.m. tomorrow I … to the airport, so I can't answer the phone.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: "The phone's ringing." "OK, I … it."
-
Toʻgʻri javobni tanlang: This time next month they … the results.
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
At midnight I will be sleep.
-
When the film will finish, we'll be waiting outside.
-
Will you be needing a taxi later?
-
This time tomorrow she will flying to Rome.
D. Kontekstda
Suhbatni toʻldiring. Har bir boʻsh oʻrinda will be + -ing ishlating.
Mia: Can we meet on Thursday afternoon?
Leo: Sorry, at three on Thursday I 15 (have) a job interview.
Mia: What about Friday morning?
Leo: I 16 (fly) to Berlin then. My flight leaves at nine.
Mia: OK. 17 you (come) back on Sunday?
Leo: Yes, I land at six. When you finish work, I 18 (sit) at home with a pizza!
Mia: Perfect. I 19 (pass) your street on my way home anyway, so I'll come round.
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Ertaga shu paytda nima qilayotgan boʻlasiz? Ikkita gap yozing.
-
Hamkasbingizga majlis xonasi kerak-kerak emasligini bilish uchun xushmuomala savol yozing, keyin iltimosingizni yozing.
-
Besh yildan keyingi hayotingiz haqida Future Continuous bilan yozing.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
A2-05 Ingliz tilida kelasi zamon: will, going to, Present Continuous yoki Present Simple? Toʻgʻri javobni tanlang: I … Sam for lunch tomorrow — we've booked a table.
-
A2-27 Zero va First Conditional oʻzbekcha: if, unless, when va until bilan shart gaplar If it (rain) tomorrow, we'll stay at home.
-
B1-01 Present Perfect Continuous oʻzbekcha: «qirq daqiqadan beri kutyapman» inglizcha qanday? I'm tired because I (study) all day.
-
B1-03 Past Perfect oʻzbekcha: «ketgan edi» = had left. Oʻtmishdan oldingi oʻtmish When we got to the cinema, the film already (start).
Javoblar
A. Tuzilish
- will be putting / 'll be putting
- will be lying / 'll be lying
- Will … be using
- I won't be working tomorrow. / I will not be working tomorrow.
- will be waiting / 'll be waiting
- will … be doing
B. Maʼno
- Will you be using
- will be driving
- will answer
- will know
C. Xatoni toping
- At midnight I will be sleeping. / At midnight I'll be sleeping.
- When the film finishes, we'll be waiting outside.
- ✓ Will you be needing a taxi later?
- This time tomorrow she will be flying to Rome. / This time tomorrow she'll be flying to Rome.
D. Kontekstda
- will be having / 'll be having
- will be flying / 'll be flying
- Will … be coming
- will be sitting / 'll be sitting
- will be passing / 'll be passing
E. Sizning navbatingiz
- This time tomorrow I'll be sitting in a meeting. In the evening I'll be cooking dinner for my parents.
- Will you be using the meeting room after lunch? If not, could I book it?
- In five years' time I'll be working as a nurse and I'll be living in my own flat.
F. Aralash takrorlash
- am meeting
- rains
- have been studying / have studied
- had … started
