Should Have, Could Have, Might Have oʻzbekcha: «… kerak edi», «… mumkin edi»
Should Have, Could Have, Might Have
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz oʻtmishdagi afsus va xatolar (I should have left earlier), boy berilgan imkoniyatlar (We could have won) haqida gapira olasiz, odamlarni tanqid qila olasiz (You could have told me!) va nima qilishga tayyor boʻlganingizni ayta olasiz (I would have helped, but…).
Asosiy gʻoya
Futbol oʻyinidan keyin oʻyinchilar takroriy koʻrsatuvni tomosha qilishadi. Videoni toʻxtatib: «Bu yerda toʻpni uzatishim kerak edi (should have)», «Bu yerda gol urishimiz mumkin edi (could have)», deyishadi. Oʻyin tugagan. Hech narsani oʻzgartirib boʻlmaydi. Lekin ular boʻlgan voqeani toʻgʻri yoki mumkin boʻlgan variant bilan solishtirishadi.
Modal feʼl + have + past participle aynan shuni qiladi. U oʻtmishga qaraydi va uni boshqa, odatda sodir boʻlmagan variant bilan solishtiradi:
- You should have called. → Qoʻngʻiroq qilish toʻgʻri edi. Siz qoʻngʻiroq qilmadingiz.
- You could have called. → Qoʻngʻiroq qilish mumkin edi. Siz qoʻngʻiroq qilmadingiz.
- I would have called, but… → Men tayyor edim. Nimadir xalaqit berdi.
Shakl doim bir xil. Modal feʼl qanday baho berayotganingizni koʻrsatadi: toʻgʻri ish, mumkin boʻlgan ish yoki qilishga tayyor boʻlgan ishingiz. I bilan bu gaplar koʻpincha afsusni bildiradi. You bilan esa koʻpincha tanqidni.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbek tilida bu maʼnolarning hammasi uchun tayyor iboralar bor: -ishim kerak edi (should have), -masligim kerak edi (shouldn't have), -ishim mumkin edi (could have), tanqid uchun -sangiz boʻlardi(-ku)! (You could have…!), tayyor boʻlganlik uchun -ardim / -gan boʻlardim, lekin… (I would have…, but). Asosiy xavf: kerak edi ikki maʼnoli. «Erta turishim kerak edi» «turishim shart edi va turdim» (I had to get up early) degani ham boʻlishi mumkin, «turishim toʻgʻri boʻlardi, lekin turmadim» (I should have got up early) degani ham. Ingliz tilida bular butunlay boshqa shakllar. Bundan tashqari, kerak = must deb yodlaganimiz uchun must have ham xayolga keladi, lekin must have oʻtmish haqidagi taxmin («-gan boʻlsa kerak»), afsus emas.
| Oʻzbekcha | Maʼnosi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Kecha telefonimni zaryadlab qoʻyishim kerak edi. | toʻgʻri ish edi, qilmadim | I should have charged my phone last night. |
| Imtihon oldidan bunchalik kech yotmasligimiz kerak edi. | xato edi, lekin qildik | We shouldn't have stayed up so late. |
| Erta turishim kerak edi (va turdim). | majburiyat edi | I had to get up early. |
| Katta trassa bilan ketishimiz mumkin edi. | imkoniyat bor edi, foydalanmadik | We could have taken the motorway. |
| Menga qoʻngʻiroq qilsangiz boʻlardi-ku! | tanqid | You could have called me! |
| Ziyofatingizga kelardim, lekin ishda qolib ketdim. | tayyor edim, xalaqit berdi | I would have come to your party, but… |
| Unga haqiqatni aytishim kerakmidi? | oʻtmishdagi tanlov haqida savol | Should I have told her the truth? |
Tuzilish
modal feʼl + have + past participle
| Shakl | Maʼnosi | Haqiqatda nima boʻldi | Misol |
|---|---|---|---|
| should have / ought to have | toʻgʻri ish edi («kerak edi») | odatda: sodir boʻlmadi | You should have warned me. |
| shouldn't have / ought not to have | notoʻgʻri ish edi («-maslik kerak edi») | sodir boʻldi | I shouldn't have eaten so much. |
| could have | mumkin edi | odatda: sodir boʻlmadi | We could have won. |
| might have (tanqid) | xushmuomalalik yoki mehribonlik boʻlardi | sodir boʻlmadi | You might have said thank you! |
| would have | tayyor edim | sodir boʻlmadi | I would have helped, but I was away. |
Inkor va savollar
| Misol | |
|---|---|
| Inkor | You shouldn't have said that. / We couldn't have done more. |
| Savol | Should I have told her? / What could we have done? |
| Qisqa javoblar | Should I have called? — Yes, you should (have). / No, you shouldn't (have). |
Qisqargan va kuchsiz shakllar (nutqda)
| Yozuvda | Nutqda qanday eshitiladi |
|---|---|
| should have / should've | /ˈʃʊdəv/ |
| could have / could've | /ˈkʊdəv/ |
| would have / would've | /ˈwʊdəv/ |
| shouldn't have | /ˈʃʊdntəv/ |
Qoʻllanish
1Should have: afsus va tanqid
Sodir boʻlmagan toʻgʻri ish uchun should have, sodir boʻlgan notoʻgʻri ish uchun shouldn't have ishlating. I yoki we bilan bu afsus, you yoki boshqalar bilan tanqid. Ought to have ning maʼnosi bir xil, lekin u kamroq ishlatiladi va rasmiyroq.
2Could have: foydalanilmagan imkoniyat
Mumkin boʻlgan, lekin sodir boʻlmagan narsa uchun could have ishlating: boy berilgan imkoniyat yoki roʻy bermagan xavf. Oʻzbekchada: «-ishi mumkin edi».
3Could have va might have: norozi tanqid
You bilan could have koʻpincha «imkoningiz bor edi, lekin foydalanmadingiz» degani, oʻzbekchadagi «-sangiz boʻlardi-ku!» kabi. Might have ham, ayniqsa britan ingliz tilida, shunday ishlatiladi: kimdir xushmuomala yoki mehribon ishni qilmaganida. Modal feʼlga urgʻu bering.
4Would have: tayyor edim, lekin nimadir xalaqit berdi
Biror ishni qilishga tayyor boʻlganingizni yoki rejalashtirganingizni, lekin nimadir xalaqit berganini aytish uchun would have ishlating. U koʻpincha but yoki if li qism bilan keladi B1-07. Oʻzbekchada bu yerda koʻpincha oddiy «-ardim, lekin…» deymiz.
5Oʻtmishdagi tanlovlar haqida soʻrash
Toʻgʻri tanlov yoki boshqa imkoniyatlar haqida soʻrash uchun should I have…? va what could I have…? ishlating.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «Kerak edi» → had to yoki must have. «Kerak = must» va «kerak edi = had to» deb yodlaganimiz uchun afsusni ham shu shakllar bilan aytamiz. Lekin had to «majbur edim (va qildim)» degani, must have esa «-gan boʻlsa kerak» degan taxmin. «Qilishim toʻgʻri boʻlardi, lekin qilmadim» maʼnosidagi «kerak edi» = should have.
2. «-sangiz boʻlardi-ku!» → could + asosiy shakl. «Non olib kelsangiz boʻlardi-ku!» degan tanqidni soʻzma-soʻz You could bring… deb aytamiz. Bu «hozir olib kela olasiz» degan maʼnoni beradi. Oʻtmishdagi tanqid uchun could have + past participle.
3. «-ardim, lekin…» → would + asosiy shakl. Oʻzbekchada «Sovgʻa olib kelardim, lekin doʻkonlar yopiq edi» deymiz: «-ardim» oʻtmish uchun ham ishlaydi. Inglizchada would buy oʻtmishdagi tayyorlikni bildirmaydi; buning uchun would have + past participle kerak.
Adashtirmang
should have va should — should + asosiy shakl hozir yoki kelajak haqida maslahat beradi A2-21; should have + past participle oʻtmishga qaraydi. Oʻzbekchada farqni «edi» koʻrsatadi: «kerak» va «kerak edi».
Tanqiddagi should have va kutishdagi should have — Should have «bu kutilgan edi va ehtimol sodir boʻlgan (yoki boʻlmagani ajablanarli)» degan maʼnoni ham beradi. Kontekst hal qiladi.
could have (boy berilgan imkoniyat) va could have (oʻtmish haqida taxmin) — could have va might have nima boʻlgan boʻlishi mumkinligini taxmin qilish uchun ham ishlatiladi. Bu B2-06 da oʻrganiladi.
I should have… va I wish I had… — Ikkalasi ham afsusni bildiradi. I wish I had… B2-04 da oʻrganiladi.
Imlo va talaffuz
- Bu shakllarning hammasida have odatda kuchsiz: should have /ˈʃʊdəv/, could have /ˈkʊdəv/, would have /ˈwʊdəv/, might have /ˈmaɪtəv/. Oʻzbek tilida soʻzlar yozilganidek oʻqilgani uchun have ni toʻliq aytish odati bor; tabiiy nutqda u qisqa /əv/.
- should, could, would da l talaffuz qilinmaydi. Unli qisqa /ʊ/, good dagi kabi.
- shouldn't have /ˈʃʊdntəv/: tez nutqda t koʻpincha toʻliq aytilmaydi.
- Hech qachon should of, could of, would of, might of deb yozmang. should have yoki should've deb yozing.
- Tanqidda modal feʼlga urgʻu bering: You COULD have told me! You SHOULD have asked.
Oltin qoida
should / could / might / would + have + past participle oʻtmishga qaraydi va haqiqiy oʻtmishni boshqa variant bilan solishtiradi: toʻgʻri ish (should), mumkin boʻlgan ish (could), xushmuomala ish (might) yoki qilishga tayyor boʻlgan ish (would). Odatda oʻsha boshqa variant sodir boʻlmagan; shouldn't have da esa notoʻgʻri ish sodir boʻlgan. Esda tuting: afsus maʼnosidagi «kerak edi» = should have, had to yoki must have emas.
Mashqlar
A. Tuzilish
Qavs ichidagi soʻzlardan foydalanib toʻldiring yoki koʻrsatilganidek qayta yozing.
-
I failed the test. I (should / study) more.
-
You (could / tell) me the meeting was cancelled!
-
I (would / help) you, but I was abroad.
-
My head hurts. I (shouldn't / drink) so much coffee.
-
shouldn't have bilan qayta yozing: It was a mistake to eat that third piece of cake.
-
should have bilan qayta yozing: It was a mistake not to bring a coat.
B. Maʼno
Vaziyatga mos javobni tanlang.
-
"We could have won." Ular yutishdimi?
-
"I shouldn't have said that." Gapiruvchi buni aytganmi?
-
Siz u yerda boʻlishni juda xohlagan edingiz. Toʻgʻri javobni tanlang: I … come to your wedding, but I was in hospital.in hospital (UK); in the hospital (US)
-
Toʻgʻri javobni tanlang: You … see a doctor about that cough — go today.
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
You should have went to the meeting.
-
She should of asked for directions.
-
It could have been much worse.
-
I would have call you, but my phone was dead.
D. Kontekstda
Suhbatni toʻldiring. Qavs ichidagi soʻzlardan foydalaning.
Jo: The party was a disaster. I 15 (shouldn't / invite) so many people. The flat was too small.
Max: Yes, and you 16 (should / buy) more food. It finished in an hour!
Jo: I know. And Tim was so rude. He 17 (might / say) thank you, at least.
Max: True. And you 18 (could / ask) me for help! I 19 (would / come) early.
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Oʻtgan haftadagi afsuslanadigan bitta ishingiz haqida should have yoki shouldn't have bilan yozing.
-
Doʻstingiz sizga ajoyib konsert haqida aytmadi. could have bilan tanqid yozing.
-
Qilishga tayyor boʻlgan, lekin qila olmagan ishingiz haqida bitta gap yozing.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
B1-07 Third Conditional oʻzbekcha: «bilganimda, … -gan boʻlardim» If I (know) about the traffic, I would have taken the train.
-
A2-21 Should va Ought To oʻzbekcha: ingliz tilida qanday maslahat beriladi? I think you ___ talk to your boss about it. …
-
A2-16 Present Perfect oʻzbekcha: Have you ever…? bilan hayotiy tajriba haqida gapirish Have you ever (break) a bone?
-
B1-08 I Wish va If Only oʻzbekcha: «Qani endi …» ingliz tilida I wish I (can) speak Japanese.
Javoblar
A. Tuzilish
- should have studied / should've studied
- could have told / could've told
- would have helped / 'd have helped / would've helped
- shouldn't have drunk / should not have drunk
- I shouldn't have eaten that third piece of cake.
- I should have brought a coat. / We should have brought a coat.
B. Maʼno
- No
- Yes
- would have
- should
C. Xatoni toping
- You should have gone to the meeting.
- She should have asked for directions. / She should've asked for directions.
- ✓ It could have been much worse.
- I would have called you, but my phone was dead. / I'd have called you, but my phone was dead.
D. Kontekstda
- shouldn't have invited
- should have bought / should've bought
- might have said / might've said
- could have asked / could've asked
- would have come / 'd have come / would've come
E. Sizning navbatingiz
- I shouldn't have stayed up so late on Sunday. I should have gone to bed at ten.
- You could have told me about the concert! I would have loved to go.
- I would have helped you move, but I was working all weekend.
F. Aralash takrorlash
- had known / 'd known
- should
- broken
- could
