SlowingoGrammatika
B1 2 / 39

For, Since va How Long oʻzbekcha: I've lived yoki I've been living? Present Perfect Simple va Continuous farqi

For, Since, How Long — Simple or Continuous?

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz biror holat qancha davom etganini for, since va How long…? bilan ayta olasiz hamda Present Perfect Simple (I've read) va Continuous (I've been reading) orasidan toʻgʻrisini tanlay olasiz.

Asosiy gʻoya

Siz allaqachon bilasiz: oʻtmishda boshlanib, hozir ham haqiqat boʻlgan holat uchun perfect zamon kerak, for (davomiylik) yoki since (boshlanish nuqtasi) bilan A2-18: I've lived here for five years, I live here for five years emas. Endi ikkinchi tanlov bor: simple mi yoki continuous mi?

Boʻyoqchining ikki suratini tasavvur qiling. Birinchisida devor boʻyab boʻlingan va yaltirab turibdi: I've painted the wall. Bu simple — u natijani, tugallangan narsani yoki sanash mumkin boʻlgan jamini koʻrsatadi. Ikkinchisida boʻyoqchi qoʻlida hoʻl moʻyqalam, kiyimida boʻyoq: I've been painting the wall. Bu continuous — u davom etayotgan harakatni va qancha davom etganini koʻrsatadi. Ish tugagan boʻlishi ham, tugamagan boʻlishi ham mumkin: gap bunda emas.

Baʼzi feʼllar (know, egalik maʼnosidagi have, be, like, believe) harakatni emas, holatni bildiradi. Ularning «hoʻl moʻyqalam» surati yoʻq, shuning uchun ular simple shaklda qoladi.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida bitta … dan beri ham davomiylikni («ikki yildan beri»), ham boshlanish nuqtasini («toʻqqizdan beri») bildiradi, feʼl esa hozirgi zamonda qoladi. Ingliz tilida ikki xil soʻz bor: for + davomiylik, since + boshlanish nuqtasi, feʼl esa Present Perfect da. «Besh yil davomida» ni ham during emas, for bilan ayting. Simple va continuous farqi oʻzbekchada ham bor: tugallangan natija -di yoki -ib chiqmoq / -ib boʻlmoq bilan («kitobni oʻqib chiqdim»), davom etayotgan jarayon -yap- bilan («kitobni oʻqiyapman»). Yana bir muhim farq: «Koʻrishmaganimizga ancha boʻldi» kabi gaplarda oʻzbekcha inkor ishlatadi, inglizcha esa darak gap: It's been ages since we last met.

OʻzbekchaMaʼnosiInglizcha
Bu telefon menda ikki yildan beri bor.davomiylik → forI've had this phone for two years.
U soat toʻqqizdan beri yigʻilishda.boshlanish nuqtasi → sinceHe's been in a meeting since nine o'clock.
Bu oy toʻrtta kitob oʻqidim.son → simpleI've read four books this month.
Bu kitobni bir necha haftadan beri oʻqiyapman.jarayon → continuousI've been reading this book for weeks.
Kitobingizni oʻqib chiqdim.tugagan natija → simpleI've read your book.
Dam olmaganimizga ancha boʻldi.oʻzbekchada inkor, inglizchada darakIt's been ages since we had a holiday.
Qancha vaqtdan beri ingliz tilini oʻrganyapsiz?savolHow long have you been learning English?

Tuzilish

For va since (A2-18 ni takrorlash)

Keyin keladiMisollar
forvaqt oraligʻi (davomiylik)for two hours, for a week, for ages, for a long time
sincevaqt nuqtasi (boshlanish)since nine o'clock, since Monday, since 2015, since last summer
sinceergash gap, odatda Past Simplesince I was a child, since we moved here

How long…?

ZamonSavol
Present Perfect SimpleHow long have you known Ana?
Present Perfect ContinuousHow long have you been waiting?
be bilanHow long has she been a teacher?

Simple mi yoki continuous mi?

Present Perfect Simple (have + past participle)Present Perfect Continuous (have been + -ing)
natija: I've painted the room. (tugagan)harakat: I've been painting the room. (balki tugamagan)
qancha / nechta: She's written three chapters.qancha vaqt: She's been writing all morning.
holatlar: I've known him for years.— (holat feʼllari bilan emas)
doimiydek eshitiladi: He's lived here all his life.vaqtinchalikdek eshitiladi: He's been living with his parents for a few months.

It's (been) … since …

AndozaMisol
It's been + vaqt + since + Past SimpleIt's been three years since I last saw her.
It's + vaqt + since + Past SimpleIt's three years since I last saw her.

Qisqaroq It's three years since… andozasi ayniqsa britan ingliz tilida keng tarqalgan.

Qoʻllanish

1For, since va How long: qisqa takrorlash

For davomiylikni, since boshlanish nuqtasini (kun, sana, vaqt yoki voqea) beradi. Davomiylik haqida How long + Present Perfect bilan soʻrang.

I've had this phone for two years.
Bu telefon menda ikki yildan beri bor.
«ikki yildan beri» davomiylik → for
He's been in a meeting since nine o'clock.
U soat toʻqqizdan beri yigʻilishda.
boshlanish nuqtasi → since
She's been much happier since she changed jobs.
Ishini oʻzgartirganidan beri u ancha baxtliroq.
since + ergash gap (Past Simple)
"How long have you been learning English?" "For about three years."
«Qancha vaqtdan beri ingliz tilini oʻrganyapsiz?» «Taxminan uch yildan beri.»
"How long have you known each other?" "Since university."
«Bir-biringizni qachondan beri taniysiz?» «Universitetdan beri.»
know: simple

2Natija va jami uchun simple

Harakat tugallangan boʻlsa yoki biror narsani sanasangiz (qancha, nechta, necha marta), simple ishlating.

I've read four books this month.
Bu oy toʻrtta kitob oʻqidim.
son
She's drunk three coffees since lunch.
Tushlikdan beri u uch chashka qahva ichdi.
We've walked twelve kilometres today.
Bugun oʻn ikki kilometr piyoda yurdik.
I've painted the kitchen. Do you like the colour?
Oshxonani boʻyab chiqdim. Rangi yoqdimi?
tugagan natija

3Holat feʼllari bilan simple

Holatni bildiradigan feʼllar — know, have (egalik), be, like, love, believe, understand, own — qancha vaqt ekanini aytganda ham odatda simple da qoladi.

We've known each other for ages.
Bir-birimizni ancha yillardan beri taniymiz.
He's had that car since he was twenty.
U mashina unda yigirma yoshidan beri bor.
have = egalik
I've always liked spicy food.
Achchiq ovqatni doim yaxshi koʻrganman.
She's been a nurse for ten years.
U oʻn yildan beri hamshira boʻlib ishlaydi.
be = holat

4Harakat va uning davomiyligi uchun continuous

Diqqat harakatga, uning qancha davom etayotganiga yoki qoldirgan iziga qaratilgan boʻlsa, continuous ishlating. Harakat tugagan boʻlishi ham, tugamagan boʻlishi ham mumkin.

I've been reading this book for weeks. It's so long!
Bu kitobni bir necha haftadan beri oʻqiyapman. Juda uzun ekan!
She's been driving since six this morning, so she needs a break.
U ertalab soat oltidan beri mashina haydayapti, shuning uchun dam olishi kerak.
They've been arguing about money for months.
Ular bir necha oydan beri pul masalasida janjallashib kelishyapti.
I've been painting the kitchen. That's why I'm covered in paint.
Oshxonani boʻyayapman. Shuning uchun boʻyoqqa belanib ketganman.
harakat

5Live, work, study, teach: ikkalasi ham mumkin

Uzoq davom etadigan holatni bildiradigan feʼllar bilan for va since kelganda ikkala shakl ham toʻgʻri, koʻpincha deyarli farqsiz. Continuous holatni vaqtinchalikroq qilib koʻrsatishi mumkin.

I've lived in Madrid since 2020.
2020-yildan beri Madridda yashayman.
I've been living in Madrid since 2020.
2020-yildan beri Madridda yashayapman.
bu yerda maʼno bir xil
He's taught at this school for twenty years.
U yigirma yildan beri shu maktabda dars beradi.
doimiydek
He's been teaching here for a few weeks, while the usual teacher is away.
Doimiy oʻqituvchi yoʻqligi uchun u bir necha haftadan beri shu yerda dars beryapti.
vaqtinchalik

6It's (been) + vaqt + since…

Oʻtmishdagi voqeadan beri qancha vaqt oʻtganini aytish uchun shu andozani ishlating. Since li qism odatda Past Simple da boʻladi. Agar oʻsha holat ham hozirgacha davom etsa, since li qismda Present Perfect ham kelishi mumkin; It's been… since andozasida esa Past Simple xavfsiz tanlov. Oʻzbekchada bu yerda koʻpincha inkor keladi («dam olmaganimizga»), inglizchada esa darak.

It's been ages since we had a holiday.
Dam olmaganimizga ancha boʻldi.
oʻzbekchada inkor, inglizchada darak; holiday (UK), vacation (US)
It's two months since I last went to the gym.
Sport zaliga bormaganimga ikki oy boʻldi.
How long has it been since you saw a doctor?
Shifokorga koʻrinmaganingizga qancha boʻldi?
I haven't seen Paolo for two years.
Paoloni ikki yildan beri koʻrmaganman.
xuddi shu fikr: It's been two years since I saw Paolo.
I've been happy since I've known you.
Sizni taniganimdan beri baxtliman.
ikkala holat ham hozirgacha davom etyapti

Keng tarqalgan xatolar

❌I live here since 2020.
✅I've lived here since 2020. yoki I've been living here since 2020.
Hozirgacha davom etgan holat uchun Present Perfect kerak.
❌I've worked here since three years.
✅I've worked here for three years.
Davomiylik → for; boshlanish nuqtasi → since.
❌We've been friends for 2015.
✅We've been friends since 2015.
Yil boshlanish nuqtasi → since.
❌I've been knowing her since school.
✅I've known her since school.
know holat feʼli → faqat simple.
⚠️I've been drinking four coffees today.
✅I've drunk four coffees today.
Tugallangan narsalar soni → simple. Continuous faqat harakatni (kuningiz qanday oʻtganini) nazarda tutsangiz mumkin, jami sonni emas.
❌How long are you married?
✅How long have you been married?
Hozirgacha boʻlgan vaqt uchun How long + Present Perfect.
❌How long do you know him?
✅How long have you known him?
Hozirgacha boʻlgan vaqt uchun How long + Present Perfect.
❌It's been a year since I see him.
✅It's been a year since I saw him.
since li qism odatda Past Simple da.
❌I've lived here during five years.
✅I've lived here for five years.
during «qachon?» savoliga javob beradi, «qancha vaqt?» ga emas: A2-02 ga qarang.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «Koʻrmaganimga … boʻldi» → since I didn't see. Oʻzbekchada «Ota-onasiga qoʻngʻiroq qilmaganiga olti oy boʻldi» deymiz: inkor bilan. Buni soʻzma-soʻz koʻchirsak, inglizcha gap chalkash yoki teskari maʼnoli boʻlib qoladi. It's been … since dan keyin darak Past Simple keladi (koʻpincha last bilan).

⚠️It's six months since Sardor didn't call his parents.
✅It's six months since Sardor last called his parents.
Shakl jihatidan mumkin, lekin bu andozada maʼno chalkashadi; since dan keyin darak gap keladi (last called).
⚠️It's been a month since we didn't talk.
✅It's been a month since we last talked.
Shakl jihatidan mumkin, lekin tabiiy emas: oxirgi marta gaplashganimizdan beri → since we last talked.

2. «… davomida» → during. «Besh yil davomida», «ikki yil davomida» deganda during ni ishlatamiz. During dan keyin raqamli davomiylik emas, voqea yoki davr nomi keladi (during the summer). Qancha vaqt ekanini aytish uchun for.

❌Aziz has studied in Korea during two years.
✅Aziz has studied in Korea for two years.
davomiylik → for.

3. «Necha yildan beri…?» → How many years…? Oʻzbekchada «Samarqandda necha yildan beri yashaysiz?» deymiz: feʼl hozirgi zamonda. Inglizchada How long + Present Perfect kerak.

❌How many years do you live in Samarkand?
✅How long have you lived in Samarkand? yoki How long have you been living in Samarkand?
How long + Present Perfect.

4. «Ancha vaqtdan beri» → since a long time. «-dan beri» = since deb oʻylab, davomiylik iboralariga ham since qoʻyamiz. A long time, ages, a while — bular davomiylik: for.

❌We've been friends since a long time.
✅We've been friends for a long time.
a long time — davomiylik: for.

Adashtirmang

for, since va ago — for = davomiylik; since = boshlanish nuqtasi; ago = tugagan oʻtmish voqeasi qancha oldin boʻlgani, Past Simple bilan A2-19. Oʻzbekchada: «… dan beri» va «… oldin».

I've worked here for six months.
Bu yerda olti oydan beri ishlayman.
I've worked here since January.
Bu yerda yanvardan beri ishlayman.
I started this job six months ago.
Bu ishni olti oy oldin boshladim.
ago + Past Simple

How long have you…? va How long did you…? — Present Perfect hali haqiqat boʻlgan narsa haqida, Past Simple esa tugagan davr haqida soʻraydi.

How long have you lived in Rome?
Rimda qancha vaqtdan beri yashaysiz?
hali ham u yerda yashaysiz
How long did you live in Rome?
Rimda qancha vaqt yashagansiz?
hozir u yerda yashamaysiz

I've been here for a week va I'm here for a week — Birinchisi hozirgacha oʻtgan vaqtni oʻlchaydi; ikkinchisi hozirgi yoki kelgusi tashrifning umumiy muddatini aytadi.

I've been in London for a week.
Bir haftadan beri Londondaman.
yetti kun oldin keldim
I'm in London for a week.
Londonga bir haftaga keldim.
butun tashrif bir hafta davom etadi

I've read your book va I've been reading your book — Simple: oʻqib chiqdim. Continuous: oʻrtasidaman yoki unga vaqt sarfladim.

I've read your book. It's brilliant!
Kitobingizni oʻqib chiqdim. Ajoyib!
tugagan
I've been reading your book. I'm on chapter five.
Kitobingizni oʻqiyapman. Beshinchi bobdaman.
tugamagan

Imlo va talaffuz

  • Nutqda for odatda kuchsiz: /fə/ (UK), /fɚ/ (US). for two years da unli deyarli eshitilmaydi; uni toʻliq «for» deb aytmang.
  • since oʻz unlisini saqlaydi: /sɪns/. Unli qisqa, sin dagi kabi.
  • How long have you…? bir-biriga ulanib ketadi: /haʊ ˈlɒŋ əv jə/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv jə/ (US). long oxiridagi /ŋ/ oʻzbekcha «ng» ga oʻxshaydi, faqat oxiriga «g» qoʻshmang.
  • It's been koʻpincha bitta birlik kabi aytiladi: /ɪts bɪn/ — It's been ages!
  • she's known = she has known; she's been she has been boʻlishi mumkin (hech qachon she is been emas).

Oltin qoida

Hali ham haqiqatmi? Present Perfect ni for (davomiylik) yoki since (boshlanish) bilan ishlating. Natija, son yoki holat feʼli → simple. Harakat va u qancha davom etayotgani → continuous (live, work, study bilan koʻpincha ikkalasi ham toʻgʻri). «Ikki yildan beri» = for two years, «yanvardan beri» = since January.

Mashqlar

A. Tuzilish

Toʻgʻri soʻzni qoʻying yoki gapni koʻrsatilganidek oʻzgartiring.

  1. I've had this bike 2021.
  2. She's been sleeping ten hours.
  3. We've been friends we were five.
  4. Past Simple bilan toʻldiring: It's been two years since I (see) my cousins.
  5. Continuous va for bilan qayta yozing: I started learning the piano three years ago.
  6. "For five years." javobiga savol yozing (you, have, your car).

B. Maʼno

Vaziyatga mos javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: I … Tom for years.
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: I … four cups of coffee today.
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: Sorry about my hands. I … the car.
  4. Qaysi gap kitob oʻqib boʻlinganini aytadi?
  5. Qaysi gap vaqtinchalikroq eshitiladi?

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. I live in this town since 2019.
  2. How long are you waiting?
  3. He's worked here since six months.
  4. We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.

D. Kontekstda

Xatni toʻldiring.

An email from Lisbon
Hi Sam! I 16 (live) in Lisbon 17 March, and I love it. I 18 (learn) Portuguese for three months, but it's hard! So far I 19 (make) a few friends at my language school. It 20 (be) ages since we last spoke — how are you?

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Bir doʻstingizni qancha vaqtdan beri tanishingiz va oʻzingizga tegishli bir narsa qancha vaqtdan beri sizda borligi haqida ikkita gap yozing.
  2. Soʻnggi paytlarda qilayotgan bir ishingiz haqida bitta gap va bitta natija haqida bitta gap yozing.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. B1-01 Present Perfect Continuous oʻzbekcha: «qirq daqiqadan beri kutyapman» inglizcha qanday?
    Your eyes are red. you (cry)?
  2. A2-19 Present Perfect yoki Past Simple? Farqi oddiy tilda
    I (move) to London two years ago.
  3. A2-17 Present Perfect oʻzbekcha: just, already va yet (hozirgina, allaqachon, hali)
    Have you finished your homework ?
Javoblar

A. Tuzilish

  1. since
  2. for
  3. since
  4. saw / last saw
  5. I have been learning the piano for three years. / I've been learning the piano for three years.
  6. How long have you had your car?

B. Maʼno

  1. have known
  2. have drunk
  3. have been repairing
  4. I've read your book.
  5. He's been living with friends since the fire.

C. Xatoni toping

  1. I have lived in this town since 2019. / I've lived in this town since 2019. / I have been living in this town since 2019. / I've been living in this town since 2019.
  2. How long have you been waiting?
  3. He's worked here for six months. / He's been working here for six months.
  4. ✓ We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.

D. Kontekstda

  1. have lived / have been living
  2. since
  3. have been learning
  4. have made
  5. has been / is

E. Sizning navbatingiz

  1. I've known my best friend since primary school. I've had this watch for ten years.
  2. I've been running every morning this month. I've lost three kilos.

F. Aralash takrorlash

  1. Have … been crying
  2. moved
  3. yet / already
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play