Second Conditional oʻzbekcha: «-sa … -ardim» ingliz tilida
Second Conditional: If I Had…, I Would…
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz xayoliy yoki kam ehtimolli holatlar haqida gapira olasiz (If I had more time, I'd learn the guitar), If I were you, I'd… bilan maslahat bera olasiz hamda first va second conditional orasidan toʻgʻrisini tanlay olasiz.
Asosiy gʻoya
First conditional A2-27 real dunyo haqida: If it rains, we'll stay in. Second conditional (ikkinchi tur shart gap) esa real dunyodan chiqib, xayoliy dunyoga qadam qoʻyadi: If I had a boat, I'd sail round the islands.
Ingliz tili holat xayoliy ekanini qanday koʻrsatadi? U feʼlni bir qadam orqaga suradi: I have → if I had; I will → I would. Lekin maʼno oʻtmish emas. If I had a car «hozir mashinam yoʻq, bor deb tasavvur qiling» degani.
Devordagi ramkadagi suratni tasavvur qiling. Ramka ichida boshqa dunyo: kattaroq kvartira, boshqa ish, dengiz boʻyidagi hayot. Oʻtgan zamon shakli bu ramka: u tinglovchiga «bu surat, haqiqat emas» deydi. Would esa surat ichida nima boʻlishini aytadi.
Bitta holat ramka ichida ham, tashqarisida ham boʻlishi mumkin. Bu sizning qarashingizga bogʻliq: real imkoniyat sifatida (first conditional) yoki xayoliy holat sifatida (second conditional).
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbek tilida ham bu farq bor, lekin u boshqa joyda koʻrinadi. Oʻzbekchada shart qismi oʻzgarmaydi: -sa ikkala holatda ham bir xil («ishga qabul qilinsam»). Xayoliylik faqat natijada koʻrinadi: real imkoniyat uchun -a / -y («koʻchib oʻtaman»), xayoliy holat uchun -ardi(m) («koʻchib oʻtardim»). Ingliz tilida esa ikkala qism ham oʻzgaradi: shart qismi Past Simple ga (if I got), natija esa would ga (I'd move). Shuning uchun oʻzbekzabonlar koʻpincha natijani toʻgʻri qoʻyib, shart qismini hozirgi zamonda qoldiradi: If I have…, I would… Yaxshi xabar: «-ardim» va «-masdim» inglizchadagi I'd va I wouldn't ga juda yaqin, «-a olardim» esa could ga. Xayoliy shart uchun «-ganida» («boʻlganida») ham ishlatiladi.
| Oʻzbekcha | Maʼnosi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Ishga qabul qilinsam, Lidsga koʻchib oʻtaman. | real imkoniyat | If I get the job, I'll move to Leeds. |
| Ishga qabul qilinsam, Lidsga koʻchib oʻtardim. | xayoliy, kam ehtimolli | If I got the job, I'd move to Leeds. |
| Bogʻim boʻlganida, sabzavotlarni oʻzim yetishtirardim. | hozir haqiqat emas | If I had a garden, I'd grow my own vegetables. |
| Mashinam boʻlsa, bobom va buvimni tez-tez borib koʻra olardim. | xayoliy dunyodagi imkoniyat | If I had a car, I could visit my grandparents more often. |
| Undan yaxshilab soʻrasangiz, balki yordam berardi. | balki | If you asked him nicely, he might help you. |
| Sizning oʻrningizda boʻlsam, u mashinani olmasdim. | maslahat | I wouldn't buy that car if I were you. |
| Ertaga ishingizdan ayrilsangiz, nima qilardingiz? | xayoliy savol | What would you do if you lost your job tomorrow? |
Tuzilish
Tuzilishi
| if-qism (shart) | asosiy qism (natija) |
|---|---|
| if + Past Simple | would / could / might + asosiy shakl |
| If I had more money, | I would travel more. |
| If she lived closer, | we could see her every week. |
| If they didn't work so hard, | they might be happier. |
Qismlar istalgan tartibda kelishi mumkin. If li qism birinchi kelsa, odatda vergul qoʻyiladi; asosiy qism birinchi kelsa, vergul qoʻyilmaydi: I'd tell you if I knew.
Inkor, savol va qisqa javoblar
| Misol | |
|---|---|
| Inkor shart | If I didn't have a job, I'd travel for a year. |
| Inkor natija | If it was cheaper, I wouldn't think twice. |
| Savol | What would you do if you lost your phone? |
| Qisqa javoblar | Would you help me? — Yes, I would. / No, I wouldn't. |
Natijada would, could, might
| Modal feʼl | Maʼnosi | Misol |
|---|---|---|
| would ('d) | xayoliy dunyodagi natija («-ardim») | I'd buy a bigger flat. |
| could | qila olardi («-a olardim») | I could work from anywhere. |
| might | balki … -ardi | I might move abroad. |
If I were / If I was
| Shakl | Uslub | Misol |
|---|---|---|
| if I / he / she / it were | standart; yozuvda afzal | If he were taller, he'd play basketball. |
| if I / he / she / it was | norasmiy nutqda keng tarqalgan | If he was taller, he'd play basketball. |
| If I were you, … | maslahat uchun turgʻun ibora; were qatʼiy afzal | If I were you, I'd apologise. |
Zero, first va second conditional bir qarashda
| Turi | Shakli | Gapiruvchi qanday koʻradi | Misol |
|---|---|---|---|
| Zero | if + present, present | har doim haqiqat | If you heat ice, it melts. |
| First | if + present, will / can / might / buyruq | real imkoniyat | If it's sunny, we'll eat outside. |
| Second | if + past, would / could / might | xayoliy, kam ehtimolli yoki hozir haqiqat emas | If I had a garden, I'd grow tomatoes. |
Qoʻllanish
1Hozirgi xayoliy holatlar
Hozir haqiqat boʻlmagan holatlar uchun second conditional ishlating. If li qism hozirgi haqiqatning teskarisi.
2Kam ehtimolli yoki xayoliy kelajak holatlari
Kutmagan yoki shunchaki orzu qilayotgan kelajak voqealari uchun ishlating. Oʻtgan zamon shakli bu yerda ham «oʻtmish» emas, «real emas» degani.
3Natijada could va might
Xayoliy dunyodagi qobiliyat yoki imkoniyat uchun could, natija faqat ehtimol boʻlsa might ishlating.
4Maslahat: If I were you, I'd…
Oʻzingizni boshqa odamning oʻrnida tasavvur qiling. Bu maslahat berishning turgʻun, xushmuomala yoʻli, oʻzbekchadagi «Sizning oʻrningizda boʻlsam…» ga oʻxshaydi. Inkori: I wouldn't… («-masdim»).
5First yoki second? Qarashingiz hal qiladi
Bitta kelajak holati ikkala shart gapda ham kelishi mumkin. First conditional «buni real imkoniyat deb bilaman» deydi. Second esa «buni unchalik kutmayman» yoki «shunchaki tasavvur qilyapman» deydi. Oʻzbekchada bu farq faqat natijada: «-aman» va «-ardim».
6Xayoliy savollar
Second conditional dagi savollar suhbatni boshlash yoki birovning fikrini soʻrashning tabiiy yoʻli.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «-sa» oʻzgarmaydi → if qismi hozirgi zamonda qoladi. Oʻzbekchada «Pulim koʻp boʻlsa, Toshkentdan kvartira olardim» deymiz: shart qismi real shartdagi bilan bir xil. Shuning uchun inglizchada natijani would bilan toʻgʻri aytib, shart qismini hozirgi zamonda qoldiramiz. Xayoliy holatda ikkala qism ham orqaga suriladi: if + Past Simple.
2. «Oʻrningizda boʻlsam» → If I am in your place. «Boʻlsam» shakli hozirgi zamonga oʻxshaydi, shuning uchun If I am… deb aytib yuboramiz. Lekin bu xayoliy holat: siz hech qachon boshqa odam boʻla olmaysiz. Turgʻun ibora: If I were you yoki If I were in your position.
3. Savolda soʻz tartibi. Oʻzbekchada «Boʻsh oyingiz boʻlsa, qaysi davlatga borardingiz?» savolida soʻz tartibi darak gapdagidek qoladi. Inglizchada esa soʻroq soʻzidan keyin avval would, keyin ega keladi.
Adashtirmang
'd = would va 'd = had — Keyingi soʻzga qarang: asosiy shakl → would; past participle → had B1-03.
If li qismda would: xushmuomala istisno — Juda xushmuomala iltimoslarda if you would… «agar rozi boʻlsangiz» degani. Bu second conditional emas.
Second va third conditional — Second hozir yoki kelajak haqida; third boshqacha oʻtmishni tasavvur qiladi B1-07. Oʻzbekchada: «borardim» va «borgan boʻlardim».
Imlo va talaffuz
- Olmoshlardan keyin would odatda qisqaradi: I'd, you'd, he'd, we'd, they'd /aɪd, juːd, hiːd/. Oxiridagi /d/ ni jarangli qilib ayting: koʻp oʻzbekzabonlar soʻz oxirida jarangli undoshni jarangsiz aytadi, shunda I'd xuddi «ayt» kabi eshitiladi.
- would /wʊd/ va wouldn't /ˈwʊdnt/ da l talaffuz qilinmaydi; yozilganidek oʻqimang. Unli qisqa, good dagi kabi. wouldn't odatda urgʻuli boʻladi.
- would you tez nutqda koʻpincha /ˈwʊdʒə/ boʻlib eshitiladi: What would you do?
- Tez nutqda I'll /aɪl/ va I'd /aɪd/ juda oʻxshash eshitilishi mumkin. If li qismdagi feʼlga quloq soling: hozirgi zamon → 'll, oʻtgan zamon → 'd.
- If I were you dagi were odatda kuchsiz: /wə/ (UK), /wɚ/ (US). Unlini toʻliq «ver» deb aytmang.
Oltin qoida
Xayoliy yoki kam ehtimolli holat uchun feʼlni orqaga suring: if + Past Simple, would / could / might + asosiy shakl. Oʻtgan zamon shakli oʻtgan vaqtni emas, haqiqatdan uzoqlikni koʻrsatadi. Would odatda natijada keladi, if li qismda emas. Esda tuting: oʻzbekchada «-ardim» faqat natijada, inglizchada esa shart qismi ham oʻzgaradi.
Mashqlar
A. Tuzilish
Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.
-
If I (have) a bigger kitchen, I'd cook more.
-
If she lived in the city, she (not need) a car.
-
What you (do) if you found a wallet in the street?
-
If I (be) you, I'd take the job.
-
We could go to the beach if it (not be) so cold.
-
Gaplarni if va would bilan birlashtiring: I don't have time, so I don't go to the gym.
B. Maʼno
Vaziyatga mos javobni tanlang.
-
Sizningcha, ertaga yomgʻir yogʻishi ancha ehtimol. Gapni toʻldiring: If it (rain) tomorrow, we (stay) at home.
-
Qaysi gapda gapiruvchi taklif kutmayotgani koʻrinadi?
-
Toʻgʻri javobni tanlang: If you … water to 100 degrees, it boils.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: "If I had a car, I'd drive to work" is about ….hozir mashinam yoʻq
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
If I would know her number, I would call her.
-
If I had wings, I will fly to work.
-
I'd tell you if I knew.
-
If he was taller, he could play in the team.
D. Kontekstda
Suhbatni toʻldiring. Qavs ichida feʼl berilgan boʻlsa, uni toʻgʻri shaklda yozing.
Ana: What 15 you do if you didn't have to work?
Ben: I'd travel. If I 16 (have) enough money, I'd go to South America first.
Ana: Me too. But if I 17 (be) you, I'd learn some Spanish before you go.
Ben: Good idea. And you? If you 18 (can) choose any job, what would it be?
Ana: I'd open a café. But I 19 (not / leave) my job tomorrow — I like it too much!
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Hayotingiz haqidagi gapni tugating: If I had more free time, …
-
Doʻstingiz aytyapti: "My boss always gives me extra work." If I were you bilan maslahat bering.
-
Savolga javob bering: Where would you live if you could live anywhere?
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
A2-27 Zero va First Conditional oʻzbekcha: if, unless, when va until bilan shart gaplar When I (get) home, I'll call you.
-
A2-27 Zero va First Conditional oʻzbekcha: if, unless, when va until bilan shart gaplar You'll miss the bus ___ you hurry. …
-
B1-03 Past Perfect oʻzbekcha: «ketgan edi» = had left. Oʻtmishdan oldingi oʻtmish I didn't recognise her because she (change) so much.
-
B1-05 Future Continuous oʻzbekcha: «Ertaga shu paytda … -yotgan boʻlaman» Don't call at eight — I (have) dinner then. Future Continuous ishlating.
Javoblar
A. Tuzilish
- had
- wouldn't need / would not need
- would … do
- were
- weren't / wasn't / were not / was not
- If I had time, I would go to the gym. / If I had time, I'd go to the gym. / I would go to the gym if I had time. / I'd go to the gym if I had time.
B. Maʼno
- rains … will stay
- If they offered me the job, I'd accept.
- heat
- now
C. Xatoni toping
- If I knew her number, I would call her. / If I knew her number, I'd call her.
- If I had wings, I would fly to work. / If I had wings, I'd fly to work.
- ✓ I'd tell you if I knew.
- ✓ If he was taller, he could play in the team.
D. Kontekstda
- would
- had
- were
- could
- wouldn't leave / would not leave
E. Sizning navbatingiz
- If I had more free time, I'd learn to play the piano.
- If I were you, I'd talk to her about it.
- If I could live anywhere, I'd live by the sea in Portugal.
F. Aralash takrorlash
- get
- unless
- had changed / 'd changed
- will be having
