SlowingoGrammatika
B1 6 / 39

Second Conditional oʻzbekcha: «-sa … -ardim» ingliz tilida

Second Conditional: If I Had…, I Would…

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz xayoliy yoki kam ehtimolli holatlar haqida gapira olasiz (If I had more time, I'd learn the guitar), If I were you, I'd… bilan maslahat bera olasiz hamda first va second conditional orasidan toʻgʻrisini tanlay olasiz.

Asosiy gʻoya

First conditional A2-27 real dunyo haqida: If it rains, we'll stay in. Second conditional (ikkinchi tur shart gap) esa real dunyodan chiqib, xayoliy dunyoga qadam qoʻyadi: If I had a boat, I'd sail round the islands.

Ingliz tili holat xayoliy ekanini qanday koʻrsatadi? U feʼlni bir qadam orqaga suradi: I have → if I had; I will → I would. Lekin maʼno oʻtmish emas. If I had a car «hozir mashinam yoʻq, bor deb tasavvur qiling» degani.

Devordagi ramkadagi suratni tasavvur qiling. Ramka ichida boshqa dunyo: kattaroq kvartira, boshqa ish, dengiz boʻyidagi hayot. Oʻtgan zamon shakli bu ramka: u tinglovchiga «bu surat, haqiqat emas» deydi. Would esa surat ichida nima boʻlishini aytadi.

Bitta holat ramka ichida ham, tashqarisida ham boʻlishi mumkin. Bu sizning qarashingizga bogʻliq: real imkoniyat sifatida (first conditional) yoki xayoliy holat sifatida (second conditional).

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida ham bu farq bor, lekin u boshqa joyda koʻrinadi. Oʻzbekchada shart qismi oʻzgarmaydi: -sa ikkala holatda ham bir xil («ishga qabul qilinsam»). Xayoliylik faqat natijada koʻrinadi: real imkoniyat uchun -a / -y («koʻchib oʻtaman»), xayoliy holat uchun -ardi(m) («koʻchib oʻtardim»). Ingliz tilida esa ikkala qism ham oʻzgaradi: shart qismi Past Simple ga (if I got), natija esa would ga (I'd move). Shuning uchun oʻzbekzabonlar koʻpincha natijani toʻgʻri qoʻyib, shart qismini hozirgi zamonda qoldiradi: If I have…, I would… Yaxshi xabar: «-ardim» va «-masdim» inglizchadagi I'd va I wouldn't ga juda yaqin, «-a olardim» esa could ga. Xayoliy shart uchun «-ganida» («boʻlganida») ham ishlatiladi.

OʻzbekchaMaʼnosiInglizcha
Ishga qabul qilinsam, Lidsga koʻchib oʻtaman.real imkoniyatIf I get the job, I'll move to Leeds.
Ishga qabul qilinsam, Lidsga koʻchib oʻtardim.xayoliy, kam ehtimolliIf I got the job, I'd move to Leeds.
Bogʻim boʻlganida, sabzavotlarni oʻzim yetishtirardim.hozir haqiqat emasIf I had a garden, I'd grow my own vegetables.
Mashinam boʻlsa, bobom va buvimni tez-tez borib koʻra olardim.xayoliy dunyodagi imkoniyatIf I had a car, I could visit my grandparents more often.
Undan yaxshilab soʻrasangiz, balki yordam berardi.balkiIf you asked him nicely, he might help you.
Sizning oʻrningizda boʻlsam, u mashinani olmasdim.maslahatI wouldn't buy that car if I were you.
Ertaga ishingizdan ayrilsangiz, nima qilardingiz?xayoliy savolWhat would you do if you lost your job tomorrow?

Tuzilish

Tuzilishi

if-qism (shart)asosiy qism (natija)
if + Past Simplewould / could / might + asosiy shakl
If I had more money,I would travel more.
If she lived closer,we could see her every week.
If they didn't work so hard,they might be happier.

Qismlar istalgan tartibda kelishi mumkin. If li qism birinchi kelsa, odatda vergul qoʻyiladi; asosiy qism birinchi kelsa, vergul qoʻyilmaydi: I'd tell you if I knew.

Inkor, savol va qisqa javoblar

Misol
Inkor shartIf I didn't have a job, I'd travel for a year.
Inkor natijaIf it was cheaper, I wouldn't think twice.
SavolWhat would you do if you lost your phone?
Qisqa javoblarWould you help me? — Yes, I would. / No, I wouldn't.

Natijada would, could, might

Modal feʼlMaʼnosiMisol
would ('d)xayoliy dunyodagi natija («-ardim»)I'd buy a bigger flat.
couldqila olardi («-a olardim»)I could work from anywhere.
mightbalki … -ardiI might move abroad.

If I were / If I was

ShaklUslubMisol
if I / he / she / it werestandart; yozuvda afzalIf he were taller, he'd play basketball.
if I / he / she / it wasnorasmiy nutqda keng tarqalganIf he was taller, he'd play basketball.
If I were you, …maslahat uchun turgʻun ibora; were qatʼiy afzalIf I were you, I'd apologise.

Zero, first va second conditional bir qarashda

TuriShakliGapiruvchi qanday koʻradiMisol
Zeroif + present, presenthar doim haqiqatIf you heat ice, it melts.
Firstif + present, will / can / might / buyruqreal imkoniyatIf it's sunny, we'll eat outside.
Secondif + past, would / could / mightxayoliy, kam ehtimolli yoki hozir haqiqat emasIf I had a garden, I'd grow tomatoes.

Qoʻllanish

1Hozirgi xayoliy holatlar

Hozir haqiqat boʻlmagan holatlar uchun second conditional ishlating. If li qism hozirgi haqiqatning teskarisi.

If I had a garden, I'd grow my own vegetables.
Bogʻim boʻlganida, sabzavotlarni oʻzim yetishtirardim.
bogʻim yoʻq; «-ardim» → I'd
If we didn't live so far from the city, we'd go out more.
Shahardan bunchalik uzoqda yashamaganimizda, koʻproq sayrga chiqardik.
If she spoke Japanese, she could apply for the job in Osaka.
U yapon tilini bilganida, Osakadagi ishga hujjat topshira olardi.
«-a olardi» → could; «u» ayol → she
Life would be much easier if my phone battery lasted longer.
Telefonimning batareyasi uzoqroq chidaganida, hayot ancha osonroq boʻlardi.

2Kam ehtimolli yoki xayoliy kelajak holatlari

Kutmagan yoki shunchaki orzu qilayotgan kelajak voqealari uchun ishlating. Oʻtgan zamon shakli bu yerda ham «oʻtmish» emas, «real emas» degani.

If I won the lottery, I'd give half of it to my family.
Lotereyada yutib olsam, yarmini oilamga berardim.
oʻzbekchada «yutsam», inglizchada if I won
What would you do if you lost your job tomorrow?
Ertaga ishingizdan ayrilsangiz, nima qilardingiz?
savolda would egadan oldin
If a famous director called me, I'd say yes immediately.
Mashhur rejissyor menga qoʻngʻiroq qilsa, darhol rozi boʻlardim.
If the company offered me more money, I might stay.
Kompaniya menga koʻproq maosh taklif qilsa, balki qolardim.
«balki … -ardim» → might

3Natijada could va might

Xayoliy dunyodagi qobiliyat yoki imkoniyat uchun could, natija faqat ehtimol boʻlsa might ishlating.

If I had a car, I could visit my grandparents more often.
Mashinam boʻlganida, bobom va buvimni tez-tez borib koʻra olardim.
would be able to = «-a olardim»
If you asked him nicely, he might help you.
Undan yaxshilab soʻrasangiz, balki yordam berardi.
balki shunday qilardi; «u» erkak → him
If the trains were cheaper, more people might leave their cars at home.
Poyezdlar arzonroq boʻlganida, balki koʻproq odamlar mashinasini uyda qoldirardi.
We could have a dog if our flat was bigger.
Kvartiramiz kattaroq boʻlganida, it boqa olardik.
flat (UK) = apartment (US)

4Maslahat: If I were you, I'd…

Oʻzingizni boshqa odamning oʻrnida tasavvur qiling. Bu maslahat berishning turgʻun, xushmuomala yoʻli, oʻzbekchadagi «Sizning oʻrningizda boʻlsam…» ga oʻxshaydi. Inkori: I wouldn't… («-masdim»).

If I were you, I'd talk to your manager.
Sizning oʻrningizda boʻlsam, rahbaringiz bilan gaplashardim.
I wouldn't buy that car if I were you.
Sizning oʻrningizda boʻlsam, u mashinani olmasdim.
«-masdim» → I wouldn't
If I were you, I'd get a second opinion.
Sizning oʻrningizda boʻlsam, boshqa mutaxassisning ham fikrini soʻrardim.
If I were in your position, I'd take the job.
Sizning ahvolingizda boʻlsam, bu ishga rozi boʻlardim.

5First yoki second? Qarashingiz hal qiladi

Bitta kelajak holati ikkala shart gapda ham kelishi mumkin. First conditional «buni real imkoniyat deb bilaman» deydi. Second esa «buni unchalik kutmayman» yoki «shunchaki tasavvur qilyapman» deydi. Oʻzbekchada bu farq faqat natijada: «-aman» va «-ardim».

If I get the job, I'll move to Leeds.
Ishga qabul qilinsam, Lidsga koʻchib oʻtaman.
suhbat yaxshi oʻtdi: real imkoniyat
If I got the job, I'd move to Leeds.
Ishga qabul qilinsam, Lidsga koʻchib oʻtardim.
buni unchalik kutmayman
If I pass the exam, I'll celebrate.
Imtihondan oʻtsam, nishonlayman.
oʻtishni kutyapman
If I passed the exam, I'd be amazed.
Imtihondan oʻtsam, hayron qolardim.
umuman tayyorlanmaganman
If it's sunny tomorrow, we'll go to the beach.
Ertaga havo ochiq boʻlsa, plyajga boramiz.
real imkoniyat

6Xayoliy savollar

Second conditional dagi savollar suhbatni boshlash yoki birovning fikrini soʻrashning tabiiy yoʻli.

Where would you live if you could live anywhere?
Istalgan joyda yashay olsangiz, qayerda yashardingiz?
If you could meet anyone from history, who would it be?
Tarixdagi istalgan odam bilan uchrasha olsangiz, u kim boʻlardi?
Would you take the job if they paid you more?
Sizga koʻproq maosh toʻlashsa, bu ishga rozi boʻlarmidingiz?

Keng tarqalgan xatolar

❌If I would have more time, I would read more.
✅If I had more time, I would read more.
if li qismda would boʻlmaydi: if + Past Simple.
❌If I had a car, I will drive to work.
✅If I had a car, I would drive to work.
if li qismda past → natijada would.
❌If I won the lottery, I buy a big house.
✅If I won the lottery, I'd buy a big house.
Natijaga would / could / might kerak.
❌If I am you, I'd say no.
✅If I were you, I'd say no.
Siz hech qachon haqiqatan boshqa odam boʻla olmaysiz: xayoliy shaklni ishlating.
❌I would to buy a house by the sea.
✅I would buy a house by the sea.
would + asosiy shakl, to yoʻq.
❌If he knew, he would told her.
✅If he knew, he would tell her.
would + asosiy shakl, oʻtgan zamon shakli emas.
❌If she would be rich, she would stop working.
✅If she were rich, she would stop working.
be ham orqaga suriladi: were (yoki norasmiy was).
⚠️If I was you, I'd call her.
✅If I were you, I'd call her.
Juda norasmiy nutqda eshitiladi, lekin bu turgʻun iborada were qatʼiy afzal.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «-sa» oʻzgarmaydi → if qismi hozirgi zamonda qoladi. Oʻzbekchada «Pulim koʻp boʻlsa, Toshkentdan kvartira olardim» deymiz: shart qismi real shartdagi bilan bir xil. Shuning uchun inglizchada natijani would bilan toʻgʻri aytib, shart qismini hozirgi zamonda qoldiramiz. Xayoliy holatda ikkala qism ham orqaga suriladi: if + Past Simple.

❌If I have more money, I would buy a flat in Tashkent.
✅If I had more money, I would buy a flat in Tashkent.
would bilan natija → if qismida Past Simple.
⚠️(Siz xitoy tilini bilmaysiz.) If I speak Chinese, I will work in Shanghai.
✅If I spoke Chinese, I would work in Shanghai.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin bu gap «balki bilarman» degan real imkoniyatdek eshitiladi; siz esa haqiqatda bilmaysiz.

2. «Oʻrningizda boʻlsam» → If I am in your place. «Boʻlsam» shakli hozirgi zamonga oʻxshaydi, shuning uchun If I am… deb aytib yuboramiz. Lekin bu xayoliy holat: siz hech qachon boshqa odam boʻla olmaysiz. Turgʻun ibora: If I were you yoki If I were in your position.

❌If I am in your place, I'd accept the offer.
✅If I were you, I'd accept the offer.
yoki: If I were in your position…
❌If I am your brother, I would help you more.
✅If I were your brother, I would help you more.
xayoliy holat → were.

3. Savolda soʻz tartibi. Oʻzbekchada «Boʻsh oyingiz boʻlsa, qaysi davlatga borardingiz?» savolida soʻz tartibi darak gapdagidek qoladi. Inglizchada esa soʻroq soʻzidan keyin avval would, keyin ega keladi.

❌Which country you would visit if you had a free month?
✅Which country would you visit if you had a free month?
❌How much you would pay for a flat like this?
✅How much would you pay for a flat like this?

Adashtirmang

'd = would va 'd = had — Keyingi soʻzga qarang: asosiy shakl → would; past participle → had B1-03.

She'd go.
U borardi.
would
She'd gone.
U ketgan edi.
had

If li qismda would: xushmuomala istisno — Juda xushmuomala iltimoslarda if you would… «agar rozi boʻlsangiz» degani. Bu second conditional emas.

If you would wait here, the doctor will see you in a moment.
Shu yerda kutib tursangiz, shifokor hozir sizni qabul qiladi.
xushmuomala iltimos
If I had time, I'd help you.
Vaqtim boʻlganida, sizga yordam berardim.
oddiy second conditional: if dan keyin would yoʻq

Second va third conditional — Second hozir yoki kelajak haqida; third boshqacha oʻtmishni tasavvur qiladi B1-07. Oʻzbekchada: «borardim» va «borgan boʻlardim».

If I had time, I'd come with you.
Vaqtim boʻlganida, siz bilan borardim.
hozir: vaqtim yoʻq
If I had had time, I would have come with you.
Vaqtim boʻlganida, siz bilan borgan boʻlardim.
oʻtmish: B1-07 ga qarang

Imlo va talaffuz

  • Olmoshlardan keyin would odatda qisqaradi: I'd, you'd, he'd, we'd, they'd /aɪd, juːd, hiːd/. Oxiridagi /d/ ni jarangli qilib ayting: koʻp oʻzbekzabonlar soʻz oxirida jarangli undoshni jarangsiz aytadi, shunda I'd xuddi «ayt» kabi eshitiladi.
  • would /wʊd/ va wouldn't /ˈwʊdnt/ da l talaffuz qilinmaydi; yozilganidek oʻqimang. Unli qisqa, good dagi kabi. wouldn't odatda urgʻuli boʻladi.
  • would you tez nutqda koʻpincha /ˈwʊdʒə/ boʻlib eshitiladi: What would you do?
  • Tez nutqda I'll /aɪl/ va I'd /aɪd/ juda oʻxshash eshitilishi mumkin. If li qismdagi feʼlga quloq soling: hozirgi zamon → 'll, oʻtgan zamon → 'd.
  • If I were you dagi were odatda kuchsiz: /wə/ (UK), /wɚ/ (US). Unlini toʻliq «ver» deb aytmang.

Oltin qoida

Xayoliy yoki kam ehtimolli holat uchun feʼlni orqaga suring: if + Past Simple, would / could / might + asosiy shakl. Oʻtgan zamon shakli oʻtgan vaqtni emas, haqiqatdan uzoqlikni koʻrsatadi. Would odatda natijada keladi, if li qismda emas. Esda tuting: oʻzbekchada «-ardim» faqat natijada, inglizchada esa shart qismi ham oʻzgaradi.

Mashqlar

A. Tuzilish

Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.

  1. If I (have) a bigger kitchen, I'd cook more.
  2. If she lived in the city, she (not need) a car.
  3. What you (do) if you found a wallet in the street?
  4. If I (be) you, I'd take the job.
  5. We could go to the beach if it (not be) so cold.
  6. Gaplarni if va would bilan birlashtiring: I don't have time, so I don't go to the gym.

B. Maʼno

Vaziyatga mos javobni tanlang.

  1. Sizningcha, ertaga yomgʻir yogʻishi ancha ehtimol. Gapni toʻldiring: If it (rain) tomorrow, we (stay) at home.
  2. Qaysi gapda gapiruvchi taklif kutmayotgani koʻrinadi?
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: If you … water to 100 degrees, it boils.
  4. Toʻgʻri javobni tanlang: "If I had a car, I'd drive to work" is about ….

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. If I would know her number, I would call her.
  2. If I had wings, I will fly to work.
  3. I'd tell you if I knew.
  4. If he was taller, he could play in the team.

D. Kontekstda

Suhbatni toʻldiring. Qavs ichida feʼl berilgan boʻlsa, uni toʻgʻri shaklda yozing.

Dream jobs
Ana: What 15 you do if you didn't have to work?
Ben: I'd travel. If I 16 (have) enough money, I'd go to South America first.
Ana: Me too. But if I 17 (be) you, I'd learn some Spanish before you go.
Ben: Good idea. And you? If you 18 (can) choose any job, what would it be?
Ana: I'd open a café. But I 19 (not / leave) my job tomorrow — I like it too much!

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Hayotingiz haqidagi gapni tugating: If I had more free time, …
  2. Doʻstingiz aytyapti: "My boss always gives me extra work." If I were you bilan maslahat bering.
  3. Savolga javob bering: Where would you live if you could live anywhere?

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A2-27 Zero va First Conditional oʻzbekcha: if, unless, when va until bilan shart gaplar
    When I (get) home, I'll call you.
  2. A2-27 Zero va First Conditional oʻzbekcha: if, unless, when va until bilan shart gaplar
    You'll miss the bus ___ you hurry. …
  3. B1-03 Past Perfect oʻzbekcha: «ketgan edi» = had left. Oʻtmishdan oldingi oʻtmish
    I didn't recognise her because she (change) so much.
  4. B1-05 Future Continuous oʻzbekcha: «Ertaga shu paytda … -yotgan boʻlaman»
    Don't call at eight — I (have) dinner then. Future Continuous ishlating.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. had
  2. wouldn't need / would not need
  3. would … do
  4. were
  5. weren't / wasn't / were not / was not
  6. If I had time, I would go to the gym. / If I had time, I'd go to the gym. / I would go to the gym if I had time. / I'd go to the gym if I had time.

B. Maʼno

  1. rains … will stay
  2. If they offered me the job, I'd accept.
  3. heat
  4. now

C. Xatoni toping

  1. If I knew her number, I would call her. / If I knew her number, I'd call her.
  2. If I had wings, I would fly to work. / If I had wings, I'd fly to work.
  3. ✓ I'd tell you if I knew.
  4. ✓ If he was taller, he could play in the team.

D. Kontekstda

  1. would
  2. had
  3. were
  4. could
  5. wouldn't leave / would not leave

E. Sizning navbatingiz

  1. If I had more free time, I'd learn to play the piano.
  2. If I were you, I'd talk to her about it.
  3. If I could live anywhere, I'd live by the sea in Portugal.

F. Aralash takrorlash

  1. get
  2. unless
  3. had changed / 'd changed
  4. will be having
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play