SlowingoГрамматика
A1 26 / 32

Саналуучу жана саналбоочу зат атоочтор, some жана any кыргызча

Countable, Uncountable, Some and Any

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз саналуучу зат атоочторду (an egg, two eggs) саналбоочу зат атоочтордон (water, money, advice) ажырата аласыз, some жана any колдоносуз, How much…? жана How many…? деп сурайсыз, ошондой эле саналбоочу нерселерди a glass of, a piece of сыяктуу тизмектер менен санай аласыз.

Негизги ой

Эки баштык элестетиңиз. Биринчи баштыкта апельсиндер: аларды бирден санай аласыз – one orange, two oranges, three oranges. Мындай зат атоочтор – саналуучу (countable). Экинчи баштыкта ун: эч ким «бир ун, эки ун» деп айтпайт. Мындай зат атоочтор – саналбоочу (uncountable): англис тили аларды так бирдиги жок зат же бир бүтүн нерсе катары көрөт – water, rice, money, information. «One water» же «two rices» деп айтылбайт.

Баштык грамматиканы чечет. Саналуучу зат атоочтор a / an жана көптүк санды ала алат. Саналбоочу зат атоочтор a / an албайт, көптүк саны жок жана жекелик сандагы этиш менен келет: The information is useful.

Саналбоочу нерсени санагыңыз келеби? Идиш же бөлүк сөзүн колдонуңуз: a glass of water, a piece of advice, a kilo of flour. Эми стакандарды, бөлүктөрдү же килограммдарды санайсыз: two glasses of water.

Some жана any «бир аз, бир нече – канча экенин так айтпайбыз» дегенди билдирет.

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча дээрлик бардык зат атоочко көптүк мүчө жалганат: «кеңештер», «маалыматтар», «жаңылыктар», «үй тапшырмалары», «эмеректер». Ошондой эле нанды да санайбыз: «бир нан», «эки нан». Англисчеде болсо кайсы зат атооч саналарын тил өзү чечет, жана advice, information, news, homework, furniture, bread – саналбоочу. Тескерисинче, кыргызча сандан кийин көптүк мүчө жок («эки банан»), ал эми англисчеде саналуучу зат атооч сандан кийин -s алат. Тануу да башкача: кыргызча «эч кандай акча жок» деп эки тануу сөз колдонобуз, англисчеде бир эле тануу жетиштүү.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
бир алма, эки бананan apple, two bananasсандан кийин кыргызча көптүк жок, англисче -s керек
кеңештер, маалыматтар, үй тапшырмаларыadvice, information, homeworkкыргызча көптүк мүчө алат; англисче саналбоочу: -s жок
Жаңылыктар саат тогузда башталат.The news is on at nine.кыргызча көптүк; англисче news + is
бир нан, эки нанa loaf of bread, two loaves of breadкыргызча нанды санайбыз; англисче bread саналбайт
Жанымда эч кандай акча жок.I don't have any money with me.кыргызча эки тануу сөз; англисче бир эле тануу + any
канча адам / канча убакытhow many people / how much timeбир эле «канча» → англисче эки суроо
эки тилим тостtwo slices of toastБул жерде да ушундай: идиш же бөлүк сөзү саналат; бирок англисче ал -s алат

Кыскасы: кыргызча көптүк мүчө алган сөздүн баары эле англисчеде көптүк боло бербейт. Advice, information, news, homework, furniture, bread, money – саналбоочу: a / an жок, -s жок, этиш is. Санагыңыз келсе, a piece of, a loaf of сыяктуу сөз кошуңуз.

Түзүлүшү

Саналуучу жана саналбоочу

СаналуучуСаналбоочу
a / anan apple, a chaira / an жок
көптүк санapples, chairsкөптүк жок
этишis (бирөө) / are (экөө же андан көп)is
some / anysome apples, any chairssome water, any furniture
сурооHow many apples?How much water?

Көп кездешкен саналбоочу зат атоочтор

ТопЗат атоочтор
Тамак-аш жана суусундукwater, milk, coffee, tea, bread, rice, cheese, meat, sugar, pasta
Материалдарpaper, glass, wood, plastic
Ойлор жана иштерinformation, advice, news, help, music, work, homework, fun
«Топ» сөздөрmoney, furniture, luggage, traffic

Бул сөздөрдүн кээ бирлери саналуучу нерселердин тобуна окшош (money = тыйындар жана купюралар; furniture = стулдар, үстөлдөр, керебеттер), бирок зат атоочтун өзү саналбоочу.

Some жана any

Сүйлөмдүн түрүАдаттаМисал
ЫрастооsomeThere's some milk in the fridge.
ТанууanyWe don't have any eggs.
СурооanyAre there any tickets?
СунушsomeDo you want some tea?
ӨтүнүчsomeCan I have some water, please?

Идиштер жана бөлүктөр

ТизмекМисалдар
a cup of / a glass of / a bottle ofa cup of tea, a glass of water, a bottle of oil
a can of / a packet of / a carton ofa can of cola, a packet of rice, a carton of milk
a piece ofa piece of cake, a piece of advice, a piece of furniture
a slice ofa slice of bread, a slice of pizza
a loaf of / a bar of / a kilo ofa loaf of bread, a bar of chocolate, a kilo of rice

Колдонулушу

1Саналуучу жана саналбоочу зат атоочтор

Саналуучу зат атоочтор a / an жана көптүк санды алат. Саналбоочу зат атоочтор a / an албайт, көптүк -s албайт жана жекелик сандагы этиш менен келет.

I need an apple and two bananas.
Мага бир алма жана эки банан керек.
кыргызча сандан кийин көптүк жок; англисче two bananas
Money isn't everything.
Акча жашоодо эң башкы нерсе эмес.
money саналбайт → isn't
This information is really useful.
Бул маалымат абдан пайдалуу.
кыргызча «маалыматтар» да айтылат; англисче -s жок, is
We need new furniture for the living room.
Конок бөлмөгө жаңы эмерек керек.
кыргызча «эмеректер»; англисче furniture, -s жок
The news is on at nine.
Жаңылыктар саат тогузда башталат.
кыргызча көптүк; англисче news + is

2Ырастоо сүйлөмдө, сунушта жана өтүнүчтө some

Көптүк сандагы саналуучу жана саналбоочу зат атоочтор менен ырастоо сүйлөмдө some колдонуңуз. Аны сунушта жана өтүнүчтө да колдонобуз, эгер yes деген жоопту күтсөк. Кыргызча мындай учурда көбүнчө «бир аз», «бир нече» дейбиз же эч нерсе кошпойбуз.

There are some letters for you on the table.
Үстөлдө сага бир нече кат бар.
some + көптүк сан
I need some advice about my new job.
Жаңы жумушум жөнүндө кеңеш керек.
кыргызча «кеңештер» да болот; англисче advice, -s жок
Do you want some cake?
Торт жейсиңби?
сунуш
Can I have some more coffee, please?
Дагы бир аз кофе алсам болобу?
өтүнүч
Would you like some tea?
Чай ичесизби?
сунуш; туруктуу тизмек: A1-25 караңыз

3Тануу сүйлөмдө жана суроодо any

Көпчүлүк тануу сүйлөмдөрдө жана суроолордо any колдонуңуз – ал нерсе барбы, билбесек, же жооп «нөл» болсо. Кыргызча «эч кандай … жок» деп эки тануу сөз айтабыз, англисчеде not жана any – бир гана тануу.

I don't have any money with me.
Жанымда эч кандай акча жок.
«эч кандай … жок» → not … any
There aren't any buses after midnight.
Түн ортосунан кийин автобус жүрбөйт.
Do you have any questions?
Суроолоруңуз барбы?
Is there any sugar in this tea?
Бул чайда кант барбы?

4How much…? жана How many…?

How many + көптүк сандагы саналуучу зат атооч. How much + саналбоочу зат атооч. Кыргызча экөө тең «канча». How much…? баа жөнүндө да сурайт – A1-04 караңыз.

How many people do you know here?
Бул жерде канча адамды тааныйсың?
кыргызча «канча адам» жекелик; англисче many people
How much time do we have?
Канча убактыбыз бар?
time саналбайт → much
How many bags do you have?
Канча сумкаңыз бар?
How much luggage can I take on the plane?
Учакка канча жүк алып кирсем болот?
кыргызча «жүктөр» да айтылат; англисче luggage саналбайт → much

5Идиштер жана бөлүктөр

Саналбоочу зат атоочту санаш үчүн анын алдына идиш же бөлүк сөзүн коюңуз. Идиш сөзү көптүк санга өтөт; саналбоочу зат атооч өзгөрбөйт. Кыргызча «эки тилим», «үч пакет» дейбиз, көптүк мүчөсүз; англисчеде two slices, three packets.

Can I have a glass of water, please?
Бир стакан суу алсам болобу?
I eat two slices of toast every morning.
Ар күнү эртең менен эки тилим тост жейм.
кыргызча «эки тилим»; англисче slices, toast өзгөрбөйт
My grandad always has a piece of advice for me.
Чоң атамдын мага дайыма бир кеңеши бар.
«бир кеңеш» → a piece of advice
We need a bottle of olive oil and three packets of pasta.
Бизге бир бөтөлкө зайтун майы жана үч пакет макарон керек.
кыргызча «үч пакет»; англисче packets
Let's buy a loaf of bread on the way home.
Үйгө баратып бир нан сатып алалы.
«бир нан» → a loaf of bread

Көп кездешкен каталар

❌Can you give me an information?
✅Can you give me some information?
Information – саналбоочу: a / an жок.
❌I need some advices.
✅I need some advice.
Саналбоочу зат атоочтордун көптүк саны жок.
❌How many money do you need?
✅How much money do you need?
Money – саналбоочу → how much.
❌The furnitures are new.
✅The furniture is new.
-s жок, этиш жекелик санда.
❌There are some bread on the table.
✅There is some bread on the table.
Саналбоочу → there is.
❌I have two waters of glass.
✅I have two glasses of water.
Идиш сөзү көптүк санга өтөт; зат атооч өзгөрбөйт.
❌I have homeworks tonight.
✅I have homework tonight.
Homework – саналбоочу.
⚠️We don't have some milk.
✅We don't have any milk.
«Нөл» маанисинде any колдонуңуз. (Not some … өзгөчө мааниде гана мүмкүн, мисалы, «баары эмес, бир бөлүгү».)

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Жаңылыктар», «үй тапшырмалары» → the news are, homeworks. Кыргызча бул сөздөр көптүк мүчө менен табигый угулат: «Жакшы жаңылыктар бар», «Үй тапшырмалары көп». Ошондуктан англисчеде да -s кошуп, этишти are кылып коюу оңой. Англисчеде news жана homework – саналбоочу: -s жок (news аягындагы s көптүк эмес), этиш is.

❌The news from our village near Naryn are wonderful: the new road to the school is finally open.
✅The news from our village near Naryn is wonderful: the new road to the school is finally open.
news + is
❌At the lyceum in Kara-Balta my little brother Emil has so many homeworks on Fridays that he can't play football with his friends.
✅At the lyceum in Kara-Balta my little brother Emil has so much homework on Fridays that he can't play football with his friends.
homework, -s жок; so many → so much

2. «Сага бир жакшы жаңылык бар» → a good news. Кыргызча бир деген сөз көп учурда a / an сыяктуу колдонулат: «бир жакшы жаңылык», «бир маанилүү маалымат». Сөзмө-сөз которсоңуз, саналбоочу зат атоочко a коюлуп калат. Англисчеде news, information, advice алдында a / an жок: some good news, great news, a piece of good news.

❌Our neighbour Asel often phones my mother from Osh with a good news about her sister's family and their new baby.
✅Our neighbour Asel often phones my mother from Osh with some good news about her sister's family and their new baby. же Our neighbour Asel often phones my mother from Osh with good news about her sister's family and their new baby.
news алдында a жок

3. «Эки нан ал» → two breads. Кыргызча нанды бирден санайбыз: «бир нан», «эки нан», «үч тандыр нан». Англисчеде bread – саналбоочу зат атооч, аны санаш үчүн a loaf of bread, two loaves of bread же a slice of bread керек.

❌Every Friday my uncle takes two breads from the tandoor bakery in Uzgen to his old school teacher, who lives alone.
✅Every Friday my uncle takes two loaves of bread from the tandoor bakery in Uzgen to his old school teacher, who lives alone.
two loaves of bread
❌For the guests from Talas my grandmother always puts five breads on the dastarkhan, next to the plates of boorsok.
✅For the guests from Talas my grandmother always puts five loaves of bread on the dastarkhan, next to the plates of boorsok.
bread саналбайт → loaves of bread

4. «Эч кандай … жок» → there isn't no. Кыргызча «Үйдө эч кандай кант жок», «Эч кандай жүк керек эмес» дейбиз: эки тануу сөз бирге келет. Англисчеде бир эле тануу жетиштүү: not … any же no. Not менен no бирге колдонулбайт.

❌Sorry, there isn't no sugar in the house, so drink your tea with the honey from Grandpa's village.
✅Sorry, there isn't any sugar in the house, so drink your tea with the honey from Grandpa's village. же Sorry, there's no sugar in the house, so drink your tea with the honey from Grandpa's village.
not … any же no
❌We don't need no big bags for the day trip to Ala-Archa, just water, some food and a warm jacket.
✅We don't need any big bags for the day trip to Ala-Archa, just water, some food and a warm jacket. же We need no big bags for the day trip to Ala-Archa, just water, some food and a warm jacket.
бир гана тануу

Чаташтырбаңыз

How much жана How many – Бирден санай аласызбы? → how many. Санала албаган нерсеби? → how much.

How many eggs do we need?
Канча жумуртка керек?
саналуучу
How much flour do we need?
Канча ун керек?
саналбоочу

Сунушта some жана чыныгы суроодо any – Бир нерсени сунуштасаңыз же сурасаңыз жана yes деген жоопту күтсөңүз, some колдонуңуз. Жоопту билбеген чыныгы суроодо any колдонуңуз.

Do you want some biscuits?
Печенье жейсиңби?
сунуш
Do we have any biscuits?
Бизде печенье барбы?
чыныгы суроо

Эки баштыкта тең боло турган зат атоочтор – Кээ бир зат атоочтор зат катары саналбоочу, бирок бир буюм же бир порция катары саналуучу. Башка сан сөздөрү (much, a few, a little) A2-10 сабагында; татаал зат атоочтор B2-22 сабагында.

I don't drink coffee.
Мен кофе ичпейм.
суусундук жалпысынан
Two coffees, please.
Эки кофе бериңизчи.
эки чыны кофе
There's chicken in this soup.
Бул шорподо тоок эти бар.
эт
They have three chickens in the garden.
Алардын короосунда үч тоок бар.
жаныбарлар

Жазылышы жана айтылышы

  • some зат атоочтун алдында адатта алсыз айтылат: /səm/ – some water. Басым түшсө же жалгыз турса, күчтүү /sʌm/: Some people like it, and some don't. /ʌ/ тыбышы кыргызча «а» тыбышына жакын, бирок андан кыскараак жана ооз азыраак ачылат; эриндер бош, «ө» деп айтпаңыз.
  • of алсыз /əv/, тез кепте көп учурда жөн гана /ə/: a cup of tea «a cuppa tea» сыяктуу угулат. Кыргызча ар бир үндүүнү толук айтабыз, ошондуктан «оф» деп катуу айтпаңыз.
  • Көптүк сандагы идиш сөздөрү кадимки көптүк жазылыштын эрежесине баш ийет: glass → glasses, slice → slices, loaf → loaves, packet → packets (A1-05 караңыз).
  • water /ˈwɔːtə/ (UK) басымы биринчи муунда: WAter. Кыргызча басым көбүнчө акыркы муунга түшөт, ошондуктан «вата́» деп айтпаңыз. Башындагы /w/ – «в» эмес: эриндерди тегеректеңиз.
  • luggage UK жана US англисчесинде көп колдонулат; baggage көбүнчө US англисчесинде. Экөө тең саналбоочу: How much luggage…? How much baggage…?

Алтын эреже

Саналуучу зат атоочтор: a / an жана көптүк сан. Саналбоочу зат атоочтор: a / an жок, көптүк жок, жекелик этиш – кыргызча «кеңештер», «жаңылыктар», «эки нан» десек да. Some көбүнчө ырастоо сүйлөмдө, сунушта жана өтүнүчтө, any көбүнчө тануу сүйлөмдө жана суроодо (бир гана тануу менен). How many + саналуучу; how much + саналбоочу.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Тапшырманы аткарыңыз.

  1. Саналуучубу (countable) же саналбоочубу (uncountable)? furniture
  2. Саналуучубу (countable) же саналбоочубу (uncountable)? chair
  3. Туура жоопту тандаңыз: a bar of …
  4. Толуктаңыз: two of water (glass)
  5. Толуктаңыз: three of bread (slice)
  6. How chairs are there?
  7. How rice do you want?

B. Мааниси

Туура жоопту тандаңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: We need … eggs for the cake.
  2. Туура жоопту тандаңыз: There isn't … milk left.
  3. Туура жоопту тандаңыз: "Do you want … cake?" "Yes, please!"
  4. Туура жоопту тандаңыз: The news … good today.
  5. Туура жоопту тандаңыз: a … of pizza

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. The informations are on the website.
  2. How many money do you have?
  3. I have two luggages.
  4. Can I have a glass of water, please?

D. Текстте

Диалогду толуктаңыз. Бул сөздөрдү колдонуңуз: any, cartons, loaf, many, some

Shopping list
Max: Is there 17 milk in the fridge?
Lea: No, there isn't 18 milk. We need two 19 of milk.
Max: OK. And how 20 eggs do we need?
Lea: Six. And can you buy 21 bread? A 22 of white bread, please.

E. Сиздин кезегиңиз

Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.

  1. Бүгүн ашканаңызда эмне бар, эмне жок экени жөнүндө эки сүйлөм жазыңыз: бирөөндө some, бирөөндө any.
  2. Кафеде айта турган кыска өтүнүч жазыңыз. Идиш же бөлүк сөзүн колдонуңуз.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A1-11 There is жана there are кыргызча: англисче «бар» жана «жок»
    Туура жоопту тандаңыз: There … some cheese on the table.
  2. A1-06 A, an жана the: англисче артиклдер (articles) кыргызча түшүндүрмө
    Туура жоопту тандаңыз: I want … orange and some water.
  3. A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does кыргызча – тануу жана суроо
    Катаны оңдоңуз: How much money you have?
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. uncountable
  2. countable
  3. chocolate
  4. glasses
  5. slices
  6. many
  7. much

B. Мааниси

  1. some
  2. any
  3. some
  4. is
  5. slice

C. Катаны табыңыз

  1. The information is on the website.
  2. How much money do you have?
  3. I have two pieces of luggage. / I have two bags. / I have two suitcases.
  4. ✓ Can I have a glass of water, please?

D. Текстте

  1. any / some
  2. any
  3. cartons
  4. many
  5. some
  6. loaf

E. Сиздин кезегиңиз

  1. There's some rice in the cupboard. There isn't any coffee.
  2. Can I have a cup of tea and a piece of cake, please?

F. Аралаш кайталоо

  1. is
  2. an
  3. How much money do you have?
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play