Англисче сандар (numbers): жаш, баа жана телефон номери кыргызча
Numbers, Ages, Prices and Phone Numbers
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз 0дон 1 000 000го чейинки сандарды айта аласыз, thirteen менен thirty айырмасын угасыз, кимдир бирөөнүн жашын сурап, айта аласыз, бааны сурап, айта аласыз жана телефон номериңизди бере аласыз.
Негизги ой
Англисче сандар кирпичтерден курулат. Бир нече кичинекей кирпич (oneдан nineteenге чейин), ондуктар (twenty, thirty, forty…) жана үч чоң кирпич бар: hundred, thousand жана million. Санды эң чоң кирпичтен эң кичинесине карай курасыз: 3,406 = three thousand + four hundred + and six.
Сандан кийин чоң кирпичтер өзгөрбөйт: hundred, thousand жана million сөздөрүнө -s кошулбайт: two hundred, five thousand.
Кээ бир сандар башкача айтылат. Баалар көбүнчө эки бөлүк болуп айтылат: £4.50 = four fifty. Телефон номерлери адатта бир-бир цифрадан айтылат: oh seven seven…. Ондук бөлчөктөр point деген сөз менен айтылат: 1.5 = one point five.
Жана бир кичинекей тыбыш чоң айырма жаратат: thirteen жана thirty. Сөздүн аягын угуңуз – узун -teen же кыска -ty. Дүкөндө бул 13 менен 30дун айырмасы!
Кыргыз тили жана англис тили
Кыргыз сандары да кирпичтерден курулат: «үч миң төрт жүз алты». Бул жерде да ушундай: чоң сандан кичинесине карай. Бирок үч айырма бар. Биринчиден, кыргызча «он үч» менен «отуз» такыр башка сөздөр, англисче thirteen менен thirty бири-бирине абдан окшош угулат. Экинчиден, кыргызча сандан кийин зат атооч жекелик санда калат («эки жүз адам», «үч китеп»), англисче болсо hundred өзгөрбөйт, бирок андан кийинки зат атооч көптүк санда болот: two hundred people, three books. Үчүнчүдөн, кыргызча ондук бөлчөктү үтүр менен жазабыз (1,5), миңдерди боштук менен бөлөбүз (25 000); англисчеде тескерисинче: 1.5 жана 25,000.
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| үч жүз элүү | three hundred and fifty | кыргызча «жана» айтылбайт; британ англисчесинде акыркы бөлүктүн алдында and |
| эки жүз адам | two hundred people | hundred -s албайт (кыргызча да «жүз» өзгөрбөйт); бирок зат атооч англисчеде көптүк санда |
| жүз метр | a hundred metres | кыргызча «бир» айтылбайт; англисчеде a / one hundred |
| Бул сумка канча? | How much is this bag? | «канча» → how much + is |
| Булар канча турат? | How much are they? | кыргызча этиш сан боюнча өзгөрбөйт; англисче көп буюм → are |
| Мен жыйырма төрт жаштамын. | I'm twenty-four (years old). | жаш: be + сан; years жалгыз эмес, years old |
| 1,5 литр | 1.5 litres – one point five | кыргызча үтүр; англисче чекит, point деп айтылат |
| 25 000 сом | 25,000 | миңдер кыргызча боштук менен, англисче үтүр менен бөлүнөт |
| 0555 12 34 56 | oh five five five, one two, three four, five six | кыргызча номерди топтоп («он эки», «отуз төрт») айтабыз; англисче ар бир цифра өзүнчө |
Кыскасы: санды кыргызчадагыдай эле чоң бөлүктөн баштап куруңуз, бирок hundred / thousand сөзүнүн алдына a / one коюңуз жана андан кийинки зат атоочту көптүк санда айтыңыз. Ондук бөлчөктө point, телефон номеринде ар бир цифраны өзүнчө айтыңыз.
Түзүлүшү
0–20
| 0 zero | 1 one | 2 two | 3 three |
| 4 four | 5 five | 6 six | 7 seven |
| 8 eight | 9 nine | 10 ten | 11 eleven |
| 12 twelve | 13 thirteen | 14 fourteen | 15 fifteen |
| 16 sixteen | 17 seventeen | 18 eighteen | 19 nineteen |
-teen жана -ty
| -teen | -ty |
|---|---|
| 13 thirteen | 30 thirty |
| 14 fourteen | 40 forty (u жок) |
| 15 fifteen | 50 fifty |
| 16 sixteen | 60 sixty |
| 17 seventeen | 70 seventy |
| 18 eighteen | 80 eighty |
| 19 nineteen | 90 ninety |
- 21–99: ондук + дефис + бирдик: twenty-one, forty-five, ninety-nine.
Чоң сандар
| Сан | UK | US |
|---|---|---|
| 100 | a hundred / one hundred | a hundred / one hundred |
| 105 | a hundred and five | a hundred and five / a hundred five |
| 350 | three hundred and fifty | three hundred fifty / three hundred and fifty |
| 1,000 | a thousand / one thousand | a thousand / one thousand |
| 2,500 | two thousand five hundred | two thousand five hundred |
| 3,406 | three thousand four hundred and six | three thousand four hundred six |
| 1,000,000 | a million / one million | a million / one million |
- Сандан кийин -s кошулбайт: two hundred, ten thousand, three million. Бирок hundreds of / thousands of + зат атооч = абдан көп, так сан эмес.
- and (UK): and акыркы бөлүктүн (ондуктар менен бирдиктердин) алдына коюлат: two hundred and five, one thousand and twenty. thousand менен hundred ортосуна коюлбайт: one thousand five hundred. Америкалык англисчеде and көп учурда айтылбайт.
- Чоң сандар адатта үтүр менен жазылат: 1,000, 25,000. Ондук бөлчөктөр чекит менен жазылат: 1.5.
Жаш жана баа
| Суроо | Жооп |
|---|---|
| How old are you? | I'm twenty-four. / I'm twenty-four years old. |
| How old is she? | She's eight. |
| How much is this bag? | It's thirty pounds. |
| How much are these shoes? | They're fifty dollars. |
Бааны айтуу
| Жазылышы | Толук | Кыска (күнүмдүк) |
|---|---|---|
| £4.50 | four pounds fifty | four fifty |
| $2.99 | two dollars (and) ninety-nine (cents) | two ninety-nine |
| €12.00 | twelve euros | twelve |
| 80p | eighty pence | eighty p (UK, расмий эмес) |
Жарым, чейрек, ондук бөлчөктөр жана пайыздар
| Жазылышы | Айтылышы |
|---|---|
| ½ / 2½ | a half, half / two and a half |
| ¼ | a quarter |
| 1.5 / 2.75 | one point five / two point seven five |
| 20% | twenty percent (UK: per cent да) |
Колдонулушу
1Кичинекей сандар жана -teen / -ty
13–19 сандары -teen менен, 20–90 ондуктары -ty менен бүтөт. Аягын ачык айтыңыз. Кыргызча «он төрт» менен «кырк» такыр окшош эмес, ошондуктан англисче бул айырманы кулак менен үйрөнүү керек.
2Чоң сандар
Эң чоң кирпичтен баштап куруңуз. Сандан кийин -s кошулбайт. Кыргызча «жүз», «миң» деп «бир» сөзүн айтпайбыз, англисчеде a hundred, a thousand деп айтылат.
3Жаш
How old…? деп сураңыз. be + сан же be + сан + years old менен жооп бериңиз. have эч качан колдонулбайт (A1-02 караңыз). Кыргызча «канча жашта?» деп сурайбыз, англисчеде «канча» эмес, how old.
4Баалар
Бир буюм үчүн How much is…?, эки же андан көп буюм үчүн How much are…? деп сураңыз. It's… же They're… деп жооп бериңиз. Күнүмдүк кепте pounds, dollars, pence жана cents сөздөрү көп түшүп калат. Кыргызча «Бул канча?», «Булар канча?» деп этишсиз сурайбыз, англисчеде is / are милдеттүү.
5Телефон номерлери
Ар бир цифраны өзүнчө, кичинекей топтор менен, топтордун ортосунда кыска тыныгуу жасап айтыңыз. 0 адатта oh деп айтылат (zero да мүмкүн, айрыкча америкалык англисчеде). Британ англисчесинде бирдей эки цифра катар келсе, көбүнчө double дешет: 44 = double four. Кыргызча номерди көбүнчө эки-үч цифралуу сандар менен айтабыз («он эки, отуз төрт»), англисчеде мындай кылышпайт.
6About жана around
Сан так болбосо, анын алдына about же around коюңуз. Экөөнүн мааниси бирдей. Кыргызча «болжол менен», «-дай / -дөй» («токсондой») дейбиз.
7Жарым, чейрек, ондук бөлчөктөр жана пайыздар
½ санын a half же half, ¼ санын a quarter деп айтыңыз. Бүтүн сандан кийин and a half дейбиз. Ондук бөлчөктө point, анан ар бир цифраны айтыңыз. Пайыз үчүн: сан + percent. Кыргызча «бир жарым», «бир бүтүн ондон беш» дейбиз, англисче жөн гана one point five.
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «Үч миң турист» → зат атооч жекелик санда калат. Кыргызча сандан кийин зат атоочко көптүк мүчө жалганбайт: «үч миң турист», «тогуз мугалим». Ошондуктан англисчеде да -s унутулуп калат. Англисчеде бирден көп болсо, зат атооч көптүк санда болот, ал эми hundred / thousand өзү өзгөрбөйт.
2. «Жүз метр» → only hundred metres. Кыргызча «жүз», «миң» деп эле айтабыз, «бир жүз» деген сейрек. Англисче hundred, thousand жалгыз турбайт: алдына a же one керек.
3. «Булар канча?» → How much is they? Кыргызча «Бул канча?» менен «Булар канча?» деген суроолордо этиш жок, сан боюнча эч нерсе өзгөрбөйт. Англисчеде эки же андан көп буюм жөнүндө сурасаңыз, are керек, айрыкча they менен.
4. «Бир бүтүн ондон эки» → one comma two. Кыргызча ондук бөлчөктү үтүр менен жазабыз (1,2 кг) жана «үтүр» деп ойлойбуз. Англисчеде ондук бөлчөк чекит менен жазылат жана point деп айтылат.
5. «Нөл беш жүз элүү беш, он эки…» → телефон номери топтоп айтылат. Кыргызча телефон номерин көбүнчө эки же үч цифралуу сандар менен айтабыз. Англисчеде мындай айтсаңыз, угуучу номерди туура жазып ала албай калышы мүмкүн: ар бир цифраны өзүнчө айтыңыз.
Чаташтырбаңыз
-teen жана -ty – Аягын угуңуз. -teen узун жана n тыбышы менен бүтөт; -ty кыска. Жалгыз айтылганда thirteen сөзүндө басым аягында, thirty сөзүндө башында болот (Жазылышы жана айтылышы бөлүмүн караңыз).
two hundred жана hundreds of – Так сандан кийин hundred -s да, of да албайт. Сансыз hundreds of «абдан көп» дегенди билдирет.
How old…? жана How much…? – How old жашты сурайт; How much бааны сурайт. Кыргызча экөөндө тең «канча» деген сөз бар («канча жашта?», «канча турат?»), ошондуктан аларды оңой чаташтырып алабыз.
Жазылышы жана айтылышы
- Жазылыштагы тузактар: four → fourteen, бирок forty (u жок); five → fifteen, fifty; eight → eighteen (бир t), eighty; nine → nineteen, ninety (e сакталат).
- 21–99 дефис менен жазылат: thirty-two, sixty-seven.
- thirteen /ˌθɜːˈtiːn/ (UK), /ˌθɝːˈtiːn/ (US) – аягында узун «teen». thirty /ˈθɜːti/ (UK), /ˈθɝːti/ (US) – аягында кыска «ti». Америкалык англисчеде thirty, forty сөздөрүндөгү t көбүнчө жумшак d сыяктуу угулат.
- Биринчи тыбыш /θ/ кыргыз тилинде жок: аны с же т менен алмаштырбаңыз. Тилдин учун үстүңкү жана астыңкы тиштердин ортосуна бир аз чыгарып, үнсүз дем чыгарыңыз. /ɜː/ үндүүсү да жаңы тыбыш: ал кыргыздын «ө» тыбышы эмес, эриндер тегерек болбойт, бош турат.
- Санап жатканда (thirteen, fourteen, fifteen) же сандан кийин зат атооч келгенде (thirteen people) -teen сандарынын басымы көбүнчө башына жылат. Анда эң жакшы белги – аягы: n менен бүткөн узун «-teen» же кыска «-ty».
- Чоң сандардагы and алсыз: two hundred and five – and кыска «n» сыяктуу угулат.
- hundred /ˈhʌndrəd/ жана thousand /ˈθaʊznd/ – басым биринчи муунда. Кыргызча басымды көбүнчө акыркы муунга коёбуз, ошондуктан бул сөздөрдүн аягын күчтөбөңүз. hundred сөзүнүн башындагы /h/ – жумшак дем, кыргыздын катуу «х» тыбышы эмес. /ʌ/ үндүүсү – кыска, ооз бир аз ачык, «а» менен «ы» ортосундагы тыбыш.
- percent /pəˈsent/ (UK), /pərˈsent/ (US) – басым -cent муунунда. Ондук бөлчөктөн кийин ар бир цифраны айтыңыз: 2.75 = two point seven five (seventy-five эмес).
Алтын эреже
Санды эң чоң кирпичтен баштап куруңуз (thousand, hundred, анан калганы), сандан кийин hundred / thousand / million сөздөрүнө -s кошпоңуз. Жаш: be + сан. Баа: How much is…? / How much are…? Кыргызчадан айырмаланып, сандан кийинки зат атоочту көптүк санда айтыңыз: three books.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
Сандарды сөз менен жазыңыз, бааны же номерди айтыңыз.
-
Сөз менен жазыңыз (UK): 350
-
Сөз менен жазыңыз: 47
-
Сөз менен жазыңыз: 2,000
-
Сөз менен жазыңыз: 1,500
-
Бааны айтыңыз: £7.20
-
Бааны айтыңыз: $3.99
-
Британ телефон номерин айтыңыз: 01632 448
-
Толуктаңыз: "How old your children?" "They're six and nine."
B. Мааниси
Туура жоопту тандаңыз.
-
Досуңуз 13 жашта. Туура жоопту тандаңыз: She's ….
-
Туура жоопту тандаңыз: How much … the tickets?
-
Туура жоопту тандаңыз: … people are here.
-
Так бааны билбейсиз. Туура жоопту тандаңыз: It's … ten euros.
-
Бааны билгиңиз келет. Туура жоопту тандаңыз: … is this lamp?
-
2.5 кантип айтылат? …
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
Three thousands people are here.
-
The ticket is fourty dollars.
-
I'm twenty years.
-
How much is these apples?
-
Hundreds of people are at the station.
D. Текстте
Диалогду толуктаңыз.
Customer: Excuse me, how much 20 this bag?
Seller: It's 21 (£25).
Customer: And how much 22 these sunglasses?
Seller: 23 (they + be) twelve fifty.
Customer: Twelve or twenty?
Seller: Twelve! And here's my number for the shop: oh one six one, four nine six, 24 (77) two one.
E. Сиздин кезегиңиз
Өзүңүз жана жакындарыңыз жөнүндө англисче жазыңыз.
-
Өзүңүздүн жана үй-бүлөңүздөгү эки адамдын жашын жазыңыз.mum (UK), mom (US)
-
Жаныңыздагы эки буюмдун баасын сөз менен жазыңыз.
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
A1-03 To Be: тануу, суроо жана кыска жооптор (isn't, aren't, Are you…?) кыргызча "Is your sister eighteen?" "Yes, ."
-
A1-02 To Be (am, is, are) кыргызча түшүндүрмө: мисалдар жана көнүгүүлөр Оңдоңуз: I have twenty-five years.
-
A1-03 To Be: тануу, суроо жана кыска жооптор (isn't, aren't, Are you…?) кыргызча Сөздөрдү туура тартипке коюңуз: old / your / how / is / brother
Жооптор
A. Түзүлүшү
- three hundred and fifty
- forty-seven
- two thousand
- one thousand five hundred / a thousand five hundred / fifteen hundred
- seven pounds twenty / seven pounds twenty pence / seven twenty
- three dollars ninety-nine / three dollars and ninety-nine / three dollars ninety-nine cents / three dollars and ninety-nine cents / three ninety-nine
- oh one six three two, double four eight / oh one six three two, four four eight / zero one six three two, double four eight / zero one six three two, four four eight
- are
B. Мааниси
- thirteen
- are
- Two hundred
- about
- How much
- two point five
C. Катаны табыңыз
- Three thousand people are here. / Thousands of people are here.
- The ticket is forty dollars.
- I'm twenty. / I'm twenty years old. / I am twenty. / I am twenty years old.
- How much are these apples?
- ✓ Hundreds of people are at the station.
D. Текстте
- is
- twenty-five pounds / twenty-five
- are
- They're / They are
- double seven / seven seven
E. Сиздин кезегиңиз
- I'm thirty-two. My brother is twenty-eight, and my mum is about sixty.
- My coffee is three pounds twenty. My headphones are about fifty dollars.
F. Аралаш кайталоо
- she is
- I'm twenty-five. / I am twenty-five. / I'm twenty-five years old. / I am twenty-five years old.
- How old is your brother?
