SlowingoГрамматика
A1 6 / 32

A, an жана the: англисче артиклдер (articles) кыргызча түшүндүрмө

A, An and The

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз күнүмдүк сүйлөмдөрдө a, an, the же артиклсиз вариантты тандай аласыз: көптүн ичинен бир нерсе үчүн, кесиптер үчүн, экөөңүз тең билген нерсе үчүн жана жалпы ойлор үчүн.

Негизги ой

A, an жана the – артиклдер (articles). Алар аныктоочу сөздөр (determiners): зат атоочтун алдында келип, угуучуга кайсынысы же канчасы экенин айткан кичинекей сөздөр. Артиклдер бир жөнөкөй суроого жооп берет: угуучу кайсынысы экенин билеби?

Сиз: «I have a dog» дейсиз. Досуңуз үчүн бул жаңы ит – миллиондогон иттердин бири гана. Эртеси: «The dog is sick» дейсиз. Эми досуңуз кайсы ит экенин так билет. Той-тамаштагы адамдарды элестетиңиз: a/an – жаңы жүз: «бирөө, кайсы болсо да бирөө, тааныш эмес бирөө». The – тааныш жүз: экөөңүз тең билген адам.

Нерселер жөнүндө жалпы айтканда – иттер, музыка, суусундук катары кофе – сиз эч бир жүздү, жаңы да, тааныш да эмес, айтып жатпайсыз, ошондуктан адатта эч кандай артикль колдонулбайт: Dogs are friendly. Music is fun.

a менен an ортосундагы тандоо тыбышка гана байланыштуу: үндүү тыбыштын алдында an, үнсүз тыбыштын алдында a. Көзүңүз менен эмес, кулагыңыз менен угуңуз.

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргыз тилинде артикль такыр жок. «Апам мугалим», «Кафедемин», «Ит ооруп калды» – угуучу итти билеби же жокпу, сөз өзгөрбөйт. Ошондуктан англисчеде a / an / the оңой түшүп калат. Кыргызча «бир» деген сөз кээде a сыяктуу колдонулат («бир досум»), бирок ал көбүнчө айтылбайт, айтылса да англисчеде one эмес, a болот. Толуктоочко жалганган -ны / -ды / -ти мүчөсү («Китепти окуп жатам») угуучу билген нерсени көрсөтөт, бул the сөзүнө бир аз окшош – бирок жарым-жартылай гана: ээге жана башка жерлерге мындай мүчө жалганбайт. Жалпы ой айтканда кыргызча көбүнчө жекелик санды колдонобуз («Жылкы – акылдуу жаныбар»), англисчеде болсо адатта көптүк сан артиклсиз келет: Horses are clever animals.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Апам мугалим.My mother is a teacher.кыргызча артикль жок; англисче кесиптин алдында a / an
Бир кафедемин.I'm in a café.«бир» = a (one эмес); көбүнчө кыргызча такыр айтылбайт
Итим жана мышыгым бар. Мышык он жашта.I have a cat and a dog. The cat is ten.экинчи жолу айтканда кыргызча эч нерсе кошулбайт; англисче the
Китепти окуп жатам. / Китеп окуп жатам.I'm reading the book. / I'm reading a book.-ти угуучу билген нерсени көрсөтөт – the сөзүнө жарым-жартылай гана окшош
Күн бүгүн абдан ысык.The sun is very strong today.жалгыз нерсе → the
Жылкы – акылдуу жаныбар.Horses are clever animals.кыргызча жалпы маанидеги жекелик сан; англисче көбүнчө көптүк сан, артиклсиз
Кофе абдан популярдуу.Coffee is very popular.Бул жерде да ушундай: жалпы мааниде эч кандай сөз кошулбайт
Том Берлинде.Tom is in Berlin.Бул жерде да ушундай: ысымдар менен артикль жок

Кыскасы: кыргызча сүйлөмдө артикль жок болсо да, англисчеде ар бир жекелик саналуучу зат атоочтун алдында бир нерсе турушу керек – a / an, the, my, this… Угуучу билбеген, жаңы нерсе → a / an; экөөңүз тең билген нерсе → the; жалпы ой → көптүк сан же саналбоочу зат атооч, артиклсиз.

Түзүлүшү

Үч тандоо

АртикльКайсы зат атооч мененМаанисиМисал
a / anбир саналуучу нерсе (жекелик сан)көптүн бири; жаңы маалыматI have a car.
theжекелик, көптүк жана саналбоочу зат атоочторэкөөбүз тең билген белгилүү нерсе(лер)The car is outside.
артиклсизкөптүк сан жана саналбоочу зат атоочторжалпы маанидеги нерселерCars are expensive.

Саналбоочу зат атоочтор – санаганга болбогон нерселер: water, music. A1-24 караңыз.

A же an? Биринчи тыбышты угуңуз

a + үнсүз тыбышan + үндүү тыбыш
a book, a caran apple, an egg
a university – «й» сыяктуу тыбыш менен башталатan hour – h айтылбайт
a uniform – «й» сыяктуу тыбыш менен башталатan umbrella
a one-way ticket – /w/ тыбышы менен башталатan X-ray – үндүү тыбыш менен башталат («ex»)
a housean old house – кийинки сөз чечет

The качан колдонулат

СебебиМисал
экинчи жолу айтылгандаI have a lamp. The lamp is blue.
кырдаалдан түшүнүктүү болгондоWhere's the bathroom?
бир гана болгондоthe sun, the moon, the internet

Артиклсиз

УчурМисал
жалпы маанидеги көптүк санCats are cute.
жалпы маанидеги саналбоочу зат атоочторWater is important.
адамдардын, шаарлардын, өлкөлөрдүн аттарынын көбүMaria is in Lisbon.

Колдонулушу

1Көптүн бири же жаңы нерсе үчүн a/an

Бир саналуучу нерсе өз түрүнүн бир мисалы болгондо же аны биринчи жолу айтканда a/an колдонуңуз. Кыргызча бул жерде эч кандай сөз айтылбайт же «бир» деген сөз колдонулат.

It's an interesting idea.
Бул кызыктуу ой.
кыргызча артикль жок; англисче an
Lisbon is a beautiful city.
Лиссабон кооз шаар.
It's a good question.
Жакшы суроо.
It's a beautiful day.
Бүгүн сонун күн.
I'm in a taxi.
Мен таксидемин.
«бир такси» дебесек да, англисче a

2Кесиптер менен a/an

Бир адамдын кесибин айтканда a/an колдонуңуз. Көптүк санда артикль колдонулбайт.

My mother is a nurse.
Апам медайым.
He's an architect.
Ал архитектор.
үндүү тыбыштын алдында an
I'm an engineer.
Мен инженермин.
-мин мүчөсү: am; англисче an да керек
They're engineers.
Алар инженерлер.
көптүк сан: артикль жок

3Экөөбүз тең билген белгилүү нерсе үчүн the

Угуучу кайсынысы экенин так билгенде the колдонуңуз: мурун айткандыктан же кырдаалдан түшүнүктүү болгондуктан. Кыргызча мындай учурда да эч нерсе кошулбайт, ошондуктан the оңой унутулат.

I have a cat and a dog. The cat is ten.
Менин мышыгым жана итим бар. Мышык он жашта.
экинчи жолу: the
Where's the bathroom?
Ажатканасы кайда?
ушул имараттагы
The keys are on the table.
Ачкычтар столдун үстүндө.
ушул жердеги ачкычтар жана стол
The kids are at school.
Балдар мектепте.
биздин балдар
The pizza here is great.
Бул жердин пиццасы абдан даамдуу.
ушул ресторандагы пицца

4Жалгыз нерселер үчүн the

Биздин дүйнөдө бирөө гана болгон нерселер үчүн the колдонуңуз.

The sun is very strong today.
Бүгүн күн абдан ысык.
бир гана күн бар: the
The moon is beautiful tonight.
Бүгүн түнү ай абдан кооз.
The sky is so blue.
Асман абдан көк.
The internet is very slow today.
Бүгүн интернет абдан жай.

5Жалпы маани жана ысымдар үчүн артиклсиз

Жалпы маанидеги көптүк же саналбоочу зат атоочтор артиклсиз колдонулат. Адамдардын, шаарлардын жана өлкөлөрдүн аттарынын көбүндө артикль жок. (Кээ бир аталыштарда the бар: B1-23 караңыз.) Кыргызча жалпы ойдо көбүнчө жекелик санды колдонобуз («Ит – жакшы дос»), англисчеде болсо көптүк сан артиклсиз келет.

Dogs are great pets.
Ит эң жакшы үй жаныбары.
кыргызча жекелик сан; англисче dogs, артиклсиз
Coffee is very popular.
Кофе абдан популярдуу.
жалпы маанидеги кофе
Music is important to me.
Музыка мен үчүн маанилүү.
Water is good for you.
Суу ден соолукка пайдалуу.
Tom is in Berlin.
Том Берлинде.
Canada is very big.
Канада абдан чоң.

6A же an? Тыбышты угуңуз

a же an кийинки сөздүн биринчи тамгасына эмес, биринчи тыбышына жараша тандалат. Кыргызча сөз кандай жазылса, ошондой окулат, ошондуктан тамга боюнча тандоо адат болуп калган. Англисчеде тамга менен тыбыш дайыма эле дал келбейт.

The station is an hour from here.
Бекет бул жерден бир саат алыстыкта.
h айтылбайт
She's a university student.
Ал университеттин студенти.
«й» тыбышы менен башталат
It's an old car.
Бул эски машина.
кийинки сөз «old»
It's a one-way street.
Бул бир тараптуу көчө.
/w/ тыбышы менен башталат

Көп кездешкен каталар

❌She is doctor.
✅She is a doctor.
Бир адамдын кесибине a/an керек.
❌a hour
✅an hour
h айтылбайт, ошондуктан биринчи тыбыш – үндүү.
❌an university
✅a university
University «й» тыбышы менен башталат.
❌It's a interesting idea.
✅It's an interesting idea.
Үндүү тыбыш → an.
❌She is in the London.
✅She is in London.
Шаарлардын аттарынын көбүндө артикль жок.
❌They are a teachers.
✅They are teachers.
A/an бир (жекелик) саналуучу зат атооч менен келет, көптүк сан менен эмес.
⚠️I like the music. (= music in general)
✅I like music.
Грамматикалык жактан туура, бирок «the music» белгилүү бир музыканы билдирет (ушул ыр, бул жердеги музыка). Жалпы музыка үчүн артикль колдонулбайт.
⚠️The dogs are friendly animals. (= all dogs)
✅Dogs are friendly animals.
Грамматикалык жактан туура, бирок «The dogs» белгилүү бир иттерди билдирет. Жалпы иттер үчүн артикль колдонулбайт.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Агам такси айдоочу» → артикль жок. Кыргызча кесип жана жекелик зат атооч эч кандай кошумча сөзсүз эле айтылат. Сөзмө-сөз которсоңуз, a / an түшүп калат. Узун сүйлөмдө экинчи кесипте аны унутуу айрыкча оңой.

❌My cousin Bakyt is taxi driver in Bishkek, and his wife is English teacher at a school in Kant.
✅My cousin Bakyt is a taxi driver in Bishkek, and his wife is an English teacher at a school in Kant.
a taxi driver; an English teacher (үндүү тыбыш)

2. «Жылкы – акылдуу жаныбар» → Horse is clever animal. Кыргызча жалпы ойду көбүнчө жекелик сан менен айтабыз. Англисчеде жекелик саналуучу зат атооч жалгыз турбайт. Жалпы ой үчүн эң табигый вариант – көптүк сан, артиклсиз.

❌Horse is very clever animal, and every Kyrgyz family in the mountains knows this.
✅Horses are very clever animals, and every Kyrgyz family in the mountains knows this. же A horse is a very clever animal, and every Kyrgyz family in the mountains knows this.
жалпы ой: horses, артиклсиз
⚠️(Жалпы эле чай жөнүндө айтып жатасыз.) In our family the green tea with milk is the first thing on the table every morning.
✅In our family green tea with milk is the first thing on the table every morning.
Грамматикалык жактан туура, бирок the green tea белгилүү бир чайды билдирет; жалпы чай → артиклсиз.

3. «Конок үйү жыл бою ачык» → экинчи жолу the жок. Кыргызча бир нерсени экинчи жолу айтканда эч нерсе өзгөрбөйт. Англисчеде угуучу эми ал нерсени билет, ошондуктан the керек.

❌My aunt has a small guesthouse and a café in Cholpon-Ata. Guesthouse is open all year, but café is only open from June to September.
✅My aunt has a small guesthouse and a café in Cholpon-Ata. The guesthouse is open all year, but the café is only open from June to September.
экинчи жолу: the guesthouse, the café

4. «Бир саат» → a hour. Кыргызча сөз кандай жазылса, ошондой окулат, ошондуктан a / an тандоону тамгага карап жасоо адат болуп калат. Англисчеде маанилүүсү – тамга эмес, тыбыш: hour үндүү тыбыш менен, useful «й» тыбышы менен башталат.

❌Our guesthouse near the lake is a hour from Karakol by car, and there is an useful map of the trails at reception.
✅Our guesthouse near the lake is an hour from Karakol by car, and there is a useful map of the trails at reception.
an hour (h айтылбайт); a useful («й» тыбышы)

5. «Бир досум менен» → one friend. Кыргызча «бир» деген сөз «кайсы болсо да бирөө» дегенди билдирет: «Бир кафеде бир досум менен отурам». Аны one деп которсоңуз, сан баса белгиленип калат. Бул маанини англисчеде a / an берет.

⚠️(Апаңызга кайда экениңизди айтып жатасыз.) I'm in one café near Osh Bazaar with one friend from my old school.
✅I'm in a café near Osh Bazaar with a friend from my old school.
Грамматикалык жактан туура, бирок one санды баса белгилейт (бир эмес, эки эмес); бул жерде a керек.

Чаташтырбаңыз

a жана the – A жаңы нерсени тааныштырат; the биз билген нерсени көрсөтөт.

I have a new phone.
Менин жаңы телефоным бар.
жаңы маалымат
The phone is amazing.
Телефон абдан сонун.
жаңы эле айтылган телефон

Жалпы жана белгилүү – Артиклсиз = баары, жалпы мааниде; the = ушул белгилүү нерселер.

Students are often tired.
Студенттер көбүнчө чарчап жүрүшөт.
жалпы студенттер
The students in my class are tired.
Биздин класстагы студенттер чарчап турушат.
белгилүү бир топ

a/an жана one – A/an жөн гана «көптүн бири» дегенди билдирет. Сан маанилүү болгондо one колдонуңуз (сандар: A1-04 караңыз).

I have a brother.
Менин агам бар.
сан маанилүү эмес
I have one brother, not two.
Менин бир гана агам бар, эки эмес.
сан маанилүү

Жазылышы жана айтылышы

  • a адатта алсыз айтылат: /ə/, кыска жана бош тыбыш – a book /ə bʊk/. Кыргызча толук «а» же «э» деп айтпаңыз. an адатта /ən/ болуп, кийинки сөзгө кошулуп кетет: an egg "a-negg" сыяктуу угулат.
  • the үнсүз тыбыштын алдында /ðə/ (the car), үндүү тыбыштын алдында көбүнчө /ði/ (the apple). Көп адамдар бардык жерде /ðə/ колдонушат; экөө тең туура.
  • Биринчи тыбыш /ð/ кыргыз тилинде жок: тилдин учун үстүңкү жана астыңкы тиштердин ортосуна бир аз чыгарып, үн менен айтыңыз. Аны з же д менен алмаштырбаңыз.
  • Күчтүү the /ðiː/ негизинен баса белгилөө үчүн колдонулат: This is the place for pizza. (= эң жакшы, атактуу жер)
  • Айтылбаган h: hour, honest, honour → an. Айтылган h: house, hotel, holiday → a. Айтылган h – жөн гана дем; аны кыргыздын катуу «х» тыбышындай айтпаңыз.

Алтын эреже

Жаңы же көптүн бири → a/an (тыбышка карап тандаңыз). Экөөбүз тең билген же бир гана болгон нерсе → the. Жалпы маанидеги көптүк же саналбоочу зат атоочтор → адатта артиклсиз. Кыргызча артикль жок болсо да, англисчеде жекелик саналуучу зат атоочту жалгыз калтырбаңыз.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

a же an жазыңыз.

  1. ___ student …
  2. ___ hour …
  3. ___ university …
  4. ___ X-ray …
  5. ___ old house …
  6. ___ umbrella …
  7. ___ uniform …

B. Мааниси

Туура жоопту тандаңыз.

  1. Менин бир уулум жана бир кызым бар. Туура жоопту тандаңыз: … son is five.
  2. Туура жоопту тандаңыз: … moon is beautiful tonight.
  3. Жалпы мааниде: … are independent animals.
  4. Жалпы мааниде: … is sweet.
  5. Бөлмөмдө бир гана терезе бар. Туура жоопту тандаңыз: … window is open.
  6. Туура жоопту тандаңыз: My parents are ….

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. My brother is engineer.
  2. She is in the Madrid.
  3. It's a hour from here.
  4. They are a teachers.
  5. The sun is very hot today.

D. Текстте

Бул кафе Ана үчүн жаңы. a, an, the жазыңыз же no article деп жазыңыз.

A message from Sam
Hi Ana! I'm in 19 new café near the station. 20 café is great, and 21 coffee here is really good. My friend Leo is here too. He's 22 artist. Oh, and 23 dogs are welcome here. 24 dogs are my favourite animals!

E. Сиздин кезегиңиз

Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.

  1. Өзүңүздүн же үй-бүлөңүздөгү адамдардын кесиби жөнүндө жазыңыз. a/an колдонуңуз.
  2. Жалпы нерселер жөнүндө эки сүйлөм жазыңыз. Артикль колдонбоңуз.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A1-05 Англисче көптүк сан (plural nouns): -s, -es, children, people кыргызча
    one child, two
  2. A1-03 To Be: тануу, суроо жана кыска жооптор (isn't, aren't, Are you…?) кыргызча
    "Is your sister a nurse?" "No, ."
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. a
  2. an
  3. a
  4. an
  5. an
  6. an
  7. a

B. Мааниси

  1. The
  2. The
  3. Cats
  4. Chocolate
  5. The
  6. doctors

C. Катаны табыңыз

  1. My brother is an engineer.
  2. She is in Madrid.
  3. It's an hour from here.
  4. They are teachers. / They are the teachers.
  5. ✓ The sun is very hot today.

D. Текстте

  1. a
  2. The
  3. the
  4. an

E. Сиздин кезегиңиз

  1. I'm a student. My father is an electrician, and my mother is a teacher.
  2. Music is important to me. Cats are great pets.

F. Аралаш кайталоо

  1. children
  2. she isn't / she's not
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play