Present Simple apo Present Continuous? Dallimi i shpjeguar në shqip
Present Simple or Present Continuous?
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të zgjidhni midis Present Simple (I work) dhe Present Continuous (I'm working), të njihni fjalët e kohës që shkojnë me secilën, dhe të përdorni saktë foljet e gjendjes (state verbs) si know, like dhe want, duke përfshirë dy kuptimet e think dhe have.
Ideja kryesore
Anglishtja ka dy kohë të tashme, sepse «tani» mund të ketë dy kuptime të ndryshme.
Përfytyroni dy ekrane krah për krah. Në ekranin e parë është faqja juaj e profilit nga A1-12: si është jeta në përgjithësi, zakonet, rutinat, faktet, situatat e përhershme. Ky është Present Simple (e tashmja e thjeshtë): I work in a bank. She drinks coffee every morning. Në ekranin e dytë është video live që e njihni nga A1-22: diçka në zhvillim tani, ose për një kohë të kufizuar rreth së tashmes. Ky është Present Continuous (e tashmja e vazhdueshme): Today I'm working from home.
I njëjti person mund të jetë në të dy ekranet: I usually drive to work (faqja e profilit), but this week I'm taking the train (video live).
Disa folje nuk janë fare veprime, por gjendje: çfarë dini, çfarë ju pëlqen, çfarë doni ose besoni. Asgjë nuk lëviz, prandaj nuk ka çfarë të tregojë video live. Këto folje gjendjeje zakonisht mbeten në formën e thjeshtë: I know, jo I'm knowing. Folje si work, eat dhe run janë folje veprimi (action verbs). (Disa libra i quajnë «stative» dhe «dynamic».)
Shqipja dhe anglishtja
Në shqip e tashmja e thjeshtë mbulon të dy ekranet: «Punoj në bankë» (gjithmonë) dhe «Sot punoj nga shtëpia» (vetëm sot). Për veprimin në zhvillim kemi edhe «po» («Po gatuaj»), por e përdorim kur të duam. Në anglisht zgjedhja është e detyrueshme: profili → Present Simple, video live → Present Continuous.
Ka edhe një kurth në drejtimin tjetër. Në shqip «po» shkon lirshëm edhe me foljet e gjendjes: «Tani po e kuptoj», «Po më pëlqen ky qytet». Në anglisht këto folje zakonisht nuk marrin -ing: Now I understand. Lajm i mirë: dy kuptimet e think dhe have i ka edhe shqipja: «mendoj se…» (mendim) dhe «po mendoj për…» (proces), «kam dy motra» dhe «po ha drekë».
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Punoj në një bankë. | I work in a bank. | këtu është njësoj: zakon, punë e përhershme |
| Sot punoj nga shtëpia. | Today I'm working from home. | në shqip mjafton e tashmja e thjeshtë, në anglisht vetëm sot → -ing |
| Ç'bën? (tani) | What are you doing? | për këtë moment → Present Continuous |
| Ç'punë bën? | What do you do? | për punën → Present Simple |
| Tani po e kuptoj. | Now I understand. | «po» me folje gjendjeje → në anglisht pa -ing |
| Mendoj se është ide e mirë. | I think it's a good idea. | këtu është njësoj: mendim → forma e thjeshtë |
| Po mendoj për pushimet. | I'm thinking about my holiday. | këtu është njësoj: proces → «po» = -ing |
| Kam dy motra. / Po ha drekë. | I have two sisters. / I'm having lunch. | zotërim → have; ngrënie → having; shqipja përdor dy folje |
Shkurt: shqipja e lë «po» në dorën tuaj, anglishtja jo. Pyesni veten «profil apo video live?» dhe mos u besoni foljeve shqipe: edhe kur thoni «po e kuptoj», në anglisht folja e gjendjes mbetet I understand.
Forma
Krah për krah
| Present Simple | Present Continuous | |
|---|---|---|
| Pohore | I work. / She works. | I'm working. / She's working. |
| Mohore | I don't work. / She doesn't work. | I'm not working. / She isn't working. |
| Pyetje | Do you work? / Does she work? | Are you working? / Is she working? |
| Përgjigje e shkurtër | Yes, I do. / No, she doesn't. | Yes, I am. / No, she isn't. |
Fjalët e kohës që sinjalizojnë secilën kohë
| Present Simple (zakone, gjëra përgjithësisht të vërteta) | Present Continuous (tani, rreth së tashmes) |
|---|---|
| always, usually, often, sometimes, never | now, right now, at the moment |
| every day / week, on Mondays | today, this week, this month |
| once a week, twice a year | these days, at present |
| in the morning(s), at the weekend | Look! Listen! |
Këto fjalë janë sinjale të forta, por vendos kuptimi: I'm always tired these days është e saktë, sepse these days e bën situatën të përkohshme.
Foljet më të zakonshme të gjendjes (zakonisht nuk përdoren në formën e vazhdueshme)
| Grupi | Foljet |
|---|---|
| Pëlqime dhe mospëlqime | like, love, hate |
| Dëshira dhe nevoja | want, need |
| Mendja dhe dija | know, believe, understand, mean |
| Të tjera | belong, seem |
Përdorimi
1Zakon ose e përhershme apo tani ose e përkohshme
Përdorni formën e thjeshtë për rutinat dhe situatat e përhershme. Përdorni formën e vazhdueshme për atë që po ndodh tani ose për një situatë të përkohshme.
2Fjalët e kohës si sinjale
Fjalët e shpeshtësisë dhe every… tregojnë formën e thjeshtë; now, this week, these days tregojnë formën e vazhdueshme.
3Foljet e gjendjes në formën e thjeshtë
Foljet e gjendjes përshkruajnë ndjenja, dëshira, dije dhe zotërim, jo veprime. Përdorini në formën e thjeshtë, edhe kur keni parasysh «pikërisht tani».
4Think dhe have: dy kuptime
Think = kam një mendim → gjendje (forma e thjeshtë). Think = vras mendjen, mendoj për diçka → veprim (forma e vazhdueshme është e mundur). Have = zotëroj, kam, një marrëdhënie → gjendje (forma e thjeshtë). Have = ha, pi, marr, përjetoj → veprim (forma e vazhdueshme është e mundur). Shih edhe A1-14.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Ç'pjek?» për këtë moment. Në shqip pyetja «Blerta, ç'pjek? E gjithë shkalla mban erë kanellë!» nuk ka nevojë për «po». Fjalë për fjalë del Present Simple. Në anglisht What do you bake? pyet çfarë piqni zakonisht; për atë që po ndodh në kuzhinë tani duhet be + -ing.
2. «Tani po e kuptoj» → I'm understanding. Në shqip «po» shkon lirshëm edhe me foljet e gjendjes: «Tani po e kuptoj orarin e autobusëve në Tiranë, s'është aq e vështirë!», «Tani po të besoj». Fjalë për fjalë del I'm understanding, I'm believing. Në anglisht understand, know, believe, want zakonisht mbeten në formën e thjeshtë, edhe kur kanë parasysh «pikërisht tani».
3. «Ha drekë» pa -ing. «Mos e shqetëso Dritanin tani, ha drekë me disa klientë». Në shqip e tashmja e thjeshtë mjafton, sepse konteksti tregon «tani». Në anglisht He has lunch with some clients do të thotë që e bën zakonisht. Për veprimin që po ndodh: he's having lunch. Have këtu është veprim, prandaj merr -ing.
4. «Po u pëlqen» → are liking. «Prindërve të mi po u pëlqen shumë apartamenti i ri në Durrës». Në shqip «po» + «pëlqen» është krejt normale. Në anglisht like zakonisht mbetet në formën e thjeshtë; I'm liking, they're liking dëgjohet ndonjëherë në të folur jozyrtar, por nuk është forma normale.
Mos i ngatërroni
What do you do? apo What are you doing? – E para pyet për punën; e dyta për këtë moment. Në shqip: «Ç'punë bën?» dhe «Ç'po bën?».
I live apo I'm living – I live = shtëpia ime e përhershme; I'm living = një situatë e përkohshme. Në shqip të dyja janë «jetoj».
Foljet e gjendjes në formën e vazhdueshme më vonë – Disa folje gjendjeje kanë edhe një kuptim të dytë, si veprim: The chef is tasting the soup. You're being silly. Këto mësohen te B1-34. Mund të dëgjoni edhe I'm loving it! në të folur jozyrtar dhe në reklama, për një ndjenjë të fortë tani; kjo nuancë është te C2-01. Për momentin përdorni formën e thjeshtë: I love this weather.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Në të folur forma e vazhdueshme përdor pothuajse gjithmonë format e shkurtra: I'm working, she's working, they're working. 'm / 's / 're e vogël para foljes është sinjali kryesor që fjalia është në formën e vazhdueshme: dëgjojeni me kujdes.
- Present Simple nuk ka be: I work /aɪ ˈwɜːk/ apo I'm working /aɪm ˈwɜːkɪŋ/ (UK). Dëgjoni rrokjen shtesë -ing. Në fund të -ing nuk ka «g» të fortë.
- What do you do? në të folur të shpejtë dhe jozyrtar shpesh bëhet «whaddaya do?»; What are you doing? bëhet «whatcha doing?». Theksi bie te fjala e fundit: do / doing.
- -s e vetës së tretë në formën e thjeshtë: works /s/, plays /z/, watches /ɪz/; shih A1-12. Mos e lexoni sipas shkrimit: te plays tingulli është /z/, jo «s».
Rregulli i artë
Faqe profili apo video live? Zakone, rutina, fakte dhe situata të përhershme → Present Simple. Diçka në zhvillim tani, rreth së tashmes ose e përkohshme → Present Continuous. Foljet e gjendjes (know, like, want, need, believe, understand…) zakonisht mbeten në formën e thjeshtë, edhe kur në shqip thoni «po».
Ushtrime
A. Forma
Plotësoni me formën e duhur të foljes në kllapa.
-
I usually (walk) to work.
-
Look! The bus (come).
-
She (not / like) cold weather.
-
"What you (do)?" "I'm a teacher."
-
"What you (do)?" "I'm cooking dinner."
-
My brother (live) in Paris, but this month he (stay) with us.
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen e saktë.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I … the answer.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: We … dinner now. Call me later.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I … it's a great film.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: Water … at 0 °C.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: … to me? I'm talking to you!
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
He is needing help.
-
I'm wanting a new bike.
-
Listen! Somebody knocks at the door.
-
I'm thinking about my exam.
D. Në kontekst
Lexoni mesazhin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
Hi Sam! I 16 (write) this from a café in Tokyo. I 17 (stay) here for two weeks for work. Normally I 18 (work) in an office in Leeds, but this month I 19 (visit) our team here. I 20 (love) the food! I 21 (not / understand) much Japanese, but people are very kind. Right now it 22 (rain), so I 23 (have) a long coffee!
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani një fjali për rutinën tuaj të zakonshme dhe një për diçka ndryshe këtë javë.
-
Shkruani dy fjali me think: një mendim dhe një proces.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A1-15 Always, usually, never: ndajfoljet e shpeshtësisë në anglisht Vendosini fjalët në rendin e duhur: late / is / never / she
-
A1-14 Have dhe Have Got në shqip: zotërimi, familja, pamja, sëmundjet "Have you got a car?" "No, I ."
-
A1-20 At, on, in për kohën: parafjalët e kohës në anglisht I'm busy the moment.
Përgjigjet
A. Forma
- walk
- is coming / 's coming
- doesn't like / does not like
- do … do
- are … doing
- lives … is staying / lives … 's staying
B. Kuptimi
- know
- are having
- think
- freezes
- Are you listening
C. Gjeni gabimin
- He needs help.
- I want a new bike.
- Listen! Somebody is knocking at the door. / Listen! Somebody's knocking at the door.
- ✓ I'm thinking about my exam.
D. Në kontekst
- am writing / 'm writing
- am staying / 'm staying
- work
- am visiting / 'm visiting
- love
- don't understand / do not understand
- is raining / 's raining
- am having / 'm having
E. Radha juaj
- I usually cook dinner at home. This week I'm eating at my parents' house.
- I think English is fun. I'm thinking about a new job.
F. Përsëritje e përzier
- She is never late.
- haven't / have not
- at
