Present Perfect me for dhe since: «prej» dhe «që nga» në anglisht
Present Perfect with For and Since
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të thoni sa kohë ka vazhduar një situatë deri tani – I've lived here for six years, I've known her since 2015 –, të pyesni How long…? dhe të zgjidhni midis for dhe since.
Ideja kryesore
Përfytyroni një qiri. E ndezët në të kaluarën, dhe ai digjet ende tani. Kjo është një situatë që filloi në të kaluarën dhe vazhdon sot: jetoni këtu, e njihni Sarën, e keni këtë telefon.
Për ta thënë këtë, anglishtja përdor Present Perfect (e kryera), sepse situata bashkon të kaluarën me të tashmen: I've lived here for six years. Present Simple (e tashmja e thjeshtë: I live here) përshkruan vetëm të tashmen; nuk mund ta mbajë pjesën e së kaluarës.
Qiriun mund ta përshkruani në dy mënyra. For mat sa kohë është djegur: for six years, for ten minutes. Since tregon momentin kur e ndezët: since 2020, since Monday – kur filloi.
Dhe kur qiriu është fikur – situata ka mbaruar – përdorni Past Simple (e kryera e thjeshtë): I lived in Rome for three years (tani nuk jetoj atje).
Shqipja dhe anglishtja
Ky është një nga kurthet më të mëdha për shqipfolësit. Në shqip, për një situatë që vazhdon edhe tani, përdorim të tashmen: «Jetoj këtu prej gjashtë vjetësh», «E njoh Sarën që nga viti 2015», «Jam këtu që të hënën». Në anglisht e tashmja këtu është gabim: duhet Present Perfect – I've lived, I've known, I've been. Mos u mbështetni te forma shqipe; vendos kuptimi: filloi në të kaluarën dhe vazhdon tani.
Kujdes edhe me fjalët e vogla. «Prej» + periudhë = for; «që nga» ose «që prej» + moment = since. Por në shqip themi edhe «që prej tre vjetësh» – me një periudhë –, dhe kjo shtyn drejt since three years. Në anglisht since shkon vetëm me një moment fillimi. Në të folur shqip përdorim edhe «kam tre vjet që punoj këtu» – në anglisht kjo nuk ndërtohet me have. Dhe «Sa kohë ke që jeton këtu?» është How long have you lived here?, jo How long do you live here?.
Lajm i mirë: në mohim shqipja përdor shpesh të kryerën, si anglishtja: «Nuk e kam parë Tomin prej kohësh» → I haven't seen Tom for ages. Dhe për një situatë të mbaruar të dyja gjuhët përdorin të kryerën e thjeshtë: «Jetova në Romë tre vjet» → I lived in Rome for three years.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Jetoj në këtë qytet prej gjashtë vjetësh. | I've lived in this city for six years. | në shqip e tashme, në anglisht Present Perfect |
| E njoh Sarën që nga viti 2015. | I've known Sara since 2015. | «që nga» + moment → since |
| Jam këtu që të hënën. | I've been here since Monday. | edhe be: have been |
| Kam tre vjet që punoj këtu. | I've worked here for three years. | «kam … që» → for + Present Perfect |
| Sa kohë ke që jeton këtu? | How long have you lived here? | «sa kohë ke që» → How long have you…? |
| Nuk e kam parë Tomin prej kohësh. | I haven't seen Tom for ages. | mohim me të kryerën; këtu është njësoj |
| Jetova në Romë tre vjet. | I lived in Rome for three years. | situatë e mbaruar; këtu është njësoj |
| Erdha në Londër para dy vjetësh. | I came to London two years ago. | «para» + periudhë → ago, me Past Simple |
Shkurt: «jetoj këtu prej / që nga…» = I've lived here for / since…. Periudhë → for; moment fillimi → since; situatë e mbaruar → Past Simple + for.
Forma
For dhe since
| Çfarë vjen pas | Shembuj | |
|---|---|---|
| for | një periudhë kohe (sa kohë) | for ten minutes, for two days, for six years, for a long time, for ages |
| since | një moment fillimi (kur filloi) | since nine o'clock, since Monday, since May, since 2020, since last summer, since Christmas |
Modeli i fjalisë
| Kryefjala | have / has (+ not) | past participle | for / since |
|---|---|---|---|
| I | have ('ve) | lived here | for six years. |
| She | has ('s) | worked here | since 2019. |
| We | haven't | seen him | for months. |
Pyetjet me How long…?
| Pyetja | Përgjigjet |
|---|---|
| How long have you lived here? | For six years. / Since 2019. |
| How long has she known Tom? | For a long time. / Since university. |
| How long have they been married? | For ten years. |
Shënim: pas since mund të vijë edhe një fjali e shkurtër në Past Simple: since I was a child, since we moved here. Më shumë te B1-02.
Përdorimi
1For + një periudhë kohe
Përdorni for për të thënë sa kohë ka vazhduar situata, deri tani. Në shqip: «prej», «prej … e këtej», ose «kam … që».
2Since + një moment fillimi
Përdorni since me një orë, ditë, datë, muaj, vit ose ngjarje – momentin kur filloi situata. Në shqip: «që nga», «që prej», «që».
3How long…?
Për gjatësinë e një situate pyesni me How long + have/has + kryefjala + past participle? Përgjigjuni me for ose since, ose me një fjali të plotë. Në shqip pyesim «Sa kohë ke që…?», «Prej sa kohësh…?».
4Mohimet – asnjë kontakt ose asnjë ndryshim gjatë një periudhe
Present Perfect mohor me for ose since thotë që diçka nuk ka ndodhur gjatë gjithë periudhës, deri tani. Këtu edhe shqipja përdor shpesh të kryerën.
5For me Past Simple – një periudhë e mbaruar
Nëse situata ka mbaruar, përdorni Past Simple me for. Since zakonisht nuk përdoret këtu, sepse në këtë mësim since e lidh një moment fillimi me tani.
Me foljet e veprimit si live, work, study dhe wait anglishtja ka edhe Present Perfect Continuous (e kryera e vazhdueshme): I've been waiting for an hour. Kjo formë mësohet te B1-01 dhe krahasohet me këtë te B1-02. Me be, have (= kam, zotëroj), know dhe like përdorni formën e këtij mësimi.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Punon … që nga…» → e tashmja. Në shqip themi «Besniku punon në hotelin në Vlorë që nga pranvera e kaluar». Situata vazhdon, prandaj në shqip përdorim të tashmen. Në anglisht e tashmja me since / for nuk shkon; duhet Present Perfect.
2. «Kam tre vjet që…» → I have three years. Në të folur shqip themi shpesh «Kam tre vjet që studioj në Tiranë». Fjalë për fjalë del një ndërtim me have që anglishtja nuk e ka. Në anglisht: Present Perfect + for.
3. «Që prej tre vjetësh» → since three years. Në shqip «që prej» shkon edhe me një periudhë: «Këtë Fiat të vjetër e kemi që prej pesëmbëdhjetë vjetësh, dhe ende ecën». Në anglisht since shkon vetëm me momentin e fillimit; për periudhën duhet for.
4. «Nga viti…» → from. «Erioni jeton në Prizren nga viti 2019» – «nga» kthehet lehtë në from. Për një situatë që vazhdon deri tani anglishtja thotë since; from do to ose until.
5. «Sa kohë ka që…?» → How long does…? Në shqip pyetja është në të tashmen: «Sa kohë ka që kushëriri yt nget taksi në Durrës?». Në anglisht pyetja për kohën deri tani do Present Perfect.
Mos i ngatërroni
for apo since – For jep gjatësinë. Since jep fillimin.
I'm here for a week apo I've been here for a week – Present Simple me for flet për gjithë periudhën e planifikuar. Present Perfect numëron kohën deri tani.
ago apo for – Ago shkon me një kohë të shkuar (zakonisht Past Simple), kurrë me Present Perfect, dhe tregon kur ndodhi diçka. For tregon sa kohë. Shih A1-26. Kujdes: «para dy vjetësh» është two years ago, jo before two years.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- for zakonisht është i dobët para një shprehjeje kohe: /fə/ (UK), /fər/ (US). /ə/ është shumë afër «ë»-së shqipe: for ages /fər ˈeɪdʒɪz/.
- since /sɪns/ rimon me prince. Shkruhet me c, por shqiptohet /s/ – mos e lexoni si «c» shqipe.
- been është /biːn/ kur theksohet, por në fjali shpesh është i dobët /bɪn/: I've been here for an hour. Mos e lexoni me dy zanore.
- How long have you… në të folur bashkohet: /haʊ ˈlɒŋ əv ju/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv ju/ (US). Fundi /ŋ/ te long nuk është «ng»: mos shtoni /g/ në fund.
- for ages është jozyrtare dhe do të thotë «prej shumë kohësh».
Rregulli i artë
Për një situatë që filloi në të kaluarën dhe është ende e vërtetë tani, përdorni have/has + past participle me for (sa kohë) ose since (kur filloi) – jo Present Simple, edhe pse në shqip themi «jetoj këtu prej…». Nëse situata ka mbaruar, përdorni Past Simple me for.
Ushtrime
A. Forma
Zgjidhni ose plotësoni.
-
For apo since? 2018
-
For apo since? three weeks
-
For apo since? last Friday
-
For apo since? a long time
-
I (know) Ben since we were at school.
-
She (have) this job for six months.
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen e saktë.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I … here since 2021.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: My grandfather … in a factory for forty years. He stopped in 2010.
-
Zgjidhni përgjigjen: "How long have you been in Spain?" …
-
Zgjidhni fjalinë që do të thotë «Mbërrita para shtatë ditësh dhe jam ende këtu»:
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
I know Maria for five years.
-
We've lived here since two years.
-
How long have you had your car?
-
He's been ill from Monday.
D. Në kontekst
Lexoni tekstin, vendosini foljet në kllapa në formën e duhur dhe plotësoni fjalët që mungojnë.
I 15 (live) in Green Street for six years. My neighbour Tom has lived here 16 1998! We 17 (be) friends since my first week here. Before this, I 18 (live) in a small flat in the city centre for two years. I 19 (not / see) my old neighbours 20 ages.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Sa kohë keni që jetoni në shtëpinë tuaj? Shkruani dy fjali: një me for dhe një me since.
-
Shkruani për një shok ose shoqe: sa kohë keni që e njihni?
-
Shkruani për diçka që e bëtë për një periudhë që tani ka mbaruar.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A2-17 Present Perfect me just, already, yet: «sapo», «tashmë», «ende» në anglisht Have you finished your homework ?already = surprise
-
A2-16 Present Perfect për përvojat: Have you ever…? – shpjeguar në shqip She has (be) to Japan three times.
-
A1-26 Was dhe were në anglisht: e kaluara e foljes to be I (be) born in 1998.
Përgjigjet
A. Forma
- since
- for
- since
- for
- 've known / have known
- 's had / has had
B. Kuptimi
- have lived
- worked
- For two months.
- I've been here for a week.
C. Gjeni gabimin
- I've known Maria for five years. / I have known Maria for five years.
- We've lived here for two years. / We have lived here for two years.
- ✓ How long have you had your car?
- He's been ill since Monday. / He has been ill since Monday.
D. Në kontekst
- 've lived / have lived / 've been living / have been living
- since
- 've been / have been
- lived / had lived
- haven't seen / have not seen
- for / in
E. Radha juaj
- I've lived in my flat for four years. I've lived there since 2022.
- I've known Lena since we were twelve. We've been friends for fifteen years.
- I played the piano for five years when I was a child.
F. Përsëritje e përzier
- yet / already
- been
- was
