Tense and Aspect: I was wondering, I had hoped, Present Perfect apo Past Simple – nuancat e kohëve në anglisht
Tense and Aspect: Fine Shades of Meaning
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do ta zgjidhni kohën jo vetëm për kur ndodh diçka, por edhe për si doni të tingëllojë: më e butë, më e largët, më e gjallë, më e lidhur me tani – dhe do t'i lexoni këto zgjedhje në anglishten e të tjerëve.
Ideja kryesore
Në nivelet më të ulëta koha i përgjigjet një pyetjeje: kur? Në C2 ajo i përgjigjet edhe një tjetre: sa afër dua të qëndroj nga kjo?
Përfytyroni që mbani në dorë një kërkesë, një kujtim ose një lajm. E tashmja e mban afër, para jush: e gjallë dhe e drejtpërdrejtë. E kaluara e mban në largësinë e krahut: më larg në kohë, në realitet ose në distancë shoqërore. Aspekti ndryshon mënyrën si e mbani: forma e thjeshtë tregon një fakt të plotë e të fiksuar; forma e vazhdueshme tregon diçka që po shpaloset, të përkohshme dhe ende të hapur; forma e kryer e mban një ngjarje të mëparshme të lidhur me tani.
Folësit e zotë i lëvizin gjërat gjithë kohën: një kërkesë e mbajtur larg (I was wondering…), një histori e kaluar e sjellë afër (So I walk in, and there's this guy…), një dëshirë e bërë e kujdesshme (I'm hoping…).
Imazhi vazhdon nga B2-12, ku pësorja e raportimit e mbante një pohim larg. Asgjë nga këto nuk e prish sistemin e kohëve te B1-35. E përdor sistemin. Kur e shihni distancën, «përjashtimet» bëhen zgjedhje.
Shqipja dhe anglishtja
Shumë nga këto nuanca ekzistojnë edhe në shqip. Edhe ne përdorim të kaluarën për mirësjellje («Desha t'ju pyesja diçka»), themi «Po pyesja veten nëse…», përdorim më se të kryerën për një shpresë që dështoi («Kisha shpresuar ta mbaroja sot»), tregojmë histori në të tashmen («Rri unë në stacion, dhe vjen një grua…») dhe shkruajmë tituj në të tashmen («Ministri jep dorëheqjen»). Edhe ligjërata e zhdrejtë: shqipja e ruan zakonisht kohën («Më tha që është alergjike»), dhe kjo ju ndihmon kur fakti është ende i vërtetë.
Ndryshimi i madh është te Present Perfect (e kryera) dhe Past Simple (e kryera e thjeshtë). E kryera e shqipes është më e lirë se ajo angleze: themi «E kam takuar në 2019», «Kur e ke blerë?», «Ku e ke lënë?» pa asnjë problem. Në anglisht një kohë e mbaruar (in 2019, yesterday, when?) do Past Simple, pavarësisht nga nuanca. Forma e shqipes nuk e vendos kohën angleze – e vendos fjala e kohës.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Desha t'ju pyesja diçka. | I wanted to ask you something. | këtu është njësoj: e kaluara për mirësjellje |
| Po pyesja veten nëse mund ta shihnit CV-në time. | I was wondering if you could look at my CV. | këtu është njësoj |
| Kisha shpresuar ta mbaroja raportin sot, por të dhënat nuk kanë ardhur. | I had hoped to finish the report today, but the data hasn't arrived. | këtu është njësoj |
| Rri unë në stacion, dhe vjen një grua e më pyet për rrugën. | So I'm standing at the bus stop, and this woman comes up and asks me for directions. | këtu është njësoj: e tashmja në tregim |
| Kam prerë gishtin. Ke një leukoplast? | I've cut my finger. Do you have a plaster? | këtu është njësoj: lidhur me tani |
| E kam takuar në një konferencë në 2019. | I met her at a conference in 2019. | kohë e mbaruar → Past Simple |
| Më tha që është alergjike ndaj arrave. | She told me she's allergic to nuts. | këtu është njësoj kur fakti vlen ende |
Shkurt: shumica e nuancave janë si në shqip; kujdes vetëm që e kryera e lirë e shqipes («e kam takuar dje») të mos kthehet në have met me një kohë të mbaruar.
Forma
Koha dhe aspekti si mjete nuance
| Mjeti | Kuptimi bazë | Nuanca që mund të shtojë |
|---|---|---|
| e kaluara në vend të së tashmes | atëherë, jo tani | distancë shoqërore: më e butë, më pak e drejtpërdrejtë |
| forma e vazhdueshme | në vazhdim, e përkohshme | e kujdesshme, e papërfunduar, e hapur ndaj ndryshimit |
| Present Simple për ngjarje të kaluara | tani | e gjallë, si drejtpërdrejt, dramatike; tituj; përmbledhje |
| Present Perfect apo Past Simple | e lidhur me tani apo e mbyllur | «kjo ka rëndësi tani» apo «kjo ka mbaruar» |
| Past Perfect për dëshirat | para një çasti të kaluar | një shpresë ose plan që nuk u realizua |
Shkalla e mirësjelljes (kur kërkoni ndihmë)
| Më e drejtpërdrejtë | → | → | Më e largët |
|---|---|---|---|
| I want to ask you… | I'd like to ask you… | I'm wondering if… | I was wondering if… |
Përdorimi
1E kaluara dhe forma e vazhdueshme për mirësjellje dhe distancë
E kaluara mund të tregojë distancë nga dëgjuesi, jo vetëm distancë në kohë. Forma e vazhdueshme e bën një dëshirë të tingëllojë e kujdesshme dhe e papërfunduar, që të jetë më e lehtë për tjetrin të thotë jo. Bashkojini të dyja për butësinë më të madhe. Just e zbut edhe më. Këto forma i referohen tanit.
2Past Perfect për shpresa dhe plane që nuk u realizuan
Had hoped / had wanted / had intended / had meant + to-infinitive shikon prapa te një dëshirë që dështoi – si «kisha shpresuar», «kisha dashur», «kisha ndër mend» në shqip. Shton një notë zhgënjimi ose keqardhjeje të sjellshme. Në një kërkesë shumë zyrtare për tani, I had hoped… mund të jetë edhe një mënyrë jashtëzakonisht e kujdesshme për të kërkuar.
3Present Simple për tregime, shaka, tituj dhe përmbledhje
Present Simple (e tashmja e thjeshtë) i kthen ngjarjet e kaluara në një shfaqje të drejtpërdrejtë. Përdoret në anekdota dhe shaka jozyrtare, në titujt e gazetave (për ngjarje të sapondodhura), në përmbledhjet e librave dhe filmave dhe në komentimet drejtpërdrejt. Present Continuous shpesh jep sfondin e skenës. Shqipja e bën të njëjtën gjë.
4Present Simple për informacionin që keni marrë
Me hear, understand, gather, see, be told, Present Simple mund të njoftojë një informacion që ju ka ardhur më parë: burimi ka më pak rëndësi se fakti që e dini tani. Është një mënyrë e butë dhe pak zyrtare për ta hapur një temë – si «dëgjoj që…», «më thonë që…» në shqip.
5Present Perfect apo Past Simple për lidhjen me tani dhe distancën
Present Perfect thotë «kjo është e lidhur me tani»; Past Simple e vendos ngjarjen në një kornizë të mbyllur, të mbaruar. Për të njëjtën ngjarje, zgjedhja mund ta ndryshojë mesazhin: lajm apo histori, ende e rëndësishme apo e mbaruar, ende e mundur apo jo më. Në shqip «e ke parë?» dhe «e pe?» shpesh janë të këmbyeshme; në anglisht nuk janë.
6Koha në ligjëratën e zhdrejtë kur situata vlen ende
Pas një foljeje raportimi në të kaluarën, zhvendosja e kohës (B1-12) është normale, por fakultative kur përmbajtja është ende e vërtetë. Kur e ruani kohën origjinale, sinjalizoni «dhe kështu është ende»; kur e zhvendosni, thjesht raportoni atë që u tha, pa komentuar për tani. Shqipja zakonisht e ruan kohën – kjo ju ndihmon këtu.
7Nuanca të avancuara të foljeve të gjendjes: I'm loving it, I'm hearing that…, You're being serious?
Rregullat bazë për foljet e gjendjes në formën e vazhdueshme janë te B1-34. Në C2 vini re tri efekte. Loving / liking / enjoying në formën e vazhdueshme theksojnë entuziazmin në vazhdim; është jozyrtare. I'm hearing / I'm seeing raportojnë një prirje në informacionet që po vijnë, e zakonshme në biznes dhe gazetari. Are you being serious? e vë në pikëpyetje sjelljen e dikujt në këtë çast.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Janë shpërngulur para dy vjetësh» → have moved … ago. E kryera e shqipes shkon pa problem me një kohë të mbaruar: «Prindërit e mi janë shpërngulur në Shkodër para dy vjetësh, prandaj i shohim rrallë». Në anglisht ago e mbyll kornizën: duhet Past Simple, edhe kur pasoja ndihet ende sot.
2. «Kur e ke dëgjuar…?» → When have you heard…? Në shqip pyetja me «kur» merr shpesh të kryerën: «Kur e ke dëgjuar për punën e re të Erionit? Mua s'më tha asgjë!». When? në anglisht pyet për një çast të mbaruar, prandaj do Past Simple.
3. «Kishim shpresuar të mundnim…» → had hoped to can. «Kishim shpresuar të mundnim ta hapnim kafenenë në Pejë para sezonit turistik.» «Të mundnim» kthehet në to can. Can nuk ka paskajore: duhet to be able to, ose thjesht hiqeni.
4. «Më tha që është në Durrës» → pa zhvendosje, edhe kur nuk vlen më. Shqipja zakonisht e ruan kohën: «Para një muaji Arta më tha që është në Durrës për gjithë verën» – edhe nëse Arta tani është kthyer. Në anglisht koha e ruajtur thotë «kjo vlen ende»; kur nuk vlen më, zhvendoseni kohën.
Mos i ngatërroni
e kaluara e mirësjelljes apo e kaluara e vërtetë – E kaluara e mirësjelljes i referohet tanit; e kaluara e vërtetë i referohet një kohe të mbaruar. Konteksti dhe shprehjet e kohës vendosin.
I hope, I'm hoping, I was hoping apo I had hoped – Sa më prapa, aq më e butë – deri te Past Perfect, që zakonisht tregon që shpresa dështoi (në një kërkesë shumë zyrtare mund të jetë edhe jashtëzakonisht e kujdesshme: I had hoped you might…).
is apo is being (sjellja) – Dallimi bazë është te B1-34; në C2, being në një pyetje e sfidon dëgjuesin.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Format e mirësjelljes në të folur janë pothuajse gjithmonë të shkurtra: I'm hoping, I'd like, I'd hoped.
- I was wondering përdor formën e dobët të was: /aɪ wəz ˈwʌndərɪŋ/ – zanorja është si një «ë» e shkurtër. Forma e fortë /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US) përdoret kur theksohet vetë was ose kur mbyll fjalinë (Yes, I was.). /w/ nuk është «v»: rrumbullakosni buzët.
- Wondering /ˈwʌndərɪŋ/ ka /ʌ/ (zanore e shkurtër, midis «a» dhe «ë»), jo «o»; dhe -ing mbaron me /ŋ/, pa një «g» të veçantë në fund.
- Në tregimet me të tashmen, there's është shumë i zakonshëm edhe para emrave në shumës (there's these two guys…). Njiheni; në shkrim përdorni there are.
- Te Are you being serious? theksi bie te being kur e sfidon dëgjuesin.
- I'd hoped dhe I'd hope tingëllojnë pothuajse njësoj; dëgjoni kontekstin (zhgënjim i kaluar apo pritje për tani).
Rregulli i artë
Koha nuk është vetëm një orë – është distancë. Bëni një hap prapa në të kaluarën për të qenë i sjellshëm, përdorni formën e vazhdueshme për të tingëlluar i kujdesshëm, Past Perfect për shpresat që dështuan dhe të tashmen për ta bërë të kaluarën të gjallë ose ende të rëndësishme. Kontrolloni gjithmonë që shprehjet e kohës të mos e kundërshtojnë zgjedhjen tuaj (yesterday + Present Perfect është prapë gabim – edhe kur në shqip themi «e kam parë dje»).
Ushtrime
A. Forma
Rishkruani çdo fjali sipas udhëzimit. Ruani kuptimin.
-
Bëjeni kërkesën më të largët dhe më të kujdesshme, duke përdorur "wonder" në Past Continuous: I want to ask if you could extend the deadline.
-
Tregoni që plani dështoi, duke përdorur Past Perfect të "intend": We planned to stay a week, but we left after three days.
-
Rishkruani në të tashmen e tregimit, sikur po i tregoni një shoku: I was standing at the bus stop when a woman came up and asked me for directions.
-
Rishkruani si titull gazete: The national team has won the World Cup after a dramatic final.
-
Raportojeni pa zhvendosje të kohës, për të treguar që fakti është ende i vërtetë: "I'm allergic to nuts," Mia told me.
-
Hapeni temën butësisht, duke filluar me "I hear": Someone told me that you are moving to Lisbon.
-
Rishkruani si një pyetje të butë të një shitësi për tani, duke përdorur Past Simple: Do you want a receipt?
B. Kuptimi
Lexoni situatën dhe zgjidhni fjalinë që i shkon më mirë.
-
Anglishte britanike: sapo jeni prerë në kuzhinën e një shoku dhe ju duhet ndihmë tani. Cila fjali i shkon?present perfect = news that matters now
-
Ekspozita në galerinë e qytetit u mbyll muajin e kaluar. E pyetni një shoqe për të. Cila pyetje i shkon?the exhibition is over, so the frame is closed
-
I shkruani një profesori që nuk e keni takuar kurrë për t'i kërkuar një rekomandim. Cila hyrje është më e kujdesshmja dhe më e respektueshmja?past + continuous = the most distance
-
Një kolege thotë se nesër jep dorëheqjen, dhe ju dyshoni se po tallet me ju. Cila pyetje i shkon?being questions her behaviour at this moment
-
Në një mbledhje ekipi, një menaxher përmend që këtë javë kanë ardhur disa raporte, dhe po vijnë edhe të tjera. Cila fjali i shkon?I'm hearing = information that keeps coming in
-
Përmbledhja e subjektit në një recension libri. Cila fjali ndjek konventën e zakonshme?summaries use the present simple
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
I'm knowing exactly what you mean, but I still think we should wait until the figures are confirmed.
-
I have met her at a conference in Berlin in 2019, and we have stayed in touch ever since.
-
I was wondering if could you send me the latest version of the contract before Friday's meeting.
-
I gather the trains aren't running today because of the strike, so we'll have to take the coach.
-
We had hoped to can finish the extension before the winter, but the builders kept finding new problems.
D. Në kontekst
Ky email për një hotel tingëllon shumë i drejtpërdrejtë. Rishkruani pjesët me numër sipas udhëzimeve.
Dear Ms Ferreira,
(19) I want to ask if you have two double rooms free on the weekend of 14 June. (20) We hoped to book online, but the website was down all morning. (21) Someone told me that you now offer a shuttle from the station. We are coming for my parents' fortieth wedding anniversary, and (22) we plan to arrive at around four. (23) My father told us, "I can't manage stairs", so a room on the ground floor would be ideal for him. Finally, (24) we want you to give us a small discount for a group booking.
Kind regards,
Lena Marsh
-
Bëjeni (19) më të largët dhe më të sjellshme, duke përdorur "wonder".
-
Rishkruani (20) me Past Perfect për të treguar që plani dështoi.
-
Rishkruani (21) duke përdorur "I understand".
-
Rishkruani (22) me Past Continuous, që plani të tingëllojë i kujdesshëm.
-
Raportojeni (23) pa thonjëza, duke e ruajtur kohën për të treguar që fakti është ende i vërtetë.
-
Rishkruani (24) si një kërkesë të butë me "hoping".
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani 2–3 fjali për një koleg më të lartë në detyrë për të kërkuar shtyrjen e një mbledhjeje. Përdorni të paktën dy mjete distance (e kaluara, forma e vazhdueshme, just) që i referohen tanit, dhe asnjë I want të drejtpërdrejtë.
-
Shkruani 2–3 fjali për një plan që nuk u realizua. Përdorni had hoped ose had intended + to-infinitive, pastaj thoni në Past Simple çfarë ndodhi në vend të tij.
-
Tregoni fillimin e një historie qesharake në tri fjali. Përdorni Present Continuous për sfondin e skenës dhe Present Simple për ngjarjet kryesore.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
B1-34 Foljet e gjendjes në Present Continuous: I think apo I'm thinking? She's being silly Rishkruani për të treguar që kjo është sjellja e dikujt në këtë çast, jo karakteri i tij: You are very rude.
-
B2-26 Likely to, bound to, sure to: si të thoni sa e mundshme është diçka në anglisht Rishkruani duke përdorur "likely": Traffic will probably be heavy over the holiday weekend.
-
C1-14 Advanced Modal Meanings: That'll be, will have done, won't, may well dhe may as well në anglisht Rishkruani si supozim të sigurt me "will": I'm sure she's asleep now, because it's midnight in Tokyo.
Përgjigjet
A. Forma
- I was wondering if you could extend the deadline. / I was wondering whether you could extend the deadline.
- We had intended to stay a week, but we left after three days.
- I'm standing at the bus stop when a woman comes up and asks me for directions.
- National team wins World Cup after dramatic final.
- Mia told me she's allergic to nuts. / Mia told me that she's allergic to nuts.
- I hear you're moving to Lisbon. / I hear that you're moving to Lisbon.
- Did you want a receipt?
B. Kuptimi
- I've cut my finger. Have you got a plaster?
- Did you see the exhibition at the city gallery?
- I was wondering if you might be able to write me a reference.
- Wait, are you being serious, or is this a joke?
- I'm hearing that our main supplier may close.
- In the novel, the narrator returns to her hometown and discovers a family secret.
C. Gjeni gabimin
- I know exactly what you mean, but I still think we should wait until the figures are confirmed.
- I met her at a conference in Berlin in 2019, and we have stayed in touch ever since.
- I was wondering if you could send me the latest version of the contract before Friday's meeting. / I was wondering whether you could send me the latest version of the contract before Friday's meeting.
- ✓ I gather the trains aren't running today because of the strike, so we'll have to take the coach.
- We had hoped to be able to finish the extension before the winter, but the builders kept finding new problems. / We had hoped to finish the extension before the winter, but the builders kept finding new problems.
D. Në kontekst
- I was wondering if you had two double rooms free on the weekend of 14 June. / I was wondering if you have two double rooms free on the weekend of 14 June. / I was wondering whether you had two double rooms free on the weekend of 14 June.
- We had hoped to book online, but the website was down all morning.
- I understand you now offer a shuttle from the station. / I understand that you now offer a shuttle from the station.
- we were thinking of arriving at around four / we were planning to arrive at around four
- My father told us he can't manage stairs, so a room on the ground floor would be ideal for him.
- we were hoping you might be able to give us a small discount for a group booking / we were hoping you could give us a small discount for a group booking
E. Radha juaj
- I just wanted to check whether Thursday's meeting is still on. I was wondering if we could move it to Friday morning, as I'm hoping to have the budget figures ready by then.
- I had hoped to run a marathon this year. Unfortunately, I hurt my knee in March, so I took up swimming instead.
- So I'm sitting on the train, reading my book, and a man gets on with a cat on his shoulder. He sits down right next to me. Then the cat climbs onto my head.
F. Përsëritje e përzier
- You're being very rude.
- Traffic is likely to be heavy over the holiday weekend.
- She'll be asleep now, because it's midnight in Tokyo.
