Indirect Questions në anglisht: «Could you tell me where…?» dhe pyetjet e sjellshme
Indirect Questions: Could You Tell Me Where…?
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të bëni pyetje të sjellshme si Could you tell me where the station is? dhe Do you know if the shop is open?, me rendin e fjalisë dëftore pas hyrjes, dhe të thoni I don't know what to do ose Can you show me how to use this?
Ideja kryesore
Një pyetje e drejtë si Where is the station? është e qartë, por një të panjohuri mund t'i tingëllojë pak e prerë. Anglishtja i zbut pyetjet duke i mbështjellë me një hyrje të sjellshme: Could you tell me…, Do you know…, I wonder….
Përfytyroni një kamarier që mban një filxhan mbi tabaka. Hyrja e sjellshme është tabakaja: e çon pyetjen me kujdes te personi tjetër. Mbi tabaka pyetja vendoset shtrirë – nuk është më pyetje më vete. Është bërë informacion brenda fjalisë, prandaj merr rendin e fjalisë dëftore: kryefjala, pastaj folja.
Where is the station? → Could you tell me where the station is?
Mbi tabaka nuk ju duhen do, does ose did pyetëse, sepse në pyetjen e drejtë ato ishin aty vetëm për të bërë rendin e pyetjes.
Është i njëjti rend si te pyetjet e treguara B1-13, por pa backshift: ju po pyesni tani, prandaj koha mbetet si në pyetjen e drejtë.
Shqipja dhe anglishtja
Në shqip pyetjet e sjellshme ndërtohen njësoj: «A mund të më thoni…», «A e dini…», «Pyes veten…». Por brenda tyre, shqipja e mban rendin e lirë: «A më thoni ku është stacioni?», «A e dini kur hapet banka?» – folja shpesh para kryefjalës. Në anglisht pas fjalës pyetëse vjen gjithmonë kryefjala, pastaj folja.
Edhe dy gjëra. Pjesëza «a» e pyetjes («A e dini a është hapur?») në anglisht bëhet if / whether. Dhe «nuk di ç'të bëj» punon njësoj si I don't know what to do – këtu keni avantazh; vetëm «nëse të…» nuk bëhet if to, por whether to.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| A mund të më thoni ku është stacioni? | Could you tell me where the station is? | kryefjala para foljes |
| A e dini kur hapet banka? | Do you know when the bank opens? | pa does, me -s |
| A e dini a është hapur farmacia? | Do you know if the pharmacy is open? | «a» → if / whether |
| A e dini ku mund të parkoj? | Do you know where I can park? | kryefjala para can |
| Pyes veten çfarë po bën tani. | I wonder what she's doing now. | fjali dëftore: pikë |
| Nuk di ç'të bëj. | I don't know what to do. | këtu është njësoj |
| Nuk vendos dot nëse të rri. | I can't decide whether to stay. | «nëse të» → whether to, jo if to |
Shkurt: hyrje e sjellshme + kryefjalë + folje, pa do / does / did; «a» = if / whether; «ç'të bëj» = what to do.
Forma
Hyrjet
| Hyrja | Lloji | Mbaron me |
|---|---|---|
| Do you know…? | pyetje | ? |
| Could you tell me…? / Can you tell me…? | pyetje | ? |
| Do you have any idea…? / Have you any idea…? (UK) | pyetje | ? |
| I wonder… | fjali dëftore | . |
| I'd like to know… | fjali dëftore | . |
| I was wondering… | fjali dëftore (shumë e sjellshme) | . |
Me fjalë pyetëse – hyrja + fjala pyetëse + kryefjala + folja
| Pyetja e drejtë | Pyetja e zhdrejtë |
|---|---|
| Where is the bank? | Could you tell me where the bank is? |
| What time does the museum open? | Do you know what time the museum opens? |
| Why did they cancel the match? | I wonder why they cancelled the match. |
| How much is this jacket? | Can you tell me how much this jacket is? |
Pyetjet me po / jo – hyrja + if / whether + kryefjala + folja
| Pyetja e drejtë | Pyetja e zhdrejtë |
|---|---|
| Is the pharmacy open? | Do you know if the pharmacy is open? |
| Did the parcel arrive? | I'd like to know whether the parcel arrived. |
| Can I park here? | Could you tell me if I can park here? |
Pyetjet për kryefjalën – kur who ose what është kryefjalë, rendi nuk ndryshon A2-33.
| Pyetja e drejtë | Pyetja e zhdrejtë |
|---|---|
| Who lives here? | Do you know who lives here? |
| What happened? | Can you tell me what happened? |
Fjalë pyetëse + paskajore me to – kur kryefjala është e qartë, mund të përdorni një model më të shkurtër.
| E plotë | Më e shkurtër |
|---|---|
| I don't know what I should do. | I don't know what to do. |
| Can you tell me how I can get there? | Can you tell me how to get there? |
| We can't decide whether we should stay. | We can't decide whether to stay. |
Përdorimi
1Pyetje të sjellshme me të panjohur dhe në punë
Pyetjet e zhdrejta janë zgjedhja normale dhe e sjellshme me të panjohur, me stafin dhe me njerëz që nuk i njihni mirë. Ato i bëjnë më të buta edhe pyetjet e vështira.
2Pyetjet me po / jo: if / whether
Kur pyetja e drejtë nuk ka fjalë pyetëse, shtoni if ose whether.
3Pa do / does / did brenda
Në pyetjen e drejtë, do, does dhe did bëjnë rendin e pyetjes. Në pyetjen e zhdrejtë hiqini dhe përdorni formën normale të foljes: -s në vetën e tretë të së tashmes, formën e kaluar për të kaluarën. Mohimi e mban don't / doesn't / didn't: Do you know why he didn't come?
4I wonder… dhe I'd like to know… – fjali dëftore
I wonder dhe I'd like to know janë fjali dëftore, prandaj fjalia mbaron me pikë. I was wondering if you could… është një mënyrë shumë e sjellshme për të kërkuar një nder A2-23.
5Fjalë pyetëse + paskajore me to
Pas foljeve si know, decide, explain, show, tell, ask, wonder, përdorni what / where / how / who / which / whether + paskajore me to. Do të thotë «çfarë duhet të bëj / të bëjmë / të bësh» ose «si mund ta bëj». Në shqip e kemi njësoj me «të»: «ç'të bëj», «ku të shkojmë».
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Kur kthehet Arditi?» brenda pyetjes → when comes back Ardit. «A e di kur kthehet Arditi nga udhëtimi?» Në shqip folja vjen natyrshëm para kryefjalës, dhe ky rend kalon në anglisht. Por pas hyrjes së sjellshme anglishtja do kryefjalën + foljen.
2. «A e dini a ka ende bileta?» → Do you know are there. «A e dini a ka ende bileta për koncertin?» Pjesëza e dytë «a» nuk ka përkthim, prandaj pyetja e brendshme mbetet pyetje. Anglishtja do if / whether dhe rendin e fjalisë dëftore.
3. «Si mund ta rregulloj…» → how can I fix. «Pyes veten si mund ta rregulloj këtë printer». Në shqip pa përemrin «unë», «mund» del menjëherë pas «si», dhe kështu del how can I. Në pyetjen e zhdrejtë kryefjala vjen para foljes modale: how I can.
4. «Nëse të rezervojmë» → if to book. «Jemi ende të pasigurt nëse të rezervojmë hotelin tani apo më vonë». «Nëse» = if, prandaj del if to. Para paskajores me to anglishtja pranon vetëm whether; ose fjali e plotë: if we should book.
Mos i ngatërroni
Pyetja e drejtë apo e zhdrejtë – I njëjti informacion, mirësjellje dhe rend fjalësh të ndryshme.
Pyetja e zhdrejtë apo pyetja e treguar – Pyetja e zhdrejtë pyet tani, pa backshift. Pyetja e treguar tregon për një pyetje të kaluar, zakonisht me backshift B1-13.
Pikëpyetje apo pikë? – Vendos hyrja, jo pyetja brenda saj.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Intonacioni ndjek hyrjen: pas Do you know…? / Could you tell me…? zëri zakonisht ngjitet në fund, si në një pyetje me po / jo; pas I wonder… zbret, si në një fjali dëftore.
- Could you shpesh shqiptohet bashkë, si /ˈkʊdʒə/; Do you know shpesh tingëllon si /djə ˈnəʊ/.
- wonder /ˈwʌndə/ (UK), /ˈwʌndɚ/ (US) rimon me under; /w/ nuk është «v» – rrumbullakosini buzët, dhe o këtu nuk lexohet «o». Mos e ngatërroni me wander /ˈwɒndə/ (UK), /ˈwɑːndɚ/ (US), «endem».
- Në shkrim shikoni fjalët e para: Do / Could / Can / Have → pikëpyetje; I wonder / I'd like to know → pikë.
Rregulli i artë
Hyrje e sjellshme + rendi i fjalisë dëftore: Could you tell me where the station is? Pa do / does / did pyetëse brenda; if / whether për pyetjet me po / jo. Pikëpyetje vetëm kur hyrja është pyetje.
Ushtrime
A. Forma
Bëjeni pyetjen të zhdrejtë.
-
Where is the post office? → Could you tell me where ?
-
What time does the film start? → Do you know what time ?
-
Did they win the match? → Do you know they won the match?
-
How much does this cost? → Can you tell me how much ?
-
Bëjeni të sjellshme: Where did you buy that jacket? (Can you tell me…)
-
Bëjeni të sjellshme: Is there a cash machine near here? (Do you know…)cash machine (UK) = ATM (US)
-
Bëjeni të sjellshme: Who owns this car? (Do you know…)
B. Kuptimi
Zgjidhni ose plotësoni sipas kuptimit.
-
Cila fjali do pikëpyetje në fund?the opening is a question
-
Cila është më e sjellshme me një të panjohur?
-
Plotësoni me një fjalë pyetëse + to: I've never cooked fish. I don't know (cook) it.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: We're not sure … to stay another night.
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
Do you know where is my phone?
-
Can you tell me when does the bank open?
-
I wonder why is she so angry?
-
Do you know who lives in that house?
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
Guest: Hi. Could you tell me what time breakfast 16 (start)?
Receptionist: Of course. It starts at seven.
Guest: Thanks. And do you know 17 the pool is open this evening?
Receptionist: Yes, until ten.
Guest: Great. I'd also like to know how I 18 (get) to the old town.
Receptionist: It's easy. I can show you how 19 (get) there on the map.
Guest: And I was wondering 20 I could have a late checkout tomorrow.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Jeni në një qytet të ri. Shkruani dy pyetje të sjellshme për një të panjohur.
-
Shkruani një fjali për një vendim që nuk e merrni dot, me whether to ose what to.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
B1-13 Reported Questions në anglisht: «më pyeti nëse…», «më tha të…» dhe say apo tell "Where do you live?" (he asked me) → He asked me where .
-
A2-33 Who Called You apo Who Did You Call? Pyetjet për kryefjalën dhe kundrinorin në anglisht Who (break) the window? — Tom did.
-
B1-12 Reported Speech në anglisht: ligjërata e zhdrejtë, «tha se…» dhe ndryshimi i kohëve "I've lost my keys." → She said she her keys.has lost: if they are still lost now
-
B1-11 Diateza pësore në të gjitha kohët dhe me foljet modale: is being done, has been done, must be done The road (repair) at the moment, so we're late.
Përgjigjet
A. Forma
- the post office is
- the film starts
- if / whether
- this costs / it costs
- Can you tell me where you bought that jacket?
- Do you know if there is a cash machine near here? / Do you know whether there is a cash machine near here? / Do you know if there's a cash machine near here?
- Do you know who owns this car?
B. Kuptimi
- Could you tell me how this works
- Could you tell me where the toilet is?
- how to cook
- whether
C. Gjeni gabimin
- Do you know where my phone is?
- Can you tell me when the bank opens?
- I wonder why she is so angry. / I wonder why she's so angry.
- ✓ Do you know who lives in that house?
D. Në kontekst
- starts
- if / whether
- can get / get / could get / should get
- to get
- if / whether
E. Radha juaj
- Excuse me, do you know where the main square is? Could you tell me if there's a pharmacy near here?
- I can't decide whether to study medicine or law.
F. Përsëritje e përzier
- I lived / I live
- broke
- had lost / has lost
- is being repaired
