I Was Wondering, I Had Hoped, I'm Loving It – დროის ფორმების ნიუანსები ინგლისურად
Tense and Aspect: Fine Shades of Meaning
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ დროის ფორმის არჩევას არა მხოლოდ იმის მიხედვით, როდის ხდება რაღაც, არამედ იმის მიხედვითაც, როგორ გინდათ, რომ ჟღერდეს: უფრო რბილად, უფრო შორიდან, უფრო ცოცხლად, უფრო აქტუალურად – და სხვების ინგლისურში ამ არჩევანის ამოცნობას.
მთავარი იდეა
დაბალ დონეებზე დრო ერთ კითხვას პასუხობს: როდის? C2 დონეზე ის მეორესაც პასუხობს: რამდენად ახლოს მინდა ვიდგე ამასთან?
წარმოიდგინეთ, რომ ხელში თხოვნა, მოგონება ან სიახლე გიჭირავთ. აწმყო მას ახლოს იჭერს, პირდაპირ თქვენ წინ: ცოცხლად და პირდაპირ. წარსული მას გაშლილ ხელზე იჭერს: უფრო შორს – დროში, რეალობაში ან სოციალურ დისტანციაში. ასპექტი ცვლის, როგორ გიჭირავთ: მარტივი ფორმა მთლიან, მყარ ფაქტს აჩვენებს; განგრძობითი – რაღაც მიმდინარეს, დროებითს და ჯერ კიდევ ღიას; სრული კი ადრინდელ მოვლენას აწმყოსთან აკავშირებს.
გამოცდილი მოლაპარაკეები საგნებს სულ გადაადგილებენ: თხოვნას შორს იჭერენ (I was wondering…), წარსულ ამბავს ახლოს მოიტანენ (So I walk in, and there's this guy…), სურვილს ფრთხილს ხდიან (I'm hoping…).
ეს სურათი B2-12-ის გაგრძელებაა, სადაც reporting passive მტკიცებას გაშლილ ხელზე იჭერდა. ეს ყველაფერი B1-35-ის დროების სისტემას არ არღვევს – პირიქით, იყენებს. როგორც კი დისტანციას დაინახავთ, „გამონაკლისები“ არჩევანად იქცევა.
ქართული და ინგლისური
ქართველისთვის ამ გაკვეთილის ნახევარი ნაცნობია. ქართულადაც წარსული თავაზიანობას ქმნის: „მინდოდა გკითხოთ…“ ზუსტად I wanted to ask you…-ია – აქ ერთნაირია. ქართული ამბის მოყოლისას აწმყოზეც ადვილად გადადის: „ვდგავარ გაჩერებაზე, ერთი ქალი მოდის…“ – ესეც ინგლისურის მსგავსია. ქართულად ნათქვამის გადმოცემისას დროს ჩვეულებრივ არ ვცვლით („მითხრა, რომ თხილზე ალერგია აქვს“), და ინგლისურიც ასე იქცევა, როცა ფაქტი ჯერ კიდევ მართალია.
განსხვავებები ასპექტსა და სტილშია. ქართულს განგრძობითი აწმყო არ აქვს, ამიტომ I'm hoping, I was wondering უჩვეულოდ გვეჩვენება, თუმცა ინგლისურად სწორედ ეს ქმნის რბილ ტონს. ქართული „მინდა“ და „თუ შეიძლება“ ქართულად სავსებით თავაზიანია, ინგლისურად კი I want და if it is possible პირდაპირ ან უხერხულად ჟღერს. ქართული სათაურები წყვეტილს იყენებს („მინისტრი გადადგა“), ინგლისური კი – Present Simple-ს (მარტივი აწმყო). და ბოლოს: ქართული თურმეობითი („შარშან არ წავსულვარ“) დასრულებულ დროსთან ერთად დგება, ინგლისური Present Perfect (აწმყო სრული) კი – არასოდეს.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| მინდოდა გკითხოთ, ხომ ვერ გადახედავდით ჩემს CV-ს. | I was wondering if you could look at my CV. | აქ ერთნაირია: წარსული = თავაზიანობა; ინგლისურად + განგრძობითი |
| იმედი მაქვს, ჯავშნაში დამეხმარებით. | I'm hoping you can help me with a booking. | ქართულად განგრძობითი ფორმა არ არის; ინგლისურად I'm hoping უფრო რბილია |
| ისე, ვდგავარ გაჩერებაზე და ერთი ქალი მოდის… | So I'm standing at the bus stop, and this woman comes up… | აქ ერთნაირია: წარსული ამბავი აწმყოში |
| მინისტრი ხარჯების სკანდალის გამო გადადგა. | Minister resigns over expenses row. | ქართულ სათაურში წყვეტილი; ინგლისურში Present Simple |
| დღეს ანგარიშის დასრულება მინდოდა, მაგრამ მონაცემები არ მოსულა. | I had hoped to finish the report today, but the data hasn't arrived. | ჩაშლილი გეგმა: ინგლისურად had hoped |
| მითხრა, რომ თხილზე ალერგია აქვს. | She told me she's allergic to nuts. | აქ ერთნაირია: ფაქტი ჯერ კიდევ მართალია → დრო არ იცვლება |
მოკლედ: ქართული წარსული და თხრობითი აწმყო ინგლისურს ჰგავს; ახალია განგრძობითი ფორმის რბილი ტონი (I'm hoping, I was wondering), სათაურების Present Simple და წესი, რომ დასრულებულ დროსთან Present Perfect არ დგება.
ფორმა
დრო და ასპექტი როგორც ნიუანსის იარაღი
| იარაღი | ძირითადი მნიშვნელობა | ნიუანსი, რომელსაც მატებს |
|---|---|---|
| წარსული აწმყოს ნაცვლად | მაშინ, არა ახლა | სოციალური დისტანცია: უფრო რბილი, ნაკლებად პირდაპირი |
| განგრძობითი | მიმდინარე, დროებითი | ფრთხილი, დაუსრულებელი, ცვლილებისთვის ღია |
| Present Simple წარსულ მოვლენებზე | ახლა | ცოცხალი, დრამატული; სათაურები; შეჯამებები |
| Present Perfect თუ Past Simple (მარტივი წარსული) | აწმყოსთან კავშირი თუ დახურული | „ეს ახლა მნიშვნელოვანია“ თუ „ეს დასრულდა“ |
| Past Perfect (წარსული სრული) სურვილებზე | წარსული მომენტის წინ | იმედი ან გეგმა, რომელიც არ შესრულდა |
თავაზიანობის სკალა (დახმარების თხოვნა)
| უფრო პირდაპირი | → | → | უფრო შორეული |
|---|---|---|---|
| I want to ask you… | I'd like to ask you… | I'm wondering if… | I was wondering if… |
გამოყენება
1წარსული და განგრძობითი თავაზიანობისა და დისტანციისთვის
წარსულ დროს შეუძლია დისტანცია მსმენელისგან აჩვენოს და არა მხოლოდ დროში. განგრძობითი სურვილს ფრთხილ და დაუსრულებელ ტონს აძლევს, ამიტომ უარის თქმა უფრო ადვილია. მაქსიმალური სირბილისთვის ორივე გააერთიანეთ. Just კიდევ უფრო არბილებს. ეს ფორმები აწმყოს ეხება.
2Past Perfect იმედებისა და გეგმებისთვის, რომლებიც არ შესრულდა
Had hoped / had wanted / had intended / had meant + to-ინფინიტივი ჩაშლილ სურვილს უბრუნდება. ის იმედგაცრუებას ან თავაზიან სინანულს მატებს. ძალიან ფორმალურ თხოვნაში აწმყოზე I had hoped… შეიძლება თხოვნის განსაკუთრებით ფრთხილი ფორმაც იყოს.
3Present Simple ამბებისთვის, ანეკდოტებისთვის, სათაურებისა და შეჯამებებისთვის
Present Simple წარსულ მოვლენებს ცოცხალ წარმოდგენად აქცევს. ის გამოიყენება არაფორმალურ ამბებსა და ანეკდოტებში, გაზეთის სათაურებში (ბოლოდროინდელ მოვლენებზე), წიგნებისა და ფილმების შეჯამებებში და პირდაპირ რეპორტაჟებში. Present Continuous (განგრძობითი აწმყო) ხშირად ფონს ქმნის.
4Present Simple მიღებული ინფორმაციისთვის
hear, understand, gather, see, be told-თან Present Simple ადრე მიღებულ ინფორმაციას გადმოსცემს: წყარო ნაკლებად მნიშვნელოვანია, ვიდრე ის, რომ ახლა იცით. ეს თემის წამოწყების რბილი, ოდნავ ფორმალური გზაა.
5Present Perfect თუ Past Simple აქტუალობისა და დისტანციისთვის
Present Perfect ამბობს: „ეს აწმყოსთან არის დაკავშირებული“; Past Simple მოვლენას დახურულ, დასრულებულ ჩარჩოში სვამს. ერთი და იმავე მოვლენისთვის არჩევანმა შეიძლება შეტყობინება შეცვალოს: სიახლე თუ ამბავი, ჯერ კიდევ აქტუალური თუ დასრულებული, ჯერ კიდევ შესაძლებელი თუ აღარ.
6დრო ნათქვამის გადმოცემისას, როცა სიტუაცია ჯერ კიდევ მართალია
წარსულში მდგარი reporting verb-ის შემდეგ დროის „უკან გადაწევა“ (B1-12) ჩვეულებრივია, მაგრამ არასავალდებულო, როცა შინაარსი ახლაც მართალია. თავდაპირველი დროის შენარჩუნება ამბობს: „და ეს ახლაც ასეა“; უკან გადაწევა კი უბრალოდ გადმოსცემს ნათქვამს, აწმყოზე კომენტარის გარეშე.
7მდგომარეობის ზმნების რთული ნიუანსები: I'm loving it, I'm hearing that…, You're being serious?
მდგომარეობის ზმნების განგრძობით ფორმაში გამოყენების ძირითადი წესები B1-34-შია. C2 დონეზე სამ ეფექტს მიაქციეთ ყურადღება. Loving / liking / enjoying განგრძობით ფორმაში მიმდინარე ენთუზიაზმს უსვამს ხაზს; ეს არაფორმალურია. I'm hearing / I'm seeing შემოსული ინფორმაციის ტენდენციას გადმოსცემს, ხშირია ბიზნესსა და ჟურნალისტიკაში. Are you being serious? ვინმეს ამ წუთის ქცევას აყენებს ეჭვქვეშ.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „მინდა გთხოვოთ…“ → I want to ask you. ქართულად „მინდა გთხოვოთ“ სავსებით თავაზიანია. ინგლისურად I want თავაზიანობის სკალის ყველაზე პირდაპირ ბოლოშია და უცნობ ადამიანთან ან უფროსთან მოთხოვნასავით ჟღერს. დისტანციისთვის წარსული და განგრძობითი გამოიყენეთ.
2. „…, თუ შეიძლება“ → if it is possible. ქართულად „თუ შეიძლება“ ჩვეულებრივი „please“-ია: „ინვოისი თავიდან გამომიგზავნეთ, თუ შეიძლება“. ინგლისურად ბრძანებითი + if it is possible მოუქნელად და მაინც პირდაპირ ჟღერს. სირბილეს კითხვა და წარსული ქმნის.
3. ქართული სათაური წყვეტილში → headline in the past. ქართული სიახლეების სათაურები წყვეტილს იყენებს: „ნაკრებმა ევროპის ჩემპიონატი მოიგო“. ინგლისური სათაურები ბოლოდროინდელ მოვლენებზე Present Simple-ს იყენებს და არტიკლებს ტოვებს.
4. თურმეობითი დასრულებულ დროსთან → Present Perfect. ქართულად თურმეობითი დასრულებულ დროსთანაც დგება: „შარშან ბათუმში არ ვყოფილვართ“. ინგლისურად დრო დროის სიტყვა წყვეტს: last summer = დახურული ჩარჩო = Past Simple, ნიუანსის მიუხედავად.
5. თხრობაში დროების არევა → ⚠️. ქართულ ზეპირ ამბავში აწმყოდან წყვეტილზე და პირიქით გადასვლა ჩვეულებრივია: „ველოდები მარშრუტკას, უცებ ძაღლი გადმომახტა“. ინგლისურ ამბავში ერთი ჩარჩო აირჩიეთ და მასში დარჩით.
არ აგერიოთ
თავაზიანი წარსული თუ ნამდვილი წარსული – თავაზიანი წარსული აწმყოს ეხება; ნამდვილი წარსული – დასრულებულ დროს. კონტექსტი და დროის გამოთქმები წყვეტს.
I hope თუ I'm hoping თუ I was hoping თუ I had hoped – რაც უფრო უკან მივდივართ, მით უფრო რბილია – Past Perfect-მდე, რომელიც ჩვეულებრივ ამბობს, რომ იმედი არ გამართლდა (ძალიან ფორმალურ თხოვნაში ის განსაკუთრებით ფრთხილიც შეიძლება იყოს: I had hoped you might…).
is თუ is being (ქცევა) – ძირითადი შედარება B1-34-შია; C2 დონეზე კითხვაში being მსმენელს ეჭვქვეშ აყენებს.
მართლწერა და გამოთქმა
- თავაზიანი ფორმები მეტყველებაში თითქმის ყოველთვის შემოკლებულია: I'm hoping, I'd like, I'd hoped.
- I was wondering-ში was სუსტ ფორმაშია: /aɪ wəz ˈwʌndərɪŋ/. ძლიერი ფორმა /wɒz/ (ბრიტ.), /wʌz/ (ამერ.) მაშინ ისმის, როცა was თავად მახვილიანია ან წინადადებას ამთავრებს (Yes, I was.). ქართული ჩვევით ყველა ხმოვანს სრულად ნუ წარმოთქვამთ: სუსტი was რბილ ტონს ქმნის. wondering-ში /ŋ/ – „გ“-ს გარეშე.
- აწმყოში მოყოლილ ზეპირ ამბებში there's ძალიან ხშირია მრავლობითის წინაც (there's these two guys…). ამოიცანით; წერაში there are გამოიყენეთ.
- Are you being serious?-ში მახვილი being-ზეა, როცა მსმენელს ეჭვქვეშ აყენებს.
- I'd hoped და I'd hope თითქმის ერთნაირად ჟღერს; კონტექსტს მოუსმინეთ (წარსული იმედგაცრუება თუ ახლანდელი მოლოდინი).
ოქროს წესი
დრო მხოლოდ საათი არ არის – ის დისტანციაცაა. თავაზიანობისთვის წარსულში გადადგით ნაბიჯი, ფრთხილი ტონისთვის განგრძობითი გამოიყენეთ, ჩაშლილი იმედებისთვის – Past Perfect, ხოლო წარსული რომ ცოცხალი ან აქტუალური გახდეს – აწმყო. ყოველთვის შეამოწმეთ, რომ დროის გამოთქმები თქვენს არჩევანს არ ეწინააღმდეგება (yesterday + Present Perfect ისევ არასწორია, რაც არ უნდა თქვას ქართულმა თურმეობითმა).
სავარჯიშოები
A. ფორმა
გადაწერეთ თითოეული წინადადება მითითების მიხედვით. შეინარჩუნეთ მნიშვნელობა.
-
გახადეთ თხოვნა უფრო შორეული და ფრთხილი, "wonder"-ის Past Continuous-ით: I want to ask if you could extend the deadline.
-
აჩვენეთ, რომ გეგმა ჩაიშალა, "intend"-ის Past Perfect-ით: We planned to stay a week, but we left after three days.
-
გადაწერეთ თხრობით აწმყოში, თითქოს მეგობარს უყვებით: I was standing at the bus stop when a woman came up and asked me for directions.
-
გადაწერეთ გაზეთის სათაურად: The national team has won the World Cup after a dramatic final.
-
გადმოეცით დროის უკან გადაწევის გარეშე, რომ აჩვენოთ, რომ ფაქტი ჯერ კიდევ მართალია: "I'm allergic to nuts," Mia told me.
-
თემა რბილად წამოიწყეთ, დაიწყეთ სიტყვებით "I hear": Someone told me that you are moving to Lisbon.
-
გადაწერეთ გამყიდველის რბილ კითხვად აწმყოზე, Past Simple-ით: Do you want a receipt?
B. მნიშვნელობა
წაიკითხეთ სიტუაცია და აირჩიეთ ყველაზე შესაფერისი წინადადება.
-
ბრიტანული ინგლისური: მეგობრის სამზარეულოში ახლახან გაიჭერით და დახმარება ახლა გჭირდებათ. რომელი წინადადება შეეფერება?Present Perfect = სიახლე, რომელიც ახლა მნიშვნელოვანია
-
ქალაქის გალერეაში გამოფენა გასულ თვეს დაიხურა. მეგობარს ამაზე ეკითხებით. რომელი კითხვა შეეფერება?გამოფენა დასრულდა, ამიტომ ჩარჩო დახურულია
-
სწერთ პროფესორს, რომელსაც არ იცნობთ, და რეკომენდაციას სთხოვთ. რომელი დასაწყისია ყველაზე ფრთხილი და პატივისცემით სავსე?წარსული + განგრძობითი = ყველაზე დიდი დისტანცია
-
კოლეგა ამბობს, რომ ხვალ სამსახურს ტოვებს, და გეეჭვებათ, რომ გეხუმრებათ. რომელი კითხვა შეეფერება?being მის ამ წუთის ქცევას აყენებს ეჭვქვეშ
-
გუნდის შეხვედრაზე მენეჯერი ამბობს, რომ ამ კვირაში რამდენიმე ცნობა შემოვიდა და კიდევ მოდის. რომელი წინადადება შეეფერება?I'm hearing = ინფორმაცია, რომელიც ისევ შემოდის
-
სიუჟეტის შეჯამება წიგნის რეცენზიაში. რომელი წინადადება მიჰყვება ჩვეულ წესს?შეჯამებები Present Simple-ს იყენებს
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
I'm knowing exactly what you mean, but I still think we should wait until the figures are confirmed.
-
I have met her at a conference in Berlin in 2019, and we have stayed in touch ever since.
-
I was wondering if could you send me the latest version of the contract before Friday's meeting.
-
I gather the trains aren't running today because of the strike, so we'll have to take the coach.
-
We had hoped to can finish the extension before the winter, but the builders kept finding new problems.
D. კონტექსტში
სასტუმროსადმი გაგზავნილი ეს წერილი მეტისმეტად პირდაპირ ჟღერს. დანომრილი ნაწილები მითითების მიხედვით გადაწერეთ.
Dear Ms Ferreira,
(19) I want to ask if you have two double rooms free on the weekend of 14 June. (20) We hoped to book online, but the website was down all morning. (21) Someone told me that you now offer a shuttle from the station. We are coming for my parents' fortieth wedding anniversary, and (22) we plan to arrive at around four. (23) My father told us, "I can't manage stairs", so a room on the ground floor would be ideal for him. Finally, (24) we want you to give us a small discount for a group booking.
Kind regards,
Lena Marsh
-
გახადეთ (19) უფრო შორეული და თავაზიანი "wonder"-ით.
-
გადაწერეთ (20) Past Perfect-ით, რომ აჩვენოთ, რომ გეგმა ჩაიშალა.
-
გადაწერეთ (21) "I understand"-ით.
-
გადაწერეთ (22) Past Continuous-ით (განგრძობითი წარსული), რომ გეგმა ფრთხილად ჟღერდეს.
-
გადმოეცით (23) ბრჭყალების გარეშე და დრო შეინარჩუნეთ, რომ აჩვენოთ, რომ ეს ჯერ კიდევ მართალია.
-
გადაწერეთ (24) რბილ თხოვნად "hoping"-ით.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ 2–3 წინადადება უფროს კოლეგას, რომელშიც შეხვედრის გადატანას სთხოვთ. გამოიყენეთ აწმყოზე მიმართული დისტანციის ორი საშუალება მაინც (წარსული, განგრძობითი, just) და არა პირდაპირი I want.
-
დაწერეთ 2–3 წინადადება გეგმაზე, რომელიც არ შესრულდა. გამოიყენეთ had hoped ან had intended + to-ინფინიტივი, შემდეგ კი Past Simple-ით თქვით, რა მოხდა სანაცვლოდ.
-
სამი წინადადებით დაიწყეთ სასაცილო ამბავი. ფონისთვის Present Continuous გამოიყენეთ, მთავარი მოვლენებისთვის – Present Simple.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-34 მდგომარეობის ზმნები Continuous-ში: I think თუ I'm thinking, She's being silly გადაწერეთ ისე, რომ აჩვენოთ, რომ ეს ადამიანის ამ წუთის ქცევაა და არა ხასიათი: You are very rude.
-
B2-26 Bound To, Likely To, Sure To: ალბათობა ინგლისურად („სავარაუდოდ“, „აუცილებლად“) გამოიყენეთ "likely": Traffic will probably be heavy over the holiday weekend.
-
C1-14 Will, Would, May Well, Might As Well – მოდალური ზმნების რთული მნიშვნელობები გადაწერეთ დარწმუნებულ ვარაუდად "will"-ით: I'm sure she's asleep now, because it's midnight in Tokyo.
პასუხები
A. ფორმა
- I was wondering if you could extend the deadline. / I was wondering whether you could extend the deadline.
- We had intended to stay a week, but we left after three days.
- I'm standing at the bus stop when a woman comes up and asks me for directions.
- National team wins World Cup after dramatic final.
- Mia told me she's allergic to nuts. / Mia told me that she's allergic to nuts.
- I hear you're moving to Lisbon. / I hear that you're moving to Lisbon.
- Did you want a receipt?
B. მნიშვნელობა
- I've cut my finger. Have you got a plaster?
- Did you see the exhibition at the city gallery?
- I was wondering if you might be able to write me a reference.
- Wait, are you being serious, or is this a joke?
- I'm hearing that our main supplier may close.
- In the novel, the narrator returns to her hometown and discovers a family secret.
C. იპოვეთ შეცდომა
- I know exactly what you mean, but I still think we should wait until the figures are confirmed.
- I met her at a conference in Berlin in 2019, and we have stayed in touch ever since.
- I was wondering if you could send me the latest version of the contract before Friday's meeting. / I was wondering whether you could send me the latest version of the contract before Friday's meeting.
- ✓ I gather the trains aren't running today because of the strike, so we'll have to take the coach.
- We had hoped to be able to finish the extension before the winter, but the builders kept finding new problems. / We had hoped to finish the extension before the winter, but the builders kept finding new problems.
D. კონტექსტში
- I was wondering if you had two double rooms free on the weekend of 14 June. / I was wondering if you have two double rooms free on the weekend of 14 June. / I was wondering whether you had two double rooms free on the weekend of 14 June.
- We had hoped to book online, but the website was down all morning.
- I understand you now offer a shuttle from the station. / I understand that you now offer a shuttle from the station.
- we were thinking of arriving at around four / we were planning to arrive at around four
- My father told us he can't manage stairs, so a room on the ground floor would be ideal for him.
- we were hoping you might be able to give us a small discount for a group booking / we were hoping you could give us a small discount for a group booking
E. თქვენი ჯერი
- I just wanted to check whether Thursday's meeting is still on. I was wondering if we could move it to Friday morning, as I'm hoping to have the budget figures ready by then.
- I had hoped to run a marathon this year. Unfortunately, I hurt my knee in March, so I took up swimming instead.
- So I'm sitting on the train, reading my book, and a man gets on with a cat on his shoulder. He sits down right next to me. Then the cat climbs onto my head.
F. შერეული გამეორება
- You're being very rude.
- Traffic is likely to be heavy over the holiday weekend.
- She'll be asleep now, because it's midnight in Tokyo.
