Don't, Doesn't, Do at Does sa Ingles: Negatibo at Tanong sa Present Simple
Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does
Sa pahinang ito
Layunin
Pagkatapos ng araling ito, kaya mo nang bumuo ng negatibong pangungusap gamit ang don't / doesn't, magtanong ng yes/no gamit ang Do…? / Does…?, sumagot nang maikli tulad ng Yes, I do, at magtanong gamit ang where, what at iba pa, tulad ng Where do you live?
Ang Pangunahing Ideya
Sa A1-03, nakita mong malakas ang be: kaya nitong bumuo ng negatibo at tanong nang mag-isa (She isn't here. Is she here?). Hindi ganoon ang karamihan ng pandiwa. Hindi puwedeng direktang lagyan ng not ang work, live at like, at hindi rin sila puwedeng ilipat sa unahan ng pangungusap. Kailangan nila ng tulong.
Ang tulong na iyon ay ang do — isang pantulong na pandiwa (auxiliary), na nagdadala ng gramatika para sa pangunahing pandiwa. Sa negatibo, si do ang nagdadala ng not: I don't work. Sa tanong, si do ang pumupunta sa unahan: Do you work?
Isipin mong porter sa hotel si do. Siya ang nagbubuhat ng mabibigat na bagahe — ang not, ang tanong, at kapag he / she / it, pati ang -s — kaya magaan ang biyahe ng pangunahing pandiwa, nasa base form lang. She works → She doesn't work → Does she work? Lumilipat ang -s mula sa pangunahing pandiwa papunta sa porter. Isang beses lang lumalabas ang -s ng pandiwa.
Filipino at Ingles
Sa Filipino, napakadali ng negatibo at tanong: idagdag lang ang hindi o ang ba, at hindi gumagalaw ang ibang salita. Walang pantulong na pandiwa. Sa Ingles, kailangan ang do / does sa negatibo, sa tanong na yes/no, at pati sa tanong na may where, what at iba pa.
| Filipino | Ingles | Ano ang pagkakaiba |
|---|---|---|
| Hindi ako kumakain ng karne. | I don't eat meat. | hindi lang sa Filipino; sa Ingles, don't + base form |
| Hindi siya nagtatrabaho tuwing Linggo. | She doesn't work on Sundays. | doesn't para sa he / she / it; walang -s ang work |
| Nagsasalita ka ba ng Ingles? | Do you speak English? | ba ang tanda ng tanong sa Filipino; sa Ingles, Do / Does sa unahan |
| Saan ka nagtatrabaho? | Where do you work? | walang pantulong sa Filipino; sa Ingles, kailangan ang do pagkatapos ng where |
| "Umiinom ka ba ng kape?" "Oo." | "Do you drink coffee?" "Yes, I do." | sapat ang Oo sa Filipino; sa Ingles, karaniwan ang buong maikling sagot |
| Wala kaming kotse. | We don't have a car. | wala = don't have |
| Gutom ka ba? | Are you hungry? | sa be, walang do |
Kaya kapag nagtatanong ka o nagsasabi ng hindi sa Ingles, tanungin ang sarili: be ba ang pandiwa? Kung oo, kumikilos ito nang mag-isa. Kung hindi, tawagin ang porter: do / does.
Anyo
Negatibo
| Simuno | Pantulong + not | Base form | Halimbawa |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | do not → don't | work | I don't work on Sundays. |
| he / she / it | does not → doesn't | work | She doesn't work on Sundays. |
Tanong na yes/no at maikling sagot
| Pantulong | Simuno | Base form | Oo | Hindi |
|---|---|---|---|---|
| Do | I / you / we / they | like it? | Yes, I do. | No, I don't. |
| Does | he / she / it | like it? | Yes, she does. | No, she doesn't. |
Sa positibong maikling sagot, malakas at may diin ang do / does: Yes, I do.
Tanong na may where, what, how…
| Salitang pananong | Pantulong | Simuno | Base form | Iba pa |
|---|---|---|---|---|
| Where | do | you | live? | |
| What | does | she | do? | (= Ano ang trabaho niya?) |
| What time | does | the film | start? | |
| How | do | you | get | to work? |
Lumilipat ang -s sa pantulong
| Positibo | Negatibo | Tanong |
|---|---|---|
| He plays tennis. | He doesn't play tennis. | Does he play tennis? |
| She has a car. | She doesn't have a car. | Does she have a car? |
Walang do ang be sa tanong at negatibo
| Kasama ang be | Kasama ang ibang pandiwa |
|---|---|
| Are you tired? | Do you work here? |
| She isn't at home. | She doesn't live here. |
Gamit
1Negatibong Pangungusap
Gamitin ang don't / doesn't + base form. Karaniwan ang contraction sa pagsasalita at sa impormal na pagsulat; mas pormal o mas mariin ang do not / does not.
2Tanong na Yes/No
Ilagay ang Do o Does bago ang simuno, saka ang base form.
3Maikling Sagot
Sumagot gamit ang Yes / No + panghalip + do / does / don't / doesn't. Huwag nang ulitin ang pangunahing pandiwa.
4Tanong na may Salitang Pananong
Ilagay muna ang salitang pananong, saka ang do / does, ang simuno at ang base form. Nasa A1-16 ang kumpletong listahan ng mga salitang pananong.
5Do bilang Pangunahing Pandiwa
Puwede ring pangunahing pandiwa ang do (do homework, do the shopping, do yoga). Kapag ganito, dalawang beses mo itong makikita sa negatibo at tanong: una ang pantulong, saka ang pangunahing pandiwa.
6Walang Do ang Be
Ang be ang bumubuo ng sarili nitong negatibo at tanong (tingnan ang A1-03). Huwag kailanman pagsamahin ang do / does at ang am / is / are. (Iba ang utos: Don't be late! — tingnan ang A1-18.)
Karaniwang Mali
Mga Bitag para sa mga Pilipino
1. Tanong na walang do. Sa Filipino, walang pantulong ang Anong oras ka umuuwi? o Magkano ang bag na ito? Kapag isinalin nang diretso, nawawala ang do / does. Sa Ingles, pagkatapos ng salitang pananong, kailangan ang do / does bago ang simuno — maliban kung be ang pandiwa.
2. Hindi = not? Ang hindi natin ay inilalagay lang bago ang pandiwa. Sa Ingles, hindi puwedeng mag-isa ang not bago ang pandiwang kilos: kailangan ng porter.
3. Tanong na walang ba at walang do. Sa Filipino, puwedeng magtanong sa tono lang: May kotse ka? Sa Ingles, gumagana rin ito sa relaks na usapan para magpakita ng gulat o para magtiyak, pero hindi ito ang karaniwang tanong.
4. Oo at hindi sa negatibong tanong. Sa Filipino, sinasang-ayunan ng oo ang tanong: "Hindi ka ba kumakain ng baboy?" "Oo." (= Oo, hindi ako kumakain). Sa Ingles, ang yes at no ay sumusunod sa sagot mismo: kung hindi ka kumakain, No, I don't. (Ang mga tanong na tulad ng Don't you…? ay pag-aaralan mo sa susunod na antas.)
Huwag Ipagkamali
Tanong na may be at tanong na may ibang pandiwa — Kumikilos nang mag-isa ang be; kailangan ng ibang pandiwa ang do / does. Tingnan ang A1-03.
do (pantulong) at do (pangunahing pandiwa) — Gramatika lang ang dala ng pantulong; ang pangunahing pandiwang do ay nangangahulugang "gumawa ng isang gawain".
Who bilang layon at who bilang simuno — Kapag ang who o what ang mismong simuno ng tanong, walang do / does (Who lives here?). Itinuturo ito sa A2-33.
Baybay at Bigkas
- Malakas ang does /dʌz/ (parang "duz") sa maikling sagot, pero madalas mahina, /dəz/, sa simula ng tanong: Does she…? Huwag itong bigkasin na "dooz" o "dos". May ugong ang /z/ sa dulo.
- doesn't /ˈdʌznt/ — parang "duz-nt". Magkadikit ang /z/, /n/ at /t/; huwag magsingit ng patinig ("dasent").
- don't /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) — katugma ng won't, hindi ng want. Gumagalaw ang patinig (o papuntang u), hindi ito ang tuwid na o ng Filipino.
- Sa mabilis na pagsasalita, madalas maging /djə/ o /dʒə/ ang do you — parang "d'ya" o "ja": Where d'you live?
- Karaniwang may diin ang don't at doesn't sa negatibo: I don't know. Sa maikling sagot, malakas ang pantulong: Yes, I do.
- Pinapalitan ng kudlit (') sa don't / doesn't ang o ng not.
Gintong Tuntunin
Sa mga pandiwang hindi be (at, sa mga susunod na aralin, hindi rin modal tulad ng can), gamitin ang do / does sa negatibo at tanong. Nasa pantulong ang not, ang tanong at ang -s; nananatili sa base form ang pangunahing pandiwa. Sa Filipino, sapat ang hindi at ba; sa Ingles, tawagin ang porter.
Mga Pagsasanay
A. Anyo
Gawing negatibo o tanong ang pangungusap, o ilagay ang tamang salita.
-
Gawing negatibo: I like tea.
-
Gawing negatibo: He plays football.
-
Gawing tanong: You cook every day.
-
Gawing tanong: She works on Saturdays.
-
Where your parents live?
-
What time the film start?
B. Kahulugan
Piliin ang tamang sagot.
-
Piliin ang tamang sagot: … you tired?
-
Piliin ang tamang sagot: … your brother speak French?
-
Piliin ang tamang sagot sa "Does your flat have a balcony?": …flat (UK), apartment (US)
-
Tungkol saan ang tanong na "What do you do?" …
C. Hanapin ang Mali
Itama ang mali. Kung tama na ang pangungusap, isulat ang correct.
-
She doesn't goes to school.
-
Do you are happy?
-
Where you work?
-
Does your sister live in Rome?
D. Sa Konteksto
Kumpletuhin ang usapan.
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!
E. Ikaw Naman
Sumulat sa Ingles.
-
Sumulat ng dalawang bagay na hindi mo ginagawa tuwing weekend.
-
Sumulat ng tatlong tanong para sa bagong kaklase (isa gamit ang Where, isa gamit ang What, at isang tanong na yes/no).
F. Halo-halong Balik-aral
Balikan ang mga naunang aralin.
-
A1-12 Present Simple sa Ingles (I Work, She Works): Kailan Nagdadagdag ng -s My father (watch) the news every evening.
-
A1-03 To Be sa Negatibo at Tanong: Isn't, Aren't, Are You…? at Short Answers your brother at home now?
-
A1-08 My, Your, His, Her at Possessive 's sa Ingles: Paano Sabihin Kung Kanino "What's (she) name?" "Lucy."
Mga sagot
A. Anyo
- I don't like tea. / I do not like tea.
- He doesn't play football. / He does not play football.
- Do you cook every day?
- Does she work on Saturdays?
- do
- does
B. Kahulugan
- Are
- Does
- Yes, it does.
- your job
C. Hanapin ang Mali
- She doesn't go to school.
- Are you happy?
- Where do you work?
- ✓ Does your sister live in Rome?
D. Sa Konteksto
- Do
- do
- do
- doesn't / does not
- do
- don't / do not
E. Ikaw Naman
- I don't get up early. I don't work.
- Where do you live? What do you do? Do you like music?
F. Halo-halong Balik-aral
- watches
- Is
- her
