Slowingoدستور زبان
A1 14 / 32

منفی و سؤالی Present Simple: کاربرد don't، doesn't، do و does به زبان ساده

Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does

در این صفحه
  1. هدف
  2. ایدهٔ اصلی
  3. فارسی و انگلیسی
  4. ساختار
  5. کاربرد
  6. اشتباهات رایج
  7. دام‌های فارسی‌زبانان
  8. این‌ها را قاطی نکنید
  9. املا و تلفظ
  10. قانون طلایی
  11. تمرین‌ها

هدف

بعد از این درس می‌توانید با don't / doesn't جملهٔ منفی بسازید، با Do…? / Does…? سؤال بله/خیر بپرسید، جواب کوتاه بدهید (Yes, I do) و سؤال‌هایی مثل Where do you live? بپرسید.

ایدهٔ اصلی

در A1-03 دیدید که be قوی است: خودش منفی و سؤالی می‌شود (She isn't here. Is she here?). بیشتر فعل‌ها این‌طور نیستند. Work، live و like نمی‌توانند not بگیرند یا به اول جمله بروند. به کمک نیاز دارند.

آن کمک do است: یک فعل کمکی (auxiliary)، یعنی فعلی که بار دستوری فعل اصلی را حمل می‌کند. در جملهٔ منفی، do کلمهٔ not را حمل می‌کند: I don't work. در سؤال، do به اول جمله می‌رود: Do you work?

do را مثل باربر یک هتل در نظر بگیرید. باربر چمدان‌های سنگین را می‌برد: not، سؤال، و برای he / she / it حرف -s را هم. این‌طوری فعل اصلی سبک و با شکل ساده (base form) سفر می‌کند. She works، بعد She doesn't work، بعد Does she work? حرف -s از فعل اصلی به باربر منتقل می‌شود. -s فعل فقط یک بار در جمله می‌آید.

فارسی و انگلیسی

در فارسی منفی کردن خیلی ساده است: «نـ» را به خود فعل می‌چسبانیم («کار نمی‌کنم»). سؤال هم بدون هیچ کلمهٔ اضافه‌ای ساخته می‌شود: همان جمله را با لحن سؤالی می‌گوییم، یا در نوشتهٔ رسمی آیا را اول جمله می‌گذاریم، و ترتیب کلمه‌ها عوض نمی‌شود. انگلیسی برای هر دو کار یک فعل کمکی لازم دارد: do / does. در جواب کوتاه هم فارسی فعل اصلی را تکرار می‌کند («بله، دوست دارم»)، اما انگلیسی فعل کمکی را: Yes, I do.

فارسیانگلیسیچه چیزی فرق می‌کند
گوشت نمی‌خورم.I don't eat meat.«نـ» روی فعل ← don't قبل از فعل
او یکشنبه‌ها کار نمی‌کند.She doesn't work on Sundays.با he / she / it، doesn't؛ فعل اصلی بدون -s
انگلیسی بلدید؟ (فقط لحن سؤالی) / آیا انگلیسی بلدید؟Do you speak English?لحن سؤالی یا «آیا» ← Do + فاعل + فعل
کجا کار می‌کنید؟Where do you work?ترتیب فارسی ثابت است ← انگلیسی do را قبل از فاعل می‌خواهد
«قهوه می‌خورید؟» «بله، می‌خورم.»"Do you drink coffee?" "Yes, I do."فارسی فعل اصلی را تکرار می‌کند ← انگلیسی فعل کمکی را
این کلمه یعنی چه؟What does this word mean?«یعنی» ← does … mean
«گوشت نمی‌خورید؟» «چرا، می‌خورم.»"Don't you eat meat?" "Yes, I do."«چرا» ← Yes؛ «نه، نمی‌خورم» ← No, I don't.
خسته‌اید؟Are you tired?با be فعل کمکی do نمی‌آید

ساختار

جملهٔ منفی

فاعلفعل کمکی + notشکل سادهمثال
I / you / we / theydo not → don'tworkI don't work on Sundays.
he / she / itdoes not → doesn'tworkShe doesn't work on Sundays.

سؤال بله/خیر و جواب کوتاه

فعل کمکیفاعلشکل سادهبلهنه
DoI / you / we / theylike it?Yes, I do.No, I don't.
Doeshe / she / itlike it?Yes, she does.No, she doesn't.

در جواب کوتاه مثبت، do / does قوی و با تکیه گفته می‌شود: Yes, I do.

سؤال با کلمهٔ پرسشی (Wh-)

کلمهٔ پرسشیفعل کمکیفاعلشکل سادهبقیه
Wheredoyoulive?
Whatdoesshedo?(= شغلش چیست؟)
What timedoesthe filmstart?
Howdoyougetto work?

-s به فعل کمکی منتقل می‌شود

مثبتمنفیسؤالی
He plays tennis.He doesn't play tennis.Does he play tennis?
She has a car.She doesn't have a car.Does she have a car?

be در منفی و سؤال do نمی‌گیرد

با beبا فعل‌های دیگر
Are you tired?Do you work here?
She isn't at home.She doesn't live here.

کاربرد

1جملهٔ منفی

از don't / doesn't + شکل ساده استفاده کنید. شکل کوتاه در گفتار و نوشتهٔ غیررسمی عادی است؛ do not / does not رسمی‌تر است یا برای تأکید می‌آید.

I don't eat meat.
گوشت نمی‌خورم.
My boyfriend doesn't like horror films.
دوست‌پسرم فیلم ترسناک دوست ندارد.
my boyfriend یعنی he، پس doesn't؛ فعل like بدون -s
She doesn't work on Sundays.
او یکشنبه‌ها کار نمی‌کند.
We don't have a car.
ما ماشین نداریم.
«نداریم» ← don't have
It doesn't matter.
مهم نیست. / اشکالی ندارد.
فارسی با «نیست»، انگلیسی با doesn't matter
They don't live here any more.
آن‌ها دیگر اینجا زندگی نمی‌کنند.
any more (UK)؛ anymore (US)

2سؤال بله/خیر

Do یا Does را قبل از فاعل بگذارید، بعد شکل سادهٔ فعل.

Do you speak English?
انگلیسی بلدید؟ / آیا انگلیسی صحبت می‌کنید؟
Does this bus go to the airport?
این اتوبوس به فرودگاه می‌رود؟
Do your kids like school?
بچه‌هایتان مدرسه را دوست دارند؟
your kids جمع است ← Do
Does your phone take good photos?
گوشی‌تان عکس‌های خوبی می‌گیرد؟
Do you know a good dentist?
یک دندان‌پزشک خوب می‌شناسید؟

3جواب کوتاه

با Yes / No + ضمیر + do / does / don't / doesn't جواب بدهید. فعل اصلی را تکرار نکنید.

"Do you drink coffee?" "Yes, I do."
«قهوه می‌خورید؟» «بله، می‌خورم.»
فارسی «می‌خورم» را تکرار می‌کند، انگلیسی فقط do
Does she work here?
او اینجا کار می‌کند؟
No, she doesn't.
نه، (اینجا کار) نمی‌کند.
جواب کوتاه سؤال بالا
"Do your parents live near you?" "Yes, they do."
«پدر و مادرتان نزدیک شما زندگی می‌کنند؟» «بله.»
"Does the hotel have parking?" "No, it doesn't."
«هتل پارکینگ دارد؟» «نه، ندارد.»

4سؤال با کلمهٔ پرسشی

اول کلمهٔ پرسشی، بعد do / does، بعد فاعل و بعد شکل سادهٔ فعل. همهٔ کلمه‌های پرسشی را در A1-16 می‌بینید.

Where do you work?
کجا کار می‌کنید؟
What does your sister do?
خواهرتان چه‌کاره است؟ / شغل خواهرتان چیست؟
سؤال دربارهٔ شغل
What time does the shop close?
مغازه ساعت چند می‌بندد؟
How do you say this word in English?
این کلمه را به انگلیسی چطور می‌گویند؟
فارسی «می‌گویند»، انگلیسی do you say
What does this word mean?
این کلمه یعنی چه؟ / معنی این کلمه چیست؟
«یعنی» ← does … mean

5do به‌عنوان فعل اصلی

Do می‌تواند فعل اصلی هم باشد (do homework، do the shopping، do yoga). آن وقت در منفی و سؤال دو بار دیده می‌شود: اول فعل کمکی، بعد فعل اصلی.

"What do you do?" "I'm a nurse."
«شغلتان چیست؟» «پرستارم.»
What do you do = شغلتان چیست
I don't do much sport.
زیاد ورزش نمی‌کنم.
sport (UK)، sports (US)
Does he do the cooking at home?
در خانه او آشپزی می‌کند؟

6be با do نمی‌آید

Be خودش منفی و سؤالی می‌شود (ببینید A1-03). هیچ‌وقت do / does را با am / is / are نیاورید. (امری فرق دارد: Don't be late! — ببینید A1-18.)

Are you hungry?
گرسنه‌اید؟
Is your brother a student?
برادرتان دانشجوست؟
She isn't at home today.
او امروز خانه نیست.

اشتباهات رایج

❌She don't like fish.
✅She doesn't like fish.
با he / she / it، doesn't بیاورید.
❌He doesn't works here.
✅He doesn't work here.
-s به does رفته؛ فعل اصلی -s ندارد.
❌Does she lives in Paris?
✅Does she live in Paris?
فقط یک -s، آن هم روی does.
❌Where you live?
✅Where do you live?
سؤال با کلمهٔ پرسشی هم فعل کمکی می‌خواهد.
❌I not like it.
✅I don't like it.
not بدون فعل کمکی do نمی‌آید.
❌Do you be hungry?
✅Are you hungry?
سؤال با be، do نمی‌گیرد.
❌"Do you like jazz?" "Yes, I like."
✅"Yes, I do."
در جواب کوتاه فعل کمکی می‌آید.
❌What does mean this word?
✅What does this word mean?
فعل کمکی + فاعل + شکل ساده.
⚠️You like pizza?
✅Do you like pizza?
در گفتار خودمانی، جملهٔ خبری با لحن سؤالی برای تعجب یا مطمئن شدن به کار می‌رود، اما سؤال معمولی با do ساخته می‌شود.

دام‌های فارسی‌زبانان

1. منفی با not خالی. در فارسی «نـ» مستقیم به فعل می‌چسبد، پس ذهن ما دنبال یک «نه» می‌گردد که قبل از فعل بگذارد. در انگلیسی not به تنهایی قبل از فعل اصلی نمی‌آید؛ اول do / does.

❌My mother not drink tea.
✅My mother doesn't drink tea.
❌I no understand.
✅I don't understand.
no قبل از فعل نمی‌آید.

2. سؤال بدون فعل کمکی. سؤال فارسی ترتیب جمله را عوض نمی‌کند: «برادرتان کجا درس می‌خواند؟». اگر همین ترتیب را به انگلیسی ببریم، does جا می‌افتد.

❌Where your brother studies?
✅Where does your brother study?
-s هم از study به does می‌رود.
⚠️Your son plays the piano?
✅Does your son play the piano?
با لحن سؤالی فقط برای تعجب یا مطمئن شدن طبیعی است؛ سؤال عادی با Does.

3. «یعنی چه؟» ← What means…? در فارسی «این کلمه یعنی چه؟» فعل ندارد که جابه‌جا شود. زبان‌آموزها زیاد mean را مستقیم بعد از What می‌گذارند. در انگلیسی mean فعل است و does لازم دارد.

❌What means "busy"?
✅What does "busy" mean?

4. جواب کوتاه با فعل اصلی. در فارسی جواب را با خود فعل می‌دهیم: «بله، دارم»، «نه، نمی‌روم». در انگلیسی در جواب کوتاه فعل کمکی تکرار می‌شود.

❌"Do you have an umbrella?" "Yes, I have."
✅"Yes, I do."
سؤال با do ← جواب با do.

5. بله و نه در جواب سؤال منفی. در فارسی به «گوشت نمی‌خورید؟» می‌گوییم «بله» یعنی «درست است، نمی‌خورم»، و برای مخالفت «چرا». در انگلیسی Yes همیشه یعنی جملهٔ مثبت و No یعنی جملهٔ منفی، هر شکلی که سؤال داشته باشد.

❌"Don't you like spicy food?" "Yes, I don't."
✅"No, I don't."
اگر دوست دارید: "Yes, I do."

این‌ها را قاطی نکنید

سؤال با be و سؤال با فعل‌های دیگر — be خودش جابه‌جا می‌شود؛ بقیهٔ فعل‌ها do / does لازم دارند. ببینید A1-03.

Is she a teacher?
او معلم است؟
be
Does she teach?
او درس می‌دهد؟
فعل دیگر: does

do کمکی و do اصلی — do کمکی فقط بار دستوری می‌برد؛ do اصلی یعنی «انجام دادن یک کار».

Do you like it?
دوستش دارید؟
فقط do کمکی
Do you do yoga?
یوگا می‌کنید؟
do کمکی + do اصلی

who در نقش مفعول و who در نقش فاعل — وقتی who یا what خودش فاعل سؤال است، do / does نمی‌آید (Who lives here?). این را در A2-33 یاد می‌گیرید.

Who do you live with?
با چه کسی زندگی می‌کنید؟
شما با کسی زندگی می‌کنید: do
Who lives in that house?
چه کسی در آن خانه زندگی می‌کند؟
کسی آنجا زندگی می‌کند: بدون do

املا و تلفظ

  • does در جواب کوتاه قوی است: /dʌz/؛ اما اول سؤال اغلب ضعیف می‌شود: /dəz/ (Does she…?). مصوتش کوتاه است؛ آن را با مصوت کشیدهٔ «او» نگویید.
  • doesn't /ˈdʌznt/ — دو هجا، تکیه روی اولی. don't /dəʊnt/ (UK)، /doʊnt/ (US) — هم‌قافیهٔ won't است، نه want. مصوتش دوتایی است و با «دانت» فرق دارد.
  • در گفتار سریع do you اغلب /djə/ یا /dʒə/ می‌شود: Where d'you live?
  • در جملهٔ منفی don't و doesn't معمولاً تکیه دارند: I don't know. در جواب کوتاه فعل کمکی قوی است: Yes, I do.
  • سؤال بله/خیر در انگلیسی معمولاً با لحن بالارونده تمام می‌شود، مثل فارسی؛ اما در انگلیسی لحن به تنهایی کافی نیست و Do / Does هم لازم است.
  • آپاستروف در don't / doesn't جای حرف o در not را می‌گیرد.

قانون طلایی

با فعل‌های غیر از be (و بعدها modal verbها مثل can)، برای منفی و سؤال از do / does استفاده کنید. not، سؤال و -s روی فعل کمکی می‌روند و فعل اصلی شکل ساده می‌ماند. «نـ»ی فارسی و لحن سؤالی فارسی را مستقیم ترجمه نکنید: اول do / does.

تمرین‌ها

A. ساختار

جمله‌ها را منفی یا سؤالی کنید، یا کلمهٔ درست را بنویسید.

  1. منفی کنید: I like tea.
  2. منفی کنید: He plays football.
  3. سؤالی کنید: You cook every day.
  4. سؤالی کنید: She works on Saturdays.
  5. Where your parents live?
  6. What time the film start?

B. معنا

گزینهٔ درست را انتخاب کنید.

  1. گزینهٔ درست را انتخاب کنید: … you tired?
  2. گزینهٔ درست را انتخاب کنید: … your brother speak French?
  3. جواب درست به "Does your flat have a balcony?" را انتخاب کنید: …
  4. "What do you do?" دربارهٔ چه می‌پرسد؟ …

C. اشتباه را پیدا کنید

اشتباه را درست کنید. اگر جمله درست است، correct بنویسید.

  1. She doesn't goes to school.
  2. Do you are happy?
  3. Where you work?
  4. Does your sister live in Rome?

D. در متن

کلمهٔ درست را در گفت‌وگو بنویسید.

A new neighbour
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!

E. نوبت شماست

به انگلیسی بنویسید.

  1. دو کاری را بنویسید که آخر هفته انجام نمی‌دهید.
  2. سه سؤال برای یک همکلاسی تازه بنویسید (یکی با Where، یکی با What، یکی سؤال بله/خیر).
پاسخنامه

A. ساختار

  1. I don't like tea. / I do not like tea.
  2. He doesn't play football. / He does not play football.
  3. Do you cook every day?
  4. Does she work on Saturdays?
  5. do
  6. does

B. معنا

  1. Are
  2. Does
  3. Yes, it does.
  4. your job

C. اشتباه را پیدا کنید

  1. She doesn't go to school.
  2. Are you happy?
  3. Where do you work?
  4. ✓ Does your sister live in Rome?

D. در متن

  1. Do
  2. do
  3. do
  4. doesn't / does not
  5. do
  6. don't / do not

E. نوبت شماست

  1. I don't get up early. I don't work.
  2. Where do you live? What do you do? Do you like music?

F. مرور ترکیبی

  1. watches
  2. Is
  3. her
اپلیکیشن اندرویدیادگیری در حال حرکت Google Play