منفی و سؤالی Present Simple: کاربرد don't، doesn't، do و does به زبان ساده
Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does
در این صفحه
هدف
بعد از این درس میتوانید با don't / doesn't جملهٔ منفی بسازید، با Do…? / Does…? سؤال بله/خیر بپرسید، جواب کوتاه بدهید (Yes, I do) و سؤالهایی مثل Where do you live? بپرسید.
ایدهٔ اصلی
در A1-03 دیدید که be قوی است: خودش منفی و سؤالی میشود (She isn't here. Is she here?). بیشتر فعلها اینطور نیستند. Work، live و like نمیتوانند not بگیرند یا به اول جمله بروند. به کمک نیاز دارند.
آن کمک do است: یک فعل کمکی (auxiliary)، یعنی فعلی که بار دستوری فعل اصلی را حمل میکند. در جملهٔ منفی، do کلمهٔ not را حمل میکند: I don't work. در سؤال، do به اول جمله میرود: Do you work?
do را مثل باربر یک هتل در نظر بگیرید. باربر چمدانهای سنگین را میبرد: not، سؤال، و برای he / she / it حرف -s را هم. اینطوری فعل اصلی سبک و با شکل ساده (base form) سفر میکند. She works، بعد She doesn't work، بعد Does she work? حرف -s از فعل اصلی به باربر منتقل میشود. -s فعل فقط یک بار در جمله میآید.
فارسی و انگلیسی
در فارسی منفی کردن خیلی ساده است: «نـ» را به خود فعل میچسبانیم («کار نمیکنم»). سؤال هم بدون هیچ کلمهٔ اضافهای ساخته میشود: همان جمله را با لحن سؤالی میگوییم، یا در نوشتهٔ رسمی آیا را اول جمله میگذاریم، و ترتیب کلمهها عوض نمیشود. انگلیسی برای هر دو کار یک فعل کمکی لازم دارد: do / does. در جواب کوتاه هم فارسی فعل اصلی را تکرار میکند («بله، دوست دارم»)، اما انگلیسی فعل کمکی را: Yes, I do.
| فارسی | انگلیسی | چه چیزی فرق میکند |
|---|---|---|
| گوشت نمیخورم. | I don't eat meat. | «نـ» روی فعل ← don't قبل از فعل |
| او یکشنبهها کار نمیکند. | She doesn't work on Sundays. | با he / she / it، doesn't؛ فعل اصلی بدون -s |
| انگلیسی بلدید؟ (فقط لحن سؤالی) / آیا انگلیسی بلدید؟ | Do you speak English? | لحن سؤالی یا «آیا» ← Do + فاعل + فعل |
| کجا کار میکنید؟ | Where do you work? | ترتیب فارسی ثابت است ← انگلیسی do را قبل از فاعل میخواهد |
| «قهوه میخورید؟» «بله، میخورم.» | "Do you drink coffee?" "Yes, I do." | فارسی فعل اصلی را تکرار میکند ← انگلیسی فعل کمکی را |
| این کلمه یعنی چه؟ | What does this word mean? | «یعنی» ← does … mean |
| «گوشت نمیخورید؟» «چرا، میخورم.» | "Don't you eat meat?" "Yes, I do." | «چرا» ← Yes؛ «نه، نمیخورم» ← No, I don't. |
| خستهاید؟ | Are you tired? | با be فعل کمکی do نمیآید |
ساختار
جملهٔ منفی
| فاعل | فعل کمکی + not | شکل ساده | مثال |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | do not → don't | work | I don't work on Sundays. |
| he / she / it | does not → doesn't | work | She doesn't work on Sundays. |
سؤال بله/خیر و جواب کوتاه
| فعل کمکی | فاعل | شکل ساده | بله | نه |
|---|---|---|---|---|
| Do | I / you / we / they | like it? | Yes, I do. | No, I don't. |
| Does | he / she / it | like it? | Yes, she does. | No, she doesn't. |
در جواب کوتاه مثبت، do / does قوی و با تکیه گفته میشود: Yes, I do.
سؤال با کلمهٔ پرسشی (Wh-)
| کلمهٔ پرسشی | فعل کمکی | فاعل | شکل ساده | بقیه |
|---|---|---|---|---|
| Where | do | you | live? | |
| What | does | she | do? | (= شغلش چیست؟) |
| What time | does | the film | start? | |
| How | do | you | get | to work? |
-s به فعل کمکی منتقل میشود
| مثبت | منفی | سؤالی |
|---|---|---|
| He plays tennis. | He doesn't play tennis. | Does he play tennis? |
| She has a car. | She doesn't have a car. | Does she have a car? |
be در منفی و سؤال do نمیگیرد
| با be | با فعلهای دیگر |
|---|---|
| Are you tired? | Do you work here? |
| She isn't at home. | She doesn't live here. |
کاربرد
1جملهٔ منفی
از don't / doesn't + شکل ساده استفاده کنید. شکل کوتاه در گفتار و نوشتهٔ غیررسمی عادی است؛ do not / does not رسمیتر است یا برای تأکید میآید.
2سؤال بله/خیر
Do یا Does را قبل از فاعل بگذارید، بعد شکل سادهٔ فعل.
3جواب کوتاه
با Yes / No + ضمیر + do / does / don't / doesn't جواب بدهید. فعل اصلی را تکرار نکنید.
4سؤال با کلمهٔ پرسشی
اول کلمهٔ پرسشی، بعد do / does، بعد فاعل و بعد شکل سادهٔ فعل. همهٔ کلمههای پرسشی را در A1-16 میبینید.
5do بهعنوان فعل اصلی
Do میتواند فعل اصلی هم باشد (do homework، do the shopping، do yoga). آن وقت در منفی و سؤال دو بار دیده میشود: اول فعل کمکی، بعد فعل اصلی.
6be با do نمیآید
Be خودش منفی و سؤالی میشود (ببینید A1-03). هیچوقت do / does را با am / is / are نیاورید. (امری فرق دارد: Don't be late! — ببینید A1-18.)
اشتباهات رایج
دامهای فارسیزبانان
1. منفی با not خالی. در فارسی «نـ» مستقیم به فعل میچسبد، پس ذهن ما دنبال یک «نه» میگردد که قبل از فعل بگذارد. در انگلیسی not به تنهایی قبل از فعل اصلی نمیآید؛ اول do / does.
2. سؤال بدون فعل کمکی. سؤال فارسی ترتیب جمله را عوض نمیکند: «برادرتان کجا درس میخواند؟». اگر همین ترتیب را به انگلیسی ببریم، does جا میافتد.
3. «یعنی چه؟» ← What means…? در فارسی «این کلمه یعنی چه؟» فعل ندارد که جابهجا شود. زبانآموزها زیاد mean را مستقیم بعد از What میگذارند. در انگلیسی mean فعل است و does لازم دارد.
4. جواب کوتاه با فعل اصلی. در فارسی جواب را با خود فعل میدهیم: «بله، دارم»، «نه، نمیروم». در انگلیسی در جواب کوتاه فعل کمکی تکرار میشود.
5. بله و نه در جواب سؤال منفی. در فارسی به «گوشت نمیخورید؟» میگوییم «بله» یعنی «درست است، نمیخورم»، و برای مخالفت «چرا». در انگلیسی Yes همیشه یعنی جملهٔ مثبت و No یعنی جملهٔ منفی، هر شکلی که سؤال داشته باشد.
اینها را قاطی نکنید
سؤال با be و سؤال با فعلهای دیگر — be خودش جابهجا میشود؛ بقیهٔ فعلها do / does لازم دارند. ببینید A1-03.
do کمکی و do اصلی — do کمکی فقط بار دستوری میبرد؛ do اصلی یعنی «انجام دادن یک کار».
who در نقش مفعول و who در نقش فاعل — وقتی who یا what خودش فاعل سؤال است، do / does نمیآید (Who lives here?). این را در A2-33 یاد میگیرید.
املا و تلفظ
- does در جواب کوتاه قوی است: /dʌz/؛ اما اول سؤال اغلب ضعیف میشود: /dəz/ (Does she…?). مصوتش کوتاه است؛ آن را با مصوت کشیدهٔ «او» نگویید.
- doesn't /ˈdʌznt/ — دو هجا، تکیه روی اولی. don't /dəʊnt/ (UK)، /doʊnt/ (US) — همقافیهٔ won't است، نه want. مصوتش دوتایی است و با «دانت» فرق دارد.
- در گفتار سریع do you اغلب /djə/ یا /dʒə/ میشود: Where d'you live?
- در جملهٔ منفی don't و doesn't معمولاً تکیه دارند: I don't know. در جواب کوتاه فعل کمکی قوی است: Yes, I do.
- سؤال بله/خیر در انگلیسی معمولاً با لحن بالارونده تمام میشود، مثل فارسی؛ اما در انگلیسی لحن به تنهایی کافی نیست و Do / Does هم لازم است.
- آپاستروف در don't / doesn't جای حرف o در not را میگیرد.
قانون طلایی
با فعلهای غیر از be (و بعدها modal verbها مثل can)، برای منفی و سؤال از do / does استفاده کنید. not، سؤال و -s روی فعل کمکی میروند و فعل اصلی شکل ساده میماند. «نـ»ی فارسی و لحن سؤالی فارسی را مستقیم ترجمه نکنید: اول do / does.
تمرینها
A. ساختار
جملهها را منفی یا سؤالی کنید، یا کلمهٔ درست را بنویسید.
-
منفی کنید: I like tea.
-
منفی کنید: He plays football.
-
سؤالی کنید: You cook every day.
-
سؤالی کنید: She works on Saturdays.
-
Where your parents live?
-
What time the film start?
B. معنا
گزینهٔ درست را انتخاب کنید.
-
گزینهٔ درست را انتخاب کنید: … you tired?
-
گزینهٔ درست را انتخاب کنید: … your brother speak French?
-
جواب درست به "Does your flat have a balcony?" را انتخاب کنید: …flat (UK), apartment (US)
-
"What do you do?" دربارهٔ چه میپرسد؟ …
C. اشتباه را پیدا کنید
اشتباه را درست کنید. اگر جمله درست است، correct بنویسید.
-
She doesn't goes to school.
-
Do you are happy?
-
Where you work?
-
Does your sister live in Rome?
D. در متن
کلمهٔ درست را در گفتوگو بنویسید.
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!
E. نوبت شماست
به انگلیسی بنویسید.
-
دو کاری را بنویسید که آخر هفته انجام نمیدهید.
-
سه سؤال برای یک همکلاسی تازه بنویسید (یکی با Where، یکی با What، یکی سؤال بله/خیر).
F. مرور ترکیبی
درسهای قبلی را مرور کنید.
-
A1-12 Present Simple (حال ساده) در انگلیسی: I work و She works به زبان ساده My father (watch) the news every evening.
-
A1-03 منفی و سؤالی To Be در انگلیسی: isn't، aren't و جواب کوتاه به زبان ساده your brother at home now?
-
A1-08 صفات ملکی و 's ملکی در انگلیسی: my، your، his، her به زبان ساده "What's (she) name?" "Lucy."
پاسخنامه
A. ساختار
- I don't like tea. / I do not like tea.
- He doesn't play football. / He does not play football.
- Do you cook every day?
- Does she work on Saturdays?
- do
- does
B. معنا
- Are
- Does
- Yes, it does.
- your job
C. اشتباه را پیدا کنید
- She doesn't go to school.
- Are you happy?
- Where do you work?
- ✓ Does your sister live in Rome?
D. در متن
- Do
- do
- do
- doesn't / does not
- do
- don't / do not
E. نوبت شماست
- I don't get up early. I don't work.
- Where do you live? What do you do? Do you like music?
F. مرور ترکیبی
- watches
- Is
- her
