SlowingoGramatyka
A1 14 / 32

Present simple: przeczenia i pytania z don't, doesn't, do, does

Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Główna idea
  3. Polski a angielski
  4. Budowa
  5. Użycie
  6. Częste błędy
  7. Pułapki dla Polaków
  8. Nie myl
  9. Pisownia i wymowa
  10. Złota zasada
  11. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji zbudujesz zdania przeczące z don't / doesn't, zadasz pytania typu „tak/nie” z Do…? / Does…?, odpowiesz krótko, np. Yes, I do, i zapytasz o szczegóły, np. Where do you live?

Główna idea

W A1-03 widać było, że be jest silne: samo tworzy przeczenia i pytania (She isn't here. Is she here?). Większość czasowników tak nie potrafi. Work, live czy like nie przyjmą not i nie przeskoczą na początek zdania. Potrzebują pomocy.

Tą pomocą jest do — czasownik posiłkowy (auxiliary), czyli czasownik, który niesie gramatykę za główny czasownik. W przeczeniu do niesie not: I don't work. W pytaniu do staje na początku: Do you work?

Wyobraź sobie do jako bagażowego w hotelu. Bagażowy dźwiga ciężkie walizki — not, pytanie, a przy he / she / it także -s — a główny czasownik idzie na lekko, w formie podstawowej. She works → She doesn't work → Does she work? Końcówka -s przechodzi z czasownika na bagażowego. W zdaniu jest tylko jedno -s.

Po polsku nic takiego nie istnieje. Przeczenie to po prostu „nie” przed czasownikiem („Nie pracuję”), a pytanie tworzysz słówkiem „czy” albo samą intonacją („Pracujesz tutaj?”). Dlatego po angielsku tak łatwo zgubić do.

Polski a angielski

Polskie pytanie nie potrzebuje żadnego czasownika posiłkowego: wystarczy „czy” albo podniesiony głos na końcu. Angielskie pytanie z czasownikiem innym niż be musi mieć do / does przed podmiotem. Polska odpowiedź powtarza czasownik („Tak, lubię”), a angielska powtarza czasownik posiłkowy (Yes, I do). I jeszcze jedno: w polskim podwójne przeczenie jest obowiązkowe („Nic nie wiem”), a w angielskim zdaniu jest tylko jedno przeczenie.

PolskiAngielskiCo się zmienia
Nie jem mięsa.I don't eat meat.„nie” → don't + forma podstawowa
Ona nie pracuje w niedziele.She doesn't work on Sundays.-s przechodzi na doesn't; work bez -s
Czy mówisz po angielsku? / Mówisz po angielsku?Do you speak English?„czy” lub intonacja → Do / Does przed podmiotem
Gdzie pracujesz?Where do you work?pytanie ze słowem pytającym też potrzebuje do
Lubisz jazz? — Tak, lubię.Do you like jazz? — Yes, I do.krótka odpowiedź powtarza do, nie like
Nic nie wiem.I don't know anything.jedno przeczenie: don't + anything
Jesteś głodny? / głodna?Are you hungry?z be — bez do, tak jak w A1-03

Budowa

Przeczenia

PodmiotCzasownik posiłkowy + notForma podstawowaPrzykład
I / you / we / theydo not → don'tworkI don't work on Sundays.
he / she / itdoes not → doesn'tworkShe doesn't work on Sundays.

Pytania tak/nie i krótkie odpowiedzi

Czasownik posiłkowyPodmiotForma podstawowaTakNie
DoI / you / we / theylike it?Yes, I do.No, I don't.
Doeshe / she / itlike it?Yes, she does.No, she doesn't.

W twierdzącej krótkiej odpowiedzi do / does wymawiasz mocno, z akcentem: Yes, I do.

Pytania ze słowem pytającym (wh- questions)

Słowo pytająceCzasownik posiłkowyPodmiotForma podstawowaReszta
Wheredoyoulive?
Whatdoesshedo?(= Czym się zajmuje?)
What timedoesthe filmstart?
Howdoyougetto work?

-s przechodzi na czasownik posiłkowy

Zdanie twierdzącePrzeczeniePytanie
He plays tennis.He doesn't play tennis.Does he play tennis?
She has a car.She doesn't have a car.Does she have a car?

Be nie używa do w pytaniach i przeczeniach

Z beZ innymi czasownikami
Are you tired?Do you work here?
She isn't at home.She doesn't live here.

Użycie

1Zdania przeczące

Używasz don't / doesn't + forma podstawowa. Formy skrócone są normalne w mowie i w nieformalnym piśmie; do not / does not brzmią bardziej oficjalnie albo dobitnie.

I don't eat meat.
Nie jem mięsa.
My boyfriend doesn't like horror films.
Mój chłopak nie lubi horrorów.
likes → doesn't like: -s tylko w doesn't
She doesn't work on Sundays.
Ona nie pracuje w niedziele.
We don't have a car.
Nie mamy samochodu.
It doesn't matter.
To nie ma znaczenia. / Nieważne.
They don't live here any more.
Oni już tu nie mieszkają.
any more (UK); anymore (US)

2Pytania tak/nie

Stawiasz Do albo Does przed podmiotem, a potem formę podstawową. Polskie „czy” nie ma tu odpowiednika — tę rolę pełni do / does.

Do you speak English?
Mówisz po angielsku? / Czy mówisz po angielsku?
Does this bus go to the airport?
Czy ten autobus jedzie na lotnisko?
autobus to „it” → does
Do your kids like school?
Czy twoje dzieci lubią szkołę?
Does your phone take good photos?
Czy twój telefon robi dobre zdjęcia?
„robić zdjęcia” → take photos, nie make
Do you know a good dentist?
Znasz jakiegoś dobrego dentystę?

3Krótkie odpowiedzi

Odpowiadasz: Yes / No + zaimek + do / does / don't / doesn't. Nie powtarzasz głównego czasownika — inaczej niż po polsku („Tak, piję”).

"Do you drink coffee?" "Yes, I do."
„Pijesz kawę?” „Tak, piję.”
po polsku powtarzamy czasownik, po angielsku do
Does she work here?
Czy ona tu pracuje?
No, she doesn't.
Nie, nie pracuje.
krótka odpowiedź na pytanie powyżej
"Do your parents live near you?" "Yes, they do."
„Twoi rodzice mieszkają blisko ciebie?” „Tak.”
"Does the hotel have parking?" "No, it doesn't."
„Czy hotel ma parking?” „Nie, nie ma.”
hotel to „it”

4Pytania ze słowem pytającym

Najpierw słowo pytające, potem do / does, podmiot i forma podstawowa. Wszystkie słowa pytające znajdziesz w A1-16.

Where do you work?
Gdzie pracujesz?
What does your sister do?
Czym się zajmuje twoja siostra?
pytanie o pracę
What time does the shop close?
O której zamykają sklep? / O której zamyka się sklep?
How do you say this word in English?
Jak to słowo będzie po angielsku?
„jak się mówi…?” → How do you say…?
What does this word mean?
Co znaczy to słowo?
szyk: does + this word + mean

5Do jako główny czasownik

Do może też być głównym czasownikiem (do homework, do the shopping, do yoga). Wtedy w przeczeniach i pytaniach widzisz je dwa razy: najpierw posiłkowe, potem główne.

"What do you do?" "I'm a nurse."
„Czym się zajmujesz?” „Jestem pielęgniarką.”
= Jaki masz zawód? (nie: co teraz robisz)
I don't do much sport.
Nie uprawiam dużo sportu.
sport (UK), sports (US)
Does he do the cooking at home?
Czy on gotuje w domu?

6Be nie używa do

Be samo tworzy przeczenia i pytania (zob. A1-03). Nigdy nie łącz do / does z am / is / are. (Tryb rozkazujący to inna sprawa: Don't be late! — zob. A1-18.)

Are you hungry?
Jesteś głodny? / Jesteś głodna?
Is your brother a student?
Czy twój brat jest studentem?
She isn't at home today.
Nie ma jej dziś w domu.
po polsku „nie ma jej”, po angielsku she isn't

Częste błędy

❌She don't like fish.
✅She doesn't like fish.
He / she / it → doesn't.
❌He doesn't works here.
✅He doesn't work here.
-s przechodzi na does; główny czasownik jest bez -s.
❌Does she lives in Paris?
✅Does she live in Paris?
Tylko jedno -s: w does.
❌Where you live?
✅Where do you live?
Pytania ze słowem pytającym też potrzebują czasownika posiłkowego.
❌I not like it.
✅I don't like it.
Not potrzebuje czasownika posiłkowego do.
❌Do you be hungry?
✅Are you hungry?
Pytania z be nie używają do.
❌"Do you like jazz?" "Yes, I like."
✅"Yes, I do."
Krótka odpowiedź używa czasownika posiłkowego.
❌What does mean this word?
✅What does this word mean?
Czasownik posiłkowy + podmiot + forma podstawowa.
⚠️You like pizza?
✅Do you like pizza?
W luźnej mowie zdanie oznajmujące z podniesioną intonacją może wyrażać zdziwienie albo upewnianie się, ale zwykłe pytanie używa do.

Pułapki dla Polaków

1. Pytanie bez do. Po polsku pytasz intonacją albo przez „czy” — bez żadnego czasownika posiłkowego. Dlatego po angielsku do znika, zwłaszcza po słowie pytającym.

❌What you think about my plan?
✅What do you think about my plan?
⚠️Your parents speak English?
✅Do your parents speak English?
W mowie to możliwe jako zdziwione upewnianie się, ale zwykłe pytanie potrzebuje do.

2. „Co znaczy…?”, „Jak myślisz?” Polski szyk przenosi się słowo w słowo do angielskiego. W pytaniu z do podmiot stoi między does a czasownikiem. A „Jak myślisz?” po angielsku to What do you think?

❌What means "deadline"?
✅What does "deadline" mean?
⚠️How do you think? Is it a good idea?
✅What do you think? Is it a good idea?
„How do you think?” pyta o sposób myślenia, a nie o opinię.

3. Podwójne przeczenie. Po polsku musisz powiedzieć „Nikt nic nie wie”. Po angielsku zdanie ma tylko jedno przeczenie: albo don't + anything / anybody, albo nothing / nobody bez don't.

❌I don't understand nothing.
✅I don't understand anything.
albo: I understand nothing.
❌Nobody doesn't know her address.
✅Nobody knows her address.

4. „Ja też nie”. Po polsku „Ja też” i „Ja też nie” różnią się tylko jednym słowem. Po angielsku na zdanie przeczące odpowiadasz inaczej niż na twierdzące.

⚠️"I don't like football." "Me too."
✅"Me neither."
Me too pasuje po zdaniu twierdzącym (I like football.). Zgoda z przeczeniem to standardowo Me neither albo Neither do I.

Nie myl

Pytania z be i pytania z innymi czasownikami — be przechodzi na początek samo; inne czasowniki potrzebują do / does. Zob. A1-03.

Is she a teacher?
Czy ona jest nauczycielką?
be
Does she teach?
Czy ona uczy?
inny czasownik: does

do (posiłkowe) i do (główny czasownik) — posiłkowe do niesie tylko gramatykę i nie ma znaczenia; główne do znaczy „robić, wykonywać”.

Do you like it?
Podoba ci się? / Lubisz to?
tylko posiłkowe
Do you do yoga?
Ćwiczysz jogę?
posiłkowe + główne

Who jako dopełnienie i who jako podmiot — gdy who albo what jest podmiotem pytania, nie ma do / does (Who lives here?). Uczysz się tego w A2-33.

Who do you live with?
Z kim mieszkasz?
ty mieszkasz z kimś: do
Who lives in that house?
Kto mieszka w tamtym domu?
ktoś tam mieszka: bez do

Pisownia i wymowa

  • does w krótkiej odpowiedzi jest mocne: /dʌz/. Na początku pytania zwykle słabe: /dəz/ — Does she…? Nie wymawiaj go z długim /uː/. Na końcu brzmi dźwięczne /z/ — nie zamieniaj go na /s/, jak w polskim wygłosie.
  • doesn't /ˈdʌznt/ — dwie sylaby, ta druga to samo /nt/, bez samogłoski.
  • don't /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) ma dwugłoskę: zaczynasz od samogłoski środkowej i przesuwasz usta ku /ʊ/. Nie wymawiaj go jak polskie płaskie „o”. Rymuje się z won't, a nie z want.
  • W szybkiej mowie do you często zlewa się w /djə/ albo /dʒə/: Where d'you live?
  • W przeczeniach don't i doesn't są zwykle akcentowane: I don't know. W krótkich odpowiedziach czasownik posiłkowy jest mocny: Yes, I do.
  • Polskie pytanie bez „czy” poznajesz po intonacji. Angielskie pytania tak/nie też zwykle idą w górę na końcu, ale to Do / Does na początku mówi, że to pytanie.
  • Apostrof w don't / doesn't zastępuje o ze słowa not.

Złota zasada

Z czasownikami innymi niż be (i, jak zobaczysz później, innymi niż czasowniki modalne, np. can) przeczenia i pytania tworzysz z do / does. Not, pytanie i -s niesie czasownik posiłkowy, a główny czasownik zostaje w formie podstawowej. I tylko jedno przeczenie w zdaniu.

Ćwiczenia

A. Forma

Zbuduj przeczenie albo pytanie, albo wstaw brakujący czasownik posiłkowy.

  1. Zamień na przeczenie: I like tea.
  2. Zamień na przeczenie: He plays football.
  3. Zamień na pytanie: You cook every day.
  4. Zamień na pytanie: She works on Saturdays.
  5. Where your parents live?
  6. What time the film start?

B. Znaczenie

Wybierz poprawną odpowiedź.

  1. Wybierz poprawną odpowiedź: … you tired?
  2. Wybierz poprawną odpowiedź: … your brother speak French?
  3. Wybierz poprawną odpowiedź na pytanie "Does your flat have a balcony?": …
  4. Pytanie "What do you do?" dotyczy… …

C. Znajdź błąd

Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.

  1. She doesn't goes to school.
  2. Do you are happy?
  3. Where you work?
  4. Does your sister live in Rome?

D. W kontekście

Uzupełnij dialog odpowiednimi wyrazami.

A new neighbour
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!

E. Twoja kolej

Napisz po angielsku kilka zdań o sobie i kilka pytań.

  1. Napisz dwie rzeczy, których nie robisz w weekend.
  2. Napisz trzy pytania do nowej osoby w grupie (jedno z Where, jedno z What i jedno pytanie tak/nie).

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z poprzednich lekcji.

  1. A1-12 Present simple po angielsku: I work, she works — zdania twierdzące
    My father (watch) the news every evening.
  2. A1-03 To be: przeczenia, pytania i krótkie odpowiedzi (isn't, aren't, Yes, I am)
    your brother at home now?
  3. A1-08 Zaimki dzierżawcze i dopełniacz saksoński ('s) po angielsku: my, your, his, Tom's
    "What's (she) name?" "Lucy."
Odpowiedzi

A. Forma

  1. I don't like tea. / I do not like tea.
  2. He doesn't play football. / He does not play football.
  3. Do you cook every day?
  4. Does she work on Saturdays?
  5. do
  6. does

B. Znaczenie

  1. Are
  2. Does
  3. Yes, it does.
  4. your job

C. Znajdź błąd

  1. She doesn't go to school.
  2. Are you happy?
  3. Where do you work?
  4. ✓ Does your sister live in Rome?

D. W kontekście

  1. Do
  2. do
  3. do
  4. doesn't / does not
  5. do
  6. don't / do not

E. Twoja kolej

  1. I don't get up early. I don't work.
  2. Where do you live? What do you do? Do you like music?

F. Powtórka mieszana

  1. watches
  2. Is
  3. her
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play