Present simple: przeczenia i pytania z don't, doesn't, do, does
Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji zbudujesz zdania przeczące z don't / doesn't, zadasz pytania typu „tak/nie” z Do…? / Does…?, odpowiesz krótko, np. Yes, I do, i zapytasz o szczegóły, np. Where do you live?
Główna idea
W A1-03 widać było, że be jest silne: samo tworzy przeczenia i pytania (She isn't here. Is she here?). Większość czasowników tak nie potrafi. Work, live czy like nie przyjmą not i nie przeskoczą na początek zdania. Potrzebują pomocy.
Tą pomocą jest do — czasownik posiłkowy (auxiliary), czyli czasownik, który niesie gramatykę za główny czasownik. W przeczeniu do niesie not: I don't work. W pytaniu do staje na początku: Do you work?
Wyobraź sobie do jako bagażowego w hotelu. Bagażowy dźwiga ciężkie walizki — not, pytanie, a przy he / she / it także -s — a główny czasownik idzie na lekko, w formie podstawowej. She works → She doesn't work → Does she work? Końcówka -s przechodzi z czasownika na bagażowego. W zdaniu jest tylko jedno -s.
Po polsku nic takiego nie istnieje. Przeczenie to po prostu „nie” przed czasownikiem („Nie pracuję”), a pytanie tworzysz słówkiem „czy” albo samą intonacją („Pracujesz tutaj?”). Dlatego po angielsku tak łatwo zgubić do.
Polski a angielski
Polskie pytanie nie potrzebuje żadnego czasownika posiłkowego: wystarczy „czy” albo podniesiony głos na końcu. Angielskie pytanie z czasownikiem innym niż be musi mieć do / does przed podmiotem. Polska odpowiedź powtarza czasownik („Tak, lubię”), a angielska powtarza czasownik posiłkowy (Yes, I do). I jeszcze jedno: w polskim podwójne przeczenie jest obowiązkowe („Nic nie wiem”), a w angielskim zdaniu jest tylko jedno przeczenie.
| Polski | Angielski | Co się zmienia |
|---|---|---|
| Nie jem mięsa. | I don't eat meat. | „nie” → don't + forma podstawowa |
| Ona nie pracuje w niedziele. | She doesn't work on Sundays. | -s przechodzi na doesn't; work bez -s |
| Czy mówisz po angielsku? / Mówisz po angielsku? | Do you speak English? | „czy” lub intonacja → Do / Does przed podmiotem |
| Gdzie pracujesz? | Where do you work? | pytanie ze słowem pytającym też potrzebuje do |
| Lubisz jazz? — Tak, lubię. | Do you like jazz? — Yes, I do. | krótka odpowiedź powtarza do, nie like |
| Nic nie wiem. | I don't know anything. | jedno przeczenie: don't + anything |
| Jesteś głodny? / głodna? | Are you hungry? | z be — bez do, tak jak w A1-03 |
Budowa
Przeczenia
| Podmiot | Czasownik posiłkowy + not | Forma podstawowa | Przykład |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | do not → don't | work | I don't work on Sundays. |
| he / she / it | does not → doesn't | work | She doesn't work on Sundays. |
Pytania tak/nie i krótkie odpowiedzi
| Czasownik posiłkowy | Podmiot | Forma podstawowa | Tak | Nie |
|---|---|---|---|---|
| Do | I / you / we / they | like it? | Yes, I do. | No, I don't. |
| Does | he / she / it | like it? | Yes, she does. | No, she doesn't. |
W twierdzącej krótkiej odpowiedzi do / does wymawiasz mocno, z akcentem: Yes, I do.
Pytania ze słowem pytającym (wh- questions)
| Słowo pytające | Czasownik posiłkowy | Podmiot | Forma podstawowa | Reszta |
|---|---|---|---|---|
| Where | do | you | live? | |
| What | does | she | do? | (= Czym się zajmuje?) |
| What time | does | the film | start? | |
| How | do | you | get | to work? |
-s przechodzi na czasownik posiłkowy
| Zdanie twierdzące | Przeczenie | Pytanie |
|---|---|---|
| He plays tennis. | He doesn't play tennis. | Does he play tennis? |
| She has a car. | She doesn't have a car. | Does she have a car? |
Be nie używa do w pytaniach i przeczeniach
| Z be | Z innymi czasownikami |
|---|---|
| Are you tired? | Do you work here? |
| She isn't at home. | She doesn't live here. |
Użycie
1Zdania przeczące
Używasz don't / doesn't + forma podstawowa. Formy skrócone są normalne w mowie i w nieformalnym piśmie; do not / does not brzmią bardziej oficjalnie albo dobitnie.
2Pytania tak/nie
Stawiasz Do albo Does przed podmiotem, a potem formę podstawową. Polskie „czy” nie ma tu odpowiednika — tę rolę pełni do / does.
3Krótkie odpowiedzi
Odpowiadasz: Yes / No + zaimek + do / does / don't / doesn't. Nie powtarzasz głównego czasownika — inaczej niż po polsku („Tak, piję”).
4Pytania ze słowem pytającym
Najpierw słowo pytające, potem do / does, podmiot i forma podstawowa. Wszystkie słowa pytające znajdziesz w A1-16.
5Do jako główny czasownik
Do może też być głównym czasownikiem (do homework, do the shopping, do yoga). Wtedy w przeczeniach i pytaniach widzisz je dwa razy: najpierw posiłkowe, potem główne.
6Be nie używa do
Be samo tworzy przeczenia i pytania (zob. A1-03). Nigdy nie łącz do / does z am / is / are. (Tryb rozkazujący to inna sprawa: Don't be late! — zob. A1-18.)
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. Pytanie bez do. Po polsku pytasz intonacją albo przez „czy” — bez żadnego czasownika posiłkowego. Dlatego po angielsku do znika, zwłaszcza po słowie pytającym.
2. „Co znaczy…?”, „Jak myślisz?” Polski szyk przenosi się słowo w słowo do angielskiego. W pytaniu z do podmiot stoi między does a czasownikiem. A „Jak myślisz?” po angielsku to What do you think?
3. Podwójne przeczenie. Po polsku musisz powiedzieć „Nikt nic nie wie”. Po angielsku zdanie ma tylko jedno przeczenie: albo don't + anything / anybody, albo nothing / nobody bez don't.
4. „Ja też nie”. Po polsku „Ja też” i „Ja też nie” różnią się tylko jednym słowem. Po angielsku na zdanie przeczące odpowiadasz inaczej niż na twierdzące.
Nie myl
Pytania z be i pytania z innymi czasownikami — be przechodzi na początek samo; inne czasowniki potrzebują do / does. Zob. A1-03.
do (posiłkowe) i do (główny czasownik) — posiłkowe do niesie tylko gramatykę i nie ma znaczenia; główne do znaczy „robić, wykonywać”.
Who jako dopełnienie i who jako podmiot — gdy who albo what jest podmiotem pytania, nie ma do / does (Who lives here?). Uczysz się tego w A2-33.
Pisownia i wymowa
- does w krótkiej odpowiedzi jest mocne: /dʌz/. Na początku pytania zwykle słabe: /dəz/ — Does she…? Nie wymawiaj go z długim /uː/. Na końcu brzmi dźwięczne /z/ — nie zamieniaj go na /s/, jak w polskim wygłosie.
- doesn't /ˈdʌznt/ — dwie sylaby, ta druga to samo /nt/, bez samogłoski.
- don't /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) ma dwugłoskę: zaczynasz od samogłoski środkowej i przesuwasz usta ku /ʊ/. Nie wymawiaj go jak polskie płaskie „o”. Rymuje się z won't, a nie z want.
- W szybkiej mowie do you często zlewa się w /djə/ albo /dʒə/: Where d'you live?
- W przeczeniach don't i doesn't są zwykle akcentowane: I don't know. W krótkich odpowiedziach czasownik posiłkowy jest mocny: Yes, I do.
- Polskie pytanie bez „czy” poznajesz po intonacji. Angielskie pytania tak/nie też zwykle idą w górę na końcu, ale to Do / Does na początku mówi, że to pytanie.
- Apostrof w don't / doesn't zastępuje o ze słowa not.
Złota zasada
Z czasownikami innymi niż be (i, jak zobaczysz później, innymi niż czasowniki modalne, np. can) przeczenia i pytania tworzysz z do / does. Not, pytanie i -s niesie czasownik posiłkowy, a główny czasownik zostaje w formie podstawowej. I tylko jedno przeczenie w zdaniu.
Ćwiczenia
A. Forma
Zbuduj przeczenie albo pytanie, albo wstaw brakujący czasownik posiłkowy.
-
Zamień na przeczenie: I like tea.
-
Zamień na przeczenie: He plays football.
-
Zamień na pytanie: You cook every day.
-
Zamień na pytanie: She works on Saturdays.
-
Where your parents live?
-
What time the film start?
B. Znaczenie
Wybierz poprawną odpowiedź.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: … you tired?
-
Wybierz poprawną odpowiedź: … your brother speak French?
-
Wybierz poprawną odpowiedź na pytanie "Does your flat have a balcony?": …flat (UK), apartment (US)
-
Pytanie "What do you do?" dotyczy… …
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
She doesn't goes to school.
-
Do you are happy?
-
Where you work?
-
Does your sister live in Rome?
D. W kontekście
Uzupełnij dialog odpowiednimi wyrazami.
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku kilka zdań o sobie i kilka pytań.
-
Napisz dwie rzeczy, których nie robisz w weekend.
-
Napisz trzy pytania do nowej osoby w grupie (jedno z Where, jedno z What i jedno pytanie tak/nie).
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
A1-12 Present simple po angielsku: I work, she works — zdania twierdzące My father (watch) the news every evening.
-
A1-03 To be: przeczenia, pytania i krótkie odpowiedzi (isn't, aren't, Yes, I am) your brother at home now?
-
A1-08 Zaimki dzierżawcze i dopełniacz saksoński ('s) po angielsku: my, your, his, Tom's "What's (she) name?" "Lucy."
Odpowiedzi
A. Forma
- I don't like tea. / I do not like tea.
- He doesn't play football. / He does not play football.
- Do you cook every day?
- Does she work on Saturdays?
- do
- does
B. Znaczenie
- Are
- Does
- Yes, it does.
- your job
C. Znajdź błąd
- She doesn't go to school.
- Are you happy?
- Where do you work?
- ✓ Does your sister live in Rome?
D. W kontekście
- Do
- do
- do
- doesn't / does not
- do
- don't / do not
E. Twoja kolej
- I don't get up early. I don't work.
- Where do you live? What do you do? Do you like music?
F. Powtórka mieszana
- watches
- Is
- her
